Adhyaya 24
Inilalahad ng kabanatang ito ang tīrtha-māhātmya tungkol sa banal na pook na Viṣṇupada, na inilarawang lubhang mapalad at nakapapawi ng lahat ng kasalanan. Sa panahon ng paglipat ng timog at hilagang ayana, ang debotong sumasamba sa bakas ng paa ni Viṣṇu at nagsasagawa ng ātma-nivedana (pag-aalay ng sarili) nang may pagtuon at pananampalataya ay pinangakuang makakamit ang parama pada, ang kataas-taasang kalagayan ni Viṣṇu. Hiniling ng mga ṛṣi ang pinagmulan at ang tiyak na bunga ng pagtanaw, paghipo, at pagligo. Isinalaysay ni Sūta ang pangyayari kay Trivikrama: nang gapusin ni Viṣṇu si Bali at sakupin ang tatlong daigdig sa tatlong hakbang, nagkaroon ng pagyanig sa kosmos at bumaba ang dalisay na tubig; ito’y nakilala bilang Gaṅgā at inalaala bilang Viṣṇupadī, na nagpapabanal sa lupain. Ipinapahayag ang mga phala nang paantig: ang paghipo sa bakas matapos ang wastong pagligo ay humahantong sa “kataas-taasang kalagayan”; ang śrāddha roon ay may bungang tulad sa Gayā; ang pagligo sa buwan ng Māgha ay may bungang tulad sa Prayāga; at ang tuloy-tuloy na pagsasanay, pati ang paglubog ng mga buto, ay itinuturing na tumutulong sa paglaya. Isang matinding paghahambing ang nagsasabing ang minsang pagligo sa tubig ng Viṣṇupadī ay katumbas ng pinagsamang bunga ng maraming tīrtha, dāna, at pag-aayuno, na pinagtitibay ng isang gāthā na iniuugnay kay Nārada. Sa wakas, ibinibigay ang isang mantra para sa pagtalima sa ayana: kung dumating ang kamatayan sa loob ng anim na buwan, nawa’y ang bakas ng paa ni Viṣṇu ang maging kanlungan; at tinatapos sa paggalang sa mga brāhmaṇa at pagsasalo sa pagkain bilang ganap na katuparan ng ritwal.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तत्र विष्णुपदं नाम तीर्थं तीर्थे शुभे स्थितम् । अपरं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्
Wika ni Sūta: Doon, sa loob ng mapalad na pook-tīrtha, naroroon ang banal na tawiran na tinatawag na Viṣṇupada. O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, ito’y isa pang tīrtha na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 2
अयने दक्षिणे प्राप्ते यस्तत्पूज्य समाहितः । निवेदयेत्तथात्मानं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
Kapag dumating ang timog na ayana, sinumang may natipong isipan ay sumamba roon at marapat na ihandog ang sarili roon na may matatag na śraddhā,
Verse 3
स मृतोऽप्ययने याम्ये तद्विष्णोः परमं पदम् । प्राप्नोति नात्र संदेहस्तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः
Kahit mamatay siya sa panahon ng timog na ayana, mararating niya ang kataas-taasang tahanan ni Panginoong Viṣṇu. Walang pag-aalinlangan, O pinakamainam sa mga dvija—ganyan ang kapangyarihan ng pook na iyon.
Verse 4
तथा चैवोत्तरे प्राप्ते पूजयित्वा यथाविधि । सम्यङ्निवेदयेद्भक्त्या आत्मानं यः समाहितः । सोऽपि विष्णोः पदं पुण्यं प्राप्य संजायते सुखी
Gayundin, kapag dumating ang pag-ikot sa hilagang landas, ang taong may payapang isip, sumasamba ayon sa tuntunin at, sa debosyon, maayos na inihahandog ang sarili, siya man ay makaaabot sa banal na kalagayan ni Viṣṇu at magiging pinagpala sa kaginhawahan.
Verse 5
ऋषय ऊचुः । कथं तत्र पदं जातं विष्णोरव्यक्तजन्मनः । कथं निवेद्यते तत्र सम्यगात्माऽ यनद्वये
Wika ng mga rishi: Paano nagkaroon doon ng ‘Bakas ng Paa’ ni Viṣṇu—Siya na ang kapanganakan ay di nahahayag? At sa dalawang ayana, paano nararapat na maihandog doon ang sarili nang wasto?
Verse 6
तस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे यत्फलं लभ्यते नरैः । तत्सर्वं सूतज ब्रूहि परं कौतृहलं हि नः
At anong bunga ng kabutihan ang natatamo ng mga tao sa pagtingin lamang o paghipo rito—ipahayag mo sa amin ang lahat, O anak ni Sūta; sapagkat dakila ang aming pag-uusisa.
Verse 7
सूत उवाच । बलिर्बद्धो यदा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तदा क्रमैस्त्रिभिर्व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
Sinabi ni Sūta: Nang si Bali ay igapos ng makapangyarihang Viṣṇu, noon, sa tatlong hakbang, napuspos ang tatlong daigdig—ang gumagalaw at di gumagalaw.
Verse 8
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संन्यस्तः प्रथमः क्रमः । महर्लोके द्विती यस्तु तदा तेन महात्मना
Sa banal na pook ng Hāṭakeśvara, inilapag ang unang hakbang; at ang ikalawa, noon, ng dakilang nilalang na iyon, ay inilagay sa Maharloka.
Verse 9
तृतीयस्य समुद्योगं यदा चक्रे स चक्रधृक् । तदा भिन्नं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मांडं लघुतां गतम्
Nang ang Panginoong may hawak ng diskong (cakra) ay naghanda sa ikatlong hakbang, noon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog, ay nabutas at waring lumiit.
Verse 10
पादाग्रेणाथ संभिन्ने ब्रह्मांडे निर्मलं जलम् । अंगुष्ठाग्रेण संप्राप्तं क्रमेण धरणीतले
Nang mabutas ang brahmāṇḍa sa dulo ng Kanyang paa, lumitaw ang dalisay na tubig; at mula sa dulo ng Kanyang hinlalaki sa paa, ito’y unti-unting bumaba hanggang sa ibabaw ng daigdig.
Verse 11
ब्रह्मलोकं तदा कृत्स्नं प्लावयित्वा जलं हि तत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं कुन्देन्दुसदृशद्युति । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं ग्राहयूथैः समाकुलम्
Ang tubig na iyon ay lumubog at bumaha sa buong Brahmaloka. Ito’y kuminang na tila dalisay na kristal, maningning na gaya ng sampaguita at ng buwan—punô ng mga isda at pagong, at siksik sa mga pangkat ng buwaya.
Verse 12
ततः प्रभृति सा लोके गंगा विष्णुपदी स्मृता । पवित्रमपि तत्क्षेत्रं नयन्ती सा पवित्रताम्
Mula noon, sa daigdig siya’y inaalala bilang Gaṅgā, ang “Viṣṇupadī.” Kahit ang pook na banal na, dinadala pa rin niya ito sa higit na kadalisayan.
Verse 13
एवं विष्णोः पदं तत्र संजातं मुनिसत्तमाः । सर्वपापहरं पुंसां तदा विष्णुपदी स्मृता
Kaya nito, O pinakamainam sa mga muni, nahayag doon ang Bakas ng Paa ni Viṣṇu. Inaalis nito ang lahat ng kasalanan ng mga tao, kaya noon ay inalaala itong “Viṣṇupadī.”
Verse 14
यस्तस्यां श्रद्धया युक्तः स्नानं कृत्वा यथोदितम् । स्पर्शयेत्तत्पदं विष्णोः स याति परमं पदम्
Sinumang may pananampalataya, maligo roon ayon sa itinakda at humipo sa Bakás ng Paa ni Viṣṇu—makakamtan niya ang kataas-taasang tahanan.
Verse 15
यस्तत्रकुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स्नात्वा विष्णुपदीतोये गयाश्राद्धफलं लभेत्
Sinumang magsagawa ng śrāddha roon nang wasto at may ganap na pananampalataya—pagkaligo sa tubig ng Viṣṇupadī—tatanggap ng kapala ng bantog na Gayā-śrāddha.
Verse 16
माघमासे नरः स्नानं प्रातरुत्थाय तत्र यः । करोति सततं मर्त्यः स प्रयागफलं लभेत्
Sa buwan ng Māgha, ang mortal na bumabangon nang maaga at palagiang naliligo roon ay nagkakamit ng kapala ng Prayāga.
Verse 17
अथवा वत्सरं यावत्क्षणं कृत्वात्र भक्तितः । तत्र स्नानं च यः कुर्यात्स मुक्तिं लभते नरः
O kaya, maging sandali man o buong isang taon—sinumang maligo roon nang may debosyon ay magkakamit ng moksha, ang paglaya.
Verse 18
यस्यास्थीनि जले तत्र क्षिप्यंते मनुजस्य च । अपि पाप समाचारः स प्राप्नोति परां गतिम्
Kahit ang isang tao’y namuhay sa kasalanan, kung ang kanyang mga buto ay ihahagis sa tubig doon, makararating siya sa pinakamataas na hantungan.
Verse 19
अपि पक्षिपतंगा ये पशवः कृमयो मृगाः । प्रविष्टाः सलिले तस्मिंस्तृषार्ता भक्तिवर्जिताः
Kahit ang mga ibon at mga insekto—mga hayop, uod, at usa—na pumasok sa tubig na iyon, bagama’t dahil lamang sa uhaw at walang debosyon,
Verse 20
तेऽपि पापविनिर्मुक्ता देहांते चातिदुर्लभम् । चक्रिणस्तत्पदं यांति जरामरणवर्जितम्
sila man ay napapalaya rin sa kasalanan; at sa wakas ng buhay, nararating nila ang lubhang bihirang tahanan ng Panginoong may hawak ng Sudarśana—malaya sa katandaan at kamatayan.
Verse 21
किं पुनः श्रद्धयोपेताः पर्वकाल उपस्थिते । दत्त्वा दानं द्विजेन्द्राणां नरा वेदविदां द्विजाः
Lalong higit, kapag dumarating ang mapalad na panahon ng kapistahan, ang mga taong may pananampalataya ay nagbibigay ng kawanggawa sa mga pinakadakila sa mga “dalawang-ulit na isinilang”—mga Brāhmaṇa na nakakabatid ng Veda.
Verse 22
तत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महर्षिणा । विष्णुपद्याः समालोक्य प्रभावं पापनाशनम्
Kaugnay nito, minsan ay umawit noon ang dakilang rishi na si Nārada ng isang gāthā, matapos masaksihan ang karangalan at kapangyarihang pumupuksa ng kasalanan ng Viṣṇupadī.
Verse 23
किं व्रतैर्नियमैर्वापि तपोभिर्विविधैर्मखैः । कृतैर्विष्णुपदीतोये संस्थिते धरणीतले
Ano pa ang kailangan sa mga panata at pagpipigil, sa sari-saring pag-aayuno at pagdurusa, o sa maraming paghahandog—kung naririto na sa lupa ang banal na tubig ng Viṣṇupadī?
Verse 24
एकः सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं मर्त्यः समाचरेत् । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्
Kung ang isang mortal ay maligo sa lahat ng tīrtha, iyon ay isang sukat ng kabutihang-loob; ngunit ang isang pagligo sa mga tubig ng Viṣṇupadī ay nagbubunga ng gantimpalang kapantay ng kabuuan nito.
Verse 25
एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं हि तत्
Kung ang isa’y magbigay ng lahat ng uri ng kawanggawa sa mga Brāhmaṇa, iyon ay isang dakilang kabuuan; ngunit ang isang pagligo sa tubig ng Viṣṇupadī ay nakakamit ng kapantay na bunga.
Verse 26
पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशमाश्रितः । जलाश्रयश्च हेमंत एकः स्यात्पुरुषः क्षितौ
Sa daigdig, may isang tao na nagsasagawa ng matinding tapasya ng ‘limang apoy’ sa tag-init, nananatiling lantad sa bukas na langit sa tag-ulan, at namamalagi sa tubig sa taglamig—mahigpit na disiplina sa bawat panahon.
Verse 27
अन्यो विष्णुपदीतोये स्नात्वा विष्णुपदं स्पृशेत् । तावुभावपि निर्दिष्टौ समौ पुरुषसत्तमौ
Ang isa pa, matapos maligo sa tubig ng Viṣṇupadī, ay humahawak sa Bakas ng Paa ni Viṣṇu; ang dalawang ito’y ipinahayag na magkapantay, kapwa pinakadakila sa mga tao.
Verse 28
एकांतरोपवासी य एकः स्याज्जीवितावधि । एकोविष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्
May isang taong mag-aayuno nang salit-salitang araw sa buong buhay; ngunit ang isang pagligo sa tubig ng Viṣṇupadī ay nagbubunga ng gantimpalang kapantay niyon.
Verse 29
त्रिरात्रोपोषितस्त्वेको यावद्वर्षशतं नरः । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्
Maaaring mag-ayuno ang isang tao nang tatlong gabi, paulit-ulit sa loob ng sandaang taon; ngunit ang isang pagligo lamang sa banal na tubig ng Viṣṇupadī ay nagbibigay ng kapantay na bunga.
Verse 30
सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजसत्तमाः । विरराम मुनीनां स बहूनां पुरतोऽसकृत्
Wika ni Sūta: Pagkasabi nito, si Nārada, ang pinakadakila sa mga muni, sa harap ng maraming pantas at mga pangunahing Brāhmaṇa, ay tumigil sa kanyang pangangaral.
Verse 31
तस्मात्सर्व प्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत । संस्पृशेच्च पदं विष्णोर्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay magsagawa ng paliligo sa banal na pook na iyon; at ang nagnanais ng pinakamataas na kabutihan para sa sarili ay marapat ding humipo nang may paggalang sa Bakas ng Paa ni Viṣṇu.
Verse 32
ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमात्मानं विनिवेदयेत् । विष्णोः पदस्य संप्राप्ते अयने दक्षिणोत्तरे
Sinabi ng mga ṛṣi: “Ang ipinahayag mo—tungkol sa pag-aalay ng sarili (pagsuko)—kapag narating ang Bakas ng Paa ni Viṣṇu, sa panahon ng pagliko ng araw, maging sa timog o sa hilaga—”
Verse 33
तत्केन विधिना सूत मन्त्रैश्च वद सत्वरम् । वयं येन च तत्कुर्मः सर्वं भक्तिसमन्विताः
“Sa anong paraan, O Sūta, at sa aling mga mantra—sabihin mo agad—upang kaming lahat, na puspos ng debosyon, ay maisagawa iyon nang ganap.”
Verse 34
सूत उवाच । दक्षिणे चोत्तरे चापि संप्राप्ते चायनद्वये । पूजयित्वा पदं विष्णोरिमं मन्त्रमुदीरयेत्
Sinabi ni Sūta: “Kapag dumating ang alinman sa dalawang solstis—timog o hilaga—pagkaraang sambahin ang Banal na Bakas ng Paa ni Viṣṇu, bigkasin ang mantrang ito.”
Verse 35
षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यद्यकस्माद्भवेन्मम । तत्ते पदं गतिर्मे स्यादहं ते भृत्यतां गतः
“Kung sa loob ng anim na buwan ay biglang dumating sa akin ang kamatayan, nawa’y ang banal na Yapak na iyon ang maging kanlungan at landas ko; pumasok na ako sa pagkaalipin ng paglilingkod sa Iyo.”
Verse 36
एवं प्रोच्य हरिं पश्चात्पूजयेद्ब्राह्मणांस्ततः । अथ तैः सममश्नीयात्ततः प्राप्नोति सद्गतिम्
Pagkasabi nang gayon kay Hari, dapat igalang at parangalan ang mga brāhmaṇa; saka makikain kasama nila—sa gayon nakakamit ang marangal na hantungan.