Adhyaya 250
Sa balangkas ng isang diyalogong iniuugnay kay Vāṇī, inilalahad ng kabanatang ito ang teolohikong pinagmulan at kabanalan ng punong bilva (bilvataru). Habang naglalagalag si Pārvatī sa Mandara at napagod, isang patak ng pawis ang nahulog sa lupa at naging isang dakilang punong banal. Nang makita ito, tinanong niya sina Jayā at Vijayā; sinabi nilang ang puno’y isinilang mula sa kanyang katawan at nararapat pangalanan bilang bagay ng pagsamba na pumupuksa sa kasalanan. Pinangalanan ni Pārvatī ang puno bilang “bilva” at ipinahayag na sa hinaharap ang mga hari ay magtitipon ng mga dahon ng bilva nang may pananampalataya upang ialay sa kanyang pagsamba. Inililista rin ang mga phala ng ritwal: natutupad ang mga ninanais; kahit ang pagtanaw at pananampalataya sa dahon ng bilva ay nakatutulong sa pagsamba. Ang pagtikim sa dulo ng dahon at paglalagay ng mga dulo nito sa ulo ay sinasabing nagpapawi ng maraming pagkakamali at umiiwas sa parusang pagdurusa. Nagtatapos ang kabanata sa sagradong “anatomiya” ng puno: si Girijā sa ugat, si Dakṣāyaṇī sa punò, si Maheśvarī sa mga sanga, si Pārvatī sa mga dahon, si Kātyāyanī sa bunga, si Gaurī sa balat, si Aparṇā sa hiblang panloob, si Durgā sa bulaklak, si Umā sa mga sangang-anyo, at mga śakti na tagapangalaga sa mga tinik—na nagpapakita sa bilva bilang isang buhay na dambana ng Ina-Diyosa sa loob ng balangkas ng tīrtha.
Shlokas
Verse 1
वाण्युवाच । बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं कथितुं नैव शक्यते । तवोद्देशेन वक्ष्यामि महेन्द्र शृणु तत्त्वतः
Wika ni Vāṇī: “Ang kadakilaan ng dahon ng Bilva ay hindi kayang maisalaysay nang lubos. Ngunit alang-alang sa iyo, O Mahendra, ipaliliwanag ko ito—makinig ka sa katotohanan ayon sa tunay na diwa.”
Verse 2
विहारश्रममापन्ना देवी गिरिसुता शुभा । ललाटफलके तस्याः स्वेदबिन्दुरजायत
Ang mapalad na Diyosa, ang Anak ng Bundok (Pārvatī), ay napagod sa kaniyang masayang paglalagalag. Sa ibabaw ng kaniyang noo, may sumilang na isang patak ng pawis.
Verse 3
स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च । महातरुरयं जातो मन्दरे पर्वतोत्तमे
Ang patak na iyon, na pinakawalan ni Bhavānī, ay bumagsak sa lupa. Mula roon ay sumibol ang dakilang punong ito sa Mandara, ang pinakadakila sa mga bundok.
Verse 4
ततः शैलसुता तत्र रममाणा ययौ पुनः । दृष्ट्वा वनगतं वृक्षं विस्मयोत्फुल्ललोचना
Pagkaraan, ang Anak na Babae ng Bundok (Pārvatī), na nagagalak doon, ay muling dumating. Nang makita ang punong nasa loob ng gubat, lumaki ang kanyang mga mata sa pagkamangha.
Verse 5
जयां च विजयां चैव पप्रच्छ च सखीद्वयम् । कोऽयं महातरुर्दिव्यो विभाति वनमध्यगः । दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्
Tinanong niya ang dalawang kasama, sina Jayā at Vijayā: “Sino ang dakila at banal na punong ito na nagniningning sa gitna ng gubat? Kay ganda ng anyo nito, at tunay na nagdudulot ng malaking kagalakan.”
Verse 6
जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः
Sinabi ni Jayā: “O Diyosa, ang punong ito ay nagmula sa iyong sariling katawan—isinilang mula sa isang patak ng iyong pawis. Ipagkaloob mo agad ang pangalan nito; kapag sinamba, winawasak nito ang mga kasalanan.”
Verse 7
पार्वत्युवाच । यस्मात्क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः
Sinabi ni Pārvatī: “Sapagkat ang dakilang punong ito ay sumibol na biniyak ang ibabaw ng lupa, kaya ito ay tunay na pambihira.”
Verse 8
उदतिष्ठत्समीपे मे तस्माद्बिल्वो भवत्वयम् । इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसंचयम्
Sapagkat ito’y tumubo at umangat malapit sa akin, kaya’t tawagin itong «Bilva». Ang sinumang lalapit sa punong ito nang may debosyon ay dapat magtipon ng mga dahon nito…
Verse 9
आहरिष्यत्यसौ राजा भविष्यत्येव भूतले । यः करिष्यति मे पूजां पत्रैः श्रद्धासमन्वितः
Tunay na may isang haring lilitaw sa ibabaw ng lupa; siya ang magdadala (ng mga dahong ito) at sasamba sa akin sa pamamagitan ng mga iyon, na may ganap na pananampalataya.
Verse 10
यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिः प्रजायते । यो दृष्ट्वा बिल्वपत्राणि श्रद्धामपि करिष्यति
Anumang hangaring pagninilayan, ang katuparan nito’y isisilang. At sinumang makakita ng mga dahon ng Bilva at kahit man lamang magising ang pananampalataya…
Verse 11
पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः । पत्राग्रप्राशने यस्तु करिष्यति मनो यदि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं स्वयम
Para sa pagsamba at wastong pagtalima sa ritwal, ako’y tunay na nagiging tagapagkaloob ng kayamanan—walang pag-aalinlangan. At kung ang sinuman ay itutuon man lamang ang isip sa pagtikim sa dulo ng dahon (bilang panata), ang libo-libong kasalanan niya’y kusang maglalaho.
Verse 12
शिरः पत्राग्रसंयुक्तं करोति यदि मानवः । न याम्या यातना ह्यस्य दुःखदात्री भविष्यति
Kung ang tao’y maglagay ng dulo ng dahon sa ulo (bilang banal na tanda), ang mga pahirap na mula kay Yama ay hindi magiging tagapagbigay ng pagdurusa sa kanya.
Verse 13
इत्युक्त्वा पार्वती हृष्टा जगाम भवनं स्वकम् । सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता
Pagkasabi niya nang gayon, ang masayang si Pārvatī ay nagtungo sa sarili niyang tahanan; ang Diyosa ay kasama ang kanyang mga kasamang babae at sinundan din ng mga gaṇa na naglilingkod sa kanya.
Verse 14
वाण्युवाच । अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः । तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः
Wika ni Vāṇī: “Ang punong bilva na ito ang pinakadakila—dalisay at tagapuksa ng kasalanan. Sa ugat nito nananahan ang Diyosa Girijā; walang pag-aalinlangan dito.”
Verse 15
स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी । पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्या यनी स्मृता
Sa punong katawan nito, siya’y kilala bilang Dākṣāyaṇī Devī; sa mga sanga, bilang Maheśvarī. Sa mga dahon, siya’y sinasamba bilang Pārvatī Devī; at sa bunga, siya’y inaalala bilang Kātyāyanī.
Verse 16
त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले । पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखांगकेषु च
Sa balat ng puno, siya’y tinatawag na Gaurī; sa panloob na sapin ng balat, siya’y Aparṇā. Sa bulaklak, siya’y kilala bilang Durgā; at sa maliliit na sanga, siya’y Umā.
Verse 17
कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया । शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाऽज्ञया
Sa lahat ng tinik nito nananahan ang mga kapangyarihan (śakti)—di-mabilang na krore, na binibilang sa siyam na antas—na itinalaga upang ingatan ang mga nilalang, ayon sa utos ni Girijā.
Verse 18
तां भजंति सुपत्रैश्च पूजयंति सनातनीम् । यंयं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्
Sinasamba nila Siya sa pamamagitan ng mga dahong mapalad at sinasamba ang Walang-Hanggang Diyosa. Anumang hangaring minimithi ng tao, ang katuparan nito para sa kanya ay tiyak na magaganap.
Verse 19
महेश्वरी सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री । हरं च दृष्ट्वाथ पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुश्चकार सा
Siya—si Girijā, ang Dakilang Maheśvarī—na lubos na dalisay ang anyo, ang tagapagkaloob ng mokṣa sa mga nilalang. Nang makita niya si Hara na nagpapahinga sa ilalim ng punong Palāśa, sa sarili niyang banal na līlā ay inanyuan niya ang sarili bilang punong Bilva.
Verse 250
इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातु र्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने बिल्वोत्पत्तिवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-250 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pinagmulan ng Bilva,” sa ikaanim na bahagi ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa loob ng Nāgarakhaṇḍa, sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, sa salaysay ng Śeṣaśāyī, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, sa Māhātmya ng pagtalima sa Cāturmāsya, sa kuwento ni Paijavana.