
Ang kabanatang ito ay isang maka-teolohiyang pag-uusap nina Brahmā at Nārada na nagtatakda ng tamang panahon ng ritwal, disiplina sa asal, at layuning debosyonal sa pagsamba kay Viṣṇu. Itinanong ni Nārada kung kailan dapat tanggapin ang mga dapat sundin at mga ipinagbabawal kapag lumalapit kay Viṣṇu; sumagot si Brahmā sa pamamagitan ng palatandaang pangkalendaryo na “Karka-saṅkrānti,” at inutusan ang pagsamba na may arghya na iniaalay gamit ang mapalad na bungang jambū, kasama ang intensiyong nakatuon sa mantra—ang ganap na pagsuko ng sarili kay Vāsudeva. Pagkaraan, pormal na inilatag ang vidhi (mga utos ayon sa Veda) at niṣedha (mga itinakdang pagpipigil) bilang magkaugnay na pamantayan, na kapwa nakaugat kay Viṣṇu at dapat isagawa nang may bhakti, lalo na sa cāturmāsya na inilalarawan bilang panahong pangkalahatang mapalad. Nang tanungin ni Nārada ang pinakamabungang pagtalima kapag ang diyos ay “natutulog,” itinuro ni Brahmā ang Viṣṇu-vrata at itinaas ang brahmacarya bilang pinakamataas na panata—ang ubod na lakas na nagpapasigla sa tapas at dharma. Inililista rin ang mga asal: homa, paggalang sa mga brāhmaṇa, satya, dayā, ahiṃsā, hindi pagnanakaw, pagpipigil sa sarili, hindi pagkapoot, hindi pagkapit sa pagnanasa, pag-aaral ng Veda, kaalaman, at isip na iniaalay kay Kṛṣṇa. Ang ganitong tagasunod ay inilalarawang “malaya habang nabubuhay” at hindi nadudungisan ng kasalanan. Sa wakas, binibigyang-diin na kahit bahagyang pagtalima sa cāturmāsya ay may bunga; nalilinis ang katawan sa tapas, at ang debosyon kay Hari ang sentrong prinsipyo na nagbubuklod sa buong sistema ng mga vrata.
Verse 1
नारद उवाच । कदा विधिनिषेधौ च कर्तव्यौ विष्णुसन्निधौ । युष्मद्वाक्यामृतं पीत्वा तृप्तिर्मम न विद्यते
Sinabi ni Nārada: “Kailan, sa harap ni Viṣṇu, dapat isagawa ang mga kautusan at mga pagpipigil? Nang mainom ko ang nektar ng inyong mga salita, hindi pa rin sumisibol ang aking kasiyahan.”
Verse 2
ब्रह्मोवाच । कर्कसंक्रांतिदिवसे विष्णुं संपूज्य भक्तितः । फलैरर्घ्यः प्रदातव्यः शस्तजंबूफलैः शुभैः
Sinabi ni Brahmā: “Sa araw ng Karka-saṃkrānti, ang pagpasok ng Araw sa tanda ng Kanser, sambahin si Viṣṇu nang may debosyon. Pagkaraan, maghandog ng arghya na may mga prutas—lalo na ng mabubuti at mapalad na prutas na jambū.”
Verse 3
जंबूद्वीपस्य संज्ञेयं फलेन च विजायते । मन्त्रेणानेन विप्रेंद्र श्रद्धाधर्मसुसंयतैः
“Sa pamamagitan ng bungang jambū mauunawaan ang pangalang ‘Jambūdvīpa’, sapagkat wari’y mula sa bungang jambū ito ‘isinilang’. O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, gawin ito sa pamamagitan ng mantrang ito ng mga disiplinado sa pananampalataya at dharma.”
Verse 4
षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यत्र क्वापि भवेन्मम । तन्मया वासुदेवाय स्वयमात्मा निवेदितः
“Kung sa loob ng susunod na anim na buwan ay dumating sa akin ang kamatayan saan man, kung gayon ay inihandog ko na, sa sarili kong kalooban, ang aking buong sarili kay Vāsudeva.”
Verse 5
इति मंत्रेणार्घ्यम् । ततो विधिनिषेधौ च ग्राह्यौ भक्त्या हरेः पुरः । चातुर्मास्ये समायाते सर्वलोकमहासुखे
“Ganyan ang arghya na may mantra. Pagkaraan, nang may debosyon sa harap ni Hari, dapat tanggapin at sundin ang mga kautusan at mga pagpipigil, kapag dumating ang Cāturmāsya—na nagdudulot ng dakilang kagalingan sa lahat ng daigdig.”
Verse 6
विधिर्वेदविधिः कार्यो निषेधो नियमो मतः । विधिश्चैव निषेधश्च द्वावेतौ विष्णुरेव हि
Ang utos ay dapat isagawa ayon sa tuntuning Veda; ang pagbabawal ay nauunawa bilang niyama, ang disiplin ng pagpipigil-sa-sarili. Tunay, ang utos at ang pagbabawal—ang dalawang ito—ay walang iba kundi si Viṣṇu mismo.
Verse 7
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्य एव जनार्दनः । विष्णोः कथा विष्णुपूजा ध्यानं विष्णोर्नतिस्तथा
Kaya nga, sa buong pagsisikap, si Janārdana lamang ang dapat paglingkuran—sa pamamagitan ng pag-uusap tungkol kay Viṣṇu, pagsamba kay Viṣṇu, pagninilay kay Viṣṇu, at gayundin ang pagyukod kay Viṣṇu.
Verse 8
सर्वमेव हरिप्रीत्या यः करोति स मुक्तिभाक् । वर्णाश्रमविधेर्मूर्तिः सत्यो विष्णुः सनातनः
Ang sinumang gumagawa ng lahat ng gawain upang kalugdan ni Hari ay nagiging tagapagtamo ng mokṣa, ang paglaya. Ang walang-hanggang Viṣṇu—na laging tunay—ang mismong anyong-buhay ng mga tuntunin ng varṇa at āśrama (mga banal na tungkulin ayon sa uri at yugto ng buhay).
Verse 10
नारद उवाच । किं व्रतं किं तपः प्रोक्तं ब्रह्मन्ब्रूहि सविस्तरम् । सुप्ते देवे मया कार्यं कृतं यच्च महाफलम्
Wika ni Nārada: “Anong panata (vrata) at anong pag-aayuno o pagdurusa (tapas) ang itinakda? O Brahman, ipaliwanag mo sa akin nang masinsin. Kapag ang Panginoon ay nasa yogic na pagkatulog, anong pagsasanay ang dapat kong gawin—yaong may dakilang bunga?”
Verse 11
ब्रह्मोवाच । व्रतं विष्णुव्रतं विद्धि विष्णुभक्तिसमन्वितम् । तपश्च धर्मवर्तित्वं कृच्छ्रादिकमथापि वा
Sabi ni Brahmā: “Alamin mong ang panata ay ang panata kay Viṣṇu (Viṣṇu-vrata), na kalakip ang debosyon kay Viṣṇu. At ang pag-aayuno o pagdurusa (tapas) ay ang matatag na pamumuhay sa dharma—o kaya’y mga pormal na penitensiya tulad ng Kṛcchra at mga kaugnay na disiplina.”
Verse 12
शृणु व्रतस्य माहात्म्यं वक्ष्यामि प्रथमं तव । ब्रह्मचर्यव्रतं सारं व्रतानामुत्तमं व्रतम्
Makinig sa kadakilaan ng panatang ito; una ko itong sasabihin sa iyo. Ang panata ng brahmacarya (pagpapanatili ng kalinisan at pagpipigil) ang diwa ng lahat ng panata—ang pinakamataas sa mga pagtalima.
Verse 13
ब्रह्मचर्यं तपः सारं ब्रह्मचर्यं महत्फलम् । क्रियासु सकलास्वेव ब्रह्मचर्यं विवर्द्धयेत्
Ang brahmacarya ang pinakadiwa ng pag-aayuno at pagtitika; ang brahmacarya ay nagbubunga ng dakilang gantimpala. Sa lahat ng gawaing panrelihiyon at ritwal, dapat palaguin at ingatan ang brahmacarya.
Verse 14
ब्रह्मचर्यप्रभावेण तप उग्रं प्रवर्त्तते । ब्रह्मचर्यात्परं नास्ति धर्मसाधन मुत्तमम्
Sa kapangyarihan ng brahmacarya, ang matinding pagtitika ay nagiging mabisa at umuunlad. Walang higit na dakilang paraan upang maisakatuparan ang dharma kaysa sa brahmacarya.
Verse 15
चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे गुणोत्तरम् । महाव्रतमिदं लोके तन्निबोध सदा द्विज
Lalo na sa Cāturmāsya—kapag ang Panginoon ay nasa banal na pag-idlip—ang pagtalimang ito ay nagiging lubhang marangal at hitik sa bisa. Unawain mo: sa daigdig, ito’y kilala bilang Dakilang Panata, O dvija (dalawang-ulit na isinilang).
Verse 16
नारायणमिदं कर्म यः करोति न लिप्यते । शतत्रयं षष्टियुतं दिनमाहुश्च वत्सरे
Ang gawaing ito ay iniaalay kay Nārāyaṇa; sinumang magsagawa nito ay hindi nadudungisan ng kasalanan. At sinasabi na ang isang taon ay may tatlong daan at animnapung araw.
Verse 17
तत्र नारायणो देवः पूज्यते व्रतकारिभिः । सत्क्रियाममुकीं देव कारयिष्यामि निश्चयः
Doon, si Nārāyaṇa, ang Panginoon, ay sinasamba ng mga nagsasagawa ng banal na panata. (Nagpapasya ang isa:) “O Panginoon, tiyak kong ipagaganap ang sagradong ritong ito.”
Verse 18
कुरुते तद्व्रतं प्राहुः सुप्ते देवे गुणोत्तरम् । वह्निहोमो विप्रभक्तिः श्रद्धा धर्मे मतिः शुभा
Sinasabi nilang dapat isagawa ang panatang iyon; kapag ang Panginoon ay nasa banal na pag-idlip, lalo itong nakahihigit sa gantimpalang-puri. Ang handog-sa-apoy (homa), debosyon sa mga brāhmaṇa, pananampalataya sa dharma, at mapalad na hilig ng isip—ito ang mga birtud na sumusuporta rito.
Verse 19
सत्संगो विष्णुपूजा च सत्यवादो दया हृदि । आर्जवं मधुरा वाणी सच्चरित्रे सदा रतिः
Ang pakikisama sa mga banal (satsaṅga), pagsamba kay Viṣṇu, pagsasabi ng katotohanan at habag sa puso; pagiging tuwid, matamis na pananalita, at palagiang kagalakan sa mabuting asal—ito ang mga tanda ng sagradong disiplina na pinupuri sa aral ng kadakilaan ng tīrtha.
Verse 20
वेदपाठस्तथाऽस्तेयमहिंसा ह्रीः क्षमा दमः । निर्लोभताऽक्रोधता च निर्मोहोऽममताऽर तिः
Pagbigkas ng Veda, hindi pagnanakaw, hindi pananakit (ahiṃsā), kahinhinan, pagpapatawad at pagpipigil-sa-sarili; kawalan ng kasakiman at galit, kawalan ng pagkalito, hindi pag-aangkin, at paglayo sa pagkapit—ito ang mga birtud na ipinahahayag na nagtataguyod sa banal na pagsunod.
Verse 21
श्रुतिक्रियापरं ज्ञानं कृष्णार्पितमनोगतिः । एतानि यस्य तिष्ठंति व्रतानि ब्रह्मवित्तम
Kaalamang nakasalig sa mga ritong itinuturo ng Śruti, at isip na ang bawat galaw ay iniaalay kay Kṛṣṇa—ang sinumang matatag sa mga pagtalimang ito ay ipinahahayag na nakakakilala sa Brahman, O pinakadakila sa mga nakakabatid ng Brahman.
Verse 22
जीवन्मुक्तो नरः प्रोक्तो नैव लिप्य ति पातकैः । व्रतं कृतं सकृदपि सदैव हि महाफलम्
Ang gayong tao ay tinatawag na “jīvanmukta,” pinalaya habang nabubuhay, at hindi nadudungisan ng mga kasalanan. Kahit ang panatang banal na minsan lamang isinagawa ay tunay na laging nagbubunga ng dakilang gantimpala.
Verse 23
चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मचर्यादिसेवनम् । अव्रतेन गतं येषां चातुर्मास्यं सदा नृणाम्
Lalo na sa panahon ng Cāturmāsya, nararapat isagawa ang brahmacarya at mga kaugnay na disiplina. Ngunit yaong mga taong pinapalampas ang Cāturmāsya nang walang anumang panata—
Verse 24
धर्मस्तेषां वृथा सद्भिस्तत्त्वज्ञैः परिकीर्तितः । सर्वेषामेव वर्णानां व्रतचर्या महाफलम्
Para sa kanila, ang dharma ay ipinahahayag na “walang saysay” ng mga mabubuti at ng mga nakakabatid ng katotohanan. Para sa lahat ng varṇa, ang pagsasagawa ng mga panata ay nagbubunga ng dakilang gantimpala.
Verse 25
स्वल्पापि विहिता वत्स चातुर्मा स्ये सुखप्रदा । सर्वत्र दृश्यते विष्णुर्व्रतसेवापरैर्नृभिः
Kahit munting pagtalima, o minamahal, kapag isinagawa sa Cāturmāsya ay nagkakaloob ng ligaya. Sa mga taong tapat sa paglilingkod sa mga panata, si Viṣṇu ay namamasdan sa lahat ng dako.
Verse 26
चातुर्मास्ये समायाते पालयेत्तत्प्रयत्नतः
Kapag dumating na ang Cāturmāsya, nararapat itong tuparin nang may masusing pagsisikap.
Verse 27
भजस्व विष्णुं द्विजवह्नितीर्थवेदप्रभेदमयमूर्तिमजं विराजम् । यत्प्रसादाद्भवति मोक्षमहातरुस्थस्तापं न यास्यति भवार्कसमुद्भवं तम्
Sambahin si Viṣṇu—ang Di-Ipinanganak, ang Maningning—na ang anyo ay binubuo ng mga dwija (Brahmana), mga banal na apoy, mga tīrtha, at sari-saring paghahati ng mga Veda. Sa Kanyang biyaya, ang tao’y makapapahinga sa dakilang punò ng mokṣa, at hindi na masusunog ng init na mula sa araw ng pag-iral sa sanlibutan (saṃsāra).
Verse 29
चातुर्मास्ये विशेषेण जन्मकष्टादिनाशनम् । हरिरेव व्रताद्ग्राह्यो व्रतं देहेन कारयेत् । देहोऽयं तपसा शोध्यः सुप्ते देवे तपोनिधौ
Lalo na sa Cāturmāsya, winawasak ng pagtalima ang mga hirap ng kapanganakan at iba pa. Si Hari (Viṣṇu) lamang ang dapat maging layon ng panata; isagawa ang panata sa pamamagitan ng katawan. Ang katawang ito’y dapat dalisayin sa tapas, habang ang Panginoon—taguan ng pag-aayuno at pagkamapagtiis—ay nakahimlay sa yogic na pagtulog.
Verse 237
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये व्रतमहिमवर्णनंनाम सप्तत्रिं शदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-237 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Panata,” sa Skanda Mahāpurāṇa—sa loob ng Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—na nasa Ikaanim na (Nāgara) Khaṇḍa, sa pagpupuri sa mga tīrtha ng banal na pook na Hāṭakeśvara, sa salaysay ng Śeṣaśāyī, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, hinggil sa kadakilaan ng pagtalima sa Cāturmāsya.