Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

Wika ni Viśvāmitra: Nang marinig ang mga salita ng banal na rishi na si Nārada, natamo ni Haring Siddhasena ang kataas-taasang pagsasanay ng yoga.

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

Pagdating ng buwan ng Mādhava (Vaiśākha)—sa ikawalong tithi (aṣṭamī) na natapat sa Linggo—sa pagsikat ng araw, dapat siyang maligo at saka sumamba kay Ravi (Araw) ayon sa itinakdang panahon.

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

Sa sandaling iyon, bigla siyang napalaya sa ketong. Pagkaraan, nagkaroon siya ng maningning na anyong banal at nakamtan ang sukdulang kapanatagan.

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

Pagkatapos, nagsagawa siya ng prāyaścitta (pagbabayad-sala) para sa pagnguya ng tāmbūla (nganga), na sa kamangmangan ay nakain kasama ng pulbos na sangkap at dahon.

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

Pagkaraan, natamo ng hari ang pinakadakilang Lakṣmī—kasaganaan at karangalan—at muli niyang pinamahalaan ang kahariang minana sa ama at lolo, gaya ng dati.

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

Nasabi ko na sa iyo ang lahat—ang kabanalang nagmumula sa Śaṃkhatīrtha. O pinakamainam sa mga hari, ano pa ang nais mong marinig?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Sinabi ni Ānarta: O Brāhmaṇa, lubhang kagila-gilalas ang iyong isinalaysay—na ang kanyang kasaganaan ay naglaho dahil sa pagnguya ng pinaghalong dahong dinurog na parang pulbos.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

Sa anong uri ng gawa isinagawa ang kanyang prāyaścitta upang luminis? At sa anong paraan niya muling nabawi ang sariling kaharian gaya ng dati?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

Sinabi ni Viśvāmitra: O hari, ang nāgavallī (baging ng ikmo) ay lubhang mapagpala at nakalilinis. Kapag inihanda nang di wasto at isinubo, nagbubunga ito ng maraming kapintasan. Kaya dapat nguyain nang may pag-iingat, at maghandog din ng kaloob ayon sa sariling kakayahan.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

Sinabi ni Ānarta: Paano nagmula ang nāgavallī, at bakit sinasabing may malaking kasalanang lumilitaw kapag ito’y kinain nang di wasto? Ipaliwanag mo ito sa akin dito.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Wika ni Viśvāmitra: Mabigat ang mga tanong na iniharap mo sa akin. Gayunman, kung nais mong malaman, O hari, ipaliliwanag ko kung bakit nagkakaroon ng kapintasan sa pagnguya ng pinaghalong dahong dinurog na parang pulbos.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

Noong unang panahon, upang makamtan ang amṛta, hinalo ng mga deva ang Karagatang Kalasa; ginawang pamalo ang Bundok Mandara at ginawang lubid ang ahas na Vāsuki.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

Sa dulo ng bibig, inilagay si Bali; sa dulo ng buntot, pumuwesto ang lahat ng mga deva. Ayon sa payo ni Vāsudeva, ang Pagong (Kacchapa) ang sumalo sa bigat at nanatiling matatag.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

O pinakamainam sa mga hari, habang iniinog ang Mandara, sa pasimula pa lamang ay biglang lumitaw ang Ānarta, at sumunod din ang tatlong mahalagang hiyas.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

May lumitaw na lalaking maitim na nakadamit ng bughaw—baluktot ang ilong, nangingitim ang mga ngipin, mabigat ang ulo, mahaba ang leeg, malaki ang tiyan; ang mga paa’y hugis pala, ang mga mata’y patag at baluktot—nakapanghihilakbot pagmasdan.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

At gayon din, lumitaw ang isang babaeng rākṣasī na kaanyo niya—ang kanyang masamang asawa—pagod sa pagdadalang-tao, at may sanggol na nakakapit sa kanyang daliri.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

Pagkatapos, ang lahat ng pangkat ng mga deva—at lalo na ang mga dānava—iniwan ang pag-ikot (pagkakaskas) at sumugod upang dakpin sila.

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

Ngunit nang makita ang mga anyong yaong baluktot at kakaiba, napuno silang lahat ng pag-aalinlangan; O hari, hindi nila dinakip, bagkus nagtawanan sila sa isa’t isa.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

Pagkaraan, nagsalita si Bali na daitya, nakatayo na magkasalikop ang mga palad sa paggalang: “Nawa’y si Brahmā at ang iba pa ang tumanggap ng anumang unang lumitaw, anumang unang isilang sa unahan.”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“Tunay na ito ang tatlong hiyas; kaya’t nawa’y ang Ipinanganak sa Loto (Brahmā) ang tumanggap nito—sa pamamagitan ng kanyang pagtanggap at pag-aalay, nawa’y matamo ang tagumpay sa pag-ikot na ito, para sa sinumang itinakdang tumanggap.”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

Ang pahayag niyang iyon ay pinagtibay ni Viṣṇu at gayundin ni Śaṅkara; ni Indra at ng lahat ng mga diyos, at lalo na rin ng mga dānava.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

Samantala, kinuha ni Brahmā ang tatluhang iyon—dahil sa paggalang at kagandahang-loob sa lahat ng mga diyos, kahit hindi niya ibig, O hari. Pagkaraan, O pinuno, muli silang nagsumikap at muling pinakilos ang dagat sa pag-ikot nito.

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

Pagkaraan ay lumitaw si Vāruṇī, taglay ang banal na halimuyak; at siya’y kinuha ni Bali—hayag, sa mismong harapan ng kaaway ni Bali (ang Panginoon).

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

Nang magkaroon ng isa pang pag-ikot ng alon, lumitaw ang hiyas na Kaustubha; at ang hiyas na iyon, O dakilang hari, ay kinuha ni Viṣṇu—ang Panginoong lubhang makapangyarihan.

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

Pagkaraan, nang mabuo roon ang isa pang dakilang pag-ikot, sumilang ang Panginoon ng Gabi (ang Buwan); at agad siyang inangkin ni Vṛṣāṅka (Śiva).

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

Pagkaraan nito, sumibol ang punong Pārijāta na puspos ng samyong makalangit; at kinuha ito ng lahat ng mga deva at itinindig sa kakahuyan ng Nandana.

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

Kaagad pagkatapos noon, lumitaw si Surabhī kasama ang kanyang guya; naglakbay sa landas ng kalangitan at nanahan sa Goloka.

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

Pagkatapos, lumitaw si Dhanvantari, tangan ang kamaṇḍalu na lubos na puno ng amṛta; at agad siyang hinarap ng mga deva at mga dānava, O hari.

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

Sabay silang sinunggaban ng dalawang panig na nagngangalit at nagnanais manaig sa isa’t isa; ang manggagamot (Dhanvantari) ay nasa kamay ng mga deva, ngunit ang kamaṇḍalu ay nasa kamay ng mga daitya.

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

Pagkatapos, dahil sa kasakiman, O hari, muli nilang hinalo ang karagatang iyon; at doon sumilang si Lakṣmī, nakaputing kasuotan, may hawak na lotus sa kamay.

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

O pinakamainam na hari, nang ang karagatan ay marahas na pinapaikot ng mga deva at mga dānava, si Viṣṇu ay pinili niya sa sariling kalooban.

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

Pagkaraan, sumibol ang lasong Kālakūṭa; dahil dito, ang lahat ng deva at asura ay napasailalim sa sukdulang paghihirap, at ang sampung dako ay nayanig at nagulo.

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

Nang makita ang kakila-kilabot na lason, si Bhagavān Śambhu—na may di-mapipigil na tapang—ay lumunok nito, O hari; at dahil sa gawang iyon, siya’y nakilala bilang Nīlakaṇṭha, ang Panginoong Bughaw ang Lalamunan.

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

Pagkaraan, iniwan nila ang kasangkapang pang-ikot—ang Bundok Mandara at si Vāsuki; at dahil sa pagnanasa sa amṛta, sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga Daitya at ng mga deva.

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

Pagkaraan, si Viṣṇu ay nag-anyong babae at nagsalita sa mga Daitya; at si Bali, sa tuwa, ay ibinigay sa kanya ang pīyūṣa—ang mismong nektar na iyon.

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

Nang makamtan ang ganap na pagtitiwala, nakipagdigma siya kasama ng mga Deva; pagkaraan, si Viṣṇu ay naghubad ng anyong babae at nagbalik sa anyong lalaki.

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

Dala ang yaong amṛta, nagtungo siya sa kinaroroonan ng mga Deva, at sa pusong nagagalak ay nagsabi: “Inumin ninyo ang amṛta, O mga Deva!”

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

Sa pamamagitan nito, makakamtan nila ang kawalang-kamatayan at mapupuksa ang mga Dānava; kaya’t nangakong “Gayon nga,” at ininom ang pinakadakilang pīyūṣa.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

At pagkaraan, nang maging walang-kamatayan, pinaslang nila sa labanan ang mga dakilang Asura.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

Habang isinasagawa roon ang ritwal ng pag-inom, O panginoon ng lupa, si Rāhu—sabik—ay uminom ng pīyūṣa matapos mag-anyong Deva.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

Ang dakilang Daitya na iyon ay agad na nakilala ng Buwan at Araw, at iniulat kay Hari: "O hari, ang 'diyos' na ito ay isang makapangyarihang Asura."

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

Nang marinig ito, pinakawalan ni Vasudeva ang kanyang Sudarshana chakra upang patayin siya, O pinakamahusay sa mga hari—na nagliliyab na may ningning na parang kidlat.

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

O hari, kung gaano kalawak ang kanyang katawan na naging puspos ng nektar, hanggang doon lamang ito naging imortal; ngunit ang kanyang ulo, bagaman tinamaan ng walang-palya na chakra, ay naputol na matapos matikman ang amṛta.

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

Pagkatapos, ang anak ni Simhika ay naging imortal sa ganoong antas; pagkatapos ay kinausap siya ni Acyuta ng mga salitang may sukdulang kahinahunan at pagkakasundo.

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

O mapalad, iwanan mo ang mga Daitya at maging katanggap-tanggap sa mga Deva; sa gayon ay tatanggapin mo magpakailanman ang pinakamataas na pagsamba sa bilog ng mga planeta.

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

Nangako siya, “Gayon nga,” at iniwan ang mga pinakadakila sa mga Daitya; saka siya dumating upang tanggapin ang pagsamba ng mga tao, na nakalagay sa bilog ng mga planeta.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

Samantala, ang mga Daitya ay natalo ng mga pinakadakila sa mga diyos; sa takot ay nagsitakas sila sa lahat ng dako, at ang ilan ay inabot ng kamatayan.

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

Ang natirang nektar matapos inumin ay inilagak sa kakahuyan ng Nandana—doon din kung saan nakatayo ang haliging pantali (ālāna) ng Hari ng mga Nāga.

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

Naroon din ang maringal na elepante, na umaagos ang katas ng paglalandi araw at gabi; at dahil sa gayong bisa, nabiyak ang sisidlang nektar (kamaṇḍalu).

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

Pagkaraan, mula sa mismong kamaṇḍalu ay sumibol ang isang baging; umakyat ito sa haliging pantali roon at lumago hanggang sa pambihirang kasaganaan.

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

Kinuha ng mga pinakadakilang deva ang mga dahong sumibol mula roon; sa pag-aakalang ito’y di pangkaraniwan at mabangó, kanila rin itong kinain.

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

O hari, sila’y labis na nagalak, sapagkat ito’y nagdudulot ng paglilinis ng bibig (at pananalita).

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

Pagkaraan, si Dhanvantari, ang banal na manggagamot, sa sariling talino, O panginoon ng lupa, ay nagpahayag: “Yamang ito’y sumibol sa bakuran ng Nāgālaya, ito’y makikilala bilang Nāgavallī (baging ng ikmo).”

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

“Sa aking salita, ito’y magiging luklukan ni Smara (Kāma) magpakailanman.” Pagkaraan, pormal niyang ipinagkaloob dito ang pangalang ‘Nāgavallī’.

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

Pagkatapos, O hari, inihanda niya ang wastong pagsasama upang mabuo ang tāmbūla—hinahalo ito sa pulbos ng bunga ng areca (bunga ng nganga) at pati sa khadira (catechu).

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

Pagkaraan ng ilang panahon, ang haring Vāṇīvatsaraka, sa pamamagitan ng dalisay at walang dungis na pag-aayuno at pagninilay, ay lubos na nagpasaya kay Śakra (Indra).

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

Pagkatapos, si Indra, na nalugod sa gayong pag-austeridad, ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

Wika ni Indra: “O hari, ngayon ay nalugod Ako sa iyong pag-austeridad. Sabihin mo—anumang biyayang lagi mong ninanais sa puso, iyon ay ipagkakaloob Ko.”

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

Sumagot siya: “Kung nalugod Ka sa akin at kung ipagkakaloob ang aking hiling, bigyan Mo ako ng isang vimāna na nakalilipad sa langit, upang araw-araw mula sa ibabaw ng lupa ay makaparoon ako sa Iyong tahanan at makapagpugay at makapagpatirapa sa Iyo, O Panginoon.”

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

Nangako siya (Indra), “Gayon nga,” at ipinagkaloob sa kanya ang isang vimāna na umaalingawngaw na tila tinig ng mga sisne at paboreal, kasingbilis ng isip at ng hangin sa paglipad.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

Araw-araw ay sinasakyan niya iyon at nagtutungo sa tahanan ng Tatlumpung mga deva, taglay ang sukdulang debosyon, upang yumukod at magbigay-galang kay Sahasrākṣa (Indra).

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

Sa kanya, si Śakra (Indra) mismo ang nag-abot ng tāmbūla sa sariling kamay; at siya nama’y kumain nito na may kagalakang sumisiklab sa kalooban.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

O panginoon ng lupa, kahit dumating na ang katandaan sa kanya, lalo pang sumidhi ang pagnanasa—gayon kalakas ang bisa ng tāmbūla (nganga).

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

Pagkaraan, ang haring iyon na puspos ng pagpapakumbaba ay nagsabi kay Śakra (Indra): “Sa pagkakaloob mo sa akin ng nāgavallī (baging ng ikmo), ipagkaloob nawa sa akin ang iyong biyaya.”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

Upang ito’y lumaganap at madala sa daigdig ng mga mortal, siya’y pumayag at nangakong, “Gayon nga,” at noon din ay ibinigay iyon sa kanya.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

Pagbalik niya sa sariling lungsod, itinanim niya iyon sa kanyang hardin. Pagkaraan ng mahabang panahon, lumaganap ito nang malawak sa ibabaw ng daigdig.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

Sa pagtikim nito, ang mga tao’y napasailalim sa pagnanasa. Walang sinumang nagsagawa ng yajña, ni nag-ayos upang maisagawa ang yajña; at lahat ng iba pang gawang-dharma—na isinilang mula sa katuwiran—ay naglaho.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga deva, na napagkaitan ng kanilang bahagi sa yajña, nabagabag at punô ng galit, ay nagtungo at nagsalita kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

“O pinakadakila sa mga deva, sa daigdig ng mga mortal ay labis nang naglaho ang mga gawang-dharma, sapagkat ang mga tao’y nalulong sa pagnanasa dahil sa pagnguya ng tāmbūla. Kaya ipagkaloob mo sa amin ang iyong biyaya, upang muling maganap ang aming mga nararapat na ritwal at handog.”

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

Sa mismong panahong iyon, O hari, isang dukha, nang makita si Pitāmaha (Brahmā) na nasa Puṣkara at dumating doon para sa yajña, ay lumapit sa kanya.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

Pagkaraang magpatirapa, siya’y nagsalita habang nakatayo sa kababaang-loob: “O pinakamainam sa mga diyos, ako’y napapagod na sa paninirahang umaasa sa mga bahay ng mga brāhmaṇa.”

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

“Kaya nga, O Panginoon, ipahayag mo sa akin ang dakilang tahanan ng mga may yaman, na doo’y sumisilang ang saganang at walang hanggang kasiyahan.”

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang Pitāmaha (Brahmā) ay nagmuni-muni nang matagal. Pagkaraan ay nagsalita siya sa dukha: “Narito ang mga paraan upang ‘matusok’ ang mayayaman—ang kanilang marurupok na bahagi.”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

“O dukha, lagi kang manahan palagi sa dahong dinurog na parang pulbos. At sa aking utos, manatili ang aking maybahay sa dulo ng dahon ng tāmbūla (nganga/betel).”

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

“At sa lahat ng mga tangkay ng dahon, kasama ang iyong anak, doon ka manahan. Sa gabi, manirahan ka rin sa katas ng khadira; sa gayon, manatili kang laging kasama nila.”

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

“Ang apat na ‘pook’ na ito ay ipinahayag na siyang lumilikha ng siwang ng kahinaan para sa mayayaman—lalo na sa mga hari. Sa aking utos, magtungo roon nang madali.”

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

Sinabi ni Nārada: “O panginoon ng mga tao, ang lahat ng iyong itinanong sa akin ay naipahayag ko na nang buo.”

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

“Ang mga kahinaang nagmumula sa tāmbūla (nganga) para sa mayayaman—yaong mga pagkukulang na iyon ay nagawa mo na, O Hari, nang hindi mo namamalayan. Kaya, O pinuno, biglang dumating ang pagkapuksa ng iyong kasaganaan.”

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

Wika ng Hari: “Dahil diyan, O pinakadakilang muni, sabihin mo rin sa akin ang prāyaścitta, ang pagtubos-sala. Maaaring mangyari na paminsan-minsan ay makakain ko ang tāmbūla sa gayong di-wastong paraan.”

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

“Sa anong paraan nagkakaroon ng paglilinis para sa karumihang nagmumula sa kutāmbūla, ang di-wastong betel?”

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

Wika ni Viśvāmitra: “Makinig ka, O Hari; ipahahayag ko ang prāyaścitta, ang nararapat na pagtubos-sala. Upang maging dalisay—pagkaraang kumain ng di-wastong nganga (betel)—isagawa ang ritong ‘āśvāsana’ bilang pagpapayapa at pagpapatibay-loob.”

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

“Kapag napili ang banal na panahon ng pagdiriwang (parva-kāla) at taglay ang ganap na śraddhā, O Hari, anyayahan ang isang Brāhmaṇa na bihasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga.”

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

“Hugasan ang kanyang mga paa at bihisan siya ng kasuotan. Pagkaraang parangalan sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at iba pa, saka magpagawa—ayon sa sariling kakayahan—ng gintong dahon ng nganga, at ilagay ang isang perlas sa ibabaw ng mabangong pulbos.”

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

“At gayundin, ihandog sa brāhmaṇa—kasabay ng mantrang ito—ang bunga ng areca (pūgī), batong vaiḍūrya (mata ng pusa), khadira, at pilak.”

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

“Anuman ang aking kinain noon—mga tangkay at mga bagay na nagmumula sa dahon, mga paghahandang dahon na may pulbos, at iba pang bagay; maging ang khadira sa gabi—”

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

Upang luminis ang kasalanang iyon, tanggapin ang tāmbūla. Pagkaraan, O Hari, ang brāhmaṇa ay dapat bumigkas ng mantra sa ganitong paraan.

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

Para sa kapakanan ng yajamāna at sa paglilinis ng lahat ng kasalanan: maging dahil sa kamangmangan o kahit may malay, ang marumi o ipinagbabawal na tāmbūla ay nakain—

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

At anumang iba pa na maaari mong kainin kailanman dahil sa aking kinalulugdan, ang kapintasan niyon ay hindi mapapasa iyo—sa aking salita, walang alinlangan.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

Sa pagbibigay ng tāmbūla ayon sa itinakdang paraan, nakakamit ang paglilinis. O Hari, ang tao ay hindi masasakmal ng bunga ng kamalian mula sa di-wastong tāmbūla.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

Kaya nga, O dakilang Hari, isagawa mo ang panatang ito (vrata). Tunay na napakadakila ng bisa nitong kabutihan at nagpapalago ng malaking kasaganaan at ligaya.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

O panginoon ng mga hari, sinumang nag-aalay ng tāmbūla (nganga) nang may debosyon ayon sa paraang ito, kahit sa sunod-sunod na kapanganakan, hindi siya mawawalan ng biyayang dulot ng tāmbūla.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

Ngunit ang sinumang kumain ng tāmbūla at hindi nag-aalay ng kaukulang handog, sa mundong ito ay magiging salat sa tāmbūla, kapanganakan sa kapanganakan.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

O panginoon ng lupa, ang bibig ng taong walang tāmbūla ay tila isang butas; para sa sakim at dukha, hindi na iyon tunay na “bibig.”

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

Sinumang unang maghandog ng tāmbūla sa marangal na Brāhmaṇa at saka pa lamang kumain nito, ay magiging kagandahan ang anyo, mapalad, at mahusay, sa bawat kapanganakan.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

O hari, naipaliwanag ko na sa iyo nang buo ang mga bungang dulot sa tao ng pagnguya ng tāmbūla at ng pag-aalay nito bilang kaloob.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

O hari, naipaliwanag ko na ang mga kapintasan at mga kabutihang kaugnay ng pagnguya ng tāmbūla (nganga) kasama ang mga kaukulang pagtalima; gayundin ang mga gantimpala at mga dapat pag-ingatan sa pag-aalay nito bilang dāna at sa pag-inom o pagnguya nito.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa loob ng Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara-khaṇḍa—sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, ang ika-210 kabanata na pinamagatang “Pinagmulan ng Tāmbūla at Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Tāmbūla.”