Adhyaya 223
Inilalahad ng adhyāya na ito ang masusing talakayang etikal at pang-ritwal tungkol sa pagsasagawa ng Śrāddha, na nakatuon sa kung sino ang nararapat magsagawa o tumanggap ng ritwal at sa mga kundisyong nagpapawalang-bisa rito. Ipinahayag ni Bhartṛyajña na ang Śrāddha ay dapat isagawa kasama ng mga brāhmaṇa na karapat-dapat sa Śrāddha, at itinakda ang wastong panahon at anyo (hal., pārvana sa darśa), na may babala laban sa maling pagbabaligtad ng kaayusan. Pagkaraan, sinabi niyang kung ang Śrāddha ay isinasagawa ng mga taong may tatak ng di-wastong kapanganakan (gaya ng jāra-jāta), nagiging walang bunga ang ritwal. Nagpahayag ng pangamba si Ānarta, na binanggit ang tala ni Manu tungkol sa labindalawang uri ng “anak” na maaaring gumanap bilang anak para sa walang supling. Ipinaliwanag ni Bhartṛyajña ang balangkas na nakaayon sa yuga: may mga kategoryang kinikilala sa naunang mga yuga, ngunit sa Kali-yuga ay hindi na pinagtitibay bilang nakapagdudalisay dahil sa pagbagsak ng lipunan at asal, kaya mas mahigpit ang tuntunin. Tinalakay rin ng kabanata ang mga bunga ng paghahalo ng varṇa at ng mga ipinagbabawal na ugnayan, at pinangalanan ang mga kinalabasan at mga supling na hindi pinahihintulutan. Sa wakas, inihiwalay nito ang “mabubuting anak” na nagliligtas mula sa impiyernong Puṃnāma sa mga uring sinasabing nagdadala ng pagbagsak, at pinagtitibay na ang Śrāddha na kaugnay ng jāra-jāta ay hindi mabisa.
Shlokas
Verse 1
भर्तृयज्ञ उवाच । श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः कार्यं श्राद्धं दर्शे तु पार्वणम् । विपरीतं न कर्तव्यं श्राद्धमेकं कथंचन
Sinabi ni Bhartṛyajña: Ang Śrāddha ay dapat isagawa kasama ng mga brāhmaṇa na karapat-dapat tumanggap; at sa araw ng bagong buwan (amāvāsyā), gawin ang Pārvaṇa Śrāddha. Huwag magsagawa kahit isang Śrāddha sa salungat o di-wastong paraan, sa anumang pagkakataon.
Verse 2
जारजातापविद्धाद्यैर्यो नरः श्राद्धमाचरेत् । ब्राह्मणैस्तु न संदेहस्तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्
Kapag ang isang tao ay nagsagawa ng śrāddha sa pamamagitan ng mga ipinanganak sa pangangalunya at mga katulad nila, kung gayon—walang pag-aalinlangan, kahit pa may mga brāhmaṇa—ang śrāddha na iyon ay nagiging walang bunga.
Verse 3
आनर्त उवाच । भयं मे सुमहज्जातमत्र यत्परिकीर्तितम् । जारजातापविद्धैस्तु यच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्
Sinabi ni Ānarta: Isang napakalaking takot ang sumibol sa akin dahil sa ipinahayag dito—na ang śrāddha na isinasagawa sa pamamagitan ng mga ipinanganak sa pangangalunya, mga itinakwil, at mga katulad nila ay nagiging walang bunga.
Verse 4
मनुना द्वादश प्रोक्ताः किल पुत्रा महामते । अपुत्राणां च पुत्रत्वं ये कुर्वंति सदैव हि
O marunong, sinasabing inilarawan ni Manu ang labindalawang uri ng mga anak—yaong tunay na laging nagbibigay ng katayuan at tungkulin ng “anak” kahit sa mga walang anak.
Verse 5
औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । प्रतिपन्नः सहोढश्च कानीनश्चापि सत्तम
Ang lehitimong anak (aurasa), ang kṣetraja na anak na inianak para sa asawa, ang biniling anak, ang inampon at inalagaan, ang tinanggap na anak, ang anak na dinala ng nobya (sahoḍha), at ang anak na isinilang ng dalagang di pa kasal (kānīna)—O pinakamainam sa mga tao—(kabilang ito sa mga binanggit).
Verse 6
तथान्यौ कुण्डगोलौ च पुत्रावपि प्रकीर्तितौ
Gayundin, dalawa pang iba—ang kuṇḍa at ang gola—ay ipinahahayag din bilang (mga uri ng) anak.
Verse 7
शिष्यश्च रक्षितो मृत्योस्तथाश्वत्थो वनांतिगः । किमेते नैव कथिता यत्त्वमेवं प्रजल्पसि
At paano ang alagad na iniligtas sa kamatayan, ang aśvattha na itinuturing na kapalit na anak, at ang naninirahan sa gilid ng gubat—bakit hindi sila nabanggit kung ganyan ang iyong pananalita?
Verse 8
भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग सर्वे ते धर्मतः सुताः । परं युगत्रये प्रोक्ता न कलौ कलुषापहाः
Sinabi ni Bhartṛyajña: Totoo iyan, O mapalad—ayon sa dharma, silang lahat ay itinuturing na mga anak. Ngunit ito’y itinuro para sa tatlong naunang yuga; sa Kali Yuga, hindi nito inaalis ang karumihan.
Verse 9
तदर्थं तेषु सन्तानं तावन्मात्रं युगेयुगे । सत्त्वाढ्यानां च लोकानां न कलौ चाल्पमेधसाम्
Dahil doon, sa mga sinaunang yuga, ang pahintulot hinggil sa supling ay hanggang sa gayong sukat lamang, sapagkat ang mga daigdig ay sagana sa kabutihan. Ngunit sa Kali, sa gitna ng mga taong kapos ang pag-unawa, hindi na nananatili sa gawa ang gayong pagpipigil.
Verse 10
कलावेव समाख्यातो व्यवहारः प्रपा तदः । अल्पसत्त्वा यतो लोकास्तेन चैष विधिः स्मृतः
Kaya nga, lalo na sa Kali Yuga ay ipinahayag ang isang natatanging kaugalian ng pag-uugali—sapagkat humina ang lakas-loob at kabutihang-loob ng mga tao; kaya ang tuntuning ito’y inaalala bilang kinakailangan.
Verse 11
अत्र यः संकरं कुर्याद्योनेस्तस्य फलं शृणु । ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात्पुत्रो ब्रह्मघ्नः संप्रजायते
Pakinggan ang bunga ng sinumang dito’y lumilikha ng ipinagbabawal na paghahalo ng lahi sa pamamagitan ng sinapupunan: kahit ang anak na isinilang sa babaeng brāhmaṇa at lalaking brāhmaṇa, nagiging mamamatay ng mga Brāhmaṇa (brahma-ghna).
Verse 12
सर्वाधमानामधमो यो वारड इति स्मृतः
Sa lahat ng mga nalugmok, ang pinakanalugmok, ayon sa kaugalian, ay yaong tinatawag na Vāraḍa.
Verse 13
क्षत्रियाच्च तथा सूतो वैश्यान्मागध एव च । शूद्रात्तथांत्यजः प्रोक्तस्तेनैते वर्जिताः सुताः
Mula sa kṣatriya ay isinilang ang Sūta; mula sa vaiśya ang Māgadha; at mula sa śūdra ay ipinahahayag ding ang Antyaja—kaya ang gayong mga anak ay itinuturing na dapat iwasan.
Verse 14
एतेषामपि निर्दिष्टाः सप्त राजन्सुपुत्रकाः । पंच वंशविनाशाय पूर्वेषां पातनाय च
Kahit sa mga ito, O Hari, itinakda ang pitong uri ng ‘mabubuting anak’; ngunit ang limang (ibang uri) ay para sa pagkapuksa ng angkan at sa pagbagsak ng mga ninuno.
Verse 15
औरसः प्रतिपन्नश्च क्रीतः पालित एव च । शिष्यश्च दत्तजीवश्च तथाश्वत्थश्च सप्तमः
Ang pitong kinikilalang anak ay: ang likás na isinilang (aurasa), ang kinilalang anak (pratipanna), ang biniling anak (krīta), ang inampon at pinalaki (pālita), ang anak-na-alagad (śiṣya), ang ibinigay para sa ikabubuhay (dattajīva), at ang ‘āśvattha’—ang ikapito.
Verse 16
पुंनाम्नो नरकाद्घोराद्रक्षंति च सदा हि ते । पतन्तं पुरुषं तत्र तेन ते शोभनाः स्मृताः
Lagi nilang inililigtas ang mga ninuno mula sa kakila-kilabot na impiyernong tinatawag na Puṃnām, sinasagip ang taong nalalaglag doon; kaya sila’y inaalala bilang mga anak na marangal.
Verse 17
क्षेत्रजश्च सहोढश्च कानीनः कुण्डगोलकौ । पंचैते पातयंतिस्म पितॄन्स्वर्गगतानपि
Ang Kṣetraja, Sahoḍha, Kānīna, at ang dalawa—Kuṇḍa at Golaka: ang limang ito ay sinasabing nakapagpapabagsak maging sa mga Pitṛ (mga ninuno) na nakaabot na sa langit.
Verse 18
एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं जारजातस्य तद्वृथा
Dahil dito, ang śrāddha na isinasagawa ng isinilang sa pakikiapid (jāra-jāta) ay nauuwi sa walang bunga at walang bisa.
Verse 223
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हानर्हब्राह्मणादिवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa Ikaanim na Aklat, ang Nāgara-khaṇḍa, sa Tīrtha-māhātmya ng banal na pook ng Hāṭakeśvara, sa bahagi ng Śrāddha-kalpa, ang ika-223 kabanata na pinamagatang: “Paglalarawan sa mga Brāhmaṇa at iba pa na karapat-dapat o di-karapat-dapat tumanggap ng Śrāddha.”