Adhyaya 248
Inilalahad ng adhyaya na ito ang isang teolohikal na paliwanag tungkol sa punong palāśa, na kinikilalang “brahmavṛkṣa” (puno ni Brahman), bilang banal na kalikasan na may bisa sa mga ritwal. Si Vāṇī ang nagsasalita at nagsasabing ang palāśa ay nararapat paglingkuran sa maraming upacāra (mga paraan ng pag-aalay), nagdudulot ng katuparan ng hangarin at pagkapawi ng mabibigat na kasalanan. Itinatakda ng teksto ang isang tatluhang simbolismo sa mga dahon—iniiuugnay ang pagka-diyos sa kaliwa/kanan/gitna—at pinalalawak ito sa ganap na pagsasakral ng puno: may mga diyos sa ugat, punò, mga sanga, bulaklak, dahon, bunga, balat, at ubod, na waring “anatomiya” ng kabanalan. Binibigyang-diin din ang gantimpalang pang-ritwal: ang pagkain gamit ang sisidlang yari sa dahon ng palāśa ay nagkakaloob ng bunga na tulad ng maraming aśvamedha, lalo na sa panahon ng Cāturmāsya. Itinatampok ang pagsamba na may gatas tuwing Linggo at mga gawaing debosyonal tuwing Huwebes; maging ang pagtanaw sa palāśa sa bukang-liwayway ay itinuturing na nakapaglilinis. Sa wakas, pinagtitibay na ang palāśa ay “devabīja” at hayag na anyo ng brahman, kaya dapat paglingkuran nang may pananampalataya, lalo na sa Cāturmāsya, bilang tuntuning etikal para sa pagdalisay at pagluwag ng pagdurusa.
Shlokas
Verse 1
वाण्युवाच । पलाशो हरिरूपेण सेव्यते हि पुराविदैः । बहुभिर्ह्युपचारैस्तु ब्रह्मवृक्षस्य सेवनम्
Wika ni Vāṇī: Ang punong palāśa ay dapat sambahin ng mga nakaaalam ng sinaunang kaugalian bilang mismong anyo ni Hari. Tunay nga, ang paglilingkod sa punong Brahma na ito ay dapat isagawa sa maraming paggalang na ritwal at mga handog.
Verse 2
सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्
Ipinahayag na ito’y nagkakaloob ng lahat ng ninanais at pumupuksa sa malalaking kasalanan. Sa punong palāśa ay may tatlong dahon; ang gitnang dahon ay sinasabing may tanda ng sumpa ni Viṣṇu.
Verse 3
वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः
Sa kaliwa ay si Brahmā, at sa kanan ay si Hara lamang ang ipinahahayag na nananahan. Ang pinakamainam na tao na palagiang kumakain mula sa sisidlang yari sa dahon ng palāśa ay laging pinagpapala ng banal na kabutihan.
Verse 4
अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । चातुर्मास्ये विशेषेण भोक्तुर्मोक्षप्रदं भवेत्
Walang alinlangan, matatamo niya ang bunga ng isang libong paghahandog na Aśvamedha. Lalo na sa panahon ng Cāturmāsya, ito’y nagiging tagapagkaloob ng moksha sa taong tumatanggap at lumalahok ayon sa itinakdang paraan.
Verse 5
पयसा वाथ दुग्धेन रविवारेऽनिशं यदि । चातुर्मास्येऽर्चितो यैस्तु ते यांति परमंपदम्
Kung sa araw ng Linggo ito’y sinasamba nang walang patid sa pamamagitan ng tubig o gatas, yaong mga nagparangal dito sa panahon ng Cāturmāsya ay makararating sa Parama-pada, ang kataas-taasang tahanan.
Verse 6
दृश्यते यदि पालाशः प्रातरुत्थाय मानवैः । नरकानाशु निर्धूय गम्यते परमं पदम्
Kapag ang tao’y bumangon sa umaga at nasilayan ang punong palāśa, agad niyang napapawi ang mga kalagayang mala-impyerno at nararating ang kataas-taasang kalagayan.
Verse 7
पालाशः सर्वदेवानामाधारो धर्मसाधनम् । यत्र लोभस्तु तस्य स्यात्तत्र पूज्यो महातरुः
Ang palāśa ay sandigan ng lahat ng mga deva at kasangkapan sa pagtupad ng dharma. Saanman sumibol ang kasakiman tungkol dito, doon sa halip ay dapat sambahin ang dakilang punong iyon.
Verse 8
यथा सर्वेषु वर्णेषु विप्रो मुख्यतमो भवेत् । मध्ये सर्वतरूणां च ब्रह्मवृक्षो महोत्तमः
Kung paanong sa lahat ng varna ang brāhmaṇa ang itinuturing na pinakapangunahin, gayundin sa lahat ng punò, ang Brahma-tree (Brahma-vṛkṣa) ang pinakadakila at pinakamarangal.
Verse 9
यस्य मूले हरो नित्यं स्कंधे शूलधरःस्वयम् । शाखासु भगवान्रुद्रः पुष्पेषु त्रिपुरांतकः
Sa ugat nito, si Hara ay laging nananahan; sa punò ay naroon ang mismong Tagapagdala ng Trisula. Sa mga sanga ay si Bhagavān Rudra, at sa mga bulaklak ay si Tripurāntaka, ang Tagapagwasak ng Tripura.
Verse 10
शिवः पत्रेषु वसति फले गणपतिस्तथा । गंगापतिस्त्वचायां तु मज्जायां भगवा न्भवः
Si Śiva ay nananahan sa mga dahon, at sa bunga ay si Gaṇapati rin. Sa balat ay ang Panginoon ng Gaṅgā, at sa ubod ay si Bhagavān Bhava.
Verse 11
ईश्वरस्तु प्रशाखासु सर्वोऽयं हरवल्लभः । हरः कर्पूरधवलो यथावद्वर्णितः सदा
Sa maraming maliliit na sanga, ang Panginoong ito ay naroroon sa lahat ng dako—minamahal ni Hara. Si Hara, na puti na gaya ng kamper, ay laging inilalarawan dito nang wasto.
Verse 12
तथा ह्ययं ब्रह्मरूपः सितवर्णो महाभगः । चिंतितो रिपुनाशाय पापसंशोषणाय च
Tunay nga, Siya ay may anyo ng Brahman—maningning, maputi, at lubhang mapalad. Kapag Siya’y pinagninilayan, nagaganap ang pagwasak sa mga kaaway at ang pagkatuyo ng mga kasalanan.
Verse 13
मनोरथप्रदानाय जायते नात्र संशयः । गुरुवारे समायाते चातुर्मास्ये तथैव च
Tunay na ito’y nagaganap upang ipagkaloob ang minimithing hangarin—walang pag-aalinlangan. Lalo na kapag dumarating ang Huwebes, at gayundin sa banal na panahon ng Cāturmāsya.
Verse 14
पूजितश्च स्तुतो ध्यातः सर्वदुःखविनाशकः
Kapag sinamba, pinuri, at pinagnilayan sa pagninilay, Siya ang nagwawasak ng lahat ng dalamhati.
Verse 15
देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्
Karapat-dapat purihin ng mga diyos, ang “pinakamataas na binhi ng mga diyos”—ang Brahman na nahayag sa anyo—ay umabot sa kalagayan ng banal na Puno ni Brahmā. Sa anyo ni Sthāṇu (ang Matatag na Panginoon), dapat Siyang paglingkuran araw-araw nang may pananampalataya; kapag pinaglingkuran sa Cāturmāsya, Siya’y nagiging tagapuksa ng kasalanan.
Verse 248
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पालाशमहिमवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—ang ika-248 kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Pālāśa,” na nasa Ikaanim na (Nāgara) Khaṇḍa, sa pagpupuri sa tīrtha ng Hāṭakeśvara-kṣetra, sa salaysay ng Śeṣaśāyy, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, sa Cāturmāsya-māhātmya, sa kuwento ni Paijavana.