Adhyaya 222
Ipinapaliwanag ng kabanatang ito, sa paraang teknikal at teolohikal, kung bakit ang śrāddha para sa mga namatay dahil sa sandata, aksidente, sakuna, lason, apoy, tubig, pag-atake ng hayop, pagbibigti, o iba pang anyo ng apamṛtyu (di-inaasahan o marahas na kamatayan) ay itinakda nang tiyak sa ika-14 na araw ng buwan, ang caturdaśī, sa panahong nakatuon sa preta. Tinanong ni Haring Ānarta ang dahilan: bakit caturdaśī ang pinili, bakit inirerekomenda ang ekoddiṣṭa-śrāddha, at bakit nililimitahan ang mga ritong pārvana sa ganitong kalagayan. Sumagot si Bhartṛyajña sa pamamagitan ng isang naunang pangyayari mula sa Bṛhatkalpa: humiling si Hiraṇyākṣa ng biyaya kay Brahmā upang ang mga nilalang gaya ng preta, bhūta, rākṣasa at kaugnay na uri ay masiyahan sa loob ng isang taon mula sa handog na iniaalay sa iisang araw sa loob ng preta-period, sa buwang ang araw ay nasa Kanyā (Virgo). Ipinagkaloob ni Brahmā na ang handog sa caturdaśī ng buwang iyon ay magdudulot ng tiyak na kasiyahan sa mga nilalang na iyon, kabilang ang mga namatay nang marahas o nalaglag sa digmaan. Idinagdag ng kabanata ang paliwanag na ang biglaang kamatayan at kamatayan sa labanan ay maaaring magbunga ng kalagayang preta dahil sa pagkalito ng isip (takot, pagsisisi, pagkalito) kahit sa matatapang; kaya may natatanging araw para sa kanilang pagpapayapa. Sa araw na ito, ang ritwal ay dapat ekoddiṣṭa (para sa iisang yumao), hindi pārvana, sapagkat ang mas mataas na mga ninuno ay hindi “tumatanggap” sa pagkakataong iyon; ang maling naialay ay inilalarawang napapakinabangan ng mga di-taong nilalang ayon sa biyayang nabanggit. Sa huli, itinatakda rin ang pamantayang pangkomunidad: ang śrāddha ay dapat isagawa ng angkop na lokal na tagapagritwal (Nāgara ng Nāgara), kung hindi ay itinuturing na walang bisa.
Shlokas
Verse 1
भर्तृयज्ञ उवाच । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा । उपसर्गान्मृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम्
Wika ni Bhartṛyajña: “Para sa mga namatay sa sandata, o sa kamatayang di-napapanahon; para sa mga pumanaw dahil sa mga kapahamakan; at para sa mga inabot ng kamatayan sa lason—”
Verse 2
वह्निना च प्रदग्धानां जलमृत्युमुपेयुषाम् । सर्पव्याघ्रहतानां च शृंगैरुद्बन्धनैरपि
“At para sa mga nasunog sa apoy; para sa mga namatay sa tubig; para sa mga pinatay ng ahas o tigre; at maging sa mga namatay sa pagkatusok ng sungay o sa pagbibigti—”
Verse 3
श्राद्धं तेषां प्रकर्तव्यं चतुर्दश्यां नराधिप । तेषां तस्मिन्कृते तृप्तिस्ततस्तत्पक्षजा भवेत्
“O hari, para sa mga yumao na iyon, ang śrāddha ay dapat isagawa sa ika-labing-apat na araw ng buwan (caturdaśī). Kapag ginawa sa araw na iyon, ang kanilang tṛpti—ang kabanalan at pagkabusog ng loob—ay lilitaw ayon sa nararapat, kaayon ng ritwal ng gayong kalahating-buwan.”
Verse 4
आनर्त उवाच । कस्माच्छस्त्रहतानां च प्रोक्ता श्राद्धे चतुर्दशी । नान्येषां दिवसे तत्र संशयोऽयं वदस्व मे
Sinabi ni Ānarta: “Bakit itinakda ang caturdaśī, ang ika-labing-apat na araw, para sa śrāddha ng mga napatay ng sandata? At bakit hindi para sa iba sa araw na iyon? Ipagpaliwanag mo sa akin—sumibol ang pag-aalinlangang ito.”
Verse 5
एकोद्दिष्टं न शंसंति सपिण्डीकरणं परम् । कस्मात्तत्र प्रकर्तव्यं वदैतन्मम विस्त रात्
“(May ilan) ang hindi pumupuri sa handog na ekoddiṣṭa, at (may ilan namang nagsasabi) ng mas mataas na ritwal na sapiṇḍīkaraṇa. Kung gayon, bakit ito dapat isagawa roon? Ipaliwanag mo sa akin nang masinsinan.”
Verse 6
कस्मान्न पार्वणं तत्र क्रियते दिवसे स्थिते । प्रेतपक्षे विशेषेण कृते श्राद्धेऽखिलेऽपि च
Bakit sa pook na iyon ay hindi isinasagawa ang pārvana śrāddha, gayong naroon na ang araw na itinakda? Lalo na kung sa buong Pretapakṣa ay isinasagawa ang śrāddha sa lahat ng dako.
Verse 7
भर्तृयज्ञौवाच । बृहत्कल्पे पुरा राजन्हिरण्याक्षो महासुरः । बभूव बलवाञ्छूरः सर्वदेवभयंकरः
Wika ni Bhartṛyajña: Noong unang panahon, O hari, sa dakilang kapanahunan na Bṛhatkalpa, may makapangyarihang asura na si Hiraṇyākṣa—malakas, matapang, at kinatatakutan ng lahat ng mga deva.
Verse 8
ब्रह्मा प्रतोषितस्तेन विधाय विविधं तपः । कृष्णपक्षे विशेषेण नभस्ये मासि संस्थिते
Sa pamamagitan ng iba’t ibang pag-aayuno at pagninilay (tapas), napalugod niya si Brahmā—lalo na sa kṛṣṇapakṣa, ang madilim na kalahati ng buwan, sa buwang Nabhasya.
Verse 9
ब्रह्मोवाच । परितुष्टोस्मि ते वत्स प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्
Sinabi ni Brahmā: Anak kong mahal, ako’y nalugod sa iyo. Humiling ka ng anumang ninanais mo. Kahit yaong hindi dapat ipagkaloob, ipagkakaloob Ko; kaya humiling ka nang walang pag-aatubili.
Verse 10
हिरण्याक्ष उवाच । भूताः प्रेताः पिशाचाश्च राक्षसा दैत्यदानवाः । बुभुक्षिताः प्रयाचंते मां नित्यं पद्मसंभव
Sinabi ni Hiraṇyākṣa: O Isinilang sa Lotus (Padma-saṃbhava, si Brahmā), ang mga nilalang—bhūta, preta, piśāca, rākṣasa, daitya, at dānava—na laging gutom, araw-araw ay lumalapit at namamalimos sa akin.
Verse 11
प्रेतपक्षे कृते श्राद्धे कन्यासंस्थे दिवाकरे । एकस्मिन्नहनि प्रायस्तृप्तिः स्याद्वर्षसंभवा
Kapag isinagawa ang Śrāddha sa Pretapakṣa, at ang Araw ay nasa Kanyā (Virgo), sa iisang araw ay nagkakaroon, na wari’y, ng kasiyahang tumatagal nang isang taon.
Verse 12
तत्त्वमद्य दिनं देहि तेभ्यः कमलसम्भव । तेन तृप्तिं गताः सर्वे स्थास्यंत्यब्दं पितामह
Kaya nga, O Ipinanganak sa Loto (Brahmā), ipagkaloob mo ang araw na ito bilang natatanging araw para sa kanila. Sa bisa niyon, silang lahat ay magkakamit ng kasiyahan at mananatiling gayon sa loob ng isang taon, O Dakilang Ninuno.
Verse 13
श्रीब्रह्मोवाच । यः कश्चिन्मानवः श्राद्धं स्वपितृभ्यः प्रदास्यति । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां नभस्ये मा सि संस्थिते
Wika ni Śrī Brahmā: Sinumang tao na mag-aalay ng Śrāddha para sa sarili niyang mga ninuno sa araw ng Caturdaśī (ika-14) ng madilim na kalahati ng Pretapakṣa, na nagaganap sa buwan ng Nabhas (Bhādrapada), —
Verse 14
प्रेतानां राक्षसानां च भूतादीनां भविष्यति । मम वाक्यादसंदिग्धं ये चान्ये कीर्तितास्त्वया
—ito’y tunay na magkakabisa para sa mga preta, sa mga rākṣasa, at sa mga bhūta at iba pang katulad. Sa aking salita, walang pag-aalinlangan; gayundin sa sinumang iba pa na iyong nabanggit.
Verse 15
दुर्मृत्युना मृता ये च संग्रामेषु हताश्च ये । एकोद्दिष्टे सुतैर्दत्ते तेषां तृप्तिर्भविष्यति
Yaong mga namatay sa masaklap o di-napapanahong kamatayan, at yaong napatay sa mga digmaan—kapag inihandog ng kanilang mga anak ang Ekoddiṣṭa Śrāddha, sisibol para sa kanila ang kasiyahan at pag-aliw.
Verse 16
एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ततश्चादर्शनं गतः । हिरण्याक्षोऽपि संहृष्टः स्वमेव भवनं ययौ
Pagkasabi nito, si Brahmā ay naglaho sa paningin. Si Hiraṇyākṣa man ay nagalak at bumalik sa sarili niyang tahanan.
Verse 17
यच्च शस्त्रहतानां च तस्मिन्नहनि दीयते । एकोद्दिष्टं नरैः श्राद्धं तत्ते वक्ष्यामि कारणम्
At tungkol sa Ekoddiṣṭa Śrāddha na iniaalay ng mga tao sa mismong araw na iyon para sa mga napatay ng sandata—ipapaliwanag ko sa iyo ang dahilan nito.
Verse 18
संख्ये शस्त्रहता ये च निर्विकल्पेन चेतसा । युध्यमाना न ते मर्त्ये जायते मनुजाः पुनः
Yaong mga napatay ng sandata sa digmaan habang lumalaban, na may isip na matatag at di-nag-aalinlangan—hindi na sila muling isisilang sa daigdig ng mga mortal.
Verse 19
पराङ्मुखाश्च हन्यंते पलायनपरायणाः । ते भवंति नराः प्रेता एतदाह पितामहः
Ang mga tumatalikod at napatay, na ang hangad ay tumakas lamang—ang mga taong iyon ay nagiging preta. Ito ang ipinahayag ni Pitāmaha (Brahmā).
Verse 20
सम्मुखा अपि ये दैन्यं हन्यमाना वदंति च । पश्चात्तापं च वा कुर्युः प्रहारैर्जर्जरीकृताः
Kahit yaong humaharap sa kaaway—kung habang pinabubuwal ay nagsasalita ng mga salitang kawalang-pag-asa, o kung napapasailalim sa pagsisisi, habang ang katawan ay wasak sa mga hampas—
Verse 21
तेऽपि प्रेता भवन्तीह मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् । कदाचिच्चित्तचलनं शूराणामपि जायते
Sila man ay nagiging preta rin dito—gaya ng ipinahayag ni Svāyambhuva Manu. Sapagkat kung minsan, maging ang matatapang ay nakararanas ng pag-uga ng isip.
Verse 22
तेषां भ्रांत्या दिने तत्र श्राद्धं देयं निजैः सुतैः । अपमृत्युमृतानां च सर्वेषामपि देहिनाम्
Kaya dahil sa pagkalito ng isip na iyon, sa araw na yaon at sa pagdiriwang na yaon, ang Śrāddha ay dapat ihandog ng kanilang sariling mga anak na lalaki—para sa mga namatay sa di-likas na kamatayan, at para sa lahat ng nilalang na may katawan na pumanaw na.
Verse 23
प्रेतत्वं जायते यस्मात्तस्माच्छ्राद्धस्य तद्दिनम् । श्राद्धार्हं पार्थिवश्रेष्ठ विशेषेण प्रकीर्तितम्
Sapagkat sa araw na iyon ang yumao ay napapasa kalagayang preta, kaya ang araw ding iyon—O pinakamainam sa mga hari—ay ipinahayag na lalong angkop para sa mga ritwal ng śrāddha.
Verse 24
एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यं यस्मात्तत्र दिने नरैः । सपिंडीकरणादूर्ध्वं तत्ते वक्ष्याभि कारणम्
Kaya sa araw na iyon, dapat isagawa ng mga tao ang ekoddiṣṭa śrāddha. Tungkol naman sa dapat gawin matapos ang sapiṇḍīkaraṇa, ipaliliwanag ko sa iyo ang dahilan.
Verse 25
यदि प्रेतत्वमापन्नः कदाचित्स्वपिता भवेत् । तृप्त्यर्थं तस्य कर्तव्यं श्राद्धं तत्र दिने नृप
Kung sakaling ang sariling ama ay napasok sa kalagayang preta, kung gayon—O hari—sa araw na iyon dapat isagawa ang śrāddha para sa kanya, alang-alang sa kanyang kasiyahan at pagkapawi.
Verse 26
पितामहाद्यास्तत्राह्नि श्राद्धं नार्हंति कुत्रचित् । अथ चेद्भ्रांतितो दद्याद्धियते राक्षसैस्तु तत्
Sa araw na iyon, ang lolo at iba pang ninuno ay hindi karapat-dapat tumanggap ng śrāddha saanman. At kung dahil sa pagkalito ay maghandog pa rin, ang handog na iyon ay inaagaw ng mga rākṣasa.
Verse 27
ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भूतप्रेतैश्च दानवैः । तेनैकोद्दिष्टमेवात्र कर्तव्यं न तु पार्वणम्
Ayon sa utos ni Brahmā, O hari—at dahil sa mga bhūta, preta, at dānava—dito ay dapat isagawa lamang ang ritong ekoddiṣṭa, at hindi ang pārvaṇa śrāddha.
Verse 28
पितृपक्षे चतुर्दश्यां कन्यासंस्थे दिवाकरे । पितामहो न गृह्णाति पित्रा तेन समं तदा
Sa Pitṛpakṣa, sa ika-labing-apat na araw ng buwan, kapag ang Araw ay nasa Virgo, hindi tinatanggap ng lolo ang handog, sapagkat sa panahong iyon ay kapantay niya ang ama.
Verse 29
न च तस्य पिता राजंस्तथैव प्रपितामहः
At gayon din, O hari, hindi rin tumatanggap ang kanyang ama, ni ang kanyang lolo sa tuhod (great-grandfather).
Verse 30
एतस्मात्कारणाद्राजन्पार्वणं न विधीयते । तस्मिन्नहनि संप्राप्ते व्यर्थं श्राद्धं भवेद्यतः
Dahil dito, O hari, hindi itinatakda ang pārvaṇa śrāddha; sapagkat pagdating ng araw na iyon, ang śrāddha ay nagiging walang bunga.
Verse 31
नान्यस्थानोद्भवैर्विप्रैः श्राद्धकर्मव्रतानि च । नागरो नागरैः कुर्यादन्यथा तद्वृथा भवेत्
Ang mga ritong Śrāddha at mga panatang pagsasagawa ay hindi nararapat isagawa ng mga brāhmaṇa na ipinanganak sa ibang pook. Ang isang Nāgara ay dapat magpagawa nito sa mga brāhmaṇa na Nāgara; kung hindi, magiging walang saysay.
Verse 32
अन्यस्थानोद्भवैर्विप्रैर्यच्छ्राद्धं क्रियते ध्रुवम् । संपूर्णं व्यर्थतां याति नागराणां क्रियापरैः
Tunay nga, anumang Śrāddha na isinasagawa ng mga brāhmaṇa na ipinanganak sa ibang lugar—kahit ganap na matapos—ay tiyak na nagiging walang bunga para sa mga Nāgara na masigasig sa wastong pagsasagawa.
Verse 33
अथाचारपरिभ्रष्टाः श्राद्धार्हा एव नागराः । वलीवर्दसमानोऽपि ज्ञातीयो यदि लभ्यते । किमन्यैर्बहुभिर्विप्रैर्वेदवेदांगपारगैः
Kahit ang mga Nāgara ay nalihis sa wastong asal, sila pa rin ay dapat ituring na karapat-dapat tumanggap sa Śrāddha. Kung may matagpuang isang kamag-anak—kahit ituring pang kasingbaba ng bakang panghila—ano pa ang kailangan sa marami pang brāhmaṇa, kahit bihasa sa Veda at Vedāṅga?
Verse 222
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्ध कल्पे चतुर्दशीशस्त्रहतश्राद्धनिर्णयवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—nagtatapos ang ika-222 kabanata sa Ikaanim na Aklat, ang Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng sagradong pook na Hāṭakeśvara, sa bahaging Śrāddha-kalpa, na pinamagatang “Paglalahad ng Pagpapasya sa Śrāddha para sa mga napatay ng sandata sa araw ng Chaturdaśī (ika-14).”