Adhyaya 205
Sa loob ng Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya (Nāgara Khaṇḍa), ang kabanatang ito ay isang pag-uusap hinggil sa aral at wastong pagsasagawa ng ritwal. Itinuro ni Viṣṇu kay Indra na ang mga mandirigmang nalugmok—maging yaong namatay na kaharap ang kaaway o yaong tinamaan mula sa likuran—ay maaari pa ring mapakinabangan sa pamamagitan ng mga handog na śrāddha, na isinasagawa sa paraang katulad ng mga ritwal sa Gayā. Nagtanong si Indra tungkol sa praktikal na paraan, sapagkat malayo ang Gayā at taunang isinasagawa roon ang ritwal ni Pitāmaha (Brahmā); paano makakamit ni Indra ang śrāddha-siddhi dito sa daigdig? Isinalaysay ni Viśvāmitra ang tugon ni Viṣṇu: may isang napakabanal at mabungang tīrtha sa rehiyon ng Hāṭakeśvara, na nakasentro sa isang tiyak na pook ng balon (kūpikā-madhya). Sa amāvāsyā at maging sa caturdaśī, sinasabing “lumilipat” ang Gayā sa pook na iyon, taglay ang pinagsamang kapangyarihan ng lahat ng tīrtha. May dagdag na kundisyon: kapag ang araw ay nasa Kanyā (Virgo), ang pagsasagawa ng śrāddha roon kasama ang mga brāhmaṇa na mula sa walong angkan (aṣṭa-vaṃśa) ay nakapagpapalaya sa mga ninuno, kabilang ang mga nasa kalagayang preta, at umaabot pa ang bisa hanggang sa mga nasa kalangitan. Ipinaliwanag din ang pinagmulan ng mga brāhmaṇa—mga ascetic na naninirahan malapit sa Himalaya—at inutusan si Indra na dalhin sila nang may paggalang, gumamit ng mapagpayapang pananalita, at tapusin ang śrāddha ayon sa tuntunin. Sa wakas, nasiyahan si Indra at naglakbay patungong Himalaya upang hanapin ang mga brāhmaṇa, samantalang si Viṣṇu ay lumisan patungong Kṣīra-sāgara, pinagtitibay ang dalawang diin ng kabanata: ang kaayusan ng ritwal at ang pagkakatumbas ng tīrtha sa Gayā.
Shlokas
Verse 1
विष्णुरुवाच । एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष मम वाक्यं समाचर । यदि ते वल्लभास्ते च ये हता रणमूर्धनि
Wika ni Viṣṇu: Pagkaunawa mo nito, O May Sanlibong Mata (Indra), isagawa mo ang aking salita. Kung ang mga minamahal mo ay napatay sa unahan ng larangan ng digmaan…
Verse 2
युध्यमानास्तवाग्रे च गयाश्राद्धेन तर्पय । तान्सर्वान्प्रेतभावाच्च येन मुक्तिं भजंति ते
Pawiin at bigyang-kasiyahan, sa pamamagitan ng Gaya-śrāddha, ang lahat ng nakipaglaban sa unahan mo; sa gayon sila’y makalalaya sa kalagayang preta at makakamtan ang paglaya (mukti).
Verse 3
पलायनपरा ये च पृष्ठदेशे हता मृताः
At yaong mga naghangad tumakas, na tinamaan mula sa likuran at namatay na may sugat sa likod…
Verse 4
इन्द्र उवाच । वर्षेवर्षे तदा श्राद्धं प्रकरोति पितामहः । गयां गत्वा दिने तस्मिन्पितॄणां दिव्यरूपिणाम्
Sabi ni Indra: Sa gayong paraan, taon-taon, isinasagawa ni Pitāmaha (Brahmā) ang śrāddha; sa araw na iyon siya’y nagtutungo sa Gayā para sa mga Pitṛ na may banal na anyo.
Verse 5
तत्कथं देव गच्छामि तत्राहं श्राद्धसिद्धये । तस्मात्कथय मे तेषां किंचिच्छ्राद्धाय भूतले । मुक्तिदं येन गच्छामि तव वाक्याज्जनार्दन
O Panginoon, paano ako makapaparoon doon upang maganap nang ganap ang śrāddha? Kaya’t ipahayag Mo sa akin ang isang paraan upang maisagawa ang śrāddha para sa kanila dito sa lupa—yaong nagbibigay ng kalayaan (mokṣa)—upang, ayon sa Iyong salita, O Janārdana, ako’y makasunod nang wasto.
Verse 6
विश्वामित्र उवाच । ततः स सुचिरं ध्यात्वा तमुवाच जनार्दनः । अस्ति तीर्थं महत्पुण्यं तस्मादप्यधिकं च यत्
Sinabi ni Viśvāmitra: Pagkaraan, matapos magnilay nang matagal, nagsalita si Janārdana sa kanya: “May isang tīrtha na dakila at lubhang mapagpala; at may bagay pang higit na mainam kaysa roon.”
Verse 7
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कूपिकामध्यसंस्थितम् । अमावास्यादिने तत्र चतुर्दश्याश्च देवप । गया संक्रमते सम्यक्सर्वतीर्थसमन्विता
Sa banal na pook ng Hāṭakeśvara, sa lugar na nasa gitna ng Kūpikā, sa araw ng Amāvasyā (bagong buwan) at gayundin sa ika-labing-apat, O Panginoon ng mga diyos, si Gayā mismo ay marapat na dumarating doon, kalakip ang diwa ng lahat ng tīrtha.
Verse 8
कन्यासंस्थे रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । अष्टवंशोद्भवैर्विप्रैः स पितॄंस्तारयेन्निजान्
Kapag ang Araw ay nasa Kanyā (Virgo), sinumang magsagawa ng śrāddha roon, kasama ang mga brāhmaṇa na nagmula sa walong angkan, ay makapagliligtas at makapagtatawid sa sarili niyang mga ninuno tungo sa kagalingan.
Verse 9
अपि प्रेतत्वमापन्नान्किं पुनः स्वर्गसंस्थितान् । तत्क्षेत्रप्रभवा विप्रा अष्टवंशसमुद्भवाः
Kung maging yaong nahulog sa kalagayang preta (ligaw na espiritu) ay natutulungan—lalo na yaong nasa langit na! Ganyan ang mga brāhmaṇa na nagmumula sa banal na pook na iyon, na nag-ugat sa walong angkan.
Verse 10
तप उग्रं समास्थाय वर्तंते हिमपर्वते । आनर्ताधिपतेर्दानाद्भीतास्तत्र समागताः
Sa pagsasagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagtitika, sila’y nanahan sa bundok ng Himālaya. Sa takot sa mga kaloob at kapangyarihan ng panginoon ng Ānarta, sila’y nagtipon doon.
Verse 11
तान्गृहीत्वा द्रुतं गच्छ तत्र संबोध्य गौरवात् । सामपूर्वैरुपायैस्तैस्तेषामग्रे समाचर
Isama mo sila at magtungo nang madali; doon, kausapin at gisingin ang kanilang pag-unawa nang may paggalang. Pagkaraan, gamitin muna ang paraang mapagpayapa (sāma) at kumilos nang nararapat sa harap nila.
Verse 12
श्राद्धं चैव यथान्यायं ततः प्राप्स्यसि वांछितम् । ते चाऽपि सुखिनः सर्वे भविष्यंति समागताः
At kapag isinagawa mo ang śrāddha ayon sa wastong tuntunin, makakamtan mo ang ninanais mo. Sila rin—lahat—ay magiging masaya, sapagkat sila’y natipon at pinarangalan nang nararapat.
Verse 13
त्वया सह प्रपूज्याश्च ह्यस्माभिः श्राद्धकारणात् । तच्छ्रुत्वा सहसा शक्रः सन्तोषं परमं गतः
“Kasama mo, sila man ay dapat naming parangalan nang wasto alang-alang sa śrāddha.” Nang marinig ito, si Śakra (Indra) ay agad na napuspos ng sukdulang kasiyahan.
Verse 14
हिमवंतं समुद्दिश्य प्रस्थितस्त्वरयाऽन्वितः । वासुदेवोऽपि राजेंद्र क्षीराब्धिमगमत्तदा
Patungo sa Himavān, siya’y umalis nang nagmamadali. At si Vāsudeva rin, O hari, noon ay nagtungo sa Karagatang Gatas (Kṣīrābdhi).
Verse 15
हिमवन्तं समाश्रित्य शक्रोऽपि ददृशे द्विजान् । अष्टवंशसमुद्भूतान्विष्णुना समुदाहृतान्
Sa pagkanlong malapit sa Himavān, nakita rin ni Śakra ang mga pantas na dalawang-ulit na isinilang—yaong nagmula sa walong angkan—na tinawag ni Viṣṇu.
Verse 205
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शक्रविष्णुसंवादे गयाश्राद्धफलमाहात्म्य वर्णनंनाम पञ्चोत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-205 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Bunga ng Gayā-śrāddha,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, sa loob ng pag-uusap nina Śakra at Viṣṇu, sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.