Adhyaya 227
Matapos marinig ang paglalarawan ng mga naraka, natakot si Yudhiṣṭhira at nagtanong kung paano makakamit ang paglaya kahit ng makasalanan—sa pamamagitan ba ng mga panata at disiplina (vrata), pagpipigil sa sarili, handog sa apoy (homa), o pagdulog sa mga banal na pook (tīrtha). Sumagot si Bhīṣma sa isang gabay na naglilista ng mga gawaing nakapagpapagaan ng pagdurusa sa naraka. Sinabi niya na ang mga butong inihahabilin sa Ilog Gaṅgā ay hindi dinadaig ng apoy ng impiyerno, at ang śrāddha na isinasagawa sa Gaṅgā sa pangalan ng yumao ay tumutulong sa pag-akyat ng kaluluwa lampas sa larawan ng naraka. Idinagdag niya na ang wastong prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos) at ang kawanggawa—lalo na ang pag-aalay ng ginto—ay mga paraan ng paglinis ng kasalanan. Pagkaraan, binanggit ang mga landas na nakabatay sa lugar at panahon: ang mamatay sa ilang tīrtha (kabilang ang Dhārā-tīrtha), o sa malalaking sentro ng paglalakbay-diyos tulad ng Vārāṇasī, Kurukṣetra, Naimiṣa, Nāgara-pura, Prayāga, Prabhāsa, kahit may mabibigat na paglabag; at ang pag-aayuno hanggang kamatayan (prayopaveśana) na may debosyon kay Janārdana at sa Citreśvara. Binibigyang-diin ang matuwid na pagkakawanggawa: ang pagpapakain sa dukha, bulag, salat, at pagod na mga pilgrim—kahit “hindi oras”—ay itinuturing na panangga laban sa naraka. Kasama rin ang mga tiyak na dāna gaya ng jala-dhenu at tila-dhenu sa itinakdang kalagayan ng araw, ang darśana kay Somanātha, pagligo sa dagat at sa Ilog Sarasvatī, mga pagtalima tuwing eklipse sa Kurukṣetra, at pradakṣiṇā sa ilalim ng Kārttikā/Kṛttikā-yoga at sa Tripuṣkara. Sa wakas, itinatakda ng kabanata na ang pag-iwas sa naraka ay nakasalalay sa sariling gawa, at maging munting pagkukulang ay maaaring maghatid doon—pinagtitibay ang batas ng karma kasabay ng mga lunas na pagsasanay.
Shlokas
Verse 1
युधिष्ठिर उवाच । नरकाणां स्वरूपं च श्रुत्वा मे भयमागतम् । कथं मुक्तिर्भवेत्तेषां पापानामपि पार्थिव । व्रतैर्वा नियमैर्वापि होमैर्वा तीर्थसंश्रयैः
Wika ni Yudhiṣṭhira: Nang marinig ko ang anyo ng mga impiyerno, dumating sa akin ang takot. O hari, paano magkakamit ng paglaya kahit ang mga makasalanan—sa pamamagitan ba ng mga panata (vrata), ng mga disiplina (niyama), ng handog-sa-apoy (homa), o ng pagkanlong sa mga banal na tīrtha?
Verse 2
भीष्म उवाच । गंगायामस्थिपातोऽत्र येषां संजायते नृणाम् । न तेषां नारको वह्निः प्रभवेन्मध्यवर्तिनाम्
Wika ni Bhīṣma: Yaong mga taong ang kanilang mga buto ay inihahabilin dito sa Ilog Gaṅgā, hindi mananaig sa kanila ang apoy ng impiyerno—kahit sila’y nakatakdang mapunta sa mga gitnang dako ng pagdurusa.
Verse 3
गंगायां क्रियते श्राद्धं येषां नाम्ना स्वकैः सुतैः । ते विमानं समाश्रित्य प्रयांति नरकोपरि
Yaong mga pinag-aalayan ng kanilang sariling mga anak na lalaki ng śrāddha sa Ilog Gaṅgā, sa pagbanggit ng kanilang pangalan—ang mga kaluluwang iyon ay sasakay sa makalangit na sasakyan at lalakbay lampas at higit sa impiyerno.
Verse 4
पापं कृत्वा प्रकुर्वंति प्रायश्चित्तं यथोदितम् । हेम यच्छंति वा भूप न तेषां नरको भवेत्
Matapos gumawa ng kasalanan, yaong nagsasagawa nang wasto ng prāyaścitta (pagtubos/sisi) ayon sa itinuro, o yaong nagbibigay ng ginto bilang kawanggawa, O hari—hindi sila magiging karapat-dapat sa impiyerno.
Verse 5
शेषाः स्वकर्मणः प्राप्त्या सेवंते च यथोचितम् । स्वर्ग वा नरकं वापि सेवन्ते ते नराधिप
Ngunit ang iba, ayon sa bunga ng sariling karma, ay tumatanggap ng nararapat—langit man o impiyerno—O panginoon ng mga tao.
Verse 6
धारातीर्थे म्रियंते ये स्वामिनः पुरतः स्थिताः । ते गच्छंति परं स्थानं नरकाणां सुदूरतः
Yaong mga namamatay sa Dhārā-tīrtha, na nakatayo sa harap ng kanilang Panginoon, ay tutungo sa kataas-taasang tahanan—malayung-malayo sa mga impiyerno.
Verse 7
वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नैमिषे नागरे पुरे । प्रयागे वा प्रभासे वा यस्त्यजेत्तनुमा त्मनः । महापातकयुक्तोऽपि नरकं न स पश्यति
Sinumang magbitiw ng katawan sa Vārāṇasī, sa Kurukṣetra, sa Naimiṣa, sa Nāgara-pura, o sa Prayāga o Prabhāsa—kahit may mabibigat na kasalanan—ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 8
नीलो वा वृषभो यस्य विवाहे संनियुज्यते । स्वपुत्रेण न संपश्येन्नरकं ब्रह्महाऽपि सः
Kahit ang pumatay ng brāhmaṇa ay hindi makakakita ng impiyerno, kung sa kanyang kasal ay ang sariling anak na lalaki ang wastong nagtalaga/naghandog ng bughaw o maitim na toro ayon sa ritwal.
Verse 9
प्रायोपवेशनं कृत्वा हृदयस्थे जनार्दने । यस्त्यजेत्पुरुषः प्राणान्नरकं न स पश्यति
Matapos isagawa ang prāyopaveśana (panatang pag-aayuno hanggang kamatayan), na si Janārdana ay nananahan sa puso, ang taong nagbibitiw ng hininga ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 10
प्रायोपवेशनं यो च चित्रेश्वरनिवेशने । कुर्वन्ति नरकं नैव ते गच्छंति कदाचन
Ang sinumang nagsasagawa ng prāyopaveśana sa banal na tahanan ni Citreśvara ay hindi kailanman mapupunta sa impiyerno, sa anumang panahon.
Verse 11
दीनांधकृपणानां च पथिश्रममुपेयुषाम् । तीर्थयात्रापराणां च यो यच्छति सदाऽशनम् । काले वा यदि वाऽकाले नरकं न स पश्यति
Ang nagbibigay ng pagkain palagi sa dukha, bulag, at salat, sa mga napapagod sa daan, at sa mga debotong manlalakbay ng tīrtha—sa tamang oras man o sa di-inaasahang oras—ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 12
जलधेनुं च यो दद्याद्धृषसंस्थे दिवाकरे । तिलधेनुं मृगस्थे च नरकं न स पश्यति
Sinumang maghandog ng ‘jaladhenu’ (bakang-tubig) kapag ang Araw ay nasa Dhṛṣa, at ng ‘tiladhenu’ (bakang-linga) kapag ang Araw ay nasa Mṛga, ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 13
सोमे सोमग्रहे चैव सोमनाथस्य दर्शनात् । समुद्रे च सरस्वत्यां स्नात्वा न नरकं व्रजेत्
Sa panahon ng Buwan, at maging sa oras ng paglalaho ng Buwan—sa pagdarśana kay Somanātha—at sa banal na pagligo sa dagat at sa Ilog Sarasvatī, ang tao ay hindi mapupunta sa impiyerno.
Verse 14
सन्निहित्यां कुरुक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे । सूर्यवारेण यः याति नरकं न स पश्यति
Kapag ang Araw ay sinasakmal ni Rāhu (sa eklipse), ang sinumang pumunta sa araw ng Linggo sa Sannihitī sa Kurukṣetra ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 15
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यः करोति प्रदक्षिणाम् । त्रिपुष्करस्य मौनेन नरकं न स पश्यति
Sa buwan ng Kārtika, kapag naganap ang pagsasanib ng Kṛttikā, sinumang magsagawa ng pradakṣiṇā at magpanatili ng banal na katahimikan sa Tripuṣkara ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 16
मृगसंक्रमणे ये तु सूर्यवारेण संस्थिते । चण्डीशं वीक्षयंति स्म न ते नरकगामिनः
Sa Mṛga-saṅkramaṇa, kung naroon sa araw ng Linggo at masilayan si Caṇḍīśa, ang gayong tao ay hindi patutungo sa impiyerno.
Verse 17
गां पंकाद्ब्राह्मणीं दास्यात्साधून्स्तेनाद्द्विजं वधात् । मोचयन्ति च ये राजन्न ते नरकगामिनः
O Hari, ang sinumang magligtas ng baka mula sa putik, magpalaya sa babaeng brāhmaṇa mula sa pagkaalipin, magligtas sa mga sādhū mula sa magnanakaw, at magligtas sa isang dvija mula sa pagpatay—hindi siya patutungo sa impiyerno.
Verse 18
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । यथा न नरकं याति पुरुषस्तु स्वकर्मणा । यथा च नरकं याति स्वल्पपापोऽपि मानवः
O panginoon ng mga tao, nasabi ko na ang lahat ng iyong itinatanong: kung paano, sa sariling karma, ang tao ay hindi napupunta sa impiyerno; at kung paano kahit ang may munting kasalanan ay maaari ring mapunta roon.
Verse 227
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे भीष्मयुधिष्ठिरसंवादे नरकयातनानिरसनोपायवर्णनंनाम सप्तविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa, sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, sa Śrāddha-kalpa, sa pag-uusap nina Bhīṣma at Yudhiṣṭhira, ang kabanatang tinawag na “Paglalarawan ng mga Paraan upang Alisin ang mga Pahirap ng Impiyerno,” na siyang Kabanata 227.