Adhyaya 22

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः

Sinabi ng mga ṛṣi: Tungkol sa iyong sinabi—ang tīrtha na tinatawag na Śakra-samudrava—kung saan si Lakṣmaṇa ay napalaya mula sa kasalanang bunga ng pagtataksil sa panginoon; isalaysay pa po ito.

Verse 2

कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज

O anak ni Sūta, paano noong unang panahon sa pook na iyon napalaya si Śakra (Indra) mula sa kasalanang nagmula sa pagtataksil sa kanyang Panginoon? At kailan ito naganap?

Verse 3

कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद

Bakit ginawa ni Mahendra (Indra) ang gayong gawain laban kay Diti, na siyang ikinawasak ng kanyang dinadala? Isalaysay mo ang buong pangyayari nang ganap at detalyado.

Verse 4

सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः

Sinabi ni Sūta: Mula sa kanang hinlalaki ni Brahmā ay isinilang si Dakṣa Prajāpati. At sa paglipas ng panahon, nagkaanak siya ng limampung mapalad at banal na mga dalaga.

Verse 5

ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे

Si Dakṣa, ayon sa banal na kautusan, ay nagbigay ng sampung (anak na babae) kay Dharma, labintatlo kay Kaśyapa, at dalawampu’t pito sa Buwan (Soma).

Verse 6

अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा

Si Aditi at si Diti ay naging dalawang pangunahing asawa ni Kaśyapa, O pinakadakila sa mga dalawang-beseng isinilang. Lagi silang minamahal niya, higit pa sa sarili niyang hininga ng buhay.

Verse 7

ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्

Pagkaraan nito, mula kay Aditi ay ipinanganak niya ang mga deva, na pinangungunahan ni Śakra (Indra); at mula kay Diti ay ipinanganak niya ang mga Daitya, na makapangyarihan sa lakas.

Verse 8

तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः

Dahil sa paghahari sa tatlong daigdig, sumiklab ang isang dakilang digmaan sa pagitan nila. Sa labang iyon, ang mga Daitya ay pinabagsak ni Śakra (Indra).

Verse 9

ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता

Pagkatapos, si Diti na nilamon ng dalamhati ay nagsagawa ng isang walang kapantay na panata. Nagnanais ng isang anak na lalaki, mahigpit niyang sinunod ang mga pagdidisiplina at nanatiling nakatuon sa banal na kṣetra ring ito.

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्

Pagkaraan ng isang libong taon, nalugod si Maheśvara sa kanya at nagsabi: “Lubos Akong nasiyahan—hingin mo ang biyayang ninanais mo.”

Verse 11

साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्

Sinabi niya: “Kung nalulugod Ka sa akin, O Diyos, O Panginoong may koronang buwan (Śaśiśekhara), ipagkaloob Mo sa akin ang isang anak na lalaki—na higit na malakas kaysa sa lahat ng mga deva—na tatanggap ng bahagi sa yajña at wawasak sa pagmamataas ng mga deva.”

Verse 12

अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः

(Humiling siya ng isang anak na lalaki) na hindi mapapatay sa digmaan ng lahat ng sinaunang mga deva, kahit pa kasama si Vāsava (Indra). Pumayag si Hara, nangakong “Gayon nga,” at saka naglaho sa paningin.

Verse 13

दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः

At si Diti ay nagdalang-tao mula kay Kaśyapa, ang pinakadakila sa mga muni. Nang magkagayon, si Śakra (Indra) ay kinabahan nang malaman ang pagbubuntis na iyon—sapagkat narinig niya ito mula kay Nārada na dakilang kaluluwa, pinuno ng mga rishi.

Verse 14

ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः

Pagkaraan, nagpasya siya ng masamang balak na wasakin ang dinadala. Kaya’t naglingkod siya sa kanya nang walang patid, araw at gabi, upang makahanap ng pagkakataon.

Verse 15

छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु

Ngunit, O mga dalawang-ulit na isinilang, kahit hanapin niya ang pinakamaselang siwang, wala siyang natagpuang anumang pagkukulang sa kanya—hanggang lumipas ang siyam na buwan.

Verse 16

ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी

Pagkaraan, nang dumating ang ikasampung buwan at nalalapit na ang panganganak, siya—pagod sa pagdadalang-tao—ay nakatulog sa gabi, nakaharap ang mukha sa timog.

Verse 17

निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला

Nadaig ng antok, siya ay nawalan ng malay at humiga nang hindi gumagalaw—ang kanyang mga paa ay maginhawa mula sa masahe ng mga kamay ni Śakra.

Verse 18

तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः

Nang makita siyang walang malay, iniwan ni Śatakratu ang kanyang mga paa, pumasok sa kanyang sinapupunan na may hawak na matalim na sandata, at hinati ang sanggol sa pitong bahagi.

Verse 19

अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः

Agad siyang nakakita ng pitong sanggol, bawat isa ay may kumpletong anyo; pagkatapos ay hinati rin ni Hari ang pitong iyon sa pitong bahagi.

Verse 20

जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः

Sa gayon, mayroong apatnapu't siyam na sanggol na ipinanganak doon. Nang makita silang lumaki nang malakas, natakot si Śatakratu at nagmadaling lumabas mula sa kanyang sinapupunan—bago siya mapansin ni Diti.

Verse 21

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्

Pagkatapos, sa dalisay na madaling-araw, nang sumikat na ang araw, nagsilang si Diti ng pitong grupo ng pitong anak.

Verse 22

ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः

Pagkaraan, lumapit si Sahasrākṣa, nababalot ng mabahong amoy; naglaho ang kanyang ningning, nanlupaypay ang mukha, at nakatungo siyang nakatayo sa hiya.

Verse 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

Nang makita ni Diti si Śakra sa gayong kalagayan, magalang siyang nagsalita; habang siya’y nakatayo sa gilid, nakayuko, at ang isip ay nababalisa sa takot.

Verse 24

किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते

“O Śakra, bakit ngayo’y nawalan ka ng tapang, at napahiwalay sa tejas at ningning? At bakit mula sa iyong katawan ay sumisibol ang gayong mabahong amoy?”

Verse 25

किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्

“Nakapatay ka ba ng isang brāhmaṇa, o ng isang guru, o marahil ng isang bata—o ng isang babae—kaya nawasak ang liwanag na tejas na nagmumula sa iyong mga sangkap?”

Verse 26

हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः

“O ikaw ba’y tinamaan ng ‘tubig ng kuko’, o kiniskis ng hangin mula sa pamaypay na pangwinnow? O natakpan ka ng alikabok na umaangat mula sa pagwawalis at paglilinis?”

Verse 27

शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्

Wika ni Śakra: Totoo, O marangal na ginang, ang sinabi mo sa akin ngayon. Sa gabi, habang ikaw ay natutulog, ako—makasalanan sa gawa—ay pumasok sa iyong sinapupunan.

Verse 28

कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते

O mapalad, apatnapu’t siyam na ulit kong hiniwa ang sanggol sa sinapupunan; at mula sa mga bahaging iyon, silang lahat ay naging mga bata.

Verse 29

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

Pagkaraan, dahil sa takot, ako’y umalis—O Diyosa—nang hindi mo napansin. Dahil mismo rito, O walang kapintasan, naganap ang pagkapawi ng aking ningning.

Verse 30

दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्

Sinabi ni Diti: Yamang sinabi mo ang katotohanan sa harap ko, O panginoon ng mga deva, kaya humingi ka sa akin ng isang biyaya—anumang ninanais ng iyong puso.

Verse 31

शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः

Wika ni Śakra: Ang mga anak mong ito, O Diyosa—bagaman hinihiwa ng aking espada—ay marahang pinigil habang umiiyak; nawa’y hindi na sila lumuha nang paulit-ulit.

Verse 32

मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः

Kaya nga, hayaang sila’y makilala sa tatlong daigdig sa pangalang “Marut”—malaya sa likas na ugali ng mga Dānava, masunurin sa akin, at minamahal ko.

Verse 33

यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्

Silang lahat ay makikibahagi sa handog ng yajña kasama ko; sapagkat ang banal na tawiran na ito’y pinalamutian ko sa pamamagitan ng iyong mga anak.

Verse 34

बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन

Kaya nga, ito’y sasikat sa marami bilang “Bālamaṇḍana.” At sinumang babaeng nagdadalang-tao, kung maliligo rito nang may debosyon, ay hindi magkakaroon ng anumang pinsala o kapintasan sa kanyang sinapupunan.

Verse 35

प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्

At pagdating ng oras ng panganganak, ang babaeng iinom ng tubig ng tīrtha na ito ay manganganak ng kanyang anak nang magaan at payapa.

Verse 36

दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्

Sinabi ni Diti: “O Panginoon ng mga diyos, noon ay nakiusap ako kay Hara para sa iyong pagkapuksa. O Diyos, ipagkaloob mo sa akin ang iisang anak na lalaki na makapapailalim sa lahat ng mga diyos.”

Verse 37

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

Sa pamamagitan mo, siya ay hinubog sa apatnapu’t siyam na anyo. Yamang ang iyong sinabi ay totoo, kaya ito’y tiyak na magaganap.

Verse 38

सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्

Sinabi ni Sūta: Mula noon, isinilang ang mga Marut na yaon, kapantay ng mga diyos sa katayuan; at sa utos ni Śakra, bagaman mula kay Diti, sila’y naging mga tumatanggap ng bahagi sa mga handog ng yajña.

Verse 39

अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्

Pagkaraan, sinabi ni Sahasrākṣa (Indra) kay Bṛhaspati, guro ng mga diyos: “Paano mawawasak ang kasalanang nagmula sa pagtataksil sa ina?”

Verse 42

सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, agad na si Sahasrākṣa (Indra) mismo, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ay nagtatag ng isang liṅga na tinawag na “Sahasrākṣeśa.”

Verse 43

त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः

Sinamba niya ang liṅga sa tatlong panahon ng araw sa pamamagitan ng mga bulaklak, insenso, at mga pabangong pamahid; at gayundin sa iba pang mga handog at paggalang, kalakip ang mga awit at sari-saring sayaw.

Verse 44

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्

Pagkaraan, sa pagtatapos ng isang libong taon, si Maheśvara (Śiva), na nalugod sa kanya, ay nagsabi: “Ako ang Tagapagkaloob ng biyaya. O Śakra, hingin mo ang ninanais mo.”

Verse 45

शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः

Wika ni Śakra: “O Tripurāntaka, nawa’y lumisan sa akin ang kasalanang nagawa ko sa pagtataksil sa aking ina. Gayundin, nawa’y maalis din ang mga kasalanan ng iba pang tao—yaong naririto na may pananampalataya, na matapos maligo at tipunin ang isip, ay sasamba sa Iyo nang tapat na debosyon.”

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्

Sinabi ni Sūta: Nang mangakong, “Gayon nga,” si Hara (Śiva) ay naglaho sa paningin. At si Śakra (Indra) naman, na napalaya sa mga kasalanan, ay nagbalik sa tahanan ng tatlumpung mga diyos (langit).

Verse 47

एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः

Kaya nga, doon ay sumibol ang banal na tīrtha na tinatawag na Bālamaṇḍana—kung saan ang mga tao ay napapalaya sa mga kasalanang nagmumula sa pagtataksil sa sariling panginoon o nararapat na pinuno.

Verse 48

एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्

Ang lahat ng ito—ang pinagmulan ng Bālamaṇḍana—ay naipahayag ko na sa inyo. Ngayon, O pinakamahuhusay na dvija, makinig kayo nang may paggalang sa banal na kadakilaan (māhātmya) nito.

Verse 49

आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः

Sa maliwanag na kalahati ng buwang Āśvina, mula sa ikasampung araw ng tithi ayon sa pagkakasunod—sinumang magsagawa roon ng śrāddha hanggang sa ikalabinlimang tithi (kabilugan ng buwan)…

Verse 50

तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः

Tunay na natatamo niya ang bunga ng banal na pagligo sa lahat ng tīrtha. At sa pagsasagawa rin ng śrāddha, O mga dvija, nakakamtan niya ang kapala na katumbas ng handog na Aśvamedha.

Verse 51

तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि

Sa panahong iyon, ang may sanlibong mata (Indra) ay bumababa sa lupa—laging nakatuon sa pagtanggap ng nakatalagang bahagi (mga handog/kapala) ng sangkatauhan.

Verse 52

यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै

Hangga’t nananatili si Śakra sa lupa, O pinakamainam sa mga dvija, sa gayong tagal ay nananahan doon ang lahat ng tīrtha, sa loob ng iisang tīrtha na iyon.

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्

Kaya nga, sa buong pagsisikap—lalo na sa panahong iyon—pagkaligo sa mapalad na tīrtha roon, saka dapat sambahin si Śakreśvara, ang Panginoon ni Śakra.

Verse 54

अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ

Dito, noong una ay inawit ang dalawang taludtod ni Nārada, ang pantas na rishi sa gitna ng mga deva. Makinig nawa ang lahat ng mga muni, sapagkat ngayon ay binibigkas ko ang dalawang iyon.

Verse 55

बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि

Pagkaligo sa Bālamaṇḍana, nararapat na masdan at sambahin si Śakreśvara. Sinumang lalaki ang gumawa nito sa buwan ng Āśvina, kapag dumating ang ‘Śravaṇa-pañcaka’, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan sa lupa—mula kapanganakan hanggang kamatayan.

Verse 56

प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-isinilang, ito’y tunay na totoo—ganyan ang kapangyarihan at kabanalang nagpapadalisay ng banal na tīrtha na iyon.