
Inilalahad ng kabanatang ito ang pormal na pagtatanong ng mga Brahmin kay Viśvāmitra tungkol sa śuddhi (paglilinis/pagpapadalisay) at karapatang pang-ritwal ng isang “Nāgara” na Brahmin na hindi tiyak ang lahing ama at maaaring ipinanganak o nagmula sa ibang lupain (deśāntara). Sumagot si Bhartṛyajña sa pamamagitan ng pagtakda ng isang pamamaraang panghatol na kaakibat ng ritwal: ang pagpapadalisay ay dapat ipagkaloob ng mga pangunahing Brahmin na may disiplina, at isang Brahmin na nagmula sa Gartā-tīrtha ang itatalaga bilang pangunahing saksi/tagapamagitan sa seremonya. Ang pagtangging magbigay ng pagpapadalisay dahil sa pagnanasa, galit, poot, o takot ay itinuturing na nagbubunga ng mabigat na kasalanan, kaya’t may etikal na hangganan laban sa di-makatarungang pagbubukod. Tatluhan ang pagpapadalisay: una sa angkan, ikalawa sa linya ng ina, at ikatlo sa asal at pag-uugali (śīla). Pagkaraan nito, kinikilala ang tao bilang “Nāgara” at nagkakamit ng karaniwang katayuang pang-ritwal (sāmānya-pada). Isinasalaysay din ang taunang/panahong pagtitipon sa dulo ng taon at sa taglagas, ang paglalagay ng labing-anim na karapat-dapat na Brahmin, ang ayos ng upuan at maraming pīṭhikā na kaugnay ng mga tungkulin sa pagbigkas ng Veda, at ang sunod-sunod na mga himno/pagbigkas: mga śānti na materyal, piling sūkta/brāhmaṇa, at mga pagbigkas na nakatuon kay Rudra. Nagtatapos ang ritwal sa puṇyāha na pagpapahayag ng pagpapala, musika, puting kasuotan at sandal, pormal na pagsusumamo ng tagapamagitan, at paghatol na isinasagawa sa pamamagitan ng sagradong pananalitang Veda sa halip na karaniwang pagtatalo; sa sandali ng pasya, iniuutos ang handog na “tāla-traya”.
Verse 1
विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्
Wika ni Viśvāmitra: Pagkaraan, ang lahat ng mga brāhmaṇa ay nag-anjali, nakatiklop ang mga kamay sa paggalang; pinuri nila si Bhartṛyajña, ang dakila ang pag-iisip, at saka nagsalita ng mga salitang ito.
Verse 2
यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति
Ito ang ipinahayag mo: ang dvija na nalinis at nadalisay ay nagiging karapat-dapat—sa śrāddha, sa ritong ukol sa dalaga, at sa pag-inom ng Soma.
Verse 3
कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च
Kung gayon, paano isasagawa ang kanyang paglilinis? Ipagpaliwanag mo sa amin ang lahat—para sa buong pamayanang Nāgara at para rin sa taong naparoon sa ibang lupain o pook.
Verse 4
देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः
—para sa isinilang sa ibang lupain, o muling isinilang doon (sa banyagang pook); para sa may di-kilalang angkan sa ama, na nagnanais ng karaniwang katayuan at pagkilala sa pamayanan.
Verse 5
एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते
Ipaliwanag mo sa amin ang lahat ng ito nang masinsinan, O dakilang may pag-iisip.
Verse 6
विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्
Sinabi ni Viśvāmitra: O pinakamainam sa mga hari, nang marinig ang mga salita ng mga brāhmaṇa, si Bhartṛyajña ay nagsalita ng kanyang sariling layunin na pinag-isipang mabuti.
Verse 7
भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्
Sinabi ni Bhartṛyajña: Tunay na mabigat ang pasaning mga tanong na inyong inihain. Gayunman, matapos yumukod at magbigay-galang kay Svayambhū (ang Panginoong Sariling-Isinilang), ipaliliwanag ko ito.
Verse 8
अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्
Sinumang dumating kahit mula sa malayo, na di-kilala ang angkan sa ama, ngunit naghahangad ng karaniwang katayuang pangmamamayan, habang ipinahahayag, “Ako ay isang Nāgara,”—
Verse 9
तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्
Ang kanyang pagpapadalisay ay dapat ipagkaloob ng mga pangunahing, mapayapa at banal na mga brāhmaṇa—na inilalagay sa unahan ang isang brāhmaṇang kaugnay ng Gartā-tīrtha bilang pinuno.
Verse 10
विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्
Kung ang isang tao ay humihingi ng pagpapadalisay ngunit hindi ito ipinagkakaloob ng mga brāhmaṇa—dahil man sa pagnanasa, o sa galit, o sa poot, o sa takot na mawalan ng katayuan—
Verse 11
ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः
Kung gayon, ang kasalanang nagmumula sa brahma-hatyā (pinakamatinding paglapastangan) ay lilitaw sa kanilang lahat. Kaya, lalo na kapag may dumating na namamanhik, kahit mula sa malayo—
Verse 12
तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्
Kaya ang kanyang pagpapadalisay ay dapat ipagkaloob, nang may taimtim na pagsisikap, ng pinakamahuhusay na brāhmaṇa. Mula sa aking salita, matatamo ang tatluhang pagpapadalisay.
Verse 13
स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्
Kapag nalinis na sa gayon, siya ay dapat makilalang isang Nāgara, kahit ipinanganak sa ibang lupain. Una, linawin ang kanyang angkan; saka naman kilalanin nang wasto ang angkan ng ina ayon sa alaala ng tradisyon.
Verse 14
ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति
Pagkaraan, nang malinis sa tatlong paraan at taglay ang mabuting asal, siya’y nagiging karapat-dapat sa karaniwang katayuan.
Verse 15
सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये
Para sa lahat ng Brāhmaṇa rin, kapag dumating ang wakas ng tag-ulan, dapat isagawa nang masikap ang paglilinis upang mapadalisay ang sariling tahanan at pamayanan.
Verse 16
तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु
Kaya nga, sa mapalad na oras sa pagtatapos ng taglagas, dapat pormal na italaga at paupuin ang labing-anim na dakilang Brāhmaṇa—ganap sa “apat na paa” (kaalamang Veda at wastong asal)—para sa ritong ito.
Verse 17
ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्
Paupuin sa unahan ang lahat ng Brāhmaṇa—mapayapa, may pagpipigil, at nagwawagi sa mga pandama; at paupuin sa gitna nila ang Brāhmaṇa na may kaugnayan (o nagmula/nainisyahan) sa Garttā-tīrtha.
Verse 18
तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः
Sa harap niya, ilatag ang apat na plataporma (upuan/dambana) na may wastong mga tanda; at ayusin ayon sa apat-na-bahaging kaayusan, upang magamit hanggang sa katapusan ng Kārttika.
Verse 19
प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका
Ang unang dambana ay para sa paring Bahvṛca (Ṛgveda); ang kasunod ay para sa paring Yājuṣa (Yajurveda); ang isa pa ay para sa paring Sāmaga (Sāmaveda); at ang ikaapat ay para sa paring Atharvan (Atharvaveda).
Verse 20
मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्
May isa pang dambana na ipinahayag bilang ikalima, na inilaan para sa ritong ‘mudrikā’ (selyo o tanda). Doon ay dapat isagawa ang pagbigkas ng Śrīsūkta, ng mga himnong Pāvamāna, at ng Śākuna (pagbigkas ukol sa mabubuting palatandaan) na si Viṣṇu ang pinakadiyos na pinamumunuan.
Verse 21
पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्
Doon ay dapat bigkasin ng paring Bahvṛca ang himnong Pārāvata, at ang himnong kaugnay ng Jīva-sūkta; at gayundin ay isa pang Śāntika na pagbigkas para sa kapayapaan.
Verse 22
शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा
(Dapat niyang bigkasin) ang Śāntika, ang Śiva-saṅkalpa, at ang apat na anyo ng Ṛṣi-kalpa; at gayundin ang Maṇḍala-brāhmaṇa at ang Gāyatrī-brāhmaṇa.
Verse 23
तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्
Gayundin, (dapat bigkasin) ang Puruṣa-sūkta at ang Madhu-brāhmaṇa. Doon, ang paring Adhvaryu ay dapat umawit ng mga Rudra na kalakip ang limang sangkap na pantulong (pañcāṅga).
Verse 24
देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्
At (dapat niyang bigkasin) ang Devavrata at ang Gāyatra; gayundin sa loob ng mga panatang Soma-vrata at Sūrya-vrata; hanggang sa Ekaviṃśati (ika-dalawampu’t isa) na pagbigkas, at iba pang mga awit na gaya ng Rathantara.
Verse 25
सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्
At (dapat niyang bigkasin) ang Sauvrata, ang Saṃhitā ni Viṣṇu, at gayundin ang Jyeṣṭha-sāman; at ang mga talatang Rudra ayon sa Sāmaveda, na sinasamahan ng mga awit na Bhāruṇḍa Sāman.
Verse 26
छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्
Doon, ang paring Chāndoga ay dapat bumigkas ng mga awit ng Chāndogya at ng anumang iba pang itinakdang mga ritong pampayapa (śānti); gayundin ang Garbhopaniṣad at ang Skanda-sūkta, at iba pang mga himno.
Verse 27
नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्
Pagkaraan, dapat niyang ipahayag ang mga himno kay Rudra—kasama ang Nīlarudra, ang Prāṇarudra, at ang iba pang anyo; at gayundin ang Navarudra at ang awit na Kṣurikā, mula sa unang talata—sa loob ng ritong iyon.
Verse 28
ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः
Pagkatapos, sa gitna ng pagbigkas ng “puṇyāha” at ng alingawngaw ng awit at tugtugin, siya—nakasuot ng puting kuwintas ng bulaklak at puting kasuotan, at pinahiran ng puting sandalwood—(sumusulong sa kadalisayan).
Verse 29
शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः
Ang nagnanais ng paglilinis ay dapat pumunta sa kinaroroonan ng mga brāhmaṇa na nakaupo roon. Pagyuko at pagbigay-galang sa kanila, saka siya magsalita habang nakatayo sa gitna nila.
Verse 30
मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि
“Para sa akin, ipakiusap mo nga sa lahat ng dakilang brāhmaṇa na ito; sapagkat sila ang nagkakaloob ng paglilinis, nawa’y makamtan mo para sa akin ang kanilang prasāda, ang mapagpalang biyaya.”
Verse 31
ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः
Pagkaraan, dapat niyang pakiusapan ang mga pantas na brāhmaṇa para sa layuning iyon—ang ganap na paglilinis. Isang brāhmaṇa na nagmula sa Gartā-tīrtha ang naroon, nakayuko sa kababaang-loob.
Verse 32
गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः
At nang mailatag ang balat ng baka bilang sapin para sa naghahangad ng paglilinis, saka niya dapat sangguniin at tanungin ang lahat ng dakilang brāhmaṇa.
Verse 33
एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि
“Ang Nāgara na brāhmaṇa na ito ay dumating mula sa malayo alang-alang sa paglilinis. Kung ikalulugod ninyo, ipagkaloob ninyo sa kanya ang paglilinis.”
Verse 34
अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्
Pagkatapos, sa pamamagitan ng isang talata ng Veda, dapat nilang ipahayag kung pagtanggi o pahintulot; walang dapat sabihin batay lamang sa pansariling salita—ito ang itinatag na tuntuning aking ipinahahayag.
Verse 35
ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः
Pagkatapos, nang makita ang marami—mga dalubhasa sa Ṛg-veda at mga paring Adhvaryu, at sumunod ang mga Chāndoga at iba pa—ang mahuhusay na brāhmaṇa ay inayos/kinonsulta ayon sa wastong pagkakasunod.
Verse 36
यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च
Kung, O pinakamainam sa mga dvija, masiyahan ang kanilang kalooban, saka lilitaw ang mga sūkta at mga salitang mahusay bigkasin—maamo, marikit, at mapagpala—kasama ang mga pahayag na tulad ni Varuṇa at tulad ni Indra, na isinilang mula sa mismong kabanalan ng pagpapala.
Verse 37
श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते
Kung gayon, lilitaw ang pinakadakilang mga tanda ng mantra—yaong nagdudulot ng pag-unlad at kasiyahan. Ngunit kung ang gayong kasiyahang nasa isip ay hindi sumibol sa kanila…
Verse 38
तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च
…kung gayon, sa halip ay lilitaw ang mga tandang mabagsik—yaong kaugnay ni Yama at lalo na yaong nauukol sa Nairṛta; at mga palatandaang kaugnay ni Agni na di-mapagpala, nagdadala ng pagkalugi at pagkapuksa.
Verse 39
अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः
Ngayon, kung may mga mangmang doon na hindi masigasig sa pagbigkas ng Veda, ang pinakadakilang mga Brahmana—kapag nasiyahan na—ay dapat magturo sa kanila na maghandog ng kaloob na mga bulaklak.
Verse 40
सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः
Ang pagsitsit ng di-pagkalugod ay ginagawa ng mga galit at walang kasiyahan. Kaya sa lahat ng gawang-ritwal na tulad nito, huwag magpasiya nang pangwakas sa gayong kalagayan.
Verse 41
प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता
Kung paanong ang mga tao’y kumikilos sa karaniwang pananalita, gayon din sa pagtatapos ng paghatol: ang marunong na nakatindig sa gitna, bilang walang-kinikilingang tagapamagitan, ay dapat kumilos nang nararapat.
Verse 42
देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे
Kapag ang paghatol ay umusbong nang wasto, dapat ibigay (o patunugin) ang tatlong tāla nang nararapat para sa lahat.
Verse 201
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagwakas, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa—sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra—ang ika-201 kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Pagpapasya sa mga Tanong sa Nāgara.”