
Isinalaysay ni Sūta ang mahabang sunod-sunod na tunggalian: si Śiva, kasama ang mga gaṇa at tinutulungan ng mga deva na pinamumunuan ni Indra, ay lumapit sa Amarāvatī na nag-aalab ang poot. Nang makita ni Andhaka ang hukbong makalangit, sumulong siya dala ang apat na sangay ng hukbo at nakipagdigma sa labang tumagal sa napakahabang panahon. Bagaman natusok ng trident (triśūla) ni Śiva, hindi namatay si Andhaka dahil sa biyayang ipinagkaloob ni Brahmā, kaya nagpatuloy ang sagupaan. Pagkaraan, itinarak ni Śiva si Andhaka sa triśūla at isinabit; unti-unting nauubos ang kanyang katawan at lakas. Sa pagbaling ng kapalaran, kinilala ni Andhaka ang kanyang pagkakamali at paglabag sa dharma, at mula sa paglusob ay lumipat sa stuti (papuri) at ganap na pagsuko. Ipinahayag niya na kahit ang pagbigkas lamang ng Pangalan ni Śiva ay maaaring magturo sa kalayaan, at ang buhay na walang pagsamba kay Śiva bilang sentro ay tigang sa espiritu. Nang makita ni Śiva ang paglilinis at kababaang-loob ni Andhaka, pinalaya niya ito at ibinalik ang katayuan sa kaayusang Śaiva. Binigyan siya ng bagong pangalan, “Bhṛṅgīriṭi,” at inilapit nang may paglingap sa hanay ng mga gaṇa. Ipinapakita ng kabanata ang aral: ang karahasan at pagmamataas ay nauuwi sa pagkilala sa sarili, pagsisisi, at muling pagtanggap sa pamamagitan ng biyaya ng Diyos.
Verse 1
सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे शम्भुर्गणैः सर्वैः समावृतः । इन्द्राद्यैश्च सुरैः सर्वेः क्रोधसंरक्तलोचनः । जगाम वृषमारुह्य पुरीं चैवामरावतीम्
Wika ni Sūta: Sa sandaling iyon, si Śambhu (Śiva), na napaliligiran ng lahat ng gaṇa at sinasamahan nina Indra at iba pang mga diyos, na namumula ang mga mata sa galit, ay sumakay sa Toro at nagtungo sa lungsod ng Amarāvatī.
Verse 2
अंधकोऽपि समालोक्य संप्राप्तां देववाहिनीम् । सगणां च महादेवं परितोषं परं गतः
Si Andhaka man ay nang makita ang pagdating ng hukbo ng mga diyos, at mamalas si Mahādeva kasama ang Kaniyang mga gaṇa, ay napuno ng matinding kagalakan at pagkalugod.
Verse 3
निश्चक्रामाथ युद्धाय बलेन चतुरंगिणा । वरं स्यंदनमारुह्य सुश्वेताश्ववहं शुभम्
Pagkaraan, lumabas siya upang makipagdigma kasama ang hukbong apat na sangay, sumakay sa maringal na karwaheng hinihila ng mapalad at kumikislap na mapuputing kabayo.
Verse 4
ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । गणैश्च विकृताकारैर्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
Pagdaka’y sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga deva at mga danava, pati ng mga gaṇa na may nakapanghihilakbot at baluktot na anyo—doon, ang pag-urong ay tila pagyakap sa kamatayan.
Verse 6
एकवर्षसहस्रांतं यावद्युद्धमवर्तत । दिनेदिने क्षयं यांति तत्र देवा न दानवाः । ततो वर्षसहस्रांते संक्रुद्धः शशिशेखरः । त्रिशूलेन समुद्यम्य स्वहस्तेन व्यभेदयत्
Sa loob ng isang libong taon ay nagpatuloy ang digmaan. Araw-araw, ang mga deva roon ang unti-unting nauubos ang lakas—hindi ang mga asura. Kaya sa dulo ng sanlibong taon, ang Panginoong may koronang Buwan (Śaśiśekhara), sa matinding poot, itinaas ang trishula at sa sariling kamay ay tinuhog siya.
Verse 7
स विद्धोऽपि स्वयं तेन त्रिशूलेन महासुरः । ब्रह्मणो वरमाहात्म्यान्नैव प्राणैविर्युज्यते
Bagaman tinamaan ng mismong trishula, ang dakilang asura ay hindi naputol ang hininga ng buhay, sapagkat pinangangalagaan siya ng kapangyarihan ng biyayang iginawad ni Brahmā.
Verse 8
ततो भूयोऽपि चोत्थाय चक्रे युद्धं महात्मना । जघान च स संक्रुद्धो विशेषेण बहून्गणान्
Pagkatapos, muli siyang bumangon at ipinagpatuloy ang labanan laban sa dakilang Panginoon; sa kanyang poot, marami siyang gaṇa na lalo pang pinuksa.
Verse 9
शंकरं ताडयामास गदाघातैर्मुहुर्मुहुः
Paulit-ulit niyang hinampas si Shankara gamit ang kanyang maso.
Verse 10
एवं वर्षसहस्रांतमभूत्सार्द्धं पिनाकिना । रौद्रं युद्धमन्धकस्य सर्वलोकभयावहम्
Sa gayon, sa loob ng isang libong taon, ang mabangis na labanan ni Andhaka sa Panginoong may hawak ng Busog ay nagpatuloy—na nakakatakot sa lahat ng mga mundo.
Verse 11
त्रिशूलभिन्नो दैत्यः स यदा मृत्युं न गच्छति । उत्थायोत्थाय कुरुते प्रहारान्गदया बली
Kahit na nahati ng trident, ang makapangyarihang demonyo ay hindi namatay; bumabangon nang paulit-ulit, patuloy siyang humahampas gamit ang kanyang maso.
Verse 12
तथा तं शंकरो ज्ञात्वा मृत्युना परिवर्जितम् । ब्रह्मणो वरदानेन सर्वेषां च दिवौकसाम्
Sa pagkaalam na siya ay isa na hindi tinatablan ng kamatayan—sa pamamagitan ng biyaya ni Brahma, at sa hapis ng lahat ng mga diyos—kinilala ni Shankara ang kanyang kawalan ng kamatayan.
Verse 13
ततो निर्भिद्य शूलाग्रैः प्रोत्क्षिप्य गगनांगणे । छत्रवद्धारयामास लंबमानमधोमुखम् । अक्षरद्रुधिरं भूमौ गात्रेभ्यो वर्ष्मसंभवम्
Pagkatapos, tinusok siya ng mga dulo ng trident, inihagis siya ni Shiva sa bukas na kalangitan at itinaas na parang payong—nakabitin nang patiwarik—habang ang dugo ay patuloy na tumutulo sa lupa.
Verse 14
यावद्वर्षसहस्रांते चर्मास्थि स्नायुरेव च । धातुत्रयं स्थितं तस्य नष्टमन्यच्चतुष्टयम्
Sa dulo ng isang libong taon, balat, buto, at litid na lamang ang natira; tatlong sangkap ng katawan ang nanatili sa kanya, at ang apat na iba pa’y naglaho.
Verse 15
स ज्ञात्वा बल संहीनमात्मानं धातुसंक्षयात् । सामोपायं ततश्चके स्तुत्वा सार्धं पिनाकिना
Nang maunawaan niyang siya’y nawalan ng lakas dahil sa pag-ubos ng mga sangkap ng katawan, pinili niya ang landas ng pakikipagkasundo at nagpuri sa harap ni Pinākin (Śiva).
Verse 16
अन्धक उवाच । न त्वं देवो मया ज्ञातो वाग्दुष्टेन दुरात्मना । ईदृग्वीर्यसमोपेतस्तद्युक्तं भवता कृतम्
Wika ni Andhaka: “Ako—masama ang loob at marumi ang pananalita—ay hindi nakakilala sa iyo bilang Diyos. Taglay ang gayong kapangyarihan, ang ginawa mo ay tunay na nararapat sa iyo.”
Verse 17
अनुरूपं मदांधस्याविवेकस्य सुरोत्तम । स्ववीर्यमदयुक्तस्य विवेक रहितस्य च
“O pinakamainam sa mga diyos, ito’y nararapat lamang sa taong binulag ng pagkalasing at walang paghatol—lasing sa sariling lakas at salat sa karunungan.”
Verse 18
दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेवच । न तिष्ठति चिरं कालं यथाऽहं मदगर्वितः
“Ang walang disiplina, kahit magkamit ng yaman, kaalaman, at paghahari, ay hindi magtatagal—gaya ko na nalasing sa kapalaluan at hindi nagtagal.”
Verse 19
पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसंभवः । त्राहि मां देव ईशान सर्वपापहरो भव
Ako’y makasalanan; ako’y gumagawa ng kasalanan; ang aking sarili’y nababalot ng sala, isinilang mula sa sala. Iligtas Mo ako, O Panginoong Īśāna—Ikaw nawa ang Tagapag-alis ng lahat ng aking kasalanan.
Verse 20
दुःखितोऽहं वराकोऽहं दीनोऽहं शक्तिवर्जितः । त्रातुमर्हसि मां देव प्रपन्नं शरणं विभो
Ako’y nagdurusa; ako’y abang-aba; ako’y walang magawa at salat sa lakas. O Diyos, nararapat Mong iligtas ako—ako na sumuko at dumulog sa Iyong kanlungan, O Panginoong sumasaklaw sa lahat.
Verse 21
दुष्टोऽहं पापयुक्तोऽहं सांप्रतं परमेश्वर । तेन बुद्धिरियं जाता तवोपरि ममानघ
Ako’y masama; hanggang ngayon ay may bahid pa rin ng kasalanan, O Parameśvara. Kaya sumibol sa akin ang pasyang ito—tungo sa Iyo, O Panginoong walang dungis.
Verse 22
सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना
Kapag naganap na ang pagkapuksa ng lahat ng kasalanan, sumisibol ang debosyon at matatag na pagninilay kay Śiva.
Verse 23
नाममात्रमपि त्र्यक्ष यस्ते कीर्तयति प्रभो । सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनः पूजने रतः
O Panginoong Tatlong-Mata, sinumang bumibigkas lamang ng Iyong Pangalan, O Prabhu, ay nakakamit ang kalayaan. Gaano pa kaya ang gantimpala ng taong masigasig sa pagsamba sa Iyo!
Verse 24
तव पूजा विहीनानां दिनान्यायांति यांति च । यानि देव मृतानां च तानि यांति न जीवताम्
Para sa mga walang pagsamba sa Iyo, ang mga araw ay dumarating at lumilipas lamang—O Deva, gaya ng mga araw ng mga patay; ang gayong “mga araw” ay hindi tunay na sa mga nabubuhay.
Verse 25
कुष्ठी वा रोगयुक्तो वा पंगुर्वा बधिरोऽपि वा । मा भूत्तस्य कुले जन्म शंभुर्यत्र न देवता
Maging may ketong man, o may karamdaman, o pilay, o kahit bingi—nawa’y huwag akong ipanganak sa angkan na hindi sumasamba kay Śambhu bilang Diyos.
Verse 26
तस्मान्मोचय मां देव स्वागतं कुरु सांप्रतम् । गतो मे दानवो भावस्त्यक्तं राज्यं तथा विभो
Kaya nga, O Deva, palayain Mo ako at tanggapin Mo ako nang may pagsalubong ngayon. Lumisan na ang asal-demonyo sa akin, at tinalikuran ko na rin ang kaharian, O Panginoon.
Verse 27
त्यक्ताः पुत्राश्च पौत्राश्च पत्न्यश्च विभवैः सह । त्रिः सत्येन सुरश्रेष्ठ तव पादौ स्पृशाम्यहम्
Iniwan na ang mga anak at mga apo—pati ang mga asawa, kasama ang mga kayamanan. Sa katotohanan, O pinakadakila sa mga diyos, hinahaplos ko ang Iyong mga paa nang tatlong ulit.
Verse 28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा तं गतकल्मषम् । उत्तार्य शनकैः शूलाद्विनयावनतं स्थितम्
Nang marinig ang kanyang mga salita at malaman na siya’y napawi na sa kasalanan, (ang Panginoon) marahang ibinaba siya mula sa trident; at siya’y tumindig doon na nakayuko sa pagpapakumbaba.
Verse 29
ततो नाम स्वयं चक्रे भृंगिरीटिरिति प्रभुः । अब्रवीच्च सदा मे त्वं वल्लभः संभविष्यसि
Pagkaraan, ang Panginoon mismo ang nagkaloob ng pangalang “Bhṛṅgirīṭi,” at nagsabi: “Ikaw ay magiging mahal sa Akin magpakailanman.”
Verse 30
नन्दिनोऽपि गजास्यस्य महाकालस्य पुत्रक । तिष्ठ सौम्य मया सौख्यं न स्मरिष्यसि बांधवान्
O mahal na anak ni Mahākāla—anak din ni Nandin at ng May Mukhang Elepante (Gaṇeśa)—manatili ka rito, o mahinahong isa. Sa pag-iral mong maligaya kasama Ko, hindi mo na maaalala ang mga kamag-anak na makamundo.
Verse 31
स तथेति प्रतिज्ञाय प्रणम्य शशिशेखरम् । तस्थौ सर्वगणैर्युक्तः प्रभुसंश्रयसंयुतः
Sa pagsasabing, “Gayon nga,” siya’y nangako; at matapos yumukod sa Panginoong May Koronang Buwan (Śiva), nanatili siya roon—kasama ang lahat ng mga gaṇa, na nakasalig sa pag-iingat at kanlungan ng Kataas-taasang Guro.
Verse 229
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये भृंगीरिट्युत्पत्तिवर्णनंनामैकोनत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-229 na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pinagmulan ni Bhṛṅgīriṭi,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, sa loob ng Nāgara Khaṇḍa (ika-anim na bahagi) ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong (taludtod).