Adhyaya 216

Verse 1

आनर्त उवाच । अन्येऽपि विविधाः कालाः सन्ति पुण्यतमा द्विज । कस्माच्चेंदुक्षये श्राद्धं विशेषा त्समुदाहृतम्

Wika ni Ānarta: “O dvija (dalawang ulit na isinilang), may iba pang sari-saring panahon na lubhang mapagpala. Bakit kung gayon ang pag-aalay ng Śrāddha sa paghupa ng Buwan ang lalo pang pinupuri?”

Verse 2

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

“Ipaliwanag mo sa akin ang lahat ng ito nang masinsinan, O dakilang muni.”

Verse 3

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाराज श्राद्धार्हाः संति भूरिशः । कालाः पितृगणानां च तृप्तिदास्तुष्टिदाश्च ये

Wika ni Bhartṛyajña: “Tunay nga ito, O dakilang hari. Maraming pagkakataon ang karapat-dapat para sa Śrāddha—mga panahong nagbibigay-kasiyahan at kagalakan sa mga Pitṛ, ang mga ninunong pinagpipitaganan.”

Verse 4

मन्वाद्या वा युगाद्याश्च तेषां संक्रांतयोऽपराः । व्यतीपातो गजच्छाया ग्रहणं सोम सूर्ययोः

“Kabilang dito ang mga pasimula ng mga Manu at ng mga Yuga; ang iba’t ibang saṅkrānti, mga paglipat ng Araw; ang Vyatīpāta, ang Gaja-chāyā, at ang mga eklipse ng Buwan at ng Araw.”

Verse 5

एतेषु युज्यते श्राद्धं प्रकर्तुं पितृतृप्तये । तथा तीर्थे विशेषेण पुण्य आयतने शुभे

“Sa mga panahong ito, nararapat isagawa ang Śrāddha upang masiyahan ang mga Pitṛ; gayundin, lalo itong angkop sa isang tīrtha—isang banal at mapalad na luklukan ng kabutihang-loob at biyaya.”

Verse 6

श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः प्राप्तैर्द्रव्यैर्वा पितृवल्लभैः । अपर्वण्यपि कर्तव्यं सदा श्राद्धं विचक्षणैः

“Kapag may dumarating na mga brāhmaṇa na karapat-dapat para sa Śrāddha, o kapag may mga handog na minamahal ng mga Pitṛ, ang marurunong ay dapat magsagawa ng Śrāddha kahit sa mga araw na hindi tithi ng pagdiriwang; tunay, gawin ang Śrāddha sa tuwing may pagkakataon.”

Verse 7

सोमक्षये विशेषेण शृणुष्वैकमना नृप । अमा नाम रवे रश्मिसहस्रप्रमुखः स्थितः

“Ngayon, makinig nang may iisang diwa, O hari, sa natatanging aral tungkol sa pagliit ng Buwan. Sa Araw ay nananahan ang isang kapangyarihang tinatawag na Amā, ang pangunahin sa libu-libong sinag.”

Verse 8

यस्य स्वतेजसा सूर्यः प्रोक्तस्त्रैलोक्यदीपकः । तस्मिन्वसति येनेन्दुरमावस्या ततः स्मृता

Sa sariling ningning Niya, ang Araw ay tinatawag na “ilawan ng tatlong daigdig”; kapag ang Buwan ay nananahan sa loob ng ningning/kapangyarihang iyon, ang araw na iyon ay inaalala bilang Amāvasyā.

Verse 9

अक्षया धर्मकृत्ये सा पितृकृत्ये विशेषतः । अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा

Ang Amāvasyā na iyon ay di-nauubos ang bisa ng kabutihan para sa mga gawaing dharma, lalo na sa mga ritwal para sa mga Ninuno. Sa pagkakataong iyon, ang mga uri ng Pitṛ—Agniṣvātta, Barhiṣad, Ājyapa, at Somapa—ay lalo raw na kaugnay sa pagsasagawa.

Verse 10

रश्मिपा उपहूताश्च तथैवायंतुनाः परे । तथा श्राद्धभुजश्चान्ये स्मृता नान्दीमुखा नृप

O Hari, ang mga Pitṛ na tinatawag na Raśmipā, ang mga Upahūta, ang mga Āyaṃtunā, at ang iba pang tinatawag na Śrāddhabhuja ay inaalala bilang mga Nandīmukha Pitṛ.

Verse 11

एते पितृगणाः ख्याता नव देवसमुद्भवाः । आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यावश्विनावपि

Ang mga pangkat na ito ng Pitṛ ay tanyag na siyam, isinilang mula sa mga Deva—ang mga Āditya, mga Vasu, mga Rudra, at pati ang mga Nāsatya (Aśvin).

Verse 12

सन्तर्पयन्ति ते चैतान्मुक्त्वा नान्दीमुखान्पितॄन् । ब्रह्मणा ते समादिष्टाः पितरो नृपसत्तम

O pinakadakilang Hari, matapos isantabi ang mga Nandīmukha Pitṛ, kanilang pinasisiyahan ang iba pang Pitṛ sa pamamagitan ng handog (tubig at pagkain); ang mga Pitṛ na iyon ay itinalaga ni Brahmā para sa gawaing ito.

Verse 13

तान्संतर्प्य ततः सृष्टिं कुरुते पद्मसंभवः

Pagkatapos silang mapagbigay-kasiyahan, si Padmasaṃbhava (Brahmā, ang isinilang sa lotus) ay nagpatuloy sa banal na gawain ng paglikha.

Verse 14

पितरो अन्येऽपि मर्त्या निवसन्ति त्रिविष्टपे । द्विविधास्ते प्रदृश्यंते सुखिनोऽसुखिनः परे

Ang iba pang mga Pitṛ—na minsang naging tao—ay nananahan sa Triviṣṭapa (langit). Nakikitang may dalawang uri sila: ang masaya at ang di-masaya.

Verse 15

येभ्यः श्राद्धानि यच्छंति मर्त्य लोके स्ववंशजाः । ते सर्वे तत्र संहृष्टा देववन्मुदिताः स्थिताः

Yaong mga pinag-aalayan ng sariling mga salinlahi sa daigdig ng tao ng śrāddha—silang lahat ay nananatili roon na lubhang nagagalak, masaya na parang mga diyos.

Verse 16

येषां यच्छन्ति ते नैव किंचित्किञ्चित्स्ववंशजाः । क्षुत्पिपासाकुला स्ते च दृश्यन्ते बहुदुःखिताः

Ngunit yaong mga hindi man lamang pinag-aalayan ng anuman ng sariling mga salinlahi—sila’y nakikitang pinahihirapan ng gutom at uhaw, labis ang pagdurusa.

Verse 17

कस्यचित्त्वथ कालस्य पितरः सुरपूजिताः । अग्निष्वात्तादयः सर्वे त्रिदशेन्द्रमुपस्थिताः

Pagkaraan, sa isang takdang panahon, ang mga Pitṛ—na pinararangalan ng mga diyos, pangunahin ang Agniṣvātta—ay dumalo at humarap sa panginoon ng Tatlumpu, si Indra.

Verse 18

भक्त्या दृष्टा महाराज सहस्राक्षेण पूजिताः । तथान्यैर्विबुधैः सर्वैः प्रस्थिताः स्वे निकेतने

O dakilang hari, sila’y minasdan nang may debosyon at sinamba ni Sahasrākṣa (Indra). Gayundin, pinarangalan ng lahat ng iba pang mga diyos, sila’y lumisan patungo sa sarili nilang tahanan.

Verse 19

पितृलोकं महाराज दुर्लभं त्रिदशैरपि । तान्दृष्ट्वा प्रस्थितान्राजन्पितरो मर्त्यसंभवाः

O dakilang hari, ang Pitṛloka ay mahirap marating kahit ng mga diyos. Nang makita silang lumisan, ang mga Pitṛ na isinilang bilang mga mortal ay napalingon at naantig ang loob.

Verse 20

क्षुत्पिपासार्दिता ये च त ऊचुर्दैन्यमाश्रिताः । स्तुत्वाऽथ सुस्तवैर्दिव्यैः पितृसूक्तैश्च पार्थिव

O hari, yaong mga pinahirapan ng gutom at uhaw ay nagsalita nang may kababaang-loob. Pagkaraan, sila’y nagpuri sa pamamagitan ng mahuhusay na banal na himno, mga awiting makalangit, at mga Pitṛ-sūkta na iniaalay sa mga ninuno, at saka inihayag ang kanilang pakiusap.

Verse 21

वेदोक्तैरपरैश्चैव पितृतुष्टिकरैः परैः । ततः प्रोचुश्च संहृष्टाः पितरस्तान्सुरोद्भवाः

At sa iba pang mga pagbigkas—na pinagtitibay ng Veda, marangal at nakalulugod sa mga Pitṛ—pagkaraan, ang mga Pitṛ na nagmula sa mga diyos ay nagalak at nagsalita sa kanila.

Verse 22

प्रसन्नाः स्मो वयं सर्वे युष्माकं शंसितव्रताः । तस्माद्ब्रूत वयं येन यच्छामो वो हृदि स्थितम्

“Nalulugod kaming lahat,” wika nila, “sapagkat kapuri-puri ang inyong mga panata. Kaya magsalita—sa anong paraan namin maipagkakaloob sa inyo ang nasa inyong puso?”

Verse 23

पितर ऊचुः । वयं हि पितरः ख्याता मनुष्याणामिहागताः । स्वर्गे स्वकर्मणा नित्यं निवसाम सुरैः सह

Wika ng mga Pitṛ: “Tunay, kami ang kilala bilang mga Pitṛ; naparito kami alang-alang sa sangkatauhan. Sa langit, sa bisa ng sariling kabutihang-gawa, nananahan kami magpakailanman kasama ng mga diyos.”

Verse 24

विमानेषु विचित्रेषु संस्थिताः सर्वतोदिशम् । वांछितेषु च लोकेषु यामो ध्वजपताकिषु

“Nakaluklok kami sa mga kahanga-hangang sasakyang-langit sa lahat ng dako, at naglalakbay sa mga mundong ninanais—pinalalamutian ng mga watawat at banderitas.”

Verse 25

हंसबर्हिण जुष्टेषु संसेव्येष्वप्सरोगणैः । गन्धर्वैर्गीयमानाश्च स्तूयमानाश्च गुह्यकैः

“Sa mga pook na dinadalaw ng mga sisne at pabo-real, pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Apsaras, inaawit ng mga Gandharva, at pinupuri ng mga Guhyaka, nananatili kami sa karangalan.”

Verse 26

परं सन्तिष्ठमानानामस्माकं त्रिदशैः सह । अत्यर्थं जायते तीव्रा क्षुत्पिपासा सुदारुणा

“Ngunit kahit nananatili kami roon kasama ng tatlumpung diyos, sumisiklab sa loob namin ang matinding at kakila-kilabot na gutom at uhaw.”

Verse 27

यस्या मन्यामहे चित्ते वह्निमध्यगता वयम् । भक्षयामः किमेतान्हि पक्षिणो विविधानपि । हंसादीन्मधुरालापान्किं वा चाप्सरसां गणान्

“Kay tindi nito na sa aming isipan ay wari’y nasa gitna kami ng apoy. Ano ang maaari naming kainin—ang sari-saring ibong ito, maging ang mga sisneng may matamis na tinig at iba pa, o pati ang mga pangkat ng Apsaras?”

Verse 28

यदि कश्चित्क्षुधाविष्टः कञ्चिदादाय पक्षिणम् । गुप्तो गृह्णाति भक्षार्थं हन्तुं शक्तोऽपि सोऽपि न

Kung may taong dinaig ng gutom at palihim na dumakip ng isang ibon upang gawing pagkain—kahit may kakayahan siya, kahit siya man ay hindi magawang patayin ito.

Verse 29

अजराश्चामराश्चैव स्वर्गे ये स्वर्गगाः खगाः । तथा मनोरमा वृक्षा नन्दनादि वनेषु च

At ang mga ibong gumagala sa langit ay walang pagtanda at walang kamatayan; gayundin, naroon ang mga punong-kahoy na kaaya-aya sa mga gubat na gaya ng Nandana at iba pa.

Verse 30

फलिता ये प्रदृश्यंते प्राप्यांश्चापि मनोरमाः । तत्फलानि वयं सर्वे गृह्णीमः पितरो यदि

Ang mga bungang iyon ay nakikitang hinog na hinog at kaibig-ibig na kunin; kung kami lamang, ang mga Pitṛ, ay makapagdala para sa aming sarili ng gayong maririkit na bunga!

Verse 31

न त्रुटंत्यपि यत्नेन समाकृष्टानि तान्यपि । एतल्लेखापगातोयं तृषार्त्ता यदि यत्नतः । प्रपिबामो न हस्तेषु तच्च तोयं पुनः स्पृशेत्

Kahit pilitin naming hilahin, hindi pa rin napuputol ang mga iyon. At kapag pinahihirapan ng uhaw, sinisikap naming uminom ng tubig ng ilog na Lekhā, ngunit ang tubig ay hindi nananatili sa aming mga kamay—dumudulas at nawawala, at muli naming nahahawakan nang walang saysay.

Verse 32

भुंजानश्च न कोऽप्यत्र दृश्यतेऽत्र पिबन्नपि । तस्मात्त्रिविष्टपावासो ह्यस्माकं घोरदारुणः

Walang nakikitang sinuman dito na kumakain—ni kahit umiinom man. Kaya ang aming paninirahan sa Triviṣṭapa (langit) ay naging kakila-kilabot at napakabagsik.

Verse 33

एते सुरगणाः सर्वे ये चान्ये गुह्यकादयः । दृश्यंतेऽत्र विमानस्था सर्वे संहृष्टमानसाः

Ang lahat ng pulutong ng mga deva—at ang iba pa gaya ng mga Guhyaka—ay nakikitang naririto, nakaupo sa kanilang mga vimana (sasakyang panghimpapawid), at ang lahat ay may pusong puspos ng galak.

Verse 34

क्षुत्पिपासापरित्यक्ता नानाभोगसमाश्रयाः । कदाचिच्च वयं सर्वे भवामस्तादृशा इव

Malaya sa gutom at uhaw, umaasa sa sari-saring kaluguran—kung minsan, tayong lahat ay nagiging wari’y tulad din nila (mga deva).

Verse 35

क्षुत्पिपासापरित्यक्ताः सतोषं परमं गताः । तत्किं कारणमेतद्यत्क्षुत्पि पासा प्रजायते

Bagaman naiwaksi na namin ang gutom at uhaw at narating ang sukdulang kasiyahan—ano ang dahilan kung bakit muling sumisibol ang gutom at uhaw?

Verse 36

आकस्मिकी च बाधा नः कदाचिन्न प्रणश्यति । तथा कुरुत भद्रं वो यथा तुष्टिः प्रजायते

At ang biglaang pagdurusang ito sa amin ay kung minsan ay hindi tunay na nawawala. Kaya kumilos kayo—nawa’y mapasa-inyo ang kabutihan—sa paraang magbubunga ng kasiyahan (para sa amin).

Verse 37

शाश्वती नो यथाऽन्येषां देवानां स्वर्गवासिनाम् । यूयं हि पितरो यस्माद्देवानां भावितात्मनाम्

Nawa’y maging pangmatagalan ang aming kalagayan, tulad ng ibang mga deva na nananahan sa langit; sapagkat kayo nga ang mga Pitṛ (banal na ninuno) ng mga diyos na ganap na nahinog ang kaluluwa.

Verse 38

वयं चैव मनुष्याणां तेन वः शरणं गताः । पितर ऊचुः । अस्माकमपि चैवैषा कष्टावस्था प्रजायते

Kami, bilang mga Pitṛ—mga ninuno ng sangkatauhan—ay kaya lumapit sa inyo upang humingi ng kanlungan. Wika ng mga Pitṛ: “Sa amin man, sumisibol ang ganitong masakit na kalagayan.”

Verse 39

शक्राद्या विबुधा व्यग्राः श्राद्धं यच्छंति नो यदा । ततश्चागत्य तान्सर्वे देवान्संप्रार्थयामहे

Kapag si Indra at ang iba pang mga diyos, abala sa kani-kanilang gawain, ay nagkakaloob sa amin ng mga handog na śrāddha, saka kami lumalapit at taimtim na nagsusumamo sa lahat ng diyos na iyon.

Verse 40

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामस्तैर्देवैस्तर्पिता वयम् । युष्माकं वंशजा ये च प्रयच्छंति समाहिताः

Pagkaraan nito, nararating namin ang ganap na kasiyahan, sapagkat kami’y napasiyahan nang wasto ng mga diyos na iyon sa pamamagitan ng tarpana. At yaong mga isinilang sa inyong angkan na may natipong isipan at nag-aalay ng nararapat na handog—sa pamamagitan nila kami nagiging payapa.

Verse 41

कथं न तृप्तिमायातास्ते सर्वे तैः प्रतर्पिताः । यत्र प्रमादिभिर्वंश्यैर्न तर्प्यंते कथंचन

Paano nga ba hindi darating sa kasiyahan ang lahat, kung sila’y napasiyahan nang wasto ng mga iyon? Ngunit kung saan ang mga pabaya sa angkan ay hindi man lamang nagbibigay ng pagpapasiyang-ritwal, doon ang mga ninuno ay hindi kailanman masisiyahan.

Verse 42

क्षुत्पिपासाकुलाः सर्वे ते तदा स्युर्न संशयः । किं पुनर्नरकस्था ये धर्मराजनिवेशने

Sa gayon, silang lahat ay tiyak na dadapuan ng gutom at uhaw—walang alinlangan. Lalo pa yaong mga nananahan sa impiyerno, sa tahanan ni Dharmarāja!

Verse 43

एतद्धि कारणं प्रोक्तं युष्माकं च कथंचन । क्षुत्पिपासोद्भवं रौद्रं युष्माभिर्यदुदीरितम्

Ito nga ang ipinahayag na dahilan maging sa inyo. Ang mabagsik na kalagayang isinilang sa gutom at uhaw na inyong binanggit ay nagmumula sa pagpapabaya sa nararapat na handog.

Verse 44

तदस्माकं विभागं चेद्यूयं यच्छत सत्तमाः । सर्वे कव्यस्य दत्तस्य तत्कुर्मो वै हितं शुभम्

Kaya nga, O pinakamainam sa mga nilalang, kung ipagkakaloob ninyo sa amin ang nararapat na bahagi, kaming lahat ay magsasagawa ng kapaki-pakinabang at mapalad bilang ganti sa kavya, ang handog para sa mga ninuno, na ibinigay.

Verse 45

ब्रह्माणं प्रार्थयित्वा च स्वयं गत्वा तदंतिकम् । बाढमित्येव तैरुक्ते तत आदाय तानपि

Matapos manikluhod na manalangin kay Brahmā at siya mismo’y lumapit sa Kanyang harapan—nang sila’y sumagot, “Gayon na nga,” ay isinama rin niya sila.

Verse 46

दिव्याः पितृगणाः प्राप्ता विधेः सदनमुत्तमम् । नांदीमुखान्पुरस्कृत्य पितॄन्यांस्तर्पयेद्विधिः

Dumating ang mga banal na pangkat ng mga Pitṛ sa marangal na tahanan ni Vidhī (Brahmā). Inuna niya ang mga ninunong Nāndīmukha, at si Vidhī ay naghandog ng tarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang iba pang Pitṛ.

Verse 47

सृष्टिकाले तु संप्राप्ते वृद्धिकामः सुरेश्वरः । अथ तैः सह ते सर्वे स्तुत्वा तं कमलासनम् । प्रणिपत्य स्थिताः सर्वे पितरो विनयान्विताः

Nang dumating ang panahon ng paglikha, ang Panginoon ng mga diyos, na nagnanais ng kasaganaan, ay kasama nila na nagpuri sa Nakaupo sa Loto (Brahmā). Ang lahat ng Pitṛ, taglay ang kababaang-loob, ay nagpatirapa at tumayong may paggalang.

Verse 48

पितॄंस्तान्विनयोपेतान्प्रणिपातपुरःसरान् । विधिः प्रोवाच राजेंद्र सांत्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा

O hari, nang makita ang mga Pitṛ na puspos ng pagpapakumbaba at pinangungunahan ng pagpapatirapa, si Vidhī (Brahmā) ay nagsalita sa kanila, umaaliw sa pamamagitan ng marahang mga salita.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । किमर्थं पितरः सर्वे समायाता ममांतिकम् । देवतानां मया सार्धं संपूज्याः सर्वदा स्थिताः

Wika ni Brahmā: “Sa anong dahilan kayo, lahat ng Pitṛ, ay dumating sa aking harapan? Kayo’y laging nananatiling karapat-dapat sambahin, kasama ng mga diyos, ayon sa aking pagtatatag.”

Verse 50

तथान्येऽपि च दृश्यंते युष्माभिः सह संगताः । य एते मानवा काराः स्वल्पतेजोन्विताः स्थिताः

At may iba pa ring nakikitang nagtitipon kasama ninyo—ang mga taong ito’y nakatayo rito, taglay lamang ang munting liwanag.

Verse 51

पितर ऊचुः । पितरो मानवा ह्येते स्वर्गं प्राप्ताः स्वकर्मभिः । देवानां मध्यसंस्थाश्च पीड्यंते क्षुत्पिपासया

Sumagot ang mga Pitṛ: “Sila nga ay mga ninuno ng tao. Sa sariling gawa nila’y nakamit nila ang langit; subalit naninirahan sa gitna ng mga diyos, sila’y pinahihirapan ng gutom at uhaw.”

Verse 52

यदा यच्छंति नो वंश्याः कव्यं चैव प्रमादतः । तदा गच्छंति नो तृप्तिं यानैर्यांति यथा सुराः

“Tuwing ang aming mga inapo’y naghahandog sa amin ng kavya—kahit paminsan-minsan lamang dahil sa kapabayaan—noon kami nasisiyahan, at nakalalakbay sa mga sasakyang makalangit gaya ng mga diyos.”

Verse 53

तदैतैः प्रार्थनाऽस्माकं कृता शाश्वततृप्तये । न च शक्ता वयं दातुं तेन त्वां समुपस्थिताः

Kaya nga, sila’y nagsumamo sa amin para sa walang-hanggang kasiyahan. Ngunit hindi namin ito maibibigay; kaya lumapit kami sa iyo.

Verse 54

यथा स्युर्देवता व्यग्रास्तदाऽस्माकमपि प्रभो कव्यं विना भवेदेषा दशा कष्टा सुरेश्वर

Kung paanong nababalisa ang mga diyos, gayon din kami, O Panginoon. Kapag walang kavya, dumarating ang masakit na kalagayang ito, O Hari ng mga diyos.

Verse 55

तस्मात्कुरु प्रसादं नः समेमेतैः सुरेश्वर । यथा स्याच्छाश्वती तृप्तिः स्वस्थानस्थायिनामपि

Kaya nga, O Panginoon ng mga diyos, ipagkaloob mo sa amin ang iyong biyaya, kasama ng mga ito, upang magkaroon ng walang-hanggang kasiyahan kahit sa mga nananatili sa kani-kanilang daigdig.

Verse 56

एतेऽस्माकं प्रदास्यंति कव्यं यन्निजवंशजैः । प्रदत्तं तेन संप्राप्ता वयं देव त्वदन्तिकम्

Ibibigay nila sa amin ang kavya na inihahandog ng sarili nilang mga salinlahi. Dahil sa handog na iyon, O Diyos, kami’y dumulog sa iyong harapan.

Verse 57

देवानां चैव यत्कव्यं तन्नास्माकं प्रतृ प्तये । यतः क्रियाविहीनं तन्न तेषां विद्यते क्रिया

At ang kavya na para sa mga diyos ay hindi nagbibigay sa amin ng kasiyahan. Sapagkat para sa amin, ito’y walang wastong ritwal; ang gawang-ritwal na iyon ay hindi sa kanila ukol sa amin.

Verse 58

पितॄनुद्दिश्य यत्कव्यं ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयते । स्नातैर्धौतांबरैर्मर्त्यैस्तद्भवेत्तृप्तिदं महत्

Ang kavya (handog sa śrāddha) na iniaalay sa mga Brāhmaṇa habang inaalala ang mga Pitṛ—ng mga taong naligo at nakasuot ng malilinis na kasuotan—ay nagiging dakilang handog na nagbibigay ng malaking kasiyahan sa mga Pitṛ.

Verse 59

पितॄणां सर्वदेवेश इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । न स्नातस्याधिकारोऽस्ति देवानां च द्विजातिवत्

“Para sa mga Pitṛ dapat isagawa ang ritwal, O Panginoon ng lahat ng mga deva”—ganyan ang aral ng Veda. Ang hindi pa naliligo ay walang karapatang pang-ritwal; gayon din sa pagsamba sa mga deva, O dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 60

पीयूषमपि तैर्दत्तं तेन नः स्यान्न तृप्तये

Kahit pa sila (mga hindi karapat-dapat) ay maghandog ng mismong nektar (pīyūṣa), hindi pa rin iyon magdudulot ng kasiyahan sa amin, ang mga Pitṛ.

Verse 61

तस्मान्मानुषदत्तैर्नो यथा कव्ये प्रजायते । स्वर्गस्थानां परा तृप्तिः सममेतैस्तथा कुरु

Kaya nga, ayusin mo na sa pamamagitan ng mga handog na ibinibigay ng mga tao, ang nararapat na bahagi namin sa kavya ng śrāddha ay maisakatuparan; at sa pamamagitan din ng mga ritong ito, tiyakin ang sukdulang kasiyahan ng mga nananahan sa langit.

Verse 62

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । तानुवाच ततः सर्वान्पितॄन्पार्थिवसत्तम

Sinabi ni Bhartṛyajña: Nang marinig iyon at magmuni-muni nang matagal, si Brahmā—ang dakilang ninuno ng mga daigdig—ay nagsalita sa lahat ng mga Pitṛ na iyon, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 63

ब्रह्मोवाच । अस्मिंस्त्रेतायुगे संज्ञा हव्यकव्यसमुद्भवा । संप्रयाता युगे युग्मे कलौ न प्रभविष्यति

Wika ni Brahmā: Sa Tretā-yuga na ito, umusbong ang banal na kaayusang kaugnay ng mga handog na havya para sa mga diyos at mga alay na kavya para sa mga ninunong Pitṛ; ngunit habang lumilipas ang magkapares na yuga, sa Kali-yuga ay hindi na ito uunlad.

Verse 64

यथायथा युगानां च ह्रास एष भविष्यति । तथातथा जना दुष्टा भविष्यंत्यन्यभक्तिकाः

Habang unti-unting humihina ang mga yuga, gayon din ang mga tao’y lalo pang magiging masama, at mag-uukol ng debosyon sa mga landas na banyaga at di-mabuti, at sa maling katapatan.

Verse 65

न दास्यंति यथोक्तानि ते कव्यानि कथंचन । ततः कष्टतराऽवस्था पितॄणां संभविष्यति

Hindi nila ibibigay sa anumang paraan ang mga alay na kavya ayon sa itinakda; kaya’t isang higit na mabigat na kalagayan ang darating para sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu).

Verse 66

तस्मादहं करिष्यामि सुखोपायं शरीरिणाम् । येन सन्तर्पिता यूयं परां तृप्तिमवाप्स्यथ

Kaya’t magtatatag Ako ng isang madaling paraan para sa mga nilalang na may katawan; sa paraang iyon, kayo (mga Pitṛ), kapag napasiyahan nang wasto, ay makakamtan ang pinakamataas na kasiyahang ganap.

Verse 67

पितुः पितामहस्यैव तत्पितुश्च ततः परम् । समुद्देशेन दत्तेन ब्राह्मणेभ्यः प्रभक्तितः

Para sa ama, lolo, at ama ng lolo pa—kapag ang kaloob ay ibinigay sa mga Brāhmaṇa nang may tapat na debosyon, at malinaw na binabanggit sa pag-aalay ang mga ninunong pinatutungkulan—ang handog na iyon ay makararating sa kanila.

Verse 68

सर्वेषां स्यात्परा तृप्तिर्यावन्मां पितरोऽधुना । तथा मातामहानां च पक्षे नास्त्यत्र संशयः

Kaya nga, ang lahat ng mga Pitṛ (mga ninuno) ay magkakamit ng sukdulang kasiyahan hanggang sa aking sariling lahi ng mga ninunong ama, maging sa ngayon; gayundin sa panig ng lolo sa ina—walang alinlangan dito.

Verse 69

त्रिभिः सन्तर्पितास्तेऽपि तर्पिताः स्युर्ममावधि । युष्माकं तृप्तये यश्च सुखोपायो भविष्यति

Kapag ang tatlo (sa bawat linya) ay napasiyahan, ang iba pa hanggang sa aking hangganan ay napasiyahan din. At ang magaan na paraan na magdudulot ng inyong kasiyahan ay ipahahayag nang ganito.

Verse 70

तं शृणुध्वं महाभागा गदतो मम सांप्रतम् । पितॄनन्नेन येनैव समुद्दिश्य द्विजोत्तमान्

Pakinggan ninyo ngayon, O mga mapalad, habang ako’y nagsasalita. Sa pamamagitan ng handog na pagkain na yaon—iniuukol sa mga Pitṛ at iniaalay sa pinakadakila sa mga dwija (mga brahmana)—isinasagawa ang ritwal.

Verse 71

तर्पयिष्यंति तेनैव पिण्डान्दास्यंति भक्तितः । तन्नाम्ना तेन वस्तृप्तिः शाश्वती संभविष्यति

Sa gayunding paraan, kanilang pasisiyahin ang mga Pitṛ at sa debosyon ay mag-aalay ng mga piṇḍa. Sa mismong pangalan at ritwal na iyon, ang inyong kasiyahan ay magiging walang hanggan.

Verse 72

तस्माद्गच्छत सन्तुष्टाः स्वानि स्थानानि पूर्वजाः

Kaya nga, lumisan kayong may kasiyahan tungo sa sarili ninyong mga tahanan, O mga ninuno.

Verse 73

ततस्ते सहितास्तैस्तु स्वानि स्थानानि भेजिरे । विमानैः सूर्यसंकाशैर्गत्वा पार्थिवसत्तम

Pagkaraan, kasama nila ang mga iyon, narating nila ang kani-kanilang tahanan; sumakay sila sa mga vimāna na nagniningning na gaya ng araw, O pinakadakilang hari.

Verse 74

अथ संगच्छता राजन्कालेन महता ततः । तच्चापि न ददुः श्राद्धं मर्त्यास्त्रिपुरुषं च यत्

Ngunit habang lumilipas ang mahabang panahon, O hari, hindi man lamang ibinigay ng mga tao ang śrāddha—ang handog na para sa tatlong salinlahi.

Verse 75

नित्यं पितॄन्समुद्दिश्य बहवोऽत्र नराधिप । कव्यभागान्पुनस्तेषां तथा पूर्वं यथा नृप

Dito, O panginoon ng mga tao, marami ang palaging nag-aalay na iniuukol sa mga Pitṛ; ngunit ang bahagi ng mga ninuno (kavya-bhāga) ay hindi na tinatanggap gaya ng dati, O hari.

Verse 76

क्षुत्पिपासोद्भवापीडा महती समजायत । तेषां च दैविकानां च पितॄणां नृपसत्तम

Isang malaking pagdurusang mula sa gutom at uhaw ang sumapit maging sa mga banal na Pitṛ na iyon, O pinakadakilang hari.

Verse 77

समेत्याथ पुनः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः । प्रोचुश्च प्रणिपत्योच्चैः सुदीनाः प्रपितामहम्

Pagkatapos, silang lahat ay muling nagtipon at sumilong kay Brahmā. Sa matinding dalamhati, sila’y nagpatirapa at sumigaw nang malakas sa Prāpitāmaha, ang Dakilang Ninuno.

Verse 78

भगवन्न प्रयच्छंति नित्यं नो वंशसंभवाः । श्राद्धानि दौःस्थ्यमापन्नास्तेन सीदामहे विभो

O Panginoon! Ang mga isinilang sa aming angkan ay hindi palaging nag-aalay ng śrāddha para sa amin. Dahil dito kami napahamak sa kahirapan at nanghihina, O Makapangyarihan.

Verse 79

यथा पूर्वं तथा देव तदुपायं प्रचिन्तय । कंचिद्येन दरिद्रा वै प्रीणयंति च ते पितॄन्

Kaya noong una, O Diyos, mag-isip Ka ng isang paraan—isang gawi na kahit ang dukha ay makapagpapasaya at makapagbibigay-kasiyahan sa kanilang mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 80

भर्तृयज्ञ उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा तानाह प्रपितामहः । कृपाविष्टो महाराज सर्वान्पितृगणांस्तथा

Sinabi ni Bhartṛyajña: Nang marinig ang kanilang mga salita, ang Prāpitāmaha (dakilang ninuno), na napuspos ng habag, ay nagsalita sa lahat ng pangkat ng mga Pitṛ, O dakilang hari.

Verse 81

सत्यमेतन्महाभागा दौःस्थ्यं यांति दिनेदिने । जना यथायथा याति युगं श्रेष्ठं च पृष्ठतः

Totoo ito, O mga mapalad: araw-araw, ang mga nilalang ay napapasa kahirapan. Habang ang mga tao’y nagpapatuloy ayon sa kanilang asal, ang marangal na yugto ay unti-unting napapaurong sa likuran.

Verse 82

तथापि च करिष्यामि युष्मदर्थमसंशयम् । उपायं लघु सन्तृप्तिर्येन वोऽत्र भवि ष्यति

Gayunman, walang pag-aalinlangan, kikilos ako para sa inyong kapakanan. Magbibigay ako ng isang paraan upang dito mismo, ang inyong kasiyahan ay makamtan nang madali.

Verse 83

अमानाम रवे रश्मिसहस्रप्रमुखः स्थितः । तस्मिन्वसति येनेन्दुरमावास्या ततः स्मृता

Sa araw na tinatawag na Amā, ang Araw ay lumilitaw na may isang libong pangunahing sinag; at sapagkat sinasabing nananahan noon ang Buwan sa loob niya, ang araw na iyon ay inaalala bilang Amāvāsyā.

Verse 84

तस्मिन्नहनि ये श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य चात्मनः । करिष्यंति नरा भक्त्या ते भविष्यंति सुस्थिताः

Sa araw na iyon, ang mga lalaking may debosyon na magsasagawa ng śrāddha—iniuukol sa mga Pitṛ at para sa sariling kapakinabangang espirituwal—ay magiging matatag sa kagalingan at kapayapaan.

Verse 85

धनधान्यसमोपेता सर्वशत्रुविवर्जिताः । अपमृत्युपरित्यक्ता मम वाक्याद संशयम्

Sila’y pagkakalooban ng yaman at ani, malalaya sa lahat ng kaaway, at ililigtas sa kamatayang wala sa panahon—ito’y tiniyak ng aking salita, walang pag-aalinlangan.

Verse 86

भर्तृयज्ञ उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बभूवुर्हृष्टमानसाः । पितरः कव्यमासाद्य प्रहष्टेनांतरात्मना

Wika ni Bhartṛyajña: Nang marinig nila ang kanyang mga salita, ang mga Pitṛ ay nagalak sa puso; nang matamo ang nararapat na handog (kavya), sila’y nagsaya sa kaibuturan.

Verse 87

ययुः स्वानि निकेतानि प्रेषिताः पद्मयोनिना । अमावास्यादिनं प्राप्य श्राद्धं दत्तं स्ववंशजैः

Ipinadala ng Isinilang sa Loto (Brahmā), sila’y nagtungo sa kani-kanilang tahanan; at nang dumating ang araw ng Amāvāsyā, ang śrāddha ay inihandog ng sarili nilang mga salinlahi.

Verse 88

संतृप्ता मासमात्रं च तस्थुः संतुष्टमानसाः । गच्छता त्वथकालेन दौःस्थ्यं प्राप्य नरा भुवि । दर्शेऽस्मिन्नपि नो श्राद्धं प्रायः कुर्वंति केचन

Busog at payapa ang kalooban, nanatili sila nang gayon nang halos isang buwan. Ngunit habang lumilipas ang panahon, ang mga tao sa daigdig ay muling napasailalim sa paghihirap; at kahit sa araw ng Darśa (bagong buwan), may ilan na karaniwang hindi nagsasagawa ng Śrāddha.

Verse 89

ततः पितृगणाः सर्वें ये दिव्या ये च मानुषाः । क्षुत्पिपासाकुला भूयो ब्रह्माणं शरणं गताः

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga Pitṛ—maging yaong makalangit at yaong pantao—na muling pinahirapan ng gutom at uhaw, ay lumapit kay Brahmā bilang kanlungan.

Verse 91

भगवन्निंदुक्षये श्राद्धं प्रोक्तं मासं त्वया विभो । अस्माकं प्रीणनार्थाय यत्करिष्यंति मानवाः

O Panginoon, O Makapangyarihan—kapag humihina ang buwan, ipinahayag mo na ang buong isang buwan ay angkop para sa Śrāddha. Ito’y upang kami’y mapalugod, upang ang mga tao’y magsagawa ng mga ritwal na nagpapasaya sa mga Pitṛ.

Verse 92

दौःस्थात्तदपि नो कुर्युः प्रायशस्तु पितामह । तेनास्माकं परा पीडा क्षुत्पिपासासमुद्भवा

Ngunit dahil sa karalitaan, madalas ay hindi nila nagagawa kahit iyon, O Lolo (Pitāmaha). Kaya’t sa amin ay sumisibol ang matinding pagdurusa, na mula sa gutom at uhaw.

Verse 93

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा पूर्वं सुरेश्वर । तथापि दुःस्थताभाजस्तर्पयिष्यंति नोऽधुना

Kaya’t ipagkaloob mo sa amin ang iyong biyaya gaya ng dati, O Panginoon ng mga diyos, upang kahit yaong nabibigatan ng karalitaan ay makapagbigay ngayon ng mga handog at tarpaṇa na makapagpapalugod sa amin.

Verse 94

भर्तृयज्ञ उवाच । अथ ब्रह्मापि संचिन्त्य तानुवाच कृपान्वितः । युष्मदर्थं मयोपायश्चिंतितः पितरो लघुः

Sinabi ni Bhartṛyajña: Pagkaraan, si Brahmā man ay nagmuni-muni at, sa habag, nagsalita sa kanila: “O mga Pitṛ, alang-alang sa inyo ay aking inisip ang isang madaling paraan.”

Verse 95

येन तृप्तिं परां यूयं गमिष्यथ पित्रीश्वराः । अमावास्योद्भवं श्राद्धमलब्ध्वापि च वत्सरम्

“Sa pamamagitan nito, O mga panginoon sa hanay ng mga Pitṛ, mararating ninyo ang sukdulang kasiyahan—kahit sa loob ng isang buong taon ay hindi ninyo matamo ang śrāddha na kaugnay ng araw ng amāvāsyā (bagong buwan).”

Verse 96

यथा मम प्रसादेन तच्छृणुध्वं समाहिताः । आषाढ्याः पंचमे पक्षे कन्यासंस्थे दिवाकरे

“Upang mangyari ito sa pamamagitan ng aking biyaya—makinig kayo nang may pagtitipon ng isip. Sa buwan ng Āṣāḍha, sa ikalimang pakṣa, kapag ang araw ay nakahimpil sa Kanyā (Virgo)… ”

Verse 97

मृताहनि पुनर्यो वै श्राद्धं दास्यति मानवः । तस्य संवत्सरंयावतृप्ताः स्युः पितरो ध्रुवम्

“Sinumang tao na muling magsasagawa ng śrāddha sa araw ng anibersaryo ng kamatayan, ang kaniyang mga Pitṛ ay tiyak na mananatiling nasisiyahan sa loob ng isang taon.”

Verse 98

एवं ज्ञात्वा करिष्यंति प्रेतपक्षे नरा भुवि । श्राद्धं यूयं न संदेहो भविष्यथ सुतर्पिताः

“Sa pagkaalam nito, ang mga tao sa lupa ay magsasagawa ng śrāddha sa Pretapakṣa, ang kalahating buwan para sa mga yumao. Walang alinlangan, kayo ay lubos na masisiyahan.”

Verse 99

यावत्संवत्सरं तेन एकेनापि तु सत्तमाः । तस्मिन्नपि च यः श्राद्धं युष्माकं न प्रदास्यति

“O kayong pinakadakila! Kahit sa iisang ritong iyon ay para sa buong isang taon… ngunit kahit gayon, sinumang hindi mag-aalay ng śrāddha para sa inyo…”

Verse 100

शाकेनाऽपि दरिद्रोऽसावंत्यजत्वमुपेष्यति । आसनं शयनं भोज्यं स्पर्शं संभाषणं तथा

“Kahit dukha, kahit gulay lamang ay maaari na niyang maisagawa; ang taong iyon ay babagsak sa kalagayang itinakwil (outcaste). (Ipagkakait sa kanya) upuan, higaan, pagkain, paghipo, at maging pakikipag-usap.”

Verse 102

न सुखं धनधान्यं च तेषां भावि कथंचन । तस्माद्गच्छत चाव्यग्राः स्वस्थानं पितरो द्रुतम्

“Para sa kanila, hindi magkakaroon ng ligaya, ni yaman o butil man. Kaya humayo—nang walang pangamba—at magbalik agad sa inyong sariling tahanan, O mga Pitṛ.”

Verse 103

कलिकालेऽपि संप्राप्ते दारुणे निर्धेने जने । वर्षांते श्राद्धमेकं हि प्रकरिष्यंति मानवाः

“Kahit dumating na ang mabagsik na panahon ng Kali at maghirap ang mga tao, magsasagawa pa rin ang sangkatauhan ng kahit isang śrāddha sa pagtatapos ng taon.”

Verse 104

येनाखिलं भवेद्वर्षं युष्माकं प्रीतिरुत्तमा

“Sa pamamagitan niyon, sa buong taon, sumilang nawa ang inyong pinakadakilang kasiyahan.”

Verse 105

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा पितरो हृष्टा जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् । वर्षांतेऽपि समासाद्य श्राद्धं न स्युर्बुभुक्षिताः

Wika ni Bhartṛyajña: Nang marinig ito, nagalak ang mga Pitṛ (mga ninunong banal) at nagtungo ang bawat isa sa sariling tahanan. At pagdating ng katapusan ng taon, hindi sila mananatiling gutóm, sapagkat isasagawa ang śrāddha.

Verse 106

अथ येऽत्र दुरात्मानो निःशंकाः कृपणात्मकाः । कलिना मोहिताः श्राद्धं वत्सरांतेऽपि नो ददुः

Ngunit yaong masasama rito—walang hiya at likás na maramot—na nalinlang ni Kali, ay hindi nagbibigay ng śrāddha kahit sa katapusan ng taon.

Verse 107

तेषां तु पितरो भूयो दिव्यैःपितृभिरन्विताः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुः प्रोचुस्ते दीनमानसाः

Ngunit ang mga Pitṛ ng mga taong iyon, na muling kasama ang mga dibyáng Pitṛ, ay nagtungo kay Brahmā upang sumilong; at sa pusong nagdadalamhati ay nagsalita sila.

Verse 108

भगवन्वत्सरांतेऽपि कन्यासंस्थे दिवाकरे । नास्माकं वंशजाः श्राद्धं प्रयच्छंति दुरात्मकाः

“O Mapalad na Panginoon, kahit sa katapusan ng taon, kapag ang Araw ay nasa Kanyā (Virgo), ang aming mga salinlahi—masasama ang isip—ay hindi nag-aalay sa amin ng śrāddha.”

Verse 109

तेन संपीडिता देव क्षुत्पिपासा समाकुलाः । वयं शरणमापन्नास्तत्प्रतीकारमाचर

Dahil dito, O Diyos, kami’y pinahihirapan, ginugulo ng gutóm at uhaw. Kami’y dumulog sa Iyo bilang kanlungan; kaya isagawa Mo ang lunas para rito.

Verse 110

यथा पूर्वं महाभाग वदोपायं लघूत्तमम् । एकाहिकेन श्राद्धेन येनास्माकं हि शाश्वती । प्रीतिः संजायते देव त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

Gaya ng dati, O lubhang mapalad, ipahayag mo sa amin ang pinakamainam at pinakasimpleng paraan—na sa pamamagitan ng isang-araw na śrāddha, sumilang ang aming walang-hanggang kasiyahan, O Diyos, O Panginoon ng mga Deva, sa iyong biyaya.

Verse 111

वंशक्षयेऽपि संजाते ह्यस्माकं पतनं भवेत्

Kahit magwakas ang aming angkan, darating pa rin ang aming pagbagsak.

Verse 112

भर्तृयज्ञ उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

Sinabi ni Bhartṛyajña: Nang marinig ang kanilang mga salita, ang Lolo ng Sansinukob (Brahmā) ay nagmuni-muni nang matagal. Pagkaraan, puspos ng sukdulang habag, nagsalita siya sa kanila nang may paggalang.

Verse 113

ब्रह्मोवाच । अन्यो युष्मत्प्रतुष्ट्यर्थमुपायश्चिंतितो मया । स लघुर्येन वोऽत्यंतं तृप्तिर्भवति शाश्वती

Sinabi ni Brahmā: Nagbalangkas ako ng isa pang paraan para sa ganap ninyong kasiyahan—isang paraang payak—na sa pamamagitan nito, ang inyong kaganapan ay magiging lubos at walang hanggan.

Verse 114

गयाशिरः समासाद्य श्राद्धं दास्यंति येऽत्र वः । अप्येकं तत्प्रभावेन दिव्यां गतिमवाप्स्यथ

Pagdating sa Gayāśiras, yaong magsasagawa rito ng śrāddha para sa inyo—kahit minsan lamang—sa bisa nito mismo, makakamtan ninyo ang banal na kalagayan.

Verse 115

अपि पापात्मनः पुंसो ब्रह्मघ्नस्यापि देहिनः । अपि रौरवसंस्थस्य कुम्भीपाकगतस्य च

Kahit para sa taong makasalanan—kahit sa may katawan na pumatay ng isang brāhmaṇa—kahit sa nananahan sa Raurava, o sa nahulog sa Kumbhīpāka (impiyerno)—gayundin.

Verse 116

प्रेतभावगतस्यापि यस्य श्राद्धं प्रदास्यति । गयाशिरसि वंशस्थस्तस्य मुक्तिर्भविष्यति

Kahit ang isang tao’y nahulog sa kalagayan ng preta, kung ang isang inapo sa kanyang angkan ay mag-aalay ng śrāddha para sa kanya sa Gayāśiras, ang paglaya ay magiging kanya.

Verse 117

एतन्मम वचः श्रुत्वा सांप्रतं भुवि मानवाः । निःस्वा अपि करिष्यंति श्रादमेकं हि तत्र च । गयाशिरसि सुव्यक्तं युष्माकं मुक्तिदायकम्

Pagkarinig sa mga salitang ito mula sa akin, ang mga tao sa lupa—kahit ang dukha—ay magsasagawa na ngayon ng kahit isang śrāddha roon. Sapagkat sa Gayāśiras, ito’y hayag na tagapagkaloob ng inyong paglaya.

Verse 118

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा पितरस्तस्य वचनं परमेष्ठिनः । अनुज्ञातास्ततस्तेन स्वानि स्थानानि भेजिरे

Sinabi ni Bhartṛyajña: Nang marinig ang pahayag na iyon ni Parameṣṭhin (Brahmā), ang mga Pitṛ (mga Ninuno), matapos pagbigyan ng pahintulot, ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan.

Verse 119

ततःप्रभृति श्राद्धानि प्रवृत्तानि धरातले । पिंडदानसमे तानि यावदापुरुषत्रयम्

Mula noon, ang mga ritwal na śrāddha ay nagsimulang isagawa sa daigdig. Itinuturing itong kapantay ng pag-aalay ng piṇḍa, at ang bisa (at pananagutan) ay umaabot hanggang tatlong salinlahi.

Verse 120

पूर्वं ब्रह्मादितः कृत्वा ये केचित्पुरुषा गताः । परलोकं समुद्दिश्य तान्नराञ्छक्तितो नृप

O Hari, sa pagtuon ng ritwal sa kabilang-buhay, nararapat na gawin ito ng tao ayon sa kanyang kakayahan, bilang handog para sa lahat ng yumao noon pa—mula kay Brahmā at pataas pa.

Verse 121

तत्संख्यानां द्विजेंद्राणां दत्तवंतोऽपि वांछितम् । अदैवत्यमिदं श्राद्धं दरिद्राणां सुखावहम्

Kahit maghandog lamang sa gayong bilang ng mga pinakadakilang brāhmaṇa, nakakamtan ang ninanais. Ang śrāddha na ito ay ‘hindi umaasa sa ibang mga diyos’ at nagdudulot ng kaginhawahan sa maralita.

Verse 122

पितॄणां देवतानां च मनुष्याणां सुतृप्ति दम् । तस्माच्छ्राद्धं प्रकर्तव्यं पुरुषेण विजानता

Ang śrāddha ay nagbibigay ng ganap na kasiyahan sa mga Pitṛ (ninuno), sa mga diyos, at maging sa mga tao. Kaya ang taong may karunungan ay nararapat na magsagawa ng śrāddha nang tiyak.

Verse 123

पितॄणां वांछता तृप्तिं कालेष्वेतेषु यत्नतः । गयायां च विशेषेण लोकद्वयमभीप्सता

Ang naghahangad ng kasiyahan ng mga Pitṛ ay dapat magsikap na isagawa ang ritwal sa mga angkop na panahon—lalo na sa Gayā—kung ninanais ang kabutihan sa dalawang daigdig (dito at sa kabilang-buhay).

Verse 124

न ददाति नरः श्राद्धं पितॄणां चन्द्रसंक्षये । क्षुत्पिपासापरीतांगाः पितरस्तस्य दुःखिताः

Kung ang tao ay hindi mag-alay ng śrāddha sa mga Pitṛ sa panahon ng pagliit ng buwan (bagong buwan), ang kanyang mga ninuno ay nagdurusa, nilalamon ng gutom at uhaw ang kanilang mga katawan.

Verse 125

प्रेतपक्षं प्रतीक्षंते गुरुवांछासमन्विताः । कर्षुका जलदं यद्वद्दिवानक्तमतंद्रिताः

Sa matinding pananabik, hinihintay nila ang Pitṛ-pakṣa (kalahating-buwan para sa mga yumao), gaya ng magsasakang nagbabantay araw at gabi sa pagdating ng ulap-ulan.

Verse 126

प्रेतपक्षे व्यतिक्रांते यावत्कन्यां गतो रविः । तावच्छ्राद्धं च वांछंति दत्तं स्वैः पितरः सुतैः

Kahit lumipas na ang Pitṛ-pakṣa, hanggang sa pumasok ang Araw sa Kanyā (Virgo), ninanais pa rin ng mga Pitṛ ang Śrāddha na inihahandog ng sarili nilang mga anak na lalaki.

Verse 127

ततस्तुलागतेप्येके सूर्ये वांछंति पार्थिव । श्राद्धं स्ववंशजै र्दत्तं क्षुत्पिपासासमाकुलाः

At kahit pumasok na ang Araw sa Tulā (Libra), O hari, may ilang Pitṛ na patuloy na nananabik sa Śrāddha na inihahandog ng kanilang mga kaangkan, sapagkat sila’y pinahihirapan ng gutom at uhaw.

Verse 128

तस्मिन्नपि व्यतिक्रांते काले चांलिं गते रवौ । निराशाः पितरो दीनास्ततो यांति निजालयम्

Kapag lumipas din ang panahong iyon at umusad pa ang Araw, ang mga Pitṛ—nawalan ng pag-asa at nalugmok—ay bumabalik sa sarili nilang tahanan.

Verse 129

मासद्वयं प्रतीक्षंते गृहद्वारं समाश्रिताः । वायुभूताः पिपासार्ताः क्षुत्क्षामाः पितरो नृणाम्

Sa loob ng dalawang buwan, ang mga Pitṛ ng mga tao ay naghihintay, nananatili sa pintuan ng kanilang tahanan—banayad na tila hangin—pinahihirapan ng uhaw at pinanghihinaan dahil sa gutom.

Verse 130

यावत्कन्यागतः सूर्यस्तुलास्थश्च महीपते । तथा दर्शदिने तद्वद्ब्रह्मणो वचनान्नृप

Hangga’t ang Araw ay pumasok sa Kanyā (Virgo) at nananatili sa Tulā (Libra), O panginoon ng lupa—gayundin sa araw ng Darśa (bagong buwan)—ganyan nga, O hari, ayon sa pahayag ni Brahmā.

Verse 131

तस्माच्छ्राद्धं सदा कार्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता । तिलोदकं विशेषेण यथा ब्रह्मवचो नृप

Kaya’t ang nagnanais ng kasiyahan ng mga Pitṛ (mga ninuno) ay dapat laging magsagawa ng Śrāddha—lalo na ang pag-aalay ng tilodaka, tubig na may linga—sapagkat gayon ang salita ni Brahmā, O hari.

Verse 132

वित्ताभावेऽपि दर्शायां श्राद्धं देयं विपश्चिता । तदभावे च कन्यायां संस्थिते दिवसाधिपे

Kahit kapos sa yaman, ang marunong ay dapat pa ring maghandog ng Śrāddha sa araw ng Darśā (bagong buwan). Kung hindi ito magawa, gawin ito kapag ang Araw—panginoon ng araw—ay nasa Kanyā (Virgo).

Verse 133

तदभावे गयायां च सकृच्छ्राद्धं हि निर्वपेत् । येन नित्यं प्रदत्तस्य श्राद्धस्य फलमश्नुते

Kung hindi pa rin maaari, sa Gayā ay magsagawa ng Śrāddha kahit minsan lamang; sa gayon, matatamo ang bunga ng Śrāddha na wari’y inihandog araw-araw.

Verse 134

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । येनैतत्क्रियते श्राद्धं जनैः पितृ परायणैः

O panginoon ng mga tao, ipinaliwanag ko na sa iyo ang lahat ng iyong itinanong; sa paraang ito isinasagawa ang Śrāddha ng mga taong tapat at nakatuon sa kanilang mga ninuno (Pitṛ).

Verse 135

अमावास्यां विशेषेण प्रेतपक्षे च पार्थिव

Lalo na sa araw ng Amāvāsyā (bagong buwan), at gayundin sa Pretapakṣa, ang kalahating-buwan para sa mga yumao, O hari.

Verse 136

यश्चैतां शृणुयात्पुण्यां श्राद्धोत्पत्तिं पठेच्च वा । स सर्वदोषनिर्मुक्तः श्राद्धदानफलं लभेत्

Sinumang makinig sa banal na salaysay na ito tungkol sa pinagmulan ng Śrāddha—o bigkasin ito—ay mapapalaya sa lahat ng kapintasan at matatamo ang bunga ng pag-aalay ng Śrāddha.

Verse 137

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु श्राद्धोत्पत्तिमिमां नरः । अक्षयं तद्भवेच्छ्राद्धं सर्वच्छिद्रविवर्जितम्

Ngunit ang taong bumibigkas ng salaysay na ito tungkol sa pinagmulan ng Śrāddha sa mismong oras ng Śrāddha—ang kanyang Śrāddha ay nagiging di-nasisira at walang anumang kakulangan.

Verse 138

असद्द्रव्येण वा चीर्णमनर्हैर्ब्राह्मणैरपि । अभुक्तं कामहीनं वा मन्त्रहीनमथापि वा

Kahit ito’y naisagawa gamit ang di-wastong mga bagay, o kahit sa pamamagitan ng mga brāhmaṇa na di-karapat-dapat; kahit hindi ito nakain, o ginawa nang walang tamang layon, o kahit walang mga mantra—

Verse 139

सर्वं संपूर्णतां याति कीर्तनात्पार्थिवोत्तम । अस्याः श्राद्धसमुत्पत्तेः कीर्तनाच्छ्रवणादपि

O pinakamainam sa mga hari, ang lahat ng iyon ay nagiging ganap sa pamamagitan ng pagbigkas; tunay nga, sa pagbigkas o kahit sa pakikinig sa salaysay na ito ng pinagmulan ng Śrāddha.

Verse 216

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटके श्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धोत्पत्तिवर्णनंनाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-216 na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pinagmulan ng Śrāddha,” sa Śrāddha-kalpa, sa loob ng Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya ng ikaanim na Nāgara Khaṇḍa ng Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.