Adhyaya 265
Inilalahad ng kabanatang ito ang dalawang magkaugnay na pagtuturo. Una, nang itanong ng mga ṛṣi kung paano makasusunod sa maraming tuntunin at panata ang mahihina o maselan ang katawan, itinuro ni Sūta ang Bhīṣma-pañcaka bilang madaling isagawang limang-araw na disiplina sa maliwanag na kalahati ng Kārttika, simula sa Ekādaśī. Kabilang sa paraan ang paglilinis tuwing umaga, mga niyama na nakatuon kay Vāsudeva, pag-aayuno o—kung di kaya—pagpapalit nito sa dāna, pag-aalay ng pagkaing havis sa isang brāhmaṇa, pagsamba kay Hṛṣīkeśa sa anyong Jalāśāyī na may insenso, pabango, naivedya, at pagpupuyat sa gabi; at sa ikaanim na araw, paggalang at pagpapakain sa mga brāhmaṇa at pagtatapos sa sariling pagkain matapos ang mga paunang ritong pañcagavya. Binabanggit din ang mga handog na bulaklak/dahon ayon sa araw (hal. jāti sa Ekādaśī, bilva sa Dvādaśī, at iba pang halamang itinakda hanggang Paurṇamāsī) at ang arghya-mantra para sa Diyos. Ikalawa, hiniling ng mga ṛṣi ang mas pinalawak na ritwal ng Aśūnya-Śayana Vrata, na sinasabing dating isinagawa ni Indra upang kalugdan si Cakrapāṇi. Itinakda ni Sūta ang pagsisimula matapos lumipas ang Śrāvaṇī, sa ikalawang araw, sa ilalim ng nakṣatra na kaugnay ni Viṣṇu, at may paalalang asal: iwasan ang pakikipag-usap sa mga makasalanan/nalugmok/mleccha (bilang hanggahang panlipunan sa teksto). Sa tanghali, maligo at magsuot ng malinis bago sambahin ang Jalāśāyī, at manalangin na huwag mapuksa ang kasaganaan ng tahanan, ang mga ninuno, ang mga apoy na banal, ang mga diyos, at ang pagpapatuloy ng pag-aasawa—isang teolohiyang pang-sambahayan na nakasentro sa pagkakaisa nina Lakṣmī at Viṣṇu at sa mithing “higaan na hindi walang-laman” sa maraming kapanganakan. Ipinagpapatuloy ang panata sa Bhādrapada, Āśvina, at Kārttika na may mga pag-iwas sa pagkain (lalo na sa langis), at tinatapos sa pag-aalay ng higaan na may prutas/kanin at tela, at ginto bilang dakṣiṇā. Ipinapangako ng phalaśruti ang mas dakilang merit para sa nag-aayuno, patuloy na kasiyahan ng Diyos, pag-alis ng naipong kasalanan, at mga biyayang iniuugnay sa kababaihan (paglilinis, katatagan ng isip, at pag-aasawa para sa dalaga); para sa walang pagnanasa, ang bunga ng mga pagpipigil na tulad ng sa Cāturmāsya.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । प्रभूतानि त्वयोक्तानि व्रतानि नियमास्तथा । प्रसुप्ते पुंडरीकाक्षे येषां संख्या न विद्यते
Wika ng mga rishi: “Marami kang naipahayag na mga banal na panata at mga disiplina—di-mabilang ang dami—na dapat isagawa kapag ang Panginoong may matang gaya ng lotus ay nasa Kanyang sagradong pag-idlip.”
Verse 2
अशक्त्या हि शरीरस्य नियमानां कथं चरेत् । व्रतं हि सुकुमारांगो दानैर्वापि वदस्व नः
“Ngunit kung mahina ang katawan, paano maisasagawa ang mahihigpit na disiplina? Ipaalam mo sa amin ang panatang angkop sa may maselang pangangatawan—o kaya’y ang landas sa pamamagitan ng pag-aalay at pagkakawanggawa.”
Verse 3
सूत उवाच । अशक्तो नियमं कर्तुं सुकुमारो भवेत्तु यः । तेन तत्र प्रकर्तव्यं विख्यातं भीष्मपंचकम्
Sinabi ni Sūta: “Ang sinumang hindi makaganap ng ganap na disiplina, o may maselang katawan, ay nararapat magsagawa roon ng tanyag na limang-araw na pagtalima na tinatawag na Bhīṣma-pañcaka.”
Verse 4
कार्त्तिकस्य सिते पक्ष एकादश्यां समाहितः । प्रातरुत्थाय विप्रेंद्र कर्तव्यं दंतधावनम्
Sa maliwanag na kalahati ng Kārttika, sa araw ng Ekādaśī, na may payapang pagtuon—pagbangon nang maaga sa umaga, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa—dapat isagawa ang paglilinis ng ngipin.
Verse 5
ततस्तु नियमं कुर्याद्वासुदेवपरायणः । पूर्वोक्तानां च सर्वेषां नियमानां द्विजोत्तमाः
Pagkaraan, na may ganap na pagtalima kay Vāsudeva, isagawa ang disiplina—O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang—kasama ng lahat ng mga tuntuning naipahayag na noon.
Verse 6
उपवासः प्रकर्तव्यस्तस्मिन्नहनि भक्तितः । अशक्त्या वा शरीरस्य हेमं दद्यात्स्वशक्तितः
Sa araw na iyon, dapat magsagawa ng pag-aayuno nang may debosyon. Kung hindi kaya ng katawan, maghandog ng ginto ayon sa sariling kakayahan.
Verse 7
ब्राह्मणाय हविष्यान्नं दातव्यं वैष्णवैर्नरैः । एवं पञ्चदिनं यावत्कर्तव्यं व्रतमुत्तमम्
Ang mga lalaking Vaiṣṇava ay dapat magbigay ng pagkaing haviṣya sa isang brāhmaṇa. Sa ganitong paraan, sa loob ng limang araw, isagawa ang dakilang panata.
Verse 8
पूजनीयो हृषीकेशो जलशायिस्वरूपधृक् । गंधैर्धूपैश्च नैवेद्यै रात्रिजागरणैरपि
Dapat sambahin si Hṛṣīkeśa, na may anyo ng Panginoong nakahimlay sa mga tubig—sa pamamagitan ng pabango, insenso, naivedya na handog na pagkain, at pati ng pagpupuyat magdamag.
Verse 9
षष्ठेऽहनि ततो जाते पूजयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । तांश्च वस्त्रैर्हिरण्येन मिष्टान्नेन प्रभक्तितः
Pagdating ng ikaanim na araw, parangalan ang mahuhusay na brāhmaṇa; at buong debosyon na ihandog sa kanila ang kasuotan, ginto, at matatamis na pagkain.
Verse 10
ततः कृतांजलिर्भूत्वा याचयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । सर्वे मे नियमाः प्राप्ता युष्माकं च प्रसादतः
Pagkatapos, na nakapagdaupang-palad sa paggalang, magsumamo sa mahuhusay na brāhmaṇa: “Sa inyong biyaya, natupad at nalubos ang lahat ng aking mga pagtalima at panata.”
Verse 11
ततस्तैरपि वक्तव्यं चतुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च व्रतं भूयात्तवाखिलम्
Pagkaraan, sila man ay dapat magsabi: “Nawa’y ganap na matupad ang iyong buong pagtalima—na isinilang sa panahon ng Cāturmāsya, kasama ang mga panata at mga tuntunin—nang lubos.”
Verse 12
ततो विसर्ज्य तान्विप्रान्भोजनं स्वयमाचरेत् । सर्वाहारेण राजेंद्र पंचगव्यप्रपूर्वकम्
Pagkatapos, matapos igalang na pauwiin ang mga brāhmaṇa, dapat siyang kumain nang siya mismo—O panginoon ng mga hari—binabasag ang pagpipigil sa pamamagitan ng lahat ng uri ng pagkain, na nauuna ang pañcagavya.
Verse 13
यः करोति व्रतं तस्य फलं स्याद्बहुपुण्यदम् । यः पुनर्व्रतमेतद्धि कुरुते दिनपंचकम् । उपवासपरस्तस्य फलं शतगुणं भवेत्
Sinumang magsagawa ng panatang ito ay magkakamit ng bungang nagbibigay ng saganang kabutihang-loob. Ngunit sinumang magsagawa ng panatang ito sa loob ng limang araw, na nakatuon sa pag-aayuno, ang gantimpala niya ay magiging sandaang ulit.
Verse 14
एकादश्यां हरेः पूजां जातिपुष्पैः समाचरेत् । द्वादश्यां बिल्वपत्रेण शतपत्र्या ततः परम् । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां सुरभ्या भक्तिपूर्वकम्
Sa Ekādaśī, dapat sambahin si Hari nang ayon sa tuntunin gamit ang mga bulaklak ng sampagita. Sa Dvādaśī, gamit ang mga dahon ng bilva; at pagkatapos, gamit ang lotus na may sandaang talulot. Sa Trayodaśī at Caturdaśī, maghandog ng mababangong alay, na may debosyon.
Verse 15
भृंगराजेन पुण्येन पौर्णमास्यां प्रपूजयेत् । प्रतिपद्दिवसे सर्वैः पूजनीयो जनार्दनः । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्
Sa araw ng kabilugan ng buwan, dapat sambahin (ang Panginoon) sa banal na handog na bhṛṅgarāja. Sa kasunod na araw ng Pratipadā, si Janārdana ay dapat sambahin ng lahat. (Ihanda) ihi ng baka, dumi ng baka, gatas, curd, ghee, at tubig na binabad sa kuśa.
Verse 16
प्रतिपद्दिवसे सर्वान्प्राशयेत्कायशुद्धये । अगरं गुग्गुलं चैव कर्पूरं तगरं त्वचा
Sa araw ng Pratipadā, upang luminis ang katawan, dapat pagbahagin ang lahat na makatikim ng paghahandang pampadalisay. Gamitin ang agaru, guggulu, kamper, tagara, at mabangong balat-kahoy (tvacā).
Verse 17
एकैकं निर्वपेद्धूपं प्रतिपद्दिवसेऽखिलम् । जलशायी जगद्योनिः शेषपर्यंकमाश्रितः
Sa araw ng Pratipadā, ihandog ang insenso, sangkap sa sangkap, isa-isa, nang ganap. At magnilay sa Panginoon: ang Nakahimlay sa tubig, sinapupunan ng sanlibutan, na nakasandig sa higaan ni Śeṣa.
Verse 18
अर्घं गृह्णातु मे देवो भीष्मपंचकसिद्धये । मंत्रेणानेन दातव्यो ह्यर्घो देवस्य भक्तितः
“Nawa’y tanggapin ng Panginoon ang aking arghya upang ganap na magtagumpay ang Bhīṣma-pañcaka.” Sa mantrang ito, ang arghya ay tunay na ihahandog sa Diyos nang may debosyon.
Verse 19
शंखतोयं समादाय सपुष्पफलचंदनैः । नैवेद्यं परमान्नं च स्वशक्त्या निर्वपेद्द्विजाः
O mga dvija, kumuha ng tubig mula sa kabibe (śaṅkha), kasama ang mga bulaklak, prutas, at sandal. Ayon sa sariling kakayahan, maghandog ng naivedya—lalo na ng paramānna, ang banal na matamis na kanin.
Verse 20
एतद्वः सर्वमाख्यातं व्रतं वै भीष्मपंचकम् । संप्राप्यते फलं चैव व्रतानां नियमैः सह
Kaya nga, naipaliwanag sa inyo ang buong panata na tinatawag na Bhīṣma-pañcaka. Tunay na matatamo ang bunga nito, kasama ng mga alituntunin at pagpipigil na itinakda para sa mga panata.
Verse 21
ऋषय ऊचुः यदेतद्भवता प्रोक्तमशून्यशायिनीव्रतम् । इन्द्रेण यत्कृतं पूर्वं तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः । प्रसुप्तस्य महाभाग फलं चैव प्रकीर्तितम्
Sinabi ng mga rishi: “Ang panatang Aśūnyaśāyinī na iyong inilarawan—na minsang isinagawa ni Indra upang bigyang-lugod ang Panginoong may hawak ng Sudarśana—at ang bunga ng pagsunod dito habang ang Panginoon ay nakahimlay sa yogic na pag-idlip, ay naipahayag na, O lubhang mapalad.”
Verse 22
कस्मिन्काले प्रकर्तव्यं केनैव विधिना तथा । तस्मात्सूत महाभाग विधानं विस्तराद्वद
Sa anong panahon ito dapat isagawa, at sa anong tiyak na pamamaraan? Kaya, O Sūta na lubhang mapalad, ipaliwanag mo nang malawakan ang tuntunin nito.
Verse 23
सूत उवाच । श्रावण्यां समतीतायां द्वितीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय विप्रेन्द्रा नक्षत्रे विष्णुदैवते । पापिष्ठैः पतितैर्म्लेच्छैः संभाषं नैव कारयेत्
Sinabi ni Sūta: “Kapag lumipas na ang buwan ng Śrāvaṇa at dumating ang ikalawang araw, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, bumangon sa bukang-liwayway. Sa araw na ang nakṣatra ay pinamumunuan ni Viṣṇu, huwag makipag-usap sa pinakamasasama—sa mga nalugmok at sa mga mleccha—upang manatiling dalisay ang panata.”
Verse 24
ततो मध्याह्नसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । जलशायिनमासाद्य मंत्रेणानेन पूजयेत्
Pagkaraan, sa tanghaling-tapat, matapos maligo at magsuot ng malinis na kasuotan, na may kadalisayan, lumapit sa Panginoong nakahimlay sa mga tubig (Jalāśayī) at sambahin Siya sa pamamagitan ng sumusunod na mantra.
Verse 25
श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीधामञ्छ्रीपतेऽव्यय । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम्
O Tagapagdala ng Śrīvatsa, O minamahal ng Śrī (Lakṣmī), O tahanan ng pagpapala, O walang-kupas na Panginoon ni Śrī—nawa’y huwag mapahamak ang aking buhay-pamilya; nawa’y manatili itong tagapagkaloob ng dharma, artha, at makatarungang kāma.
Verse 26
पितरो मा प्रणश्यंतु मा प्रणश्यंतु चाग्नयः । देवता मा प्रणश्यंतु मत्तो दांपत्यभेदतः
Nawa’y hindi maputol ang aking mga ninuno; nawa’y hindi maputol ang mga banal na apoy; nawa’y hindi maputol sa akin ang mga diyos—dahil sa anumang pagkasira ng bigkis ng aking pag-aasawa.
Verse 27
लक्ष्म्या वियुज्यसे कृष्ण न कदाचिद्यथा भवान् । तथा कलत्रसम्बन्धो देव मा मे प्रणश्यतु
O Kṛṣṇa, kung paanong hindi Ka kailanman nahihiwalay kay Lakṣmī, gayundin, O Panginoon, nawa’y hindi masira ang aking ugnayang mag-asawa.
Verse 28
लक्ष्म्या ह्यशून्यं शयनं यथा ते देव सर्वदा । शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथा जन्मनि जन्मनि
O Panginoon, kung paanong ang Iyong higaan ay hindi kailanman walang laman sapagkat si Lakṣmī ay laging kasama Mo, gayundin nawa’y hindi kailanman mawalan ng kasama ang aking higaan—sa bawat kapanganakan.
Verse 29
एवमर्थं निवेद्याथ ततो विप्रं प्रपूजयेत् । यथाशक्त्या द्विजश्रेष्ठा वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्
Pagkatapos maihandog ang ganitong panalangin, saka nararapat na parangalan nang wasto ang isang brāhmaṇa. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ayon sa kakayahan, iwasan ang pandaraya sa yaman at magbigay nang walang kasakiman.
Verse 30
एवं भाद्रपदे मासि आश्विने कार्तिके तथा । पूजयेच्च जगन्नाथं जलशायिनमच्युतम्
Sa gayunding paraan, sa mga buwang Bhādrapada, Āśvina, at gayundin Kārtika, sambahin si Jagannātha—si Acyuta na nakahimlay sa ibabaw ng mga tubig.
Verse 31
अक्षारभोजनं कार्यं विशेषात्तैलवर्जितम् । समाप्तौ च ततो दद्याद्ब्राह्मणेंद्राय भक्तितः
Dapat kumain ng payak na pagkain (akṣāra-bhojana), lalo na ang pag-iwas sa langis. At pagkatapos, maghandog ng kaloob nang may debosyon sa isang marangal na brāhmaṇa.
Verse 32
फलव्रीहिसमोपेतां शय्यां वस्त्रसमन्विताम् । सुवर्णं दक्षिणायां च तथैव च फलं लभेत्
Magkaloob ng higaan na may kasamang mga prutas at bigas, kalakip ang mga kasuotan; at magbigay rin ng ginto bilang dakṣiṇā. Sa gayong paraan, matatamo ang katumbas na bunga ng kabutihan.
Verse 33
एवं यः कुरुते सम्यग्व्रतमेतत्समाहितः । तस्य तुष्टिपथं याति जलशायी जगद्गुरुः
Kaya nga, sinumang magsagawa ng panatang ito nang wasto, na may matatag na pagtuon—sa kanya ang Gurong Pangsanlibutan, si Nārāyaṇa na nakahimlay sa mga tubig, ay lubos na malulugod.
Verse 34
यथा शक्रस्य संतुष्टः पूर्वमेव द्विजोत्तमाः । अशून्यं शयनं तस्य भवेज्जन्मनि जन्मनि
O pinakamainam sa mga dvija, kung paanong mula pa sa simula ay nakalulugod siya kay Śakra (Indra), gayon din sa kanya ang ‘higaan’ ng buhay ay hindi kailanman magiging walang laman—sa bawat kapanganakan.
Verse 35
अष्टमासकृतं पापमज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । अशून्यशयनात्सर्वं व्रतान्नाशं नयेत्पुमान्
Maging nagawa sa kamangmangan o sadyang ginawa, ang lahat ng kasalanang naipon sa loob ng walong buwan ay napapawi para sa isang lalaki sa pamamagitan ng pagtalima sa Aśūnyaśayana; sa panatang ito, nalilipol ang lahat.
Verse 36
पुत्रहीना च या नारी काकवन्ध्या च या भवेत् । विधवा या करोत्येतद्व्रतमेवं समाहिता । तस्यास्तुष्टो जगन्नाथः कायशुद्धिं प्रयच्छति
Ang babaeng walang anak na lalaki, o yaong tinatawag na “kāka-vandhyā” (nawalan ng nabubuhay na supling), o isang balo—kung isasagawa niya ang panatang ito nang may taimtim at matatag na pagtuon—ang Jagannātha, Panginoon ng sanlibutan, na nalulugod sa kanya, ay magkakaloob ng kadalisayan ng katawan (at ng buhay na may katawan).
Verse 37
न तस्या जायते बुद्धिः कदाचित्पापसंभवा । न कामोपहता बुद्धिः कथंचिदपि जायते
Sa kanya, kailanman ay hindi sumisibol ang pag-iisip na ipinanganak ng kasalanan; ni hindi rin sumisibol sa anumang paraan ang pag-iisip na sinasaktan at dinadaig ng pagnanasa.
Verse 38
कुमारिकापि या सम्यग्व्रतमेतत्समाचरेत् । सा पतिं लभते विप्राः कुलीनं रूपसंयुतम्
Kahit ang isang dalagang birhen, kung wasto niyang isasagawa ang panatang ito—O mga brāhmaṇa—makatatamo siya ng asawa na marangal ang angkan at may kagandahang anyo.
Verse 39
निष्कामः कुरुते यस्तु व्रतमेतत्समाहितः । चातुर्मास्युद्भवानां च नियमानां फलं लभेत्
Ngunit sinumang magsagawa ng panatang ito nang may pagtitipon ng isip at walang pagnanasa sa gantimpala, ay makakamtan din ang bunga ng mga disiplina na kaugnay ng Cāturmāsya.
Verse 265
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने अशून्यशयनव्रतमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-265 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Panatang Aśūnyaśayana,” sa salaysay na Jalaśāyī sa loob ng Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya ng ikaanim na Nāgara Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.