Adhyaya 242

Verse 1

ऋषय ऊचुः । नारद उवाच । अष्टादश प्रकृतयः का वदस्व पितामह । वृत्तिस्तासां च को धर्मः सर्वं विस्तरतो मम

Nagsalita ang mga rishi. Sinabi ni Nārada: “O Dakilang Ninuno (Brahmā), ipahayag mo sa akin kung ano ang labingwalong ‘kalikasan/uri,’ at kung ano ang kabuhayan at dharma na nauukol sa kanila—ipaliwanag mo ang lahat nang masinsinan.”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । मज्जन्माभूद्भगवतो नाभिपंकजकोशतः । स्वकालपरिमाणेन प्रबुद्धस्य जगत्पतेः

Sinabi ni Brahmā: “Ang aking pagsilang ay naganap mula sa kalyx ng lotus sa pusod ng Mapalad na Panginoon, ang Tagapaghari ng mga daigdig, nang Siya’y magising ayon sa Kanyang sariling sukat ng panahon.”

Verse 3

ततो बहुतिथे काले केशवेन पुरा स्मृतः । स्रष्टुकामेन विविधाः प्रजा मनसि राजसीः

Pagkaraan ng mahabang panahon, ako’y muling inalaala ni Keśava noong unang panahon; at nang naisin Niyang lumikha, sari-saring nilalang—na inuudyukan ng rajas—ang sumibol sa Kanyang isipan.

Verse 4

अहं कमलजस्तत्र जातः पुत्रश्चतुर्मुखः । उदरं नाभिनालेन प्रविश्याथ व्यलोकयम्

Doon ako isinilang bilang Kamalaja, ang anak na may apat na mukha. Pagkaraan, pumasok ako sa loob sa pamamagitan ng tangkay ng lotus mula sa pusod at minasdan ang kalooban.

Verse 5

तत्र ब्रह्मांडकोटीनां दर्शनं मेऽभवत्पुनः । विस्मयाच्चिंतयानस्य सृष्ट्यर्थमभिधावता

Doon, muli kong nasilayan ang di-mabilang na brahmāṇḍa—mga ‘itlog ng sansinukob.’ Sa pagkamangha, ako’y nagmuni-muni at nagmadaling sumulong alang-alang sa paglikha.

Verse 6

निर्गम्य पुनरेवाहं पद्मनालेन यावता । बहिरागां विस्मृतं तत्सर्वं सृष्ट्यर्थकारणम्

Pagkaraan, muli akong lumitaw sa pamamagitan ng tangkay ng lotus; pagdating ko sa labas, nalimutan ang lahat—ang mismong sanhi at paraan ng paglikha.

Verse 7

पुनरेव ततो गत्वा प्रजाः सृष्ट्वा चतुर्विधाः । नाभिनालेन निर्गत्य विस्मृतेनांतरात्मना

Muli akong lumabas at lumikha ng mga nilalang sa apat na uri; at nang lumitaw ako sa pamamagitan ng tangkay ng pusod, ang aking kaloob-looban ay nalugmok sa pagkalimot.

Verse 8

तदाहं जडवज्जातो वागुवाचाशरीरिणी । तपस्तप महाबुद्धे जडत्वं नोचितं तव

Noon, ako’y naging tila manhid at walang galaw; ngunit isang tinig na walang katawan ang nagsalita: “Magsagawa ng tapa, O dakilang may isip. Hindi nararapat sa iyo ang ganitong pamamanhid.”

Verse 9

दशवर्षसहस्राणि ततोऽहं तप आस्थितः । पुनराकाशजा वाणी मामुवाचाविनश्वरा

Kaya nagsagawa ako ng tapa sa loob ng sampung libong taon. Muli, isang tinig na di-nasisira, mula sa kalangitan, ang nagsalita sa akin.

Verse 10

वेदरूपाश्रिता पूर्वमाविर्भूता तपोबलात् । ततो भगवताऽदिष्टः सृज त्वं बहुधा प्रजाः

Noon pa man, sa pag-asa sa anyo ng mga Veda, ako’y nahayag sa lakas ng tapa. Pagkaraan, sa utos ng Panginoon, itinuro sa akin: “Likhain mo ang mga nilalang sa maraming paraan.”

Verse 11

राजसं गुणमाश्रित्य भूतसर्गमकल्मषम् । मनसा मानसी सृष्टिः प्रथमं चिंतिता मया

Sa pag-asa sa katangiang rājasa, aking inisip—dalisay at walang dungis—ang paglikha ng mga nilalang; una sa lahat, aking pinagnilayan ang paglikhang isinilang sa isip.

Verse 12

ततो वै ब्राह्मणा जाता मरीच्यादिमुनीश्वराः । तेषां कनीयांस्त्वं जातो ज्ञानवेदांतपारगः

Pagkaraan, tunay ngang isinilang ang mga pantas na Brahmana—mga panginoon sa hanay ng mga nakakakita—na nagsimula kay Marīci. Sa kanila, ikaw ang isinilang na pinakabata, isang dalubhasang nakaabot sa kabilang pampang ng kaalaman at Vedānta.

Verse 13

कर्मनिष्ठाश्च ते नित्यं सृष्ट्यर्थं सततोद्यताः । निर्व्यापारो विष्णुभक्त एकांतब्रह्मसेवकः

Ang mga pantas na iyon ay laging matatag sa gawa, walang humpay na nagsisikap para sa gawain ng paglikha. Ngunit ikaw ay malaya sa abala ng daigdig—isang deboto ni Viṣṇu, tanging sa paglilingkod sa Brahman nakatuon.

Verse 14

निर्ममो निरहंकारो मम त्वं मानसः सुतः । क्रमान्मया तु तेषां वै वेदरक्षार्थमेव च

Walang pag-aangkin at walang pagkamakasarili, ikaw ay aking anak na isinilang sa isip. Sa wastong kaayusan, itinalaga kita sa kanilang hanay, tunay nga, upang pangalagaan ang mga Veda.

Verse 15

प्रथमा मानसी सृष्टिर्द्विजात्यादिर्विनिर्मिता । ततोहमांगिकीं सृष्टिं सृष्टवांस्तत्र नारद

Una, nilikha ang paglikhang isinilang sa isip—na nagsisimula sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang). Pagkaraan, O Nārada, aking nilikha roon ang paglikhang pangkatawan (pisikal).

Verse 16

मुखाच्च ब्राह्मणा जाता बाहुभ्यः क्षत्रिया मम । वैश्या ऊरुसमुद्भूताः पद्भ्यां शूद्रा बभूविरे

Mula sa aking bibig isinilang ang mga Brāhmaṇa; mula sa aking mga bisig ang mga Kṣatriya; mula sa mga hita ang mga Vaiśya; at mula sa mga paa nagkaroon ng mga Śūdra.

Verse 17

अनुलोमविलोमाभ्य ांक्रमाच्च क्रमयोगतः । शूद्रादधोऽधो जाताश्च सर्वे पादतलोद्भवाः

Sa sunod-sunod na proseso ng pagsasanib na anuloma at viloma, at ayon sa pagkakasunod ng gayong mga paghahalo, may mga isinilang na pababa ang antas sa ibaba ng Śūdra—na sinasabing lahat ay mula sa talampakan ng paa.

Verse 19

ताः सर्वास्तु प्रकृतयो मम देहांशसंभवाः । नारद त्वं विजानीहि तासां नामानि वच्मि ते

Ang lahat ng likas na pagkahilig na iyon ay isinilang mula sa mga bahagi ng aking sariling pagkatao. O Nārada, unawain mo ito nang mabuti; ngayon ay sasabihin ko sa iyo ang kanilang mga pangalan.

Verse 20

वृत्तिरध्यापनाच्चैव तथा स्वल्पप्रतिग्रहात् । विप्रः समर्थस्तपसा यद्यपि स्यात्प्रतिग्रहे

Ang kabuhayan ng isang brāhmaṇa ay nararapat sa pagtuturo, at sa pagtanggap lamang ng munting handog; kahit na sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) ay kaya niyang tumanggap ng higit pa.

Verse 21

तथापि नैव गृह्णीयात्तपोरक्षा यतः सदा । वेदपाठो विष्णुपूजा ब्रह्मध्यानमलोभता

Gayunman, hindi pa rin siya dapat tumanggap ng marami, sapagkat ang pag-iingat sa tapas ay dapat laging mapanatili—sa pamamagitan ng pagbigkas ng Veda, pagsamba kay Viṣṇu, pagninilay sa Brahman, at kawalan ng kasakiman.

Verse 22

अक्रोधता निर्मलत्वं क्षमासारत्वमार्यता । क्रियातत्परता दानक्रिया सत्यादिभिर्गुणैः

Ang kawalan sa galit, kalinisan ng loob, pagtitiis na siyang ubod, marangal na asal, sigasig sa wastong tungkulin, pagsasagawa ng pagkakaloob, at mga birtud gaya ng katotohanan—sa mga katangiang ito (ang tao) ay napapalamutian.

Verse 23

भूषितो यो भवेन्नित्यं स विप्र इति कथ्यते । क्षत्रियेण तपः कार्यं यजनं दानमेव च

Ang laging napapalamutian ng gayong mga birtud ay tinatawag na brāhmaṇa. Ang kṣatriya naman ay dapat magsagawa ng tapa (pagpapahinuhod), magpatupad ng yajña (handog), at magbigay ng kawanggawa rin.

Verse 24

वेदपाठो विप्रभक्तिरेषां शस्त्रेण जीवनम् । स्त्रीबालगोब्राह्मणार्थे भूम्यर्थे स्वामिसंकटे

Para sa kanila (mga kṣatriya), iniatas ang pagbigkas ng Veda at debosyon sa mga brāhmaṇa; ang kanilang kabuhayan ay sa pamamagitan ng sandata—para sa kapakanan ng kababaihan, mga bata, mga baka at mga brāhmaṇa, para sa pag-iingat ng lupain, at sa oras ng panganib ng kanilang panginoon.

Verse 25

संप्रतिशरणं चैव पीडितानां च शब्दिते । आर्तत्राणपरा ये च क्षत्रिया ब्रह्मणा कृताः

Sila ang dapat maging agarang kanlungan kapag ang mga pinahihirapan ay sumisigaw sa dalamhati. Ang mga kṣatriya na nilikha ni Brahmā ay nakatuon sa pagliligtas sa mga nagdurusa.

Verse 26

धनवृद्धिकरो वैश्यः पशुपालः कृषीवलः । रसादीनां च विक्रेता देवब्राह्मणपूजकः

Ang vaiśya ay yaong nagpapalago ng yaman—nag-aalaga ng hayop, nagsasaka, nagtitinda ng mga kalakal gaya ng katas at iba pa, at sumasamba sa mga deva at nagbibigay-galang sa mga brāhmaṇa.

Verse 27

अर्थवृद्धिकरो व्याजा यज्ञकर्मादिकारकः । दानमध्ययनं चेति वैश्यवृत्तिरुदाहृता

Sa pamamagitan ng kalakalan, pinauunlad niya ang yaman at isinasagawa ang mga gawaing kaugnay ng yajña at iba pa; ang pagkakawanggawa at pag-aaral din—ito ang ipinahayag na kabuhayan ng vaiśya.

Verse 28

एतान्येव ह्यमंत्राणि शूद्रः कारयते सदा । नित्यं षड्दैवतं श्राद्धं हन्तकारोऽग्नि तर्पणम्

Ang mga ritong ito mismo—na walang mga mantra—ay maaaring ipagawa ng isang śūdra nang palagian: ang araw-araw na śrāddha na kaugnay ng anim na diyos, at ang tarpaṇa, handog ng pagbigay-kasiyahan sa apoy (Agni).

Verse 29

देवद्विजातिभक्तिश्च नमस्कारेण सिद्ध्यति । शूद्रोऽपि प्रातरुत्थाय कृत्वा पादाभिवंदनम्

Ang debosyon sa mga Deva at ang paggalang sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay nagiging ganap sa pamamagitan ng mapagpakumbabang pagpupugay; kahit ang isang śūdra, pagbangon nang maaga at pagyuko sa paanan ng karapat-dapat, ay nakakamit ang ganyang kabutihan.

Verse 30

विष्णुभक्तिमयाञ्श्लोकान्पठन्विष्णुत्वमाप्नुयात् । वार्षिकव्रतकृन्नित्यं तिथिवाराधिदैवतः

Sa pagbigkas ng mga śloka na puspos ng debosyon kay Viṣṇu, maaaring makamit ang kalagayang malapit kay Viṣṇu; at ang nagsasagawa ng taunang mga panata (vrata), na laging nakatuon sa mga namumunong diyos ng tithi (araw sa buwan) at mga araw ng linggo, ay nagkakamit ng tuluy-tuloy na kabutihan.

Verse 31

अन्नदः सर्वजीवानां गृहस्थः शूद्र ईरितः । अमंत्राण्यपि कर्माणि कुर्वन्नेव हि मुच्यते

Ang maybahay na nagbibigay ng pagkain sa lahat ng nilalang ay ipinahahayag na tunay na “śūdra” (sa diwang paglilingkod); at kahit gumagawa ng mga gawaing hindi nangangailangan ng mantra, siya nga ay napapalaya.

Verse 32

चातुर्मास्यव्रतकरः शूद्रोऽपि हरितां व्रजेत् । शिल्पी च नर्तकश्चैव काष्ठकारः प्रजापतिः

Kahit ang isang Śūdra na tumutupad ng panatang Cāturmāsya ay maaaring makarating sa mapalad na luntiang kalagayan; at sa mga hanapbuhay ay binabanggit ang artisanong manggagawa, ang mananayaw, at ang karpintero, na iniuugnay dito sa kaayusan ni Prajāpati.

Verse 33

वर्धकिश्चित्रकश्चैव सूत्रको रजकस्तथा । गच्छकस्तन्तुकारश्च चक्रिकश्चर्मकारकः

Binibilang din: ang karpintero, ang pintor, ang mananahi, at ang tagalaba; gayundin ang kargador, ang manghahabi, ang gumagawa ng gulong, at ang manggagawa ng katad.

Verse 34

सूनिको ध्वनिकश्चैव कौल्हिको मत्स्यघातकः । औनामिकस्तु चंडालः प्रकृत्याष्टादशैव ते

Ang magkakatay, ang tumutugtog ng tambol/musiko, ang kaulhika (tiyak na pangkat ng artisan), at ang pumapatay ng isda; at ang aunāmika ay sinasabing isang caṇḍāla—sila’y labing-walo ayon sa likás na pag-uuri.

Verse 35

शिल्पिकः स्वर्णकारकश्च दारुकः कांस्यकारकः । काडुकः कुम्भकारश्च प्रकृत्या उत्तमाश्च षट्

Ang artisanong manggagawa, ang panday-ginto, ang manggagawang-kahoy, ang panday-bronse, ang kāḍuka, at ang magpapalayok—ang anim na ito ay tinatawag na “mahuhusay” ayon sa likás na pag-uuri.

Verse 36

खरवाह्युष्ट्रवाही हयवाही तथैव च । गोपाल इष्टिकाकारो अधमाधमपञ्चकम्

Ang nagmamaneho ng asno, ang nagmamaneho ng kamelyo, at ang nagmamaneho ng kabayo; gayundin ang pastol ng baka at ang gumagawa ng ladrilyo—ang limang ito’y inilalarawan bilang pinakababa sa mga mababa.

Verse 37

रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते अन्त्यजाः स्मृताः

Ang tagalaba, ang manggagawa ng balat, ang aktor/mananayaw, at ang buruḍa; at ang kaivartta, meda, at bhilla—ang pitong ito ay inaalala bilang ‘antyaja’, yaong nasa gilid ng lipunan.

Verse 38

यो यस्य हीनो वर्णेन स चाष्टादशमो नरः । सर्वासां प्रकृतीनां च उत्तमा मध्यमाः समाः

Sinumang mas mababa sa iba ayon sa varṇa ay ibinibilang na ika-labingwalo (sa gayong ayos); at sa lahat ng likás na pangkat, ang ‘pinakamainam’ at ang ‘panggitna’ ay itinuturing na magkatulad sa pag-uuring ito.

Verse 39

भेदास्त्रयः समाख्याता विज्ञेयाः स्मृतिनिर्णयात् । शिल्पिनः सप्त विज्ञेया उत्तमाः समुदाहृताः

Ayon sa pasya ng mga Smṛti, tatlong uri ang itinuro na dapat makilala. Sa mga ito, pitong uri ng mga artisan ang dapat maunawaan, at sila’y ipinahayag na pinakapanguna.

Verse 40

स्वर्णकृत्कंबुकश्चैव तन्दुलीपुष्पलावकः । तांबूली नापितश्चैव मणिकारश्च सप्तधा

Sila ay pitong uri: panday-ginto, manggagawa ng kabibe ng sankha, tagapaghanda ng bigas at mga bulaklak, tagapagbigay ng inihaw na butil, nagtitinda ng dahon ng nganga, barbero, at alahero.

Verse 41

न स्नानं देवताहोमस्तपोनियम एव च । न स्वाध्यायवषट्कारौ न च शुद्धिर्विवाहिता

Para sa mga pangkat na ito, walang ipinag-uutos na paliligo sa ritwal, walang homa na handog sa mga diyos, ni mga disiplina ng tapa at niyama; wala ring sapilitang pagbigkas ng Veda (svādhyāya) na may panawagang vaṣaṭ, at hindi rin iniuutos ang mga paglilinis sa ritwal ng kasal.

Verse 42

एतासां प्रकृतीनां च गुरुपूजा सदोदिता । विप्राणां प्राकृतो नित्यं दानमेव परो विधिः

Para sa mga ganitong likas na hilig at pamayanan, ang paggalang at pagsamba sa guro ay laging pinupuri. Para sa kanila, ang palagiang pagkakaloob ng dāna sa mga brāhmaṇa ang ipinahahayag na pinakamataas na tuntunin.

Verse 43

सर्वेषामेव वर्णानामाश्रमाणां महामुने । सर्वासां प्रकृतीनां च विष्णुभक्तिः सदा शुभा

O dakilang muni, para sa lahat ng varṇa at lahat ng āśrama—at para sa bawat likas na hilig—ang debosyon (bhakti) kay Viṣṇu ay laging mapalad at mabuti.

Verse 44

इति ते कथितं सर्वं यथाप्रकृतिसंभवम् । कथां शृणु महापुण्यां शूद्रः शुद्धिमगाद्यथा

Kaya nito, nasabi ko na sa iyo ang lahat ayon sa ibinubunga ng bawat likas na hilig. Ngayon pakinggan mo ang isang salaysay na dakilang mapagpala—kung paanong ang isang Śūdra ay nagkamit ng kadalisayan.

Verse 45

इदं पुराणं परमं पवित्रं विशुद्धधीर्यस्तु शृणोति वा पठेत् । विधूय पापानि पुरार्जितानि स याति विष्णोर्भवनं क्रियापरः

Ang Purāṇa na ito ay lubhang banal at pinakadalisay. Sinumang may dalisay na pag-unawa na nakikinig dito o bumibigkas—na inaalis ang mga kasalanang naipon noon—ay makararatíng sa tahanan ni Viṣṇu, masigasig sa matuwid na gawa.

Verse 242

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्येऽष्टादशप्रकृतिकथनंनाम द्विचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang Kabanata 242, na tinatawag na “Ang Pagtuturo tungkol sa Labing-walong Disposisyon,” sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may 81,000 taludtod—na nasa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng banal na pook na Hāṭakeśvara, sa salaysay ng Śeṣaśāyī, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, sa Māhātmya ng Cāturmāsya.