Adhyaya 268
Inilalahad ng Kabanata 268 ang isang masusing pag-uusap: tinanong ni Ānarta si Bhartṛyajña tungkol sa mga sanhi ng karma na nagdudulot ng pandaigdigang paghahari (cakravartitva) at kung paano ito nakakamit. Ipinaliwanag ni Bhartṛyajña na bihira ang tunay na pagkahari at nakasalalay sa kabutihang-loob at merit; ang pinunong may pananampalataya na nag-aalay ng gintong anyo ng Daigdig (hiraṇmayī pṛthvī) sa harap ni Gautameśvara ay nagiging cakravartin, at binanggit ang mga huwarang hari tulad nina Māndhātā, Hariścandra, Bharata, at Kārtavīrya. Pagkatapos ay ibinigay ang detalyadong balangkas ng ritwal: ang modelo ng daigdig ay dapat likhain ayon sa takdang timbang at walang daya sa yaman; inilalarawan ang kosmikong heograpiya sa pamamagitan ng pitong karagatan (asin, katas ng tubo, alak, ghee, yogurt/curd, gatas, at tubig), pitong dvīpa, mahahalagang bundok (Meru at iba pa), at mga pangunahing ilog, lalo na ang Gaṅgā. Itinatakda ang pagtatayo ng maṇḍapa, mga kuṇḍa, mga toraṇa, isang gitnang vedi, at ang pagpapabanal gamit ang pañcagavya at dalisay na tubig, kasama ang mga gawaing may kaugnay na mantra: snāna, pag-aalay ng kasuotan, dhūpa, ārātrika, at pag-aalay ng mga butil. Binibigkas ng nagkakaloob ang mga papuring pahayag na kumikilala sa Daigdig bilang tagapagtaguyod ng sanlibutan at humihiling ng kanyang pagdalo sa sandali ng pag-aalay; saka inililipat ang handog nang sagisag sa tubig (hindi inilalapag sa lupa at hindi rin inilalagay sa kamay ng tatanggap), at pagkatapos ay magalang na pinahihintulutang lumisan at ipinapamahagi sa mga Brahmin. Binibigyang-diin ng phalāśruti ang katatagan ng dinastiya (hindi mawawala ang kaharian), pagkapawi ng kasalanan kahit sa pakikinig lamang, bisa sa maraming kapanganakan kapag isinagawa sa Gautameśvara, at paglapit sa di-nasisirang tahanan ni Viṣṇu; at mahigpit ding ipinagbabawal ang pag-agaw ng lupang naipagkaloob na ng iba.
Shlokas
Verse 1
आनर्त उवाच । कर्मणा केन मर्त्ये च नराणां जायते वद । चक्रवर्तित्वमखिलं सर्वशत्रुविमर्दनम्
Wika ni Ānarta: Ipagpaumanhin mo, sabihin sa akin—sa anong gawa sa daigdig ng tao nakakamit ng isang lalaki ang ganap na paghahari, nagiging cakravartin na dumudurog sa lahat ng kaaway?
Verse 2
भर्तृयज्ञ उवाच । दुर्लभं भूमिपालत्वं सर्वपापैर्नराधिप । तपोभिर्नियमैर्दानैस्तथान्यैश्च शुभैर्व्रतैः
Wika ni Bhartṛyajña: O panginoon ng mga tao, mahirap makamtan ang pagkahari para sa nabibigatan ng mga kasalanan; ito’y nakakamit sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit), niyama (pagpipigil), dāna (pagkakaloob), at iba pang mapagpalang panata.
Verse 3
यः पुनर्भूपतिर्भूत्वा पृथ्वीं दद्याद्धिरण्मयीम् । गौतमेश्वरदेवस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेवमाह पितामहः
Ngunit sinumang naging hari at, taglay ang taimtim na pananampalataya, ay maghandog ng “Ginintuang Daigdig” (handog na sagisag ng sanlibutan) sa harap ni Panginoong Gautameśvara—tiyak na magiging cakravartin; gayon ang wika ni Pitāmaha (Brahmā).
Verse 4
मांधाता धुन्धुमारश्च हरिश्चंद्रः पुरूरवाः । भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः
Si Māndhātā, Dhundhumāra, Hariścandra, Purūravas, Bharata, at Kārtavīrya—ang anim na ito ang tanyag bilang mga cakravartin.
Verse 5
पृथ्वीदानं पुरा कृत्वा गौतमेश्वरसंनिधौ । दत्त्वा हिरण्मयीं पृथ्वीं सार्वभौमास्ततः स्थिताः
Noong unang panahon, sa mismong harapan ni Gautameśvara, isinagawa nila ang “pag-aalay ng Daigdig”; matapos ihandog ang ginintuang anyo ng mundo, sila’y naging mga haring pangkalahatan (sārvabhauma).
Verse 6
आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता
Wika ni Ānarta: “O Bhagavan, sa anong paraan dapat ihandog ang ‘Daigdig’ na iyon? Tiyak na iaalay ko ito—malaki at matatag ang aking pananampalataya.”
Verse 7
भर्तृयज्ञ उवाच । कार्या पलशतेनोर्वी वृत्ताकारा नृपोत्तम । तदर्धेनाथवा शक्त्या पंचविंशत्पलात्मिका
Sabi ni Bhartṛyajña: “O pinakamainam na hari, ang ‘Daigdig’ na iaaabuloy ay dapat hubugin na bilog, na may bigat na isang daang pala; o kalahati niyon; o ayon sa kakayahan, dalawampu’t limang pala.”
Verse 9
धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्
Sa pag-aalay ng Daigdig, O dakilang hari, talikdan ang panlilinlang sa yaman. Huwag kailanman maghandog ng anyong-daigdig na mas magaan sa limang pala. Doon ay iguhit ang pitong karagatan—mula sa asin, katas ng tubo, alak, ghee, yogurt, gatas, at tubig—na inayos na parang mga sinturong pumapalibot.
Verse 10
जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्
Dapat ding likhain ang Jambū, Plakṣa, Kuśa, Krauñca, Śāka, Śālmalī, at Puṣkara (ang pitong kontinente), at ayusin ang pitong karagatan at mga ilog sa wastong sukat, na ang bawat kasunod ay pinalalawak nang doble.
Verse 11
महेन्द्रो मलयः सह्यो हिमवान्गंधमादनः । विंध्यः शृंगी च सप्तैव कल्पयेत्कुलपर्वतान्
Gayundin, iguhit ang pitong “bundok ng angkan”: Mahendra, Malaya, Sahya, Himavān, Gandhamādana, Vindhya, at Śṛṅgī.
Verse 12
मध्ये प्रकल्पयेन्मेरुं दिक्षु विष्कम्भपर्वतान् । जंबून्यग्रोधनीपांश्च प्लक्षश्चैव तथा द्रुमान्
Sa gitna ay ilagay ang Meru, at sa mga dako ang mga bundok na sumusuporta. Ilarawan din ang mga punong banal—Jambū, Nyagrodha, Nīpa, at Plakṣa—at iba pang sagradong punò.
Verse 13
गंगाद्याः सरितस्तत्र प्राधान्येन प्रकल्पयेत् । एवं निर्माप्य वसुधां सर्वां हेममयीं नृप
Doon ay itanghal nang pangunahin ang mga ilog, simula sa Gaṅgā. Sa gayon, O hari, matapos malikha ang buong Daigdig bilang anyong ginto—
Verse 14
मंडपं कारयेत्पश्चाद्यथापूर्वं प्रकल्पितम्
Pagkaraan nito, dapat ipagawa ang isang maṇḍapa (banal na pabilion), na inayos nang wasto ayon sa naunang itinakda.
Verse 15
कुण्डानि तोरणान्येव ब्राह्मणग्रहपूजने । पूर्ववत्सकलं कृत्वा मध्ये वेदिं प्रकल्पयेत्
Para sa pagsamba sa mga Brāhmaṇa at sa mga diyos na Graha, dapat ding ihanda ang mga kuṇḍa (hukay ng apoy) at mga toraṇa (tarangkahan). Matapos gawin ang lahat gaya ng dati, itatag ang vedī (altar) sa gitna.
Verse 16
तत्र संस्थापयेत्पृथ्वीं पंचगव्येन पार्थिव । यथोक्तमंत्रैस्तल्लिंगैस्ततः शुद्धोदकेन तु
Doon, O hari, dapat na itatag nang wasto ang banal na anyo ni Pṛthvī (Ina ng Daigdig) gamit ang pañcagavya, ang limang kaloob ng baka. Pagkaraan, sa mga mantrang itinuro at sa angkop na mga tanda ng ritwal, basbasan ito ng dalisay na tubig.
Verse 17
इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यस्त्रिपुष्करम् । श्रीसूक्तं पावमानं च हैमीं च तदनंतरम्
“Ang handog kong ito—O Gaṅgā, O Yamunā, O Limang Ilog; ang Tripuṣkara; ang Śrīsūkta; ang Pāvamāna; at pagkaraan ang Haimī”—ito ang dapat bigkasin sa wastong pagkakasunod.
Verse 18
स्नानकर्मणि योग्यांश स्वादिष्ठायनमुत्तमम्
Sa ritwal ng pagligo (snāna), ang pinakadakila at pinakanararapat na bahagi ay ang Svādiṣṭhāyana.
Verse 19
एवं संस्नाप्य विधिवद्वासांसि परिधापयेत् । युवा सुवासा मंत्रेण सूक्ष्माणि विविधानि च
Sa gayon, matapos paliguan (ang diyos/iniukit na anyong itinalaga) ayon sa tuntunin, bihisan Siya ng mga kasuotan. Sa pamamagitan ng mantra na “Yuvā Suvāsā”, maghandog din ng mga telang pinong-pinong at sari-sari.
Verse 20
ये भूतानामधीत्येवं ततः प्रोच्य प्रपूजयेत् । धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्समाहितः
Matapos pag-aralan at bigkasin ang mga pormulang ukol sa mga bhūta (mga sangkap/mga nilalang), at saka ipahayag ang mga ito, magsagawa ng ganap na pagsamba. Sa isip na nakatuon, maghandog ng insenso sa pamamagitan ng mantra na “Dhūr asi”.
Verse 21
अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्
Pagkatapos, isagawa ang ārātrika (pagwawagayway ng ilaw) sa pamamagitan ng mantra na “Agni ay liwanag”. Sa mantra na “Ako ay”, ayusin ang pitong butil (pitong uri ng butil) bilang handog.
Verse 22
एवं कृत्वाऽखिलं तस्या यजमानः सितांबरः । पुरः स्थितोंजलिं बद्ध्वा मंत्रानेतानुदाहरेत्
Pagkaganap ng lahat para sa Kanya, ang yajamāna (tagapagtaguyod ng ritwal), na nakadamit-puti, ay tumayo sa harap (ng banal na anyo), magdikit ng mga palad, at bigkasin ang mga mantrang ito.
Verse 23
त्वया संधार्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । तव दानं करिष्यामि सांनिध्यं कुरु मेदिनि
Sa pamamagitan Mo, ang buong sansinukob—ang daigdig na ito, gumagalaw man o di-gumagalaw—ay napangangalagaan. Ihahandog ko sa Iyo ang kaloob na ito; O Medinī (Ina ng Lupa), ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong mahabaging pagdalo.
Verse 24
शरीरेष्वपि भूतानां त्वं देवि प्रथमं स्थिता । ततश्चान्यानि भूतानि जलादीनि वसुन्धरे
Kahit sa mga katawan ng mga nilalang, O Diyosa, Ikaw ang unang naitatatag. Pagkaraan nito, ang iba pang mga sangkap—tubig at ang iba pa—ay sumisibol, O Vasundharā, Ina ng Daigdig.
Verse 25
ये त्वां यच्छंति ते भूयस्त्वां लभंते न संशयः । इह लोके परे चैव पार्थिवं रूपमाश्रिता
Ang mga nag-aalay sa Iyo (bilang kawanggawa) ay muling makatatamo sa Iyo—walang pag-aalinlangan—sa mundong ito at sa susunod, sapagkat kumakalinga sila sa Iyong anyong makalupa.
Verse 26
एवं स्तुत्वा समादाय तोयं हेमाकृतिं नृप । वासुदेवं हृदि स्थाप्य मंत्रेणानेन कल्पयेत्
Pagkatapos purihin nang gayon, O hari, kunin ang tubig at hubugin ang anyong ginto; saka ilagak si Vāsudeva sa puso at isagawa ang ritwal sa pamamagitan ng mantrang ito.
Verse 27
पातालादुद्धृता येन पृथ्वी सा लोककारिणा । अस्या दानेन च सदा प्रीयतां मे जनार्दनः
Siya na nag-angat sa Daigdig mula sa kailaliman—Siya, ang tagapagkalinga ng mga daigdig: sa pag-aalay ng Daigdig na ito, nawa’y laging malugod sa akin si Janārdana.
Verse 28
एवमुच्चार्य तत्तोयं तोयमध्ये परिक्षिपेत् । न भूमौ नैव हस्ते च ब्राह्मणस्य नृपोत्तम
Pagkasambit nang gayon, ilagay ang tubig na iyon sa loob mismo ng tubig; huwag ilapag sa lupa, ni ilagay sa kamay ng isang brāhmaṇa, O pinakadakilang hari.
Verse 29
ततो विसर्जयेद्देवीं मन्त्रेणानेन भागशः । आगता च यथान्यायं पूजिता च यथाविधि
Pagkaraan nito, dapat pormal na pamitiwan ang Diyosa, bahagi-bahagi, sa pamamagitan ng mantrang ito—Siya na inanyayahan nang ayon sa tuntunin at sinamba ayon sa wastong ritwal.
Verse 30
अस्माकं त्वं हितार्थाय यत्रेष्टं तत्र गम्यताम् । उस्रा वेदेति मंत्रेण समुच्चार्य ततः परम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्या संविभज्य नराधिप
“Para sa aming kapakanan, pumaroon Ka na sa alinmang nais Mo.” Pagkatapos bigkasin ang mantrang nagsisimula sa “usrā vede…”, saka dapat paghatian ang handog at ipamahagi sa mga brāhmaṇa, O panginoon ng mga tao.
Verse 31
एवं ते सर्वमाख्यातं पृथिवीदानमुत्तमम् । शृणुयात्पार्थिवो भावी दाता जन्मनिजन्मनि
Ganyan ang ganap na pagpapaliwanag sa iyo ng kataas-taasang “kaloob ng Daigdig.” Ang haring darating na makikinig nito ay magiging mapagkaloob, sa bawat kapanganakan.
Verse 32
यो राजा पृथिवीं दद्याद्विधिनानेन पार्थिव । राज्यभ्रंशो न वंशेऽपि तस्य संजायते क्वचित्
O hari, ang pinunong nagkakaloob ng Daigdig ayon sa ritong ito—hindi kailanman magkakaroon ng pagbagsak ng paghahari, kahit sa kanyang angkan.
Verse 33
राज्यभ्रंशसमोपेता ये दृश्यंते महीभुजः । न तैर्वसुन्धरा दत्ता ब्राह्मणानां धृतात्मनाम्
Ang mga haring nakikitang dinaratnan ng pagguho ng kaharian—sila yaong hindi nagkaloob ng Daigdig sa mga brāhmaṇang may pagpipigil-sa-sarili at matatag ang diwa.
Verse 34
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथ्वीदानं समाचरेत् । न हरेत्परदत्तां च कथंचिदपि मेदिनीम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay isagawa ang banal na kaloob ng lupa; at kailanman, sa anumang paraan, huwag agawin ang lupang naipagkaloob na sa iba.
Verse 35
एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्
Ang pinakamataas na kaloob na ito ng lupa ay punô ng kabutihang-loob at lubhang pinupuri; kahit yaong nakaririnig lamang nito, O panginoon ng mga hari, ay napapawi ang mga kasalanan, mula sa mga kaugnay ng katawan.
Verse 36
आस्तां तावत्प्रदानं च पृथिव्याः पृथिवीपतेः । दातुः संप्रेरणं यस्या अज्ञानौघविनाशनम्
O panginoon ng lupa, isantabi muna ang kadakilaan ng mismong pag-aalay ng lupain; sapagkat maging ang udyok na nagtutulak sa tao na magbigay sa banal na gawaing ito ay nagiging tagapuksa ng baha ng kamangmangan.
Verse 37
रूपवान्सुभगश्चैव तथा च प्रियदर्शनः । आधिव्याधिविनिर्मुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः
Sa bisa ng kaloob na iyon, ang tao’y nagiging maganda ang anyo, mapalad at kaaya-ayang pagmasdan; napapalaya sa dalamhati ng isip at karamdaman, at pinagkakalooban ng mga anak at apo.
Verse 38
मेधावी जायते मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः । इत्थंभूता महाराज कृत्वा राज्यमकण्टकम्
Sa bisa ng kaloob na ito, ang mortal ay isinisilang na may matalas na talino. Kaya, O dakilang hari, matapos maitatag ang isang kahariang walang tinik (walang hadlang at kaaway)…
Verse 39
प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्
Nalulugod dahil sa gayong pagkakaloob, mararating nila ang tahanan ni Viṣṇu—walang hanggan at walang pagdurusa. Kahit sa ibang dako, sa pag-aalay ng lupain, maaaring makamtan ang katayuang cakravartin, ang pangkalahatang hari.
Verse 40
एकजन्मांतरं यावत्सम्यग्दत्तं नृपोत्तमः । गौतमेश्वरदेवस्य यत्पुरा पुरतः कृतम्
O pinakamainam sa mga hari, sa loob ng isang buhay na kasunod, ang handog na minsang naibigay nang wasto noon sa mismong harapan ng Panginoong Gautameśvara ay patuloy na nagbubunga.
Verse 41
सप्तजन्मांतरं यावत्प्रकरोति न संशयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र देया मही नृप
Nagpapatuloy ang bisa nito hanggang pitong buhay—walang alinlangan. Kaya, O hari, sa buong pagsisikap ay dapat maghandog ng lupain doon.
Verse 268
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्ये पृथ्वीदानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagwawakas ang ika-268 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Pag-aalay ng Lupain,” sa Gautameśvara Māhātmya sa loob ng Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, ng ikaanim na (Nāgara) Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.