Adhyaya 198

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु दशार्णाधिपतिस्तदा । रत्नवत्या विवाहार्थं तत्र स्थाने समागतः

Sinabi ni Sūta: Sa mismong panahong iyon, dumating sa pook na yaon ang panginoon ng Daśārṇa, sapagkat naparoon siya upang pakasalan si Ratnavatī.

Verse 2

स श्रुत्वा तत्र वृत्तांतं रत्नवत्याः समुद्भवम् । विरक्तिं परमां कृत्वा प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

Ngunit nang marinig niya roon ang salaysay tungkol sa kalagayan at pinagmulan ni Ratnavatī, siya’y lubhang napuspos ng paglayo sa pagnanasa at tumulak pabalik sa sarili niyang lungsod.

Verse 4

अथाब्रवीच्च तं प्राप्य कस्मात्त्वं प्रस्थितो नृप । पाणिग्रहमकृत्वा तु मम कन्यासमुद्भवम्

Pagkaraan, may lumapit sa kanya at nagsabi: “O hari, bakit ka umalis nang hindi isinasagawa ang ritwal ng paghawak sa kamay (pāṇigraha) sa aking anak na babae?”

Verse 5

दशार्ण उवाच । दूषितेयं तव सुता कन्यकात्वविवर्जिता । यस्याः पीतोऽधरोऽन्येन मर्दितौ च तथा स्तनौ

Wika ng hari ng Daśārṇa: “Ang iyong anak na babae ay nadungisan at hindi na dalaga; sapagkat ang kanyang labi ay nahalikan ng iba, at ang kanyang mga dibdib ay gayundin napisil.”

Verse 6

पुनर्भूरिति संज्ञा सा सञ्जाता दुहिता तव । पुनर्भूर्जनयेत्पुत्रं यं कदाचित्कथंचन

“Kaya siya’y tinawag na ‘punarbhū’—babaeng muling nagbalik sa pag-aasawa. Ang punarbhū, sa isang panahon at sa anumang paraan, ay maaaring magsilang ng isang anak na lalaki.”

Verse 7

स पातयत्यसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान् । एकविंशतिमं चैव तथैवात्मानमेव च

“Ang gayong tao ay walang alinlangang nagdadala ng kapahamakan sa sampung ninuno at sampung salinlahi, at pati sa ikadalawampu’t isa—sa kanyang sarili rin.”

Verse 8

न वरिष्याम्यहं तेन सुतां तेऽहं नरसिप । निर्दाक्षिण्यमिति प्रोच्य दशार्णाधिपतिस्तदा

“Kaya nga, O panginoon ng mga tao, hindi ko pakakasalan ang iyong anak na babae.” At sa pagsasabing, “Ito’y magiging kawalan ng nararapat at katuwiran,” nagsalita ang hari ng Daśārṇa noon.

Verse 9

छंद्यमानोऽपि विविधैर्हस्त्यश्वरथपूर्वकैः । अवज्ञाय महीपालं प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

Kahit siya’y sinusuyo ng sari-saring handog—mga elepante, kabayo, at mga karwahe—hinamak pa rin niya ang hari at umalis patungo sa sarili niyang lungsod.

Verse 10

अथानर्त्तो गृहं प्राप्य मृगावत्याः समाकुलः । तद्वृत्तं कथयामास यदुक्तं तेन भूभुजा । स्वभार्यायाः सुतायाश्च मन्त्रिणां दुःखसंयुतः

Pagkaraan, si Haring Ānarta ay nakauwi sa palasyo at nabagabag dahil kay Mṛgāvatī. Sa dalamhati, isinalaysay niya sa kanyang reyna, sa anak na dalaga, at sa mga ministro ang buong pangyayari—ang lahat ng sinabi ng haring iyon.

Verse 11

ते प्रोचुः संति भूपालाः संख्याहीना महीतले । रूपाढ्या यौवनोपेता हस्त्यश्वरथसंयुताः

Sabi nila: “Sa ibabaw ng lupa ay di mabilang ang mga hari—may kagandahan, nasa kasibulan ng kabataan, at may mga elepante, kabayo, at mga karwahe.”

Verse 12

तेषामेकतमस्य त्वं देहि कन्यां निजां विभो । मा विषादे मनः कृत्वा दुःखस्य वशगो भव

O makapangyarihan, ipagkaloob mo ang iyong anak na dalaga sa isa sa kanila. Huwag mong ilagak ang isip sa kawalang-pag-asa; huwag kang pasakop sa dalamhati.

Verse 13

आनर्तोऽपि च तच्छ्रुत्वा तेषां वाक्यं सुदुःखितम् । ततः प्राह प्रहृष्टात्मा तान्सर्वान्मन्त्रिपूर्वकान्

Si Haring Ānarta man, nang marinig ang mga salitang hitik sa dalamhati, ay nagsalita pagkatapos—naitaas ang loob—sa kanilang lahat, una sa mga ministro.

Verse 14

तां च कन्यां स्थितां तत्र साम्ना परमवल्गुना । पुत्रि दृष्टा महीपालाः सर्वे चित्रगतास्त्वया

At nang makita ang dalagang nakatayo roon—na tinawag sa napakalambing na pananalita—o anak ko, ang lahat ng hari, pagtanaw sa iyo, ay tila napako na parang larawang iginuhit.

Verse 15

तेषां मध्यान्नृपं चान्यं कञ्चिद्वरय शोभने । यस्ते चित्तस्य सन्तोषं कुरुते दृक्पथं गतः

O marikit, pumili ka ng ibang hari mula sa kanila—yaong kapag sumapit sa iyong paningin ay magdudulot ng kasiyahan sa iyong puso.

Verse 16

रत्नावत्युवाच । न चाहं वरयिष्यामि पतिमन्यं कथंचन । दशार्णाधिपतिं मुक्त्वा श्रूयतामत्र कारणम्

Wika ni Ratnāvatī: Hindi ako pipili ng ibang asawa sa anumang paraan, maliban sa panginoon ng Daśārṇa. Pakinggan dito ang dahilan.

Verse 17

सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति च द्विजाः । सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

Ang mga hari ay nagsasalita nang minsan; ang mga Brahmin ay minsan din; ang mga anak na babae ay ibinibigay nang minsan—ang tatlong ito, bawat isa ay minsan lamang.

Verse 18

एवं ज्ञात्वा न मां तात त्वमन्यस्मिन्महीपतौ । दातुमर्हसि धर्मोऽयं न भवेच्छाश्वतो यतः

Kaya, sa pagkaalam nito, ama, hindi mo ako dapat ibigay sa ibang hari. Ito ang tuntunin ng dharma; kung hindi, hindi ito mananatiling walang hanggan.

Verse 19

आनर्त उवाच । वाङ्मात्रेण प्रदत्ता त्वं दशार्णाधिपतेर्मया । न ते हस्तग्रहं प्राप्तो विप्राग्निगुरुसन्निधौ

Sinabi ni Ānarta: Ibinigay kita sa panginoon ng Daśārṇa sa salita lamang. Hindi pa nagaganap ang paghawak sa kamay sa harap ng mga Brahmin, ng banal na apoy, at ng mga nakatatanda at guro.

Verse 20

तत्कथं स पतिर्जातस्तवः पुत्रि वदस्व मे

Kung gayon, paano siya naging asawa mo, O anak na babae? Isalaysay mo sa akin.

Verse 21

रत्नावत्युवाच । मनसा चिंत्यते कार्यं सकृत्तातपुरा यतः । वाचया प्रोच्यते पश्चात् कर्मणा क्रियते ततः

Sinabi ni Ratnāvatī: O ama, una, ang gawain ay minsang binubuo sa isipan; pagkatapos ay binibigkas sa salita; at saka isinasagawa sa gawa.

Verse 22

तन्मया मनसा दत्तस्तस्यात्माऽयं पुरा किल । त्वया च वाचया चास्मै प्रदत्तास्मि तथा विभो । तत्कथं न पतिर्मे स्याद्ब्रूहि वा यदि मन्यसे

Noon pa, sa isip ay inialay ko ang aking sarili sa kanya; at ikaw rin, O makapangyarihan, sa iyong salita ay ipinagkaloob mo ako sa kanya. Paano nga siya hindi magiging asawa ko? Sabihin mo kung iba ang iyong iniisip.

Verse 23

साहं तपश्चरिष्यामि कौमारव्रतधारिणी । नान्यं पतिं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

Kaya magsasagawa ako ng pag-aayuno at pagninilay, taglay ang panatang-dalaga. Hindi ako tatanggap ng ibang asawa—ito ang pasyang aking itinakda.

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं रौद्रं माता तस्या मृगावती । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह

Nang marinig ang mabagsik na pananalitang iyon, ang kanyang ina na si Mṛgāvatī—luha ang pumupuno sa mga mata at nababalisa—ay nagsalita ng ganitong tugon.

Verse 25

मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपोऽर्थं त्वं कथञ्चन । बाला त्वं सुकुमारांगी सदैव सुखभागिनी

O anak, huwag kang gumawa ng padalus-dalos na bagay alang-alang sa pagtitika. Ikaw ay dalaga pa, marikit at maselan ang katawan, at nararapat na laging tumanggap ng ginhawa.

Verse 26

कथं तपः समर्थासि विधातुं त्वमनिंदिते । कन्दमूलफलाहारा चीरवल्कलधारिणी

Ikaw na walang dungis, paano mo kakayanin ang gayong pagtitika—mamuhay sa ugat, laman-ugat at bunga, at magsuot ng basahan at kasuotang balat-kahoy?

Verse 27

तस्मान्मुख्यस्य भूपस्य कस्यचित्वां ददाम्यहम्

Kaya nga, ipapakasal kita sa isang dakilang hari na marangal.

Verse 28

एषा ते ब्राह्मणीनाम सखी परमसंमता । प्रतीक्षते विवाहं ते कौमारं भावमाश्रिता

Ang mahal mong kaibigang ito, na tinatawag na Brāhmaṇī, ay lubhang sinasang-ayunan ng lahat; hinihintay niya ang iyong kasal, nananatili sa kalagayang dalaga.

Verse 29

यस्य भूपस्य त्वं हर्म्ये प्रयास्यसि विवाहि ता । पुरोधास्तस्य यो राज्ञो भार्येयं तस्य भाविनी

Sa alinmang palasyo ng hari ka pumasok bilang babaing ikakasal, ang purohita—ang saserdoteng panghari ng haring iyon—ang babaeng ito ang magiging asawa niya.

Verse 30

रत्नावत्युवाच । न च भूयस्त्वया वाच्यं वाक्यमेवंविधं क्वचित् । मदर्थे यदि मे प्राणास्त्वं वांछसि सुतैषिणी

Sinabi ni Ratnāvatī: "At kailanman ay hindi mo na dapat sambitin ang mga ganitong salita saanman. Kung, sa pagnanais ng supling, ay tunay mong ninanais ang aking buhay para sa iyong kapakanan..."

Verse 31

अथवा त्वं हठार्थं च तपोविघ्नं करिष्यसि

"Kung hindi, dahil sa purong katigasan ng ulo, ay hahantong ka sa paghadlang sa aking pagpapakasakit."

Verse 32

ततस्त्यक्ष्याम्यहं देहं भक्षयित्वा महद्विषम् । खंडयिष्याम्यहं जिह्वां प्रवेक्ष्यामि च वा जलम्

"Kung gayon ay itatakuwil ko ang katawang ito—matapos lumunok ng nakamamatay na lason; puputulin ko ang aking dila, o kaya ay lulusong ako sa tubig."

Verse 33

एवं सा निश्चयं कृत्वा प्रोच्य तां जननीं तदा

"Matapos mabuo ang kanyang pasya, siya ay nagsalita sa inang iyon."

Verse 34

ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्राह्मणीं संमतां सखीम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा समालिंग्य च सादरम्

"Pagkatapos ay hinarap niya ang dalagang iyon—ang kanyang iginagalang na kaibigang Brāhmaṇa; na may magkadikit na mga palad sa paggalang, at niyakap siya nang may pagmamahal."

Verse 35

गच्छ त्वं स्वपितुर्हर्म्यं प्रेषितासि मया शुभे । येन ते यच्छति पिता नागराय महात्मने

O mapalad, pumaroon ka sa mansiyon ng iyong ama; isinugo kita roon upang ibigay ka ng iyong ama kay Nāgara, ang marangal at dakila ang loob.

Verse 36

क्षमस्व यन्मया प्रोक्ता कदाचित्परुषं वचः । त्वयापि यन्मम प्रोक्तं क्षांतं चैतन्मया ध्रुवम्

Patawarin mo ang anumang mabibigat na salitang minsan kong nasabi; at anumang nasabi mo laban sa akin—alamin mong tiyak ko ring ipinatawad iyon.

Verse 37

ब्राह्मण्युवाच । अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

Sinabi ng babaeng Brāhmaṇa: “Sa walong taon siya’y tinatawag na Gaurī; sa siyam, Rohiṇī; sa sampu, tinatawag na dalaga; lampas doon, siya’y nagiging dalagang dinadatnan ng buwanang dalaw (rajāsvalā).”

Verse 38

कौमार्यं च प्रणष्टं मे त्वत्संपर्काद्वरानने । जातं षोडशकं वर्षं स्त्रीधर्मेण समन्वितम्

O marikit ang mukha, nawala ang aking pagkadalaga dahil sa pakikipag-ugnay sa iyo; umabot na ako sa ikalabing-anim na taon, taglay ang mga kalagayan ng pagka-babae (strī-dharma).

Verse 39

न मे पाणिग्रहं कश्चिन्नागरोऽत्र करिष्यति । बुध्यमानस्तु स्मृत्यर्थं वक्ष्य माणं वरानने

Dito, walang sinumang Nāgara ang magsasagawa ng ritwal ng paghawak sa aking kamay sa kasal (pāṇigraha). Gayunman, o marikit ang mukha, kapag siya’y nakaunawa, magsasalita siya upang ito’y maalala bilang halimbawa.

Verse 40

रजस्वलां च यः कन्यामुद्वाहयति निर्घृणः । तस्याः सन्तानमासाद्य पातयेत्पुरुषान्दश

Sinumang walang habag na mag-asawa sa isang dalagang may buwanang dalaw—pagkaraang magkaanak sa kanya, idinudulot niya ang pagbagsak at kapahamakan ng sampung lalaki sa kanyang angkan.

Verse 41

रजस्वला तु यः कन्यां पिता यच्छति निर्घृणः । स पातयेदसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान्

Ngunit kung ang isang amang walang habag ay ipagkaloob sa kasal ang dalagang may buwanang dalaw, tiyak na ibinabagsak niya ang sampung ninuno at sampung salinlahi ng mga susunod.

Verse 42

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

Kaya nga, O mapalad na giliw, magsasagawa ako ng tapasya, ng banal na pag-aayuno at pagninilay, kasama mo. Wala na akong anumang pakialam sa aking ama, ni sa aking ina sa alinmang paraan.

Verse 43

तं श्रुत्वा प्रस्थितं भूपमानर्तः स्वपुरं प्रति । पृष्ठतोऽनुययौ तस्य व्याघो टनकृते तदा

Pagkarinig niyon, ang hari ng Ānarta ay naglakbay pabalik sa sarili niyang lungsod; noon, mula sa likuran, isang tigre ang sumunod sa kanya—sa oras na iyon, tila upang manggulo at mang-uyam.

Verse 44

स्थितो वास्तुपदे रम्ये सर्वतीर्थमये शुभे । तस्य तपःप्रभावेन जातु कोपो न दृश्यते

Nanatili siya sa isang kaaya-aya at mapalad na banal na pook, na taglay ang diwa ng lahat ng tīrtha. Sa bisa ng kanyang tapasya, kailanman ay hindi nakikita sa kanya ang galit.

Verse 46

कस्यचित्क्वापि मर्त्यस्य तिर्यग्योनिग तस्य च । क्रीडंति नकुलाः सर्पैर्मार्जाराः सह मूषकैः

Sa isang dako, para sa isang mortal—at gayundin sa mga isinilang na hayop—ang mga monggose ay nakikipaglaro sa mga ahas, at ang mga pusa ay nakikipaglaro sa mga daga.

Verse 47

ब्राह्मण्युवाच । अहं सख्या समं याता ह्यनया राजकन्यया । तपोऽर्थे तव पादांते तद्ब्रूहि तपसो विधिम्

Wika ng Brāhmaṇī: “Ako’y dumating kasama ang aking kaibigan, ang prinsesang ito, sa iyong paanan alang-alang sa tapas (pagpapakasakit-espirituwal). Kaya ituro mo sa amin ang wastong paraan ng tapas.”

Verse 48

वदस्व येन तत्कृत्स्नं प्रकरोमि महामते

“Magsalita ka, O dakilang-isip, kung sa anong paraan ko ito maisasagawa nang ganap.”

Verse 49

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कथयिष्यामि तपश्चर्याविधिं पृथक् । येन संप्राप्यते मोक्षः कि पुनस्त्रिदशालयः

Sinabi ni Bhartṛyajña: “Ipapaliwanag ko sa iyo, nang malinaw at hiwa-hiwalay, ang paraan ng pagsasagawa ng tapas; sa pamamagitan nito nakakamit ang mokṣa (kalayaan). Lalong higit pa, ang tahanan ng mga deva.”

Verse 50

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । षष्ठे काले तथा भोज्यं दिनांतरितमेव च

“Isagawa ang mga panata ng Cāndrāyaṇa, ang mga penitensiyang Kṛcchra, at gayundin ang Sāṁtapana; gayon din ang pagkain sa ika-anim na takdang oras, at ang pagkain nang salit-salit na araw (isang araw oo, isang araw hindi).”

Verse 51

ब्रह्मकूर्चं त्रिरात्रं च एकभक्तमयाचितम् । तपोद्वाराणि सर्वाणि कृतान्येतानि वेधसा

(Bukod pa rito) ang penitensiyang Brahmakūrca, ang pagtalima sa loob ng tatlong gabi, at ang panatang isang kainan na tinanggap nang hindi namamalimos; ang lahat ng ito ay “mga pintuan ng tapas,” na itinatag ng Manlilikha (Vedhas).

Verse 52

स्वशक्त्या चैव कार्याणि रागद्वेषविवर्जितैः । वांछितव्यं फलं चैव सर्वेषामेव पुत्रिके । ततः सिद्धिमवाप्नोति या सदा मनसि स्थिता

Ang mga ito’y dapat isagawa ayon sa sariling kakayahan, na walang pagkapit at walang pag-ayaw. At, O anak na babae, ang minimithing bunga ng lahat ay dapat hanapin; saka makakamtan ang kaganapang laging nananatili sa isipan.

Verse 53

समत्वं शत्रुमित्राभ्यां तथा पा षाणरत्नयोः । यदा संजायते चित्ते तदा मोक्षमवाप्नुयात्

Kapag sa loob ng isipan ay sumibol ang tunay na pagkapantay sa kaaway at kaibigan, at gayundin sa karaniwang bato at mahalagang hiyas, kung gayon ay nakakamtan ang moksha, ang paglaya.

Verse 54

यो लिंगग्रहणं कृत्वा ततः कोपपरो भवेत् । तस्य वृथा हि तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा

Kung ang isang tao’y tumanggap ng liṅga (tandang panrelihiyon) at pagkatapos ay maging alipin ng galit, ang lahat ng iyon ay magiging walang saysay para sa kanya—gaya ng handog na ibinuhos sa abo.

Verse 55

सूत उवाच । सा तथेतिप्रतिज्ञाय ब्राह्मणी सहिता तया । रत्नावत्या जगामाथ किंचिच्चैव जलाशयम्

Sinabi ni Sūta: Nang mangakong, “Gayon nga,” ang babaeng brāhmaṇa, na kasama si Ratnāvatī, ay nagtungo sa isang malapit na imbakan ng tubig.

Verse 56

स्वच्छोदकेन संपूर्णं पद्मिनीषंडमंडितम् । ततश्चांद्रायणं चक्रे तपसः प्रथमं व्रतम्

Napuno iyon ng malinaw na tubig at pinalamutian ng mga kumpol ng halamang-loto. Doon niya isinagawa ang Cāndrāyaṇa—ang una niyang panatang pag-aayuno at pagtapa.

Verse 57

ततः कृच्छ्रव्रतं चक्रे ततः सांतपनं च सा । षष्ठान्नकालभोज्या च सा चाभूद्वत्सरत्रयम्

Pagkaraan, tinupad niya ang panatang Kṛcchra, at sumunod ang panatang Sāṃtapana. Tatlong taon din siyang namuhay na kumakain lamang sa ika-anim na oras ng pagkain, sa matinding pagpipigil.

Verse 58

त्रिरात्रोपोषणं पश्चाद्यावद्वर्षत्रयं तथा । एकान्तरोपवासैश्च साऽनयद्वत्सरत्रयम्

Pagkatapos nito, nag-ayuno siya nang tatlong gabing sunod-sunod, at ipinagpatuloy iyon sa loob ng tatlong taon. At sa pag-aayuno rin nang salit-salitang araw, lumipas sa kanya ang isa pang tatlong taon.

Verse 59

हेमंते जलमध्यस्था सा बभूव तपस्विनी । पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे सा बभूव यशस्विनी

Sa taglamig, ang babaeng mapagtapa ay nanatiling nakalubog sa gitna ng tubig. Sa tag-init, isinagawa niya ang pag-austeridad ng limang apoy (pañcāgni), at siya’y naging bantog.

Verse 60

निराश्रयाऽभवत्साध्वी वर्षाकाल उपस्थिते । ध्यायमाना दिवानक्तं देवदेवं जनार्दनम्

Nang dumating ang tag-ulan, ang banal na babae ay nanatiling walang masisilungan. Araw at gabi siyang nagmumuni-muni kay Janārdana, ang Diyos ng mga diyos.

Verse 61

यद्यद्व्रतं पुरा चक्रे ब्राह्मणी सा च सुव्रता । अन्यं जलाशयं प्राप्य सा तच्चक्रे नृपात्मजा । प्रीत्या परमया युक्ता तदा सा द्विजस त्तमाः

Anumang panata na isinagawa noon ng babaeng brāhmaṇa na may mabuting panata—pagdating ng anak na prinsesa sa ibang imbakan ng tubig, muli niyang isinagawa ang gayong panata, taglay ang sukdulang debosyon, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 62

ततो वर्षशतं सार्धं फलाहारा बभूव सा । शीर्णपर्णाशना पश्चात्तावन्मात्रं व्यवस्थिता

Pagkaraan nito, sa loob ng isang daan at limampung taon ay namuhay siya sa mga bunga lamang; at pagkatapos, sa gayon ding haba ng panahon, siya’y nanatili sa pagkain ng mga nalaglag na dahon.

Verse 63

ततश्चैव जलाहारा यावद्वर्षशतानि षट् । वायुभक्षा बभूवाथ सहस्रं परिवत्सरान्

Pagkaraan nito, namuhay siya sa tubig lamang sa loob ng animnaraang taon; at pagkatapos, sa hangin lamang umaasa, nagpatuloy siya nang ganap na isang libong taon.

Verse 64

यथायथा तपश्चक्रे सा कुमारी द्विजोत्तमाः । तथातथाऽभवत्तस्यास्तेजोवृद्धिरनुत्तमा

O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak, habang ang dalagang iyon ay paulit-ulit na nagsasagawa ng mga pag-aayuno at pagninilay, gayundin ang kanyang di-mapapantayang liwanag na espirituwal ay lalo pang lumalago.

Verse 65

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः

Sa mismong panahong iyon, ang Mapalad na Panginoon—Śaśiśekhara, ang May-Tuktok-na-Buwan—

Verse 66

गौर्या सह प्रसन्नात्मा तस्या गोचरमागतः । मेघगंभीरया वाचा ततोवचनमब्रवीत्

Kasama si Gaurī, payapa ang puso, siya’y dumating sa abot-tanaw niya; at sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 67

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

“Mahal kong anak, itigil mo ang iyong pag-aayuno at pag-austeridad ayon sa aking salita. Hilingin mo ang ninanais ng iyong puso, sapagkat sa biyayang iyon ay ipagkakaloob ko sa iyo ang lahat.”

Verse 68

ब्राह्मण्युवाच । अभीष्टमेतदेवं मे यत्त्वं दृष्टोऽसि शंकर । स्वप्नेऽपि दर्शनं देव दुर्लभं ते नृणां यतः

Wika ng babaeng Brahmin: “Ito lamang ang aking minimithing hangarin—na nakita ko kayo, O Śaṅkara. O Panginoon, kahit sa panaginip, bihira para sa mga tao ang makamtan ang inyong darśana.”

Verse 69

भगवानुवाच । न मे स्याद्दर्शनं व्यर्थं कथंचित्सुतपस्विनि । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं येन ददाम्यहम्

Wika ng Panginoon: “O marangal na asceta, ang aking pagpapakita sa iyo ay hindi magiging walang saysay. Kaya pumili ka ng isang biyaya—nawa’y kabutihan ang sumaiyo—na aking ipagkakaloob.”

Verse 70

ब्राह्मण्युवाच । एषा मे सुसखी साध्वी राजपुत्री यशस्विनी । ख्याता रत्नावतीनाम प्राणेभ्योऽपिगरीयसी

Wika ng babaeng Brahmin: “Ito ang aking pinakamamahal na kaibigan—isang sādvī na banal, anak ng hari, at tanyag. Siya’y kilala bilang Ratnāvatī, at sa akin ay mas mahal pa siya kaysa sa aking sariling hininga ng buhay.”

Verse 71

मम तुल्यं तपश्चक्रे शूद्रयोनावपि स्थिता । निवर्तते तु यद्येषा तपसस्तु निवर्तनम् । करोम्यद्य जगन्नाथ तदहं संशयं विना

“Bagama’t isinilang sa sinapupunan ng Śūdra, nagawa niya ang pag-aayuno at pagninilay na kapantay ng akin. Kung ngayo’y tatalikod siya sa kanyang penitensiya, kung gayon, O Panginoon ng sanlibutan, ngayong araw ay wawakasan ko rin ang aking sariling pag-austeridad—walang alinlangan.”

Verse 72

अस्याः स्नेहेन संत्यक्तो मया भर्ता सुरेश्वर । तस्माद्देव वरं देहि त्वमस्या मनसि स्थितम्

“Dahil sa pag-ibig ko sa kanya, O Panginoon ng mga diyos, iniwan ko ang aking asawa. Kaya, O Diyos, ipagkaloob mo sa kanya ang biyayang nananahan sa kanyang puso.”

Verse 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

Wika ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, nagsalita ang Mapalad na Panginoong Śaśiśekhara sa prinsesang iyon sa tinig na lalim na gaya ng kulog sa ulap: “Anak, sa aking utos ngayon, nararapat mong itigil ang iyong pag-austeridad.”

Verse 74

वरं वरय कल्याणि नित्यं मनसि संस्थितम् । अदेयमपि दास्यामि सांप्रतं तव भामिनि

“Pumili ka ng biyaya, O mapalad—yaong laging nasa iyong puso. Kahit yaong itinuturing na ‘di dapat ipagkaloob’, ibibigay ko sa iyo ngayon, O marilag na babae.”

Verse 75

रत्नावत्युवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं पद्मिनीषण्ड मण्डितम्

Sinabi ni Ratnāvatī: “Nawa’y maging banal at mapagpala ang lawaing ito, na pinalalamutian ng mga kumpol ng halamang lotus.”

Verse 76

यत्रैषा ब्राह्मणी साध्वी नित्यं च तपसि स्थिता । अस्या नाम्ना च विख्यातिं तीर्थमेतत्प्रपद्यताम्

Sapagkat sa pook na ito ang banal na brāhmaṇī ay laging nananatili sa mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, nawa’y maging isang tīrtha ang lugar na ito na tanyag sa mismong pangalan niya.

Verse 77

अत्र यः कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । तस्य भूयात्सदा वासो देवदेव त्रिविष्टपे औ

Sinumang maligo rito na may sukdulang pananampalataya, nawa’y manahan siya magpakailanman sa Triviṣṭapa (langit), O Diyos ng mga diyos.

Verse 78

मदीयं मम नाम्ना तु शूद्रासंज्ञं तु जायताम् । तस्य तुल्यप्रभावं तु तीर्थस्य प्रतिपद्यताम्

At nawa’y lumitaw ang isa pang tīrtha na may aking sariling pangalan, na makikilala bilang “Śūdrā,” at nawa’y taglayin nito ang kapangyarihang kapantay ng tīrthang iyon.

Verse 79

आवाभ्यां नित्यशः कार्यं कुमारत्वे महत्तपः । आराध्यस्त्वं सुरश्रेष्ठो वाङ्मनःकर्मभिस्तथा

Sa aming dalawa, sa kabataan ay dapat laging isagawa ang dakilang tapas; at ikaw, O pinakadakila sa mga diyos, ay dapat sambahin sa salita, isip, at gawa.

Verse 80

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

Sa mismong sandaling iyon, nabiyak ang ibabaw ng lupa at lumitaw—O mga brāhmaṇa—ang isang liṅga ni Māheśvara, nagniningning na gaya ng araw.

Verse 81

ततः प्रोवाच ते देवः स्वयमेव महेश्वरः । ताभ्यां सुतपसा तुष्टः सादरं भक्तवत्सलः

Pagkaraan nito, ang Diyos—si Maheśvara mismo—ay nagsalita nang personal, nalugod sa dakilang pag-aayuno at pagninilay (tapas) ng dalawa, at may paglalambing, sapagkat lagi Niyang minamahal ang mga deboto.

Verse 82

एतत्तीर्थद्वयं ख्यातं त्रैलोक्येपि भविष्यति । शूद्रीनाम त्वदीयं तु ब्राह्मणी च सखी तव

“Ang dalawang tīrtha na ito ay magiging tanyag kahit sa tatlong daigdig. Ang isa ay tatawaging ‘Śūdrī’ ayon sa iyong pangalan, at ang brāhmaṇī ay magiging iyong kasama (at ang kanyang pangalan ay iuugnay sa isa pang tīrtha).”

Verse 83

तीर्थद्वयेऽपि यः स्नात्वा एतस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः । त्वत्तः पद्मानि संगृह्य अस्यास्तोयं च निर्मलम् । एतच्च मामकं लिंगं स्नापयित्वाऽर्चयिष्यति

Sinumang maligo sa dalawang tīrtha na ito nang may pananampalataya, saka pumitas ng mga bulaklak na lotus mula sa iyo at kumuha ng dalisay na tubig mula sa kanya, at paliguan at sambahin ang liṅga na ito na Akin—ang debotong iyon ay tunay na gumagawa ng ritwal na nakalulugod sa Akin.

Verse 84

पश्चात्पद्मैश्चतुर्दश्यां शुक्लायां सोमवासरे । चैत्रे मासि च संप्राप्ते चिरायुः स भविष्यति

Pagkaraan nito, kapag dumating ang ika-labing-apat (caturdaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan at tumapat sa Lunes sa buwan ng Caitra, at maghandog ng mga lotus—siya ay magiging mahaba ang buhay.

Verse 85

सर्वपापविनिर्मुक्तो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

Kahit siya man ay isang mabigat na makasalanan, siya ay ganap na mapapalaya mula sa lahat ng kasalanan.

Verse 86

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । तत्र नित्यं च तपसि स्थिते सख्यावुभावपि

Pagkasabi niya nang gayon, ang pinagpalang Panginoon ay naglaho sa paningin. Doon, ang dalawang magkaibigan ay nanatiling laging nakatatag sa tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 87

यावत्कल्पशतं तावज्जरामरणवर्जि ते । अद्यापि गगने ते च दृश्येते तारकात्मके

Sa loob ng sandaang kalpa, sila’y walang pagtanda at walang kamatayan. Hanggang ngayon, sila’y nakikita sa langit, taglay ang anyo ng mga bituin.

Verse 88

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थयुग्मं धरातले । आगत्याथ नरो दूरात्ताभ्यां कृत्वा निमज्जनम्

Mula noon, ang magkaparis na tīrtha ay sumikat sa ibabaw ng daigdig. Pagkaraan, may isang tao na dumating mula sa malayo at lumusong upang lumubog sa tubig ng kapwa—

Verse 89

पूजयित्वा तु तल्लिंगं ततो याति दिवालयम् । महापातकयुक्तोऽपि तत्प्रभावादसंशयम्

At matapos sambahin ang liṅga na iyon, siya’y tutungo sa banal na tahanan ng mga diyos. Kahit ang nabibigatan ng malalaking kasalanan ay makakamtan ito sa bisa nito, walang pag-aalinlangan.

Verse 90

एतस्मिन्नंतरे मर्त्ये नष्टा धर्मस्य च क्रिया । यज्ञदानकृता या च देवार्चनसमुद्भवा

Sa panahong iyon, sa daigdig ng mga mortal, naglaho ang pagsasagawa ng dharma. Ang mga gawang nagmumula sa yajña at dāna, at yaong isinilang mula sa pagsamba sa mga diyos, ay naparam din.

Verse 91

व्याप्तस्तथाखिलः स्वर्गो मानवैः स्पर्धयान्वितैः । सार्धं देवैर्विमानस्थैरप्सरोगणसेवितैः

Kaya napuno ang buong langit ng mga tao na udyok ng paglalaban-laban; kasama ang mga diyos na nananahan sa mga vimāna sa himpapawid, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng apsarā.

Verse 92

एतस्मिन्नेव काले तु धर्मराजः समाययौ । यत्र वेदध्वनिर्ब्रह्मा ब्रह्मलोकं समाश्रितः

Sa mismong sandaling iyon, dumating si Dharmarāja—doon kung saan si Brahmā, sa gitna ng alingawngaw ng mga Veda, ay nananahan sa Brahmaloka.

Verse 93

अब्रवीद्दुःखितो दीनः क्षिप्त्वाग्रे पत्रकद्वयम् । एकं पापसमुद्भूतमन्यद्धर्मसमुद्भवम्

Lugmok at nagdadalamhati, siya’y nagsalita at inihagis sa harap ang dalawang dahong may sulat: “Ang isa’y nagmula sa kasalanan, at ang isa’y nagmula sa dharma.”

Verse 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

At ang nakasulat, sa sari-sari at kahanga-hangang anyo, ay nagpahayag nito: sa banal na kṣetra ni Hāṭakeśvara ay naroon ang isang pares ng mga banal na tīrtha ng mga diyos.

Verse 95

शूद्राख्यं ब्राह्मणीनाम तथान्यत्पद्ममंडितम् । तथा तत्रास्ति लिंगं च पुण्यं माहेश्वरं महत्

Ang isang tīrtha ay tinatawag na “Śūdrā”, at ang isa pa’y “Brāhmaṇī”, na pinalalamutian ng mga anyong-loto; at naroon din ang isang dakila at banal na liṅga ni Māheśvara.

Verse 96

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

Sa bisa ng tatlong iyon, ang lahat ng tao—kahit nabibigatan ng kasalanan—ay nakararating sa tahanan ng tatlumpung mga deva (langit).

Verse 97

शून्या मे नरका जाताः सर्वे ते रौरवादयः

“Naging walang laman ang aking mga impiyerno—lahat, simula sa Raurava.”

Verse 98

न कश्चिद्यजनं चक्रे न दानं न च तर्पणम् । देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां विशेषतः

“Walang sinuman ang nagsagawa ng yajña (pagsamba), ni nagbigay ng dāna (kawanggawa), ni gumawa ng tarpaṇa (handog na pampalubag)—para sa mga deva, sa mga ninuno, at lalo na sa mga tao.”

Verse 99

तस्मान्मुक्तो मया सर्वो योऽधिकारस्तवोद्भवः । नियोजयस्व तत्रान्यं कञ्चिच्छक्ततमं ततः

“Kaya ako’y napalaya sa lahat ng tungkuling nagmula sa iyo; magtalaga roon ng iba, ang pinakamarapat at pinakamalakas, bilang kapalit ko.”

Verse 100

अप्रमाणं स्थितं सर्वमेतत्पत्रद्वयं मम । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह समानीय शतक्रतुम्

“Ang dalawang talaang ito na akin ay naging walang bisa na.” Pagkarinig noon, nagsalita ang Isinilang sa Loto (Brahmā), matapos ipatawag si Śatakratu (Indra).

Verse 101

गत्वा शीघ्रतमं मर्त्ये त्वं शक्र वचनान्मम । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

“O Śakra (Indra), sa aking utos ay pumaroon ka agad sa daigdig ng mga mortal—tungo sa pook ng Hāṭakeśvara, sa walang kapantay na magkaparis na tīrtha.”

Verse 102

शूद्र्याख्यं ब्राह्मणीत्येव यच्च लिंगमनुत्तमम् । तत्रस्थं नाशय क्षिप्रं कृत्वा पांसुप्रवर्षणम्

“Ang tīrtha na tinatawag na Śūdrā, at ang tinatawag na Brāhmaṇī, at gayundin ang walang kapantay na liṅga—wasakin mo agad ang naroon, sa pamamagitan ng pagpapabuhos ng ulang-alikabok.”

Verse 103

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रो गत्वा भूमितलं ततः । पांसुभिः पूरयामास ते तीर्थे लिंगमेव च

Sinabi ni Sūta: “Nang marinig iyon, si Śakra (Indra) ay nagmadaling bumaba sa ibabaw ng lupa; at sa mismong tīrtha na iyon, pinuno niya ng lupa at alikabok, pati ang liṅga ay natabunan.”

Verse 104

अद्यापि कलिकालेऽस्मिन्द्वाभ्यां गृह्य सुमृत्तिकाम् । स्नात्वा च तिलकं कार्यं सर्वपापविशुद्धये

Kahit ngayon, sa panahong Kali na ito, kunin sa dalawang kamay ang mainam na banal na lupa; maligo at saka ipahid bilang tilaka—upang ganap na luminis sa lahat ng kasalanan.

Verse 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

Kapag dumating ang ika-labing-apat na araw (caturdaśī) at ito’y tumapat sa Lunes, sinumang magsagawa roon ng śrāddha gamit ang dalawang kamay (sa banal na lupa) at may sukdulang pananampalataya—ano pa ang kailangan niya sa Gayā-śrāddha? Gayon ang ipinahayag ni Svāyambhuva Manu.

Verse 106

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा सा ब्राह्मणी जाता शूद्री चापि तथापरा

O pinakamainam sa mga dwija, naisalaysay ko na ang lahat ng aking tinanong—kung paanong ang babaeng iyon ay naging isang brāhmaṇī, at kung paanong ang isa pa ay naging isang śūdrī rin.

Verse 107

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा द्विजसत्तमाः । सोऽपि तद्दिनजात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

At sinumang makinig nito nang may debosyon—o bumigkas man, O pinakamainam sa mga dwija—siya rin ay napapalaya sa mga kasalanang naipon hanggang sa araw na iyon; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 108

एवं नरो न कः सिद्धस्तस्य लिंगस्य पूजनात् । चिरायुश्च तथा जातो यथान्यो नात्र विद्यते

Kaya nga, sinong tao ang hindi magtatamo ng tagumpay sa pagsamba sa liṅga na iyon? At siya’y nagkakaroon ng mahabang buhay na dito’y wala nang maihahambing.