Adhyaya 255
Pinag-uugnay ng Kabanata 255 ang teolohiya ng tīrtha at ang mga tagubilin sa ritwal ng sambahayan. Ipinakikilala nito ang śāligrāma sa ilog Gaṇḍakī bilang svayaṃbhū—likás na nahahayag at hindi gawa ng tao—at iniuugnay ang Narmadā kay Mahēśvara, upang ipakita ang kabanalan ng mga anyong likás. Inililista ng talakayan ang mga paraan ng debosyon—pakikinig, bahagyang pagbigkas, ganap na pagbigkas, at tapat na pagbasa na walang panlilinlang—bilang mabisang daan tungo sa “pinakamataas na kalagayan,” na inilalarawan bilang paglaya sa dalamhati. Itinatakda rin ang pamumuhay sa Cāturmāsya: natatanging pagsamba kay Gaṇeśa para sa mga pakinabang, kay Sūrya para sa kalusugan, at ang pañcāyatana para sa mga maybahay, na may higit na bunga sa loob ng apat na buwang pagtalima. Itinatampok ang pagsamba kay Lakṣmī–Nārāyaṇa sa pamamagitan ng śāligrāma (kasama ang dvāravatī-śilā, tulasī, at dakṣiṇāvarta śaṅkha), na nangangakong magdudulot ng paglilinis, kasaganaan, pagpapatatag ng “Śrī” sa tahanan, at mga bungang nakatuon sa kalayaan. Sa wakas, binibigyang-diin na sapat ang bhakti para sa lahat, sapagkat ang pagsamba sa Panginoong sumasaklaw sa lahat ay itinuturing na pagsamba sa buong sansinukob.
Shlokas
Verse 1
गालव उवाच । एवं ते लब्धशापाश्च पार्वतीशाप पीडिताः । अनपत्या बभूवुश्च तथा च प्रतिमानवाः
Sinabi ni Gālava: Kaya nga, nang mapasailalim sa sumpa at pahirapan ng sumpa ni Pārvatī, sila’y naging walang supling; at lalo pa, naging tila mga larawan o rebulto—tao ang anyo, ngunit wari’y walang pagpapatuloy ng buhay.
Verse 2
शालग्रामस्तु गंडक्यां नर्मदायां महेश्वरः । उत्पद्यते स्वयंभूश्च तावेतौ नैव कृत्रिमौ
Ang Śālagrāma ay nagpapakita sa ilog Gaṇḍakī, at si Maheśvara ay nagpapakita sa ilog Narmadā. Kapwa sila svayambhū—kusang sumibol—at hindi kailanman gawa ng tao.
Verse 3
चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामगतो हरिः । परीक्ष्यः पुरुषैर्नित्यमेकरूपः सदाशिवः
Si Hari na nananahan sa Śālagrāma ay sinasabing may dalawampu’t apat na pagkakaibang anyo. Ngunit dapat laging pagmasdan ng mga deboto na Siya’y ang Iisa—iisang diwa—na walang iba kundi si Sadāśiva.
Verse 4
शालग्रामशिला यत्र गंडकीविमले जले । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्
Kung saan matatagpuan ang batong Śālagrāma sa dalisay na tubig ng ilog Gaṇḍakī—sa pagligo roon at pag-inom ng tubig na iyon, nakakamit ang dakilang kalagayan (pada) ni Brahmā.
Verse 5
तां पूजयित्वा विधिवद्गंडकीसंभवां शिलाम् । योगीश्वरो विशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः
Matapos sambahin ayon sa wastong ritwal ang batong isinilang sa Gaṇḍakī (Śālagrāma), ang tao’y nagiging panginoon sa mga yogin, dalisay ang kaluluwa—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 6
एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवांस्तन्निशामय
Nasabi ko na sa iyo ang lahat ng iyong itinanong sa akin dito. Ngayon, pakinggan kung paano tinanggap ni Hara (Śiva) ang sumpa ng isang brāhmaṇa.
Verse 7
यः शृणोति नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथाम् । गिरीशनृत्यसंबन्धामुमादेहार्द्धवर्णिताम्
Ang sinumang makikinig nang may debosyon sa salaysay na ito na binibigkas—na may kaugnayan sa sayaw ni Girīśa (Śiva) at naglalarawan kay Umā bilang kabahagi ng kalahati ng Kanyang katawan—
Verse 8
ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां स गच्छेत्परमां गतिम् । श्लोकार्द्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा
—at kalakip ang papuri ni Brahmā—makakamtan niya ang sukdulang hantungan, maging kalahating taludtod, isang-kapat na taludtod, o ang buong śloka man ang kanyang marinig (o bigkasin).
Verse 9
यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
Ang sinumang bumibigkas nito nang walang pagtatalo, malaya sa panlilinlang at pagmamataas, ay makararating sa pinakamataas na tahanan; pagdating doon, wala nang dalamhati.
Verse 11
यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः । परां सिद्धि मवापुस्ते दुर्गाशिवसमीपतः
Gaya nina Brahmā at ng iba pang mga deva, sa taimtim na pag-aalay sa awit at tugtugin, ay nakamit ang sukdulang siddhi sa harap nina Durgā at Śiva—
Verse 12
वर्षाकाले च संप्राप्ते भक्तियोगे जनार्दने । महेश्वरेऽथ दुर्गायां न भूयः स्तनपो भवेत्
Kapag dumating ang panahon ng tag-ulan, kung ang tao’y nananatili sa bhakti-yoga kay Janārdana, at gayundin kay Maheśvara at kay Durgā, hindi na siya muling magiging sanggol na sumususo (hindi na muling isisilang).
Verse 13
गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः । पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः
Dapat laging magsagawa ang tao ng pagsamba kay Gaṇeśa, lalo na sa panahon ng Cāturmāsya. Kung magsisikap siyang sumamba upang magtamo ng kasaganaan, ang pagsisikap na iyon mismo ang tunay na nagbibigay ng pakinabang.
Verse 14
सूर्यो नीरोगतां दद्याद्भक्त्या यैः पूज्यते हि सः । चातुर्मास्ये समायाते विशेषफलदो नृणाम्
Ipinagkakaloob ng Araw (Sūrya) ang kalusugang walang karamdaman sa mga sumasamba sa kanya nang may debosyon. At kapag dumating ang banal na panahon ng Cāturmāsya, ang pagsambang iyon ay nagbubunga ng natatanging biyaya para sa mga tao.
Verse 15
इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्
Tunay na ang pagsambang Pañcāyatana na ito ay isinasagawa ng mga maybahay. Kapag ito’y ginanap lalo na sa panahon ng Cāturmāsya, ipinagkakaloob nito ang mga minimithing layon na iniingatan sa puso.
Verse 16
शालग्रामगतं विष्णुं यः पूजयति नित्यदा । द्वारवतीचक्रशिलासहितं मोक्षदायकम्
Sinumang araw-araw na sumasamba kay Viṣṇu na nananahan sa Śālagrāma, kasama ang banal na Cakra-śilā ng Dvāravatī, ay sumasamba sa yaong nagkakaloob ng mokṣa, ang paglaya.
Verse 17
चातुर्मास्ये विशेषेण दर्शनादपि मुक्तिदम् । यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं पूजिते पूजितं जगत्
Sa Cāturmāsya, lalo na, kahit ang pagtanaw lamang sa Kanya ay nagbibigay ng paglaya. Sapagkat kapag Siya’y pinupuri, ang lahat ay napupuri; kapag Siya’y sinasamba, ang buong daigdig ay nasasamba.
Verse 18
पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतो वै कलुषापहः । शालग्रामे किं पुनर्यच्छालग्रामगतो हरिः
Kapag sinasamba, binibigkas, pinagninilayan sa dhyāna, o inaalala, tiyak na inaalis Niya ang karumihan. Gaano pa kaya ang bisa kapag si Hari mismo ay naroroon sa Śālagrāma!
Verse 19
पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं चापि धृतं जलम् । चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्
Muli, ang mga handog na naivedya kay Hari—mga bunga at maging ang tubig na inihahawak para ialay—ay nagiging lalo pang mapalad sa Cāturmāsya kapag inihandog kay Hari na naroroon sa Śālagrāma.
Verse 20
तिलाः पुनंत्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज । चातुमास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्
O anak ng Śūdra, ang mga butil ng linga na iniaalay sa Śālagrāma ay nagpapadalisay. Lalo na sa Cāturmāsya, dinadalisay nito ang taong puspos ng bhakti o debosyon.
Verse 21
स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः । महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः
Siya, laging kasama si Lakṣmī at pinagkalooban ng yaman at ani, ay nagpapakita sa tahanan ng mga lubhang mapalad—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 22
स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः । तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्
Kilalanin Siya bilang si Viṣṇu na kasama si Lakṣmī—walang alinlangan. Sambahin Siya nang may dakilang debosyon; sa gayon, mananatiling matatag si Lakṣmī sa tahanan.
Verse 23
तावद्दरिद्रता लोके तावद्गर्जति पातकम् । तावत्क्लेशाः शरीरेऽस्मिन्न यावत्पूजयेद्धरिम्
Hangga’t hindi sinasamba si Hari, nananatili ang karalitaan sa daigdig, umuungal ang kasalanan, at nagpapatuloy ang mga pighati sa mismong katawang ito.
Verse 24
स एव पूज्यते यत्र पंचक्रोशं पवित्रकम् । करोति सकलं क्षेत्रं न तवाऽशुभसंभवः
Kung saan Siya sinasamba, ang banal na saklaw na limang krośa ay napapabanal. Nililinis Niya ang buong banal na lupain; doon, walang kasamaan ang makababangon laban sa iyo.
Verse 25
एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः । एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्
Ito lamang ang sukdulang pagpapala; ito lamang ang pinakamataas na pag-aayuno at pagninilay (tapas). Ito rin ang pinakadakilang kalayaan—kung saan isinasagawa ang pagsamba sa Panginoon ni Lakṣmī.
Verse 26
शंखश्च दक्षिणावर्त्तो लक्ष्मीनारायणात्मकः । तुलसी कृष्णसारोऽत्र यत्र द्वारवती शिला । तत्र श्रीर्विजयो विष्णुर्मुक्तिरेवं चतुष्टयम्
Kung saan naroon ang kabibeng conch na pakanan ang ikot (dakṣiṇāvarta) na sumasagisag sa Lakṣmī–Nārāyaṇa; kung saan naroon ang Tulasī at ang balat ng itim na antelope; at kung saan matatagpuan ang banal na batong Dvāravatī—doon nananahan ang apat na biyaya: kasaganaan (Śrī), tagumpay, presensya ni Viṣṇu, at kalayaan (mokṣa).
Verse 27
लक्ष्मीनारायणे पूजां विधातुर्मनुजस्य तु । ददाति पुण्यमतुलं मुक्तो भवति तत्क्षणात्
Ang sinumang sumasamba kay Lakṣmī–Nārāyaṇa ay pinagkakalooban ng di-matatawarang kabanalan; at sa mismong sandaling iyon ay nakakamtan niya ang paglaya (moksha).
Verse 28
चातुर्मास्ये विशेषेण पूज्यो लक्ष्मीयुतो हरिः
Lalo na sa panahon ng Cāturmāsya, dapat sambahin si Hari na kaisa ni Lakṣmī.
Verse 29
कुर्वतस्तस्य देवस्य ध्यानं कल्मषनाशनम् । तुलसीमञ्जरीभिश्च पूजितो जन्मनाशनः
Ang pagninilay (dhyāna) sa Kanya ay pumupuksa sa karumihan; at kapag sinamba Siya ng mga kumpol ng bulaklak ng Tulasī, Siya ang Tagapagwasak ng muling pagsilang.
Verse 30
पूजितो बिल्वपत्रेण चातुर्मास्येऽघहृत्तमः
Sa panahon ng Cāturmāsya, kapag sinamba Siya gamit ang mga dahon ng bilva, Siya ang kataas-taasang tagapag-alis ng kasalanan.
Verse 31
सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः । काले सृजत्यत्ति च हेलया वा तं प्राप्य भक्तो न हि सीदतीति
Sa buong pagsisikap, Siya lamang ang dapat paglingkuran—ang Panginoon ng mga nilalang na lumalaganap sa buong sansinukob. Sa takdang panahon Siya’y lumilikha at Siya rin ang naglalaho (naglulubos) ng lahat, maging tila walang hirap; ang debotong nakaabot sa Kanya ay hindi kailanman mapapahamak.
Verse 255
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये लक्ष्मीनारायणमहिमवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोअध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang kabanatang pinamagatang “Pagpupuri sa Kadakilaan ni Lakṣmī–Nārāyaṇa” sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa loob ng Māhātmya ng banal na pook na Hāṭakeśvara-kṣetra, sa salaysay ng Śeṣaśāyī, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, sa Cāturmāsya Māhātmya—na siyang Kabanata 255.