Adhyaya 234
Ang kabanatang ito ay inihahain bilang isang diyalogong teolohikal nina Brahmā at Nārada sa loob ng balangkas ng Cāturmāsya-māhātmya. Nagsisimula ito sa pagsasagawa ng ritwal matapos maligo: araw-araw na tarpaṇa para sa mga ninuno na ginagawa nang may śraddhā, lalo na sa banal na pook; at mga gawi sa saṅgama (tagpuan ng mga tubig) kung saan ang pag-aalay sa mga devatā, japa, at homa ay sinasabing nagbubunga ng napakalawak na merit. Pagkaraan, tumutungo ang aral sa disiplinadong pamumuhay: ang pag-alaala kay Govinda bilang paghahanda sa anumang mapalad na gawain, at tala ng mga sandigan ng dharma—sat-saṅga, paggalang sa dvija, tarpaṇa sa guru/deva/agni, go-dāna, pagbigkas ng Veda, pagsasalita ng katotohanan, at tuluy-tuloy na dāna-bhakti. Itinanong ni Nārada ang tiyak na kahulugan ng niyama at ang bunga nito; ipinaliwanag ni Brahmā na ang niyama ay pag-aayos at pagpipigil sa mga pandama at asal upang madaig ang mga kaaway sa loob (ṣaḍ-varga) at maitatag ang mga birtud gaya ng kṣamā at satya. Binibigyang-diin ng kabanata ang manonigraha—pagpigil sa isip—bilang sanhi ng kaalaman at mokṣa, at itinatanghal ang kṣamā bilang nagbubuklod na disiplina. Nililinaw ang mga pagbabawal at tungkulin: ang satya ang pinakamataas na dharma, ang ahiṃsā ang ugat ng dharma; iwasan ang pagnanakaw (lalo na laban sa mga Brahmin at sa mga diyos), talikdan ang ahaṃkāra, at linangin ang śama, santoṣa, at kawalan ng inggit. Sa wakas, itinatampok ang bhūta-dayā—habag sa lahat ng nilalang—bilang sanātana-dharma na lalo pang dapat isabuhay sa Cāturmāsya, sapagkat si Hari ay nananahan sa puso ng lahat; ang pananakit sa nilalang ay paglabag sa kabanalan at sa etika.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । पितॄणां तर्पणं कुर्याच्छ्रद्धायुक्तेन चेतसा । स्नानावसाने नित्यं च गुप्ते देवे महाफलम्
Wika ni Brahmā: Taglay ang pusong may śraddhā (pananampalatayang banal), maghandog ng tarpaṇa—pagbubuhos ng tubig—sa mga ninuno; at sa pagtatapos ng pagligo, gawin ito araw-araw—dakilang bunga sa harap ng nakatagong Diyos sa kalooban.
Verse 2
संगमे सरितोस्तत्र पितॄन्संतर्प्य देवताः । जपहोमादिकर्माणि कृत्वा फलमनंतकम्
Sa tagpuan ng mga ilog doon, matapos bigyang-kasiyahan ang mga ninuno at parangalan ang mga diyos, at maisagawa ang mga gawain gaya ng japa (pag-uulit ng mantra) at homa (handog sa apoy), nakakamit ang walang-hanggang bunga.
Verse 3
गोविंदस्मरणं कृत्वा पश्चात्कार्याः शुभाः क्रियाः । एष एव पितृदेवमनुष्यादिषु तृप्तिदः
Pagkatapos munang alalahanin si Govinda, saka isagawa ang mga mapalad na ritwal. Ang pag-alaalang ito mismo ang nagbibigay-kasiyahan sa mga ninuno, sa mga diyos, at sa mga tao (at sa lahat ng nilalang).
Verse 4
श्रद्धां धर्मयुतां नाम स्मृतिपूतानि कारयेत् । कर्माणि सकलानीह चातुर्मास्ये गुणोत्तरे
Linangin ang śraddhā na kaisa ng dharma, at isagawa ang lahat ng gawain dito na nilinis ng banal na pag-alaala. Sa dakilang apat-na-buwang banal na panahon (Cāturmāsya), lalo pang tumitindi ang kabutihang dulot nito.
Verse 5
सत्संगो द्विजभक्तिश्च गुरुदेवाग्नि तर्पणम् । गोप्रदानं वेदपाठः सत्क्रियासत्यभाषणम्
Satsanga (pakikisama sa mga banal), debosyon sa dvija (mga dalawang-ulit na isinilang), tarpaṇa para sa guru, sa mga diyos at kay Agni (banal na apoy); pag-aalay ng baka, pagbigkas ng Veda, marangal na gawa at tapat na pananalita—ito ang mga pinupuring anyo ng dharma.
Verse 6
गोभक्तिर्दानभक्तिश्च सदा धर्मस्य साधनम् । कृष्णे सुप्ते विशेषेण नियमोऽपि महा फलः
Ang debosyon sa baka at ang debosyon sa pagbibigay-dāna ay laging mga kasangkapan ng Dharma. At kapag si Kṛṣṇa ay “natutulog” sa panahon ng Cāturmāsya, kahit ang kusang niyama o pag-iingat sa sarili ay nagbubunga ng dakilang gantimpala, lalo na.
Verse 7
नारद उवाच । नियमः कीदृशो ब्रह्मन्फलं च नियमेन किम् । नियमेन हरिस्तुष्टो यथा भवति तद्वद
Wika ni Nārada: “O Brahman, anong uri ng niyama ito, at ano ang bungang nakukuha sa niyama? Ipaliwanag kung paano nalulugod si Hari sa pamamagitan ng niyama.”
Verse 8
ब्रह्मोवाच । नियमश्चक्षुरादीनां क्रियासु विविधासु च । कार्यो विद्यावता पुंसा तत्प्रयोगान्महासुखम्
Sabi ni Brahmā: “Ang niyama ay ang disiplinadong pagpipigil sa mga pandama gaya ng mga mata, at sa asal sa iba’t ibang gawain. Dapat itong isagawa ng taong may kaalaman; mula sa wastong pagsasabuhay nito ay sumisilang ang dakilang ligaya.”
Verse 9
एतत्षड्वर्गहरणं रिपुनिग्रहणं परम् । अध्यात्ममूलमेतद्धि परमं सौख्यकारणम्
Ang niyama na ito ang nag-aalis sa “anim na pangkat” at siyang sukdulang pagpigil sa mga kaaway sa loob. Nakaugat sa adhyātma o panloob na espirituwalidad, ito nga ang pinakamataas na sanhi ng tunay na kaligayahan.
Verse 10
तत्र तिष्ठंति नियतं क्षमासत्यादयो गुणाः । विवेकरूपिणः सर्वे तद्विष्णोः परमं पदम्
Doon, matatag na nananahan ang mga birtud gaya ng pagtitiis at katotohanan—lahat ay nasa anyo ng viveka, ang malinaw na pag-unawa. Yaon ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 11
कृत्वा भवति यज्ञान्यत्कृतकृत्यत्वमत्र तत् । स्यात्तस्य तत्पूर्वजानां येन ज्ञातमिदं पदम्
Sa paggawa nito, nakakamit ng tao ang kalagayang “naganap na ang dapat ganapin,” na wari’y natupad na rin ang iba pang mga handog na yajña. At maging ang kanyang mga ninuno ay nakatatanggap ng biyaya, sapagkat natanto ang kataas-taasang kalagayang ito.
Verse 12
तन्मुहूर्त्तमपि ध्यात्वा पापं जन्मशतोद्भवम् । भस्म साद्याति विहितं निरंजननिषेवणात्
Kahit sa pagninilay lamang sa sandaling iyon, ang kasalanang nagmula sa sandaang buhay ay itinakdang maging abo—sa tapat na paglapit at paglilingkod sa Walang Dungis, si Nirañjana.
Verse 13
प्रत्यहं संकुचत्यस्य क्षुत्पिपासादिकः श्रमः । स योगी नियमी नित्यं हरौ सुप्ते विशिष्यते
Araw-araw, humihina para sa kanya ang pagod na dulot ng gutom, uhaw, at iba pa. Ang gayong yoging may disiplina, laging mapagpigil sa sarili, ay nagiging lalong marangal sa panahong sinasabing natutulog si Hari (Cāturmāsya).
Verse 14
चातुर्मास्ये नरो भक्त्या योगाभ्यासरतो न चेत् । तस्य हस्तात्परिभ्रष्टममृतं नात्र संशयः
Kung sa Cāturmāsya ang tao’y hindi masikhay sa pagsasanay ng yoga nang may debosyon, ang mismong amṛta ay tila nakaligtas na sa kanyang kamay—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 15
मनो नियमितं येन सर्वेच्छासु सदागतम् । तस्य ज्ञाने च मोक्षे च कारणं मन एव हि
Para sa taong napigil ang isip—na laging gumagala sa lahat ng pagnanasa—ang isip ding iyon ang nagiging sanhi ng tunay na kaalaman at ng mokṣa, ang paglaya.
Verse 16
मनोनियमने यत्नः कार्यः प्रज्ञावता सदा । मनसा सुगृहीतेन ज्ञानाप्तिरखिला ध्रुवम्
Ang marunong ay dapat laging magsikap sa pagdidisiplina ng isip. Kapag ang isip ay ganap na napanghahawakan, tiyak ang pag-abot sa lubos na kaalaman.
Verse 17
तन्मनः क्षमया ग्राह्यं यथा वह्निश्च वारिणा । एकया क्षमया सर्वो नियमः कथितो बुधैः
Ang isip na iyon ay dapat pigilin sa pamamagitan ng pagtitiis, gaya ng apoy na napapawi ng tubig. Sa iisang birtud—pagtitiis—ipinahayag ng marurunong na natutupad ang lahat ng disiplina.
Verse 18
सत्यमेकं परो धर्मः सत्यमेकं परं तपः । सत्यमेकं परं ज्ञानं सत्ये धर्मः प्रतिष्ठितः
Ang katotohanan lamang ang pinakamataas na dharma; ang katotohanan lamang ang pinakamataas na pag-aayuno at pagtitika. Ang katotohanan lamang ang pinakamataas na kaalaman; sa katotohanan nakatindig nang matatag ang dharma.
Verse 19
धर्ममूलमहिंसा च मनसा तां च चितयन् । कर्मणा च तथा वाचा तत एतां समाचरेत्
Ang ahimsa (di-panlalamang at di-karahasan) ang ugat ng dharma. Kaya dapat itong pagnilayan sa isip, at isabuhay sa gawa at sa salita.
Verse 20
परस्वहरणं चौर्यं सर्वदा सर्वमानुषैः । चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदेवस्ववर्जनम्
Ang pagnanakaw—pagkuha ng pag-aari ng iba—ay dapat laging iwasan ng lahat. At lalo na sa panahon ng Cāturmāsya, dapat umiwas sa pag-angkin ng ari-arian ng mga Brahmin at ng mga diyos (mga templo).
Verse 21
अकृत्यकरणं चैव वर्जनीयं सदा बुधैः । अहीनः सर्वकार्येषु यः सदा विप्र वर्तते
Ang paggawa ng hindi nararapat ay dapat laging iwasan ng mga pantas. O Brāhmaṇa, ang taong sa lahat ng tungkulin ay laging mapagmatyag at di nagpapabaya, siya ang tunay na namumuhay nang wasto.
Verse 22
स च योगी महाप्राज्ञः प्रज्ञाचक्षुरहं नधीः । अहंकारो विषमिदं शरीरे वर्त्तते नृणाम्
Ang gayong yogin ay lubhang marunong, nakakakita sa mata ng pag-unawa—nalalamang “Hindi ako ang talino.” Sapagkat ang ahamkāra, ang pagkamakasarili, ay isang banayad na lason na nananahan sa katawan ng tao.
Verse 23
तस्मात्स सर्वदा त्याज्यः सुप्ते देवे विशेषतः । अनीहया जितक्रोधो जितलोभो भवेन्नरः
Kaya nga, ito’y dapat talikdan sa lahat ng panahon, lalo na kapag ang Panginoon ay nasa banal na pag-idlip (sa Cāturmāsya). Sa kawalan ng balisang paghahangad, ang tao’y maging nagwagi sa galit at nagwagi sa kasakiman.
Verse 24
तस्य पापसहस्राणि देहाद्यांति सहस्रधा । मोहं मानं पराजित्य शमरूपेण शत्रुणा
Para sa kanya, libu-libong kasalanan ang lumilisan sa katawan sa di-mabilang na paraan, kapag ang pagkalito at pagmamataas ay napagwagi ng “kaaway” na may anyong śama—panloob na katahimikan at pagpipigil.
Verse 25
विचारेण शमो ग्राह्यः सन्तोषेण तथा हि सः । मात्सर्यमृजुभावेन नियच्छेत्स मुनीश्वरः
Ang śama (pagpipigil sa sarili) ay dapat tanggapin sa pamamagitan ng mapanuring pagninilay, at pinananatili sa pamamagitan ng kasiyahang-loob. Ang marangal na muni ay dapat pumigil sa inggit sa pamamagitan ng pagiging tuwid at lambing ng puso.
Verse 26
चातुर्मास्ये दयाधर्मो न धर्मो भूतविद्रुहाम् । सर्वदा सर्व दानेषु भूतद्रोहं विवर्जयेत्
Sa panahon ng Cāturmāsya, ang dharma ng habag ang pinakamahalaga; walang tunay na dharma para sa mga kaaway ng mga nilalang na may buhay. Sa lahat ng oras, at sa bawat pagbibigay (dāna), lubusang iwasan ang pananakit sa mga nilalang.
Verse 27
एतत्पापसहस्राणां मूलं प्राहुर्मनीषिणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या भूतदया नृभिः
Sinasabi ng mga pantas na ito ang ugat ng libu-libong kasalanan. Kaya’t sa buong pagsisikap, dapat isabuhay ng tao ang habag sa lahat ng nilalang na may buhay.
Verse 28
सर्वेषामेव भूतानां हरिर्नित्यं हृदि स्थितः । स एव हि पराभूतो यो भूतद्रोहकारकः
Si Hari ay nananahan magpakailanman sa puso ng bawat nilalang. Tunay, ang nananakit sa mga nilalang ang siyang talunang-talunan—sapagkat nilalapastangan niya ang Panginoong nananahan sa loob.
Verse 29
यस्मिन्धर्मे दया नैव स धर्मो दूषितो मतः । दयां विना न विज्ञानं न धर्मो ज्ञानमेव च
Ang dharmang walang habag ay itinuturing na marumi at sira. Kung walang habag, walang tunay na pag-unawa, walang dharma—ni wala ring wagas na kaalamang espirituwal.
Verse 30
तस्मात्सर्वात्मभावेन दयाधर्मः सनातनः । सेव्यः स पुरुषैर्नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः
Kaya nga, sa buong pagkatao, ang walang hanggang dharma ng habag ay dapat parangalan at isabuhay ng tao sa lahat ng panahon—lalo na sa Cāturmāsya.
Verse 234
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चातुर्मास्यमाहात्म्ये शेपशाय्युपाख्याने ब्रह्म नारदसंवादे चातुर्मास्यनियमविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang Kabanata 234, na pinamagatang “Pagpupuri sa Kadakilaan ng mga Tuntunin at Panata ng Cāturmāsya,” sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā, sa Ikaanim na (Nāgara) Khaṇḍa—sa ilalim ng Māhātmya ng banal na pook na Hāṭakeśvara, sa Cāturmāsya Māhātmya, sa salaysay ni Śeṣaśāyī, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada.