Adhyaya 19
Isinalaysay ni Sūta na si Haring Vidūratha, matapos muling makasama ang mga aliping nagdadalamhati at magpahinga sa gubat kasama ng mga asceta, ay nagbalik patungong Māhiṣmatī at saka naglakbay-pananampalataya sa Gayāśiras. Doon ay nagsagawa siya ng śrāddha nang may pananampalataya. Sa mga pangitain sa panaginip, lumitaw ang isang nilalang na si Māṃsāda sa anyong dibino at nagpahayag na siya’y napalaya mula sa kalagayang preta dahil sa ritwal ng hari. Pagkaraan, may isa pang preta—nakilalang Kṛtaghna (ang walang utang-na-loob; kaugnay rin ng pagnanakaw ng “yaman ng lawa”)—na nagpakitang patuloy na pinahihirapan, sapagkat ang kasalanan ang humahadlang sa kanyang paglaya. Itinuro niya na ang paglaya ay nakasalalay sa satya (katotohanan/katapatan), at pinuri ang satya bilang pinakamataas na Brahman, bilang tapas, kaalaman, at prinsipyong nagtataguyod sa kaayusan ng sansinukob; kung wala ang satya, nawawalan ng bunga ang paglilingkod sa tīrtha, dāna, svādhyāya, at paglilingkod sa guru. Nagbigay ang preta ng tiyak na tagubilin sa lugar at ritwal: sa Cāmatkārapura sa kṣetra ni Hāṭakeśvara naroon ang Gayāśiras na natatabunan ng buhangin; sa ilalim ng punong plakṣa, gamit ang darbha, mga ligaw na gulay at linga (sesame) ng gubat, dapat magsagawa agad ng śrāddha. Sinunod ito ni Vidūratha, naghukay ng munting balon para sa tubig, at tinapos ang ritwal; agad na nag-anyong dibino ang preta at umalis sakay ng sasakyang makalangit. Nagtatapos ang salaysay sa pagtatatag ng katanyagan ng balong iyon bilang walang patid na pinagmumulan ng kapakinabangan para sa mga ninuno: ang śrāddha roon sa araw ng bagong buwan ng “preta” na kalahating buwan, gamit ang kālaśāka (isang tiyak na ligaw na gulay), linga ng gubat, at pinutol na darbha, ay nagbibigay ng ganap na bunga ng Kṛtaghna-preta-tīrtha. Ipinahihiwatig na laging naroroon ang iba’t ibang uri ng pitṛ, at inirerekomenda ang śrāddha roon sa wastong panahon o kahit lampas sa karaniwang petsa upang patuloy na masiyahan ang mga ninuno.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तस्य भूपस्य सेवकाः । केचिच्च दैवयो गेन श्वापदैरर्धभक्षिताः
Sinabi ni Sūta: Sa sandaling iyon, dumating ang mga lingkod ng hari. Ang ilan sa kanila, dahil sa pag-ikot ng tadhana, ay kalahating nalapa ng mababangis na hayop.
Verse 2
क्षुत्पिपासातुरा दीना दुःखेन महताऽन्विताः । पदपद्धतिमार्गेण येन यातः स भूपतिः
Pinahihirapan ng gutom at uhaw, abang-aba at nababalot ng matinding dalamhati, dumating sila sa mismong landas na dinaanan ng haring iyon.
Verse 3
ते दृष्ट्वा पार्थिवं तत्र दिष्ट्यादिष्ट्येति सादरम् । ब्रुवंतः पादयोस्तस्य पतिता हर्षसंयुताः
Nang makita nila roon ang hari, magalang silang sumigaw, “Mapalad! Mapalad!” at sa galak, nagpatirapa sa kanyang paanan.
Verse 4
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य व्यसनं सैन्यसंभवम् । प्रोचुश्चैव यथादृष्टम नुभूतं यथाश्रुतम्
Pagkaraan, iniulat nila sa panginoon ng mga tao, ang hari, ang kapahamakan na dumapo sa hukbo—isinaysay ang kanilang nakita, ang kanilang dinanas, at ang kanilang narinig.
Verse 5
अथ ते तापसाः सर्वे स च राजा ससेवकः । प्रसुप्ताः पादपस्याधः पर्णान्यास्तीर्यभूतले
Pagkatapos, ang lahat ng mga asceta at ang hari kasama ang kanyang mga tagapaglingkod ay natulog sa ilalim ng isang puno, na naglatag ng mga dahon sa lupa.
Verse 6
ततस्तेषां प्रसुप्तानां सर्वेषां तत्र कानने । अतिक्रांता सुखेनैव रजनी सा महात्मनाम्
Pagkaraan, habang natutulog ang lahat ng mararangal sa gubat na iyon, ang gabi ay lumipas nang payapa at magaan para sa kanila.
Verse 7
ततः स प्रातरुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । तं मुनिं प्रणिपत्योच्चैरनुज्ञाप्य मुहु र्मुहुः
Pagkatapos, pagbangon sa bukang-liwayway at matapos ang mga gawang pang-umaga, yumukod siya sa pantas na muni at paulit-ulit na humingi ng pahintulot na lumisan, nang may lubos na paggalang.
Verse 8
निजैस्तैः सेवकैः सार्धं प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति । माहिष्मतीं समुद्दिश्य दृष्ट्वा मार्गे शनैःशनैः
Kasama ang sarili niyang mga tagapaglingkod, siya’y naglakbay patungo sa kanyang lungsod; at sa pagtutungo sa Māhiṣmatī, nagpatuloy siya sa daan nang dahan-dahan, hakbang sa hakbang.
Verse 9
ततो निजगृहं प्राप्य कञ्चि त्कालं महीपतिः । विश्रम्य प्रययौ पश्चात्तूर्णं पुण्यं गयाशिरः
Pagkaraan nito, nakarating ang hari sa sarili niyang tahanan at nagpahinga nang sandali; saka, nang walang pag-aatubili, mabilis siyang tumungo sa banal na Gayāśiras.
Verse 10
तच्च कालेन संप्राप्य स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । मांसादाय ददौ श्राद्धं श्रद्धापूतेन चेतसा
Nang marating niya ang pook sa takdang panahon, naligo siya, nagsuot ng nilabhang kasuotan at naging dalisay; saka, kinuha ang handog para kay Māṁsāda at nagsagawa ng śrāddha na may pusong pinabanal ng pananampalataya.
Verse 11
अथाऽसौ पृथिवीपालः स्वप्नांते च ददर्श तम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । विमानवरमारूढं स्तूयमानं च किंनरैः
Pagkatapos, ang tagapamahala ng daigdig, sa dulo ng panaginip, ay nakita siya—may suot na makalangit na kuwintas ng bulaklak at kasuutang banal, pinahiran ng makalangit na halimuyak—nakasakay sa maringal na vimāna, at pinupuri ng mga Kiṁnara.
Verse 12
मांसाद उवाच । प्रसादात्तव भूपाल मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवा लयम्
Sinabi ni Māṁsāda: «Sa iyong biyaya, O hari, ako’y napalaya mula sa kalagayang preta. Nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. Ngayon ay tutungo na ako sa tahanang makalangit, ang Tridiva.»
Verse 13
ततः स प्रातरुत्थाय हर्षाविष्टो महीपतिः । विदैवतं समुद्दिश्य चक्रे श्राद्धं यथोचितम्
Pagkatapos, kinaumagahan, bumangon ang hari na puspos ng galak; at ayon sa nararapat, isinagawa niya ang śrāddha, iniaalay at iniuukol sa Diyos at sa banal na kaayusan ayon sa tuntunin.
Verse 14
सोऽपि तेनैव रूपेण तस्य संदर्शनं गतः । स्वप्नांऽते भूमिपालस्य तद्वच्चोक्त्वा दिवं गतः
Siya man ay nagpakita rin sa harap ng hari sa gayunding anyo sa dulo ng panaginip; at matapos sabihin ang gayunding mga salita gaya ng dati, siya’y nagtungo sa langit.
Verse 15
ततः प्रातस्तृतीयेऽह्नि कृतघ्नस्य महीपतिः । चक्रे श्राद्धं यथापूर्वं श्रद्धापूतेन चेतसा
Pagkaraan, sa umaga ng ikatlong araw, muling isinagawa ng hari ang śrāddha gaya ng dati para kay Kṛtaghna, taglay ang isip na nilinis ng pananampalataya.
Verse 16
ततः सोऽपि समायातस्तस्य स्वप्ने महीपतेः । तेनैव प्रेतरूपेण दुःखेन महता वृतः
Pagkaraan, siya man ay dumating sa hari sa panaginip—sa mismong anyo ng isang preta, nababalot ng matinding pagdurusa.
Verse 17
कृतघ्न उवाच । न मे गतिर्महाराज संजाता पापकर्मिणः । तडागवित्तचौरस्य कृतघ्नस्य तथैव च
Sinabi ni Kṛtaghna: “O dakilang hari, para sa akin na gumagawa ng kasalanan, walang mabuting hantungan. Ako’y magnanakaw ng yaman na inilaan para sa lawa, at ako rin ay walang utang-na-loob.”
Verse 18
तस्मात्संजायते मुक्तिर्यथा मे पार्थिवोत्तम । तथैव त्वं कुरुष्याऽद्य सत्यवाक्यपरो भव
“Kaya nga, O pinakamainam sa mga hari, kumilos ka ngayon upang sumilang para sa akin ang paglaya (mokṣa); maging tapat sa salitang totoo at gawin mo ayon doon.”
Verse 19
सत्यमेव परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः । सत्यमेव परं ज्ञानं सत्यमेव परं श्रुतम्
Ang Katotohanan lamang ang Kataas-taasang Brahman; ang Katotohanan lamang ang pinakadakilang tapas (pagpapakasakit-espirituwal). Ang Katotohanan lamang ang pinakadakilang kaalaman; ang Katotohanan lamang ang pinakadakilang banal na aral na narinig sa paghahayag.
Verse 20
सत्येन वायु र्वहति सत्येन तपते रविः । सागरः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्
Sa Katotohanan umiihip ang hangin; sa Katotohanan naglalagablab ang araw. Sa kapangyarihan ng salitang tapat, ang karagatan ay hindi lumalampas sa hangganan nito.
Verse 21
तीर्थसेवा तपो दानं स्वाध्यायो गुरुसेवनम् । सर्वं सत्यविहीनस्य व्यर्थं संजायते यतः
Paglilingkod sa mga banal na pook (tirtha), tapas, pagkakawanggawa, svadhyaya (sariling pag-aaral), at paglilingkod sa guru—lahat ay nauuwi sa walang bunga para sa taong salat sa katotohanan.
Verse 22
सर्वे धर्मा धृताः पूर्वमेकत्राऽन्यत्र चाप्यृतम् । तुलायां कौतुकाद्देवैर्जातं तत्र ऋतं गुरु
Noong una, ang lahat ng dharma ay pinagsama-sama sa isang panig, at sa kabila ay inilagay rin ang ṛta. Sa pag-uusisa, itinimbang ito ng mga deva, at doon napatunayang higit na mabigat at dakila ang ṛta.
Verse 23
तस्मात्सत्यं पुरस्कृत्य मां तारय महामते । एतत्ते परमं श्रेयस्तपसोऽपि भविष्यति
Kaya nga, ilagay ang Katotohanan sa unahan at iligtas mo ako, O dakilang-isip. Ito ang magiging pinakamataas mong kabutihan—higit pa maging sa tapas.
Verse 24
विदूरथ उवाच । कथं ते जायते मुक्तिर्वद मे प्रेत सत्वरम् । करोमि येन तत्कर्म यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ः
Sinabi ni Vidūratha: “Sabihin mo agad sa akin, O preta, kung paano darating sa iyo ang kalayaan. Gagawin ko ang gawang iyon upang mangyari ito, kahit napakahirap.”
Verse 25
प्रेत उवाच । चमत्कारपुरे भूप श्रीक्षेत्रे हाटकेश्वरे । आस्ते पांसुभिराच्छन्नं कलेर्भीतं गयाशिरः
Sumagot ang preta: “O hari, sa Camatkārapura—sa loob ng banal na kṣetra ni Hāṭakeśvara—naroon ang Gāyāśiras, natatabunan ng alikabok at nanginginig sa takot sa Panahong Kali.”
Verse 26
अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य दर्भस्थानैः समंततः । कालशाकैस्तथानेकैस्तिलैश्चारण्यसंभवैः
Sa ilalim ng punong plakṣa, sa paligid ay may mga pook ng damong darbha; naroon din ang maraming halamang kālaśāka at mga butil ng ligaw na linga (sesame) na tumutubo sa gubat.
Verse 27
तत्र गत्वा तिलैस्तैस्त्वं तैः शाकैस्तैः कुशैस्तथा । श्राद्धं देहि द्रुतं येन मुक्तिः संजायते मम
Pumaroon ka roon at agad mong isagawa ang śrāddha gamit ang mga butil ng linga, ang mga gulay na iyon, at ang damong kuśa, upang sumilang para sa akin ang kalayaan.
Verse 28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स दीनस्य दयान्वितः । जगाम तत्र यत्राऽस्ते स वृक्षः प्लक्षसंज्ञकः
Nang marinig ang kanyang mga salita, siya—na nahabag sa abang nilalang—ay nagtungo sa pook na kinaroroonan ng punong tinatawag na plakṣa.
Verse 29
दृष्ट्वा शाकांस्तिलांस्तांस्तु दर्भांस्तेन यथोदितान् । अखनत्तत्र देशे च जलार्थे लघु कूपिकाम्
Nang makita niya ang mga gulay, ang linga (sesame), at ang damong darbha gaya ng pagkakalarawan, naghukay siya roon mismo ng isang munting balon upang makakuha ng tubig.
Verse 31
कृतमात्रे ततः श्राद्धे दिव्य रूपधरः पुमान् । विमानवरमारूढो विदूरथमथाऽब्रवीत्
Pagkatapos na pagkatapos ng śrāddha, isang lalaki na nag-anyong makalangit ang anyo ay sumakay sa isang napakahusay na sasakyang panghimpapawid at nagsalita kay Vidūratha.
Verse 32
मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादाच्च प्रेतत्वाद्दारुणाद्विभो । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदशालयम्
“Sa iyong biyaya, O makapangyarihan, ako’y napalaya mula sa kakila-kilabot na kalagayang preta. Nawa’y mapasa iyo ang kapayapaan; ngayon ay tutungo na ako sa tahanan ng mga deva.”
Verse 33
सूत उवाच । ततः प्रभृति सा तत्र कूपिका ख्यातिमागता । पितॄणां पुष्टिदा नित्यं गयाशीर्षसमुद्भवा
Sinabi ni Sūta: Mula noon, ang munting balon sa pook na iyon ay sumikat, laging nagbibigay-lakas sa mga Pitṛ (mga ninuno), at sinasabing nagmula sa Gayāśīrṣa.
Verse 34
प्रेतपक्षस्य दर्शायां यस्तस्यां श्राद्धमाचरेत् । कालशाकेन विप्रेंद्रास्तथारण्योद्भवैस्तिलैः
O pinakamainam sa mga brahmin, sinumang magsagawa ng śrāddha roon sa araw ng darśā (bagong buwan) ng pretapakṣa, gamit ang kālaśāka at mga linga (sesame) na tumubo sa gubat—
Verse 35
कृंतितैश्च तथा दर्भैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं कृतघ्नप्रेततीर्थतः
At sa damong darbha na wastong pinutol, na isinagawa nang may tunay na pananampalataya, natatamo niya ang ganap na bunga (ng ritwal) mula sa tīrtha na tinatawag na “Kṛtaghna-preta-tīrtha”.
Verse 36
अग्निष्वात्ताः पितृगणास्तथा बर्हिषदश्च ये । तत्र संनिहिता नित्यमाज्यपाः सोमपास्तथा
Ang mga pangkat ng Pitṛ na tinatawag na Agniṣvātta, at yaong tinatawag na Barhiṣad—kasama ang mga Ājyapa at mga Somapa—ay laging naroroon doon.
Verse 37
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । काले वा । यदि वाऽकाले पितॄणां तुष्टये सदा
Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap ay dapat isagawa roon ang ritong śrāddha—sa takdang panahon man o kahit sa di-takdang panahon—sapagkat ang mga ninuno ay laging nalulugod dahil dito.