Adhyaya 200
Inilalahad ng kabanatang ito ang isang talakayang pang-batas at pang-teolohiya tungkol sa karumihang pang-ritwal (aśauca) na nagmumula sa pagtatago ng tunay na katayuang panlipunan at sa pakikisalo sa pagkain at inumin sa loob ng pamayanang mahigpit ang tuntuning pang-ritwal. Sa bukang-liwayway, ang anak na babae ni Subhadra—isang dīkṣita at āhitāgni—ay nanaghoy na siya’y naipakasal sa isang antyaja (itinakwil sa lipunan) at nagpahayag na papasok siya sa apoy, na ikinagulat ng buong sambahayan. Isinalaysay ng mga Brahmin na si Candraprabha, na matagal na nag-anyong dvija, ay nabunyag na caṇḍāla matapos makilahok nang mahabang panahon sa mga ritwal para sa mga diyos at mga ninuno; dahil sa saṃsarga (pagkakadikit/pakikisalamuha), nadamay ang lugar at ang mga naninirahan, pati ang mga kumain o uminom sa bahay o tumanggap ng pagkaing mula roon. Sumangguni ang namumunong dīkṣita sa smṛti-śāstra at nagtakda ng prāyaścitta na may antas: malawak na Cāndrāyaṇa para kay Subhadra, pagtalikod sa mga imbakan ng sambahayan, muling pagtatatag ng mga banal na apoy, at malalaking homa upang linisin ang bahay; ang mga penitensiya ay itinugma sa dami ng pagkaing nakain at tubig na nainom. Para sa mga naapektuhan sa simpleng pagdikit, itinalaga ang hiwalay na prājāpatya, na pinagaan para sa kababaihan, śūdra, mga bata, at matatanda; ang mga sisidlang luwad ay dapat itapon. Ipinag-utos din ang mas malawak na paglilinis sa pamamagitan ng koṭi-homa sa brahmasthāna, na popondohan ng yaman ng pook. Itinatakda rin ng kabanata ang mga hanggahang tuntunin ng Nāgara para sa śrāddha at kaugnay na ritwal: ang pag-iwas sa pamamaraang Nāgara ay sinasabing nagpapawalang-bisa sa bunga ng pagsasagawa, at hinihikayat ang taunang paglilinis ng sariling pook. Sa wakas, pinagtitibay ni Viśvāmitra sa hari na ito ang itinatag na kaayusan kung saan ang mga Nāgara ay itinuturing na karapat-dapat sa śrāddha at pinamamahalaan sa mga pamantayang nakabatay sa bhartṛyajña.
Shlokas
Verse 1
विश्वामित्र उवाच । ततः प्रभाते संजाते प्रोद्गते रविमण्डले । सा चापि दुहिता तस्य दीक्षितस्य महात्मनः
Wika ni Viśvāmitra: Nang sumapit ang umaga at sumikat ang bilog ng Araw, dumating din ang kaniyang anak na babae—anak ng dakilang kaluluwang tumanggap ng dīkṣā (pagpapabanal).
Verse 2
रोरूयमाणाऽभ्यगमत्पितरं मातरं प्रति । प्रोवाच गद्गदं वाक्यं बाष्पव्याकुललोचना
Humahagulgol siya at lumapit sa kaniyang ama at ina; ang mga mata’y nababalisa sa luha, at nagsalita siya ng mga salitang nabubulunan ng damdamin.
Verse 3
ताताम्ब किमिदं पापं युवाभ्यां समनुष्ठितम् । अन्त्यजस्य प्रदत्ताऽहं यत्पापस्य दुरात्मनः
“Ama, Ina, anong kasalanan ito na ginawa ninyong dalawa? Sapagkat ako’y ipinagkaloob sa pag-aasawa sa isang antyaja (itinuturing na mababa), isang makasalanang may masamang loob.”
Verse 4
स नष्टो रजनीवक्त्रे ममावेद्य निजं कुलम् । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि प्रदीप्ते हव्यवाहने
“Naglaho na siya, O may mukhang gaya ng buwan, nang hindi man lamang ipinahayag sa akin ang tunay niyang angkan. Kaya papasok ako sa naglalagablab na apoy.”
Verse 5
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीक्षितः स सुभद्रकः । निश्चेष्टः पतितो भूमौ वातभग्न इव द्रुमः
Nang marinig ang kaniyang mga salita, si Subhadraka—na tumanggap ng dīkṣā—ay bumagsak na walang malay sa lupa, na parang punong nabali ng hangin.
Verse 6
ततः स शीततोयेन संसिक्तश्च पुनःपुनः । लब्ध्वाशु चेतनां कृच्छ्रात्स्वजनैः परिवारितः । प्रलापान्विविधांश्चक्रे ताडयन्स्वशिरो मुहुः
Pagkatapos ay paulit-ulit siyang winisikan ng malamig na tubig. Nang magkamalay nang may kahirapan, na pinalilibutan ng kanyang mga kaanak, siya ay nagbitiw ng iba't ibang uri ng panaghoy, habang paulit-ulit na pinupukpok ang kanyang sariling ulo.
Verse 7
अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे तस्य संपर्कदूषिताः । भर्तृयज्ञं समासाद्य तेनैव सहितास्ततः
Pagkatapos ang lahat ng mga brahmana na iyon—na nadungisan dahil sa pakikipag-ugnayan sa kanya—ay lumapit sa sakripisyo ng asawa, at pagkatapos noon ay nanatiling kasama niya.
Verse 8
प्रोचुर्विनयसंयुक्ताः प्रोच्चैस्तत्सुतया सह । सुभद्रेण निजे हर्म्ये सुतां दत्त्वा निवेशितः
Kasama ang kanyang anak na babae, sila ay nagsalita nang malakas na may kaukulang pagpapakumbaba. Si Subhadra, matapos ibigay ang kanyang anak na babae (sa kasal), ay pinatira siya sa kanyang sariling mansyon.
Verse 9
चण्डालो द्विजरूपोत्र चंद्रप्रभ इति स्मृतः
Dito, isang itinakwil—bagaman nasa anyo ng isang brahmana—ay kilala sa pangalang Candraprabha.
Verse 10
यावत्संवत्सरं सार्धं दैवे पित्र्ये च योजितः । पापकर्मा न विज्ञातः सोऽधुना प्रकटोऽभवत्
Sa loob ng isa at kalahating taon siya ay abala sa mga rito para sa mga diyos at mga ninuno; ang kanyang makasalanang pag-uugali ay hindi nakilala—hanggang ngayon, nang siya ay nahayag.
Verse 11
सुभद्रस्यानुषंगेण स्थानं सर्वं प्रदूषितम् । अन्त्यजेन महाभाग तत्कुरुष्व विनिग्रहम्
Dahil sa pakikisama kay Subhadrā, ang buong pook na ito ay nadungisan ng isang itinuturing na mababa. O marangal na ginoo, pigilan at parusahan ang pagkakasalang iyon.
Verse 12
कैश्चित्तस्य गृहे भुक्तं जलं पीतं तथा परैः । अन्यैश्च गृहमानीय प्रदत्तं भोजनं तथा
May ilan ang kumain sa kanyang bahay; ang iba naman ay uminom ng tubig. At may iba pa na nag-uwi ng pagkain sa kanilang tahanan at ipinamahagi rin.
Verse 13
किं वा ते बहुनोक्तेन न स कोऽस्ति द्विजोत्तम । संकरो यस्य नो जातस्तस्य पापस्य संभवः
Ano pa ang saysay ng maraming salita, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang? Wala nang hindi tinamaan ng dungis na paghahalo; mula roon, sumisibol ang posibilidad ng kasalanan.
Verse 14
त्वया स्थानमिदं पुण्यं कृतं पूर्वं महामते । सर्वेषां च गुरुस्त्वं हि तस्माच्छुद्धिं वदस्व नः
Ikaw, O dakilang may isip, ang nagpakabanal sa pook na ito noong una. Tunay na ikaw ang guro ng lahat; kaya ituro mo sa amin ang paraan ng paglilinis at pagpapadalisay.
Verse 15
ततः संचिन्त्य सुचिरं स्मृतिशास्त्राण्यनेकशः । प्रायश्चित्तं ददौ तेषां सर्वेषां स द्विजन्मनाम्
Pagkaraan, matapos magmuni-muni nang matagal at sumangguni nang maraming ulit sa mga kasulatang Smṛti, itinakda niya ang mga prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos) para sa lahat ng mga dalawang-ulit-na-isinilang.
Verse 16
चांद्रायणशतं प्रादात्सुभद्रायाहिताग्नये । सर्वभंडपरित्यागं पुनराधानमेव च
Itinakda niya para kay Subhadrā, na nag-iingat ng mga banal na apoy, ang sandaang pagtalima sa Cāndrāyaṇa; at iniutos din ang pagtalikod sa lahat ng kasangkapang pangbahay at ang muling pagtatatag ng mga apoy nang panibago.
Verse 17
लक्षहोमविधानं च गृहमध्यविशुद्धये । वह्निप्रवेशनं तस्यास्तत्सुतायाः प्रकीर्तितम्
Upang dalisayin ang kaloob-looban ng tahanan, itinakda niya ang lakṣa-homa, ang paghahandog ng sandaang libong alay sa apoy. At para sa kaniyang anak na babae, ipinahayag din ang pagpasok sa apoy.
Verse 18
येन यावंति भोज्यानि तस्य भुक्तानि मंदिरे । तस्य तावंति कृच्छ्राणि तेनोक्तानि महात्मना
Kung gaano karaming pagkain ang kinain ng sinuman sa kaniyang bahay, gayon din karaming Kṛcchra na penitensiya ang itinakda para sa taong iyon ng dakilang may-diwa.
Verse 19
यैर्जलानि प्रपीतानि यावन्मात्राणि तद्गृहे । प्राजापत्यानि दत्तानि तेभ्यस्तावंति पार्थिव
At kung gaano karaming sukat ng tubig ang ininom nila sa bahay na iyon, O hari, gayon din karaming Prājāpatya na penitensiya ang itinakda para sa kanila.
Verse 20
ब्राह्मणानां तथान्येषां तत्र स्थाने निवासिनाम् । तत्स्पर्शदूषितानां च प्राजापत्यं पृथक्पृथक्
Para sa mga brāhmaṇa at sa iba pang naninirahan sa pook na iyon, at gayundin sa mga nadungisan dahil sa paghipo rito, itinakda sa bawat isa ang hiwa-hiwalay na Prājāpatya na penitensiya.
Verse 21
स्त्रीशूद्राणां तदर्धं च तदर्ध बालवृद्धयोः । मृन्मयानां च भांडानां परित्यागो निवेदितः
Para sa mga babae at mga śūdra, kalahati lamang ng gayong pagtubos ang itinakda; at kalahati pa niyon para sa mga bata at matatanda. Ipinag-utos din ang pagtatapon ng mga sisidlang luwad.
Verse 22
सर्वेषामेव लोकानां रसत्यागस्तथैव च । कोटिहोमस्तु निर्दिष्टो ब्रह्मस्थाने यथोदितः । सर्वस्थानविशुद्ध्यर्थं स्थानवित्तेन केवलम्
Para sa lahat ng tao, iniutos din ang pagtalikod sa “rasa”—mga layaw ng pandama at piling sarap. At gaya ng sinabi, itinakda sa Brahma-sthāna ang koṭi-homa (sampung milyong handog sa banal na apoy). Para sa paglilinis ng lahat ng pook, ito’y dapat gawin gamit lamang ang yaman na pag-aari ng mismong pook na iyon.
Verse 23
अथोवाच पुनर्विप्रान्स कृत्वा चोच्छ्रितं भुजम । तारनादेन महता सर्वांस्तान्नागरोद्भवान्
Pagkaraan, muli niyang kinausap ang mga vipra (brāhmaṇa); itinaas ang bisig, at sa malakas na panawagang umaabot sa malayo, tinipon niya ang lahat ng katutubong taga-Nāgara.
Verse 24
सुभद्रेण च सर्वस्वं देयं विप्रेभ्य एव च । चतुर्थांशश्च यैर्भुक्तं तद्गृहे स्वधनस्य च
At sa mapalad na layon, nararapat na ialay ang buong ari-arian sa mga brāhmaṇa. At yaong mga nakinabang na sa bahagi, sa sarili nilang tahanan ay magbigay ng ikaapat na bahagi ng kanilang yaman.
Verse 25
अष्टांशं यैर्जलं पीतं गोदानं स्पर्शसंभवम् । शेषाणामपि लोकानां यथाशक्त्या तु दक्षिणा
Yaong uminom ng tubig ay dapat magbigay ng ikawalong bahagi, at maghandog din ng go-dāna (pagkakaloob ng baka) na nagmumula sa ritwal ng paghipo. Para sa iba pang tao, magbigay ng dakṣiṇā at mga kaloob ayon sa makakaya.
Verse 26
दीक्षितेन जपः कार्यो लक्षगायत्रिसंभवः । शेषैर्विप्रैर्यथा वित्तं तथा कार्यो जपोऽखिलः
Ang sinumang nabigyan ng dīkṣā ay dapat magsagawa ng japa na umaabot sa isang daang libong pag-uulit ng Gāyatrī. Ang iba pang mga brāhmaṇa ay magsagawa rin ng ganap na japa ayon sa kanilang kakayahang yaman.
Verse 27
अहं चैव करिष्यामि प्राणायामशतत्रयम् । नित्यमेव द्विजश्रेष्ठाः षष्ठकालकृताशनः
At ako mismo ay magsasagawa ng tatlong daang prāṇāyāma. O pinakamainam sa mga dvija, gagawin ko ito araw-araw, at kakain lamang sa ika-anim na yugto ng oras (may disiplina at pagpipigil sa pagkain).
Verse 28
यावत्संवत्सरस्यांतं ततः शुद्धिर्भविष्यति । जन संपर्कसंजाता सैवं तस्य दुरात्मनः
Hanggang sa katapusan ng taon; pagkaraan nito, lilitaw ang paglilinis. Ganyan ang dungis na isinilang mula sa pakikisalamuha sa mga tao—kaya ito (ang lunas) para sa taong may masamang isip na iyon.
Verse 29
एवमुक्त्वा ततो भूयः स प्रोवाच द्विजोत्तमान् । अथाऽद्यान्मध्यगास्येन ब्रह्मस्थानसमाश्रयान्
Pagkasabi nito, muli niyang kinausap ang mga pinakadakilang brāhmaṇa. At mula sa araw na ito—nagsasalita sa gitna nila—itinuro niya ang mga kumupkop sa banal na Brahma-sthāna.
Verse 30
अद्यप्रभृति यः कन्यामविदित्वा तु नागरम् । नागरो दास्यति क्वापि पतितः स भविष्यति
Mula sa araw na ito, sinumang magpapakasal ng isang dalaga nang hindi muna natitiyak na siya ay Nāgara, saan man niya ito gawin—siya ay magiging patita, isang nalugmok o nahulog sa dharma.
Verse 31
अश्राद्धेयो ह्यपांक्तेयो नागराणां विशेषतः
Ang taong iyon ay hindi karapat-dapat tumanggap ng handog na śrāddha at hindi rin karapat-dapat maupo sa hanay ng kainan—lalo na sa mga Nāgara.
Verse 32
यः श्राद्धं नागरं मुक्त्वा ह्यन्यस्मै संप्रदास्यति । विमुखास्तस्य यास्यंति पितरो विबुधैः सह
Sinumang tumalikod sa tatanggap na Nāgara at ibinigay ang śrāddha sa iba—ang kanyang mga ninuno (pitṛ) ay tatalikod sa kanya at lalayo, kasama ng mga diyos.
Verse 33
नागरेण विना यस्तु सोमपानं करिष्यति । स करिष्यत्यसंदिग्धं मद्यपानं तु नागरः । तन्मतेन विना यस्तु श्राद्धकर्म करिष्यति
Sinumang magsagawa ng ritwal ng pag-inom ng Soma nang walang Nāgara bilang tagapamatnubay—ang Nāgara na iyon ay walang alinlangang mahahantong sa pag-inom ng alak (pagkahulog sa maruming asal). At sinumang magsagawa ng gawaing śrāddha nang hindi sumusunod sa itinakdang tuntunin/tradisyon ng Nāgara…
Verse 34
ततः सर्वं वृथा तस्य भविष्यति न संशयः । विशुद्धिरहितं यस्तु नागरं भोजयिष्यति
Kung gayon, ang lahat ng iyon ay magiging walang bunga para sa kanya—walang pag-aalinlangan. At sinumang magpakain sa isang Nāgara na kulang sa paglilinis (ritwal na kadalisayan)…
Verse 35
श्राद्धे तस्यापि तत्सर्वं व्यर्थतां संप्रयास्यति । सर्वेषां नागराणां च मर्यादेयं कृता मया
Kahit sa kanyang śrāddha, ang lahat ng iyon ay mauuwi rin sa wala. Ang hangganan ng wastong asal (maryādā) para sa lahat ng Nāgara ay itinakda ko na.
Verse 36
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धिः कार्या द्विजोत्तमैः । वर्षेवर्षे तु संप्राप्ते स्वस्थानस्य विशुद्धये
Kaya nga, sa buong pagsisikap, ang pinakamahuhusay na dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay dapat magsagawa ng paglilinis—taun-taon, kapag dumarating ang takdang panahon—upang dalisayin ang sariling pook at pamayanan.
Verse 37
विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नृपोत्तम । श्राद्धार्हा नागरा येन नागराणां व्यवस्थिताः । भर्तृयज्ञेन मर्यादा कृता तेषां यथा पुरा
Wika ni Viśvāmitra: O pinakamainam sa mga hari, naipaliwanag ko na sa iyo ang lahat ayon sa iyong tanong—kung paanong ang mga Nāgara ay itinuturing na karapat-dapat sa śrāddha at kung paanong ang kanilang pamayanan ay naitatag sa wastong kaayusan. Ang hanggahan ng kanilang asal ay itinakda sa pamamagitan ng Bhartṛyajña, gaya noong unang panahon.