Adhyaya 188

Verse 1

सूत उवाच । ततस्तु पंचमे चाह्नि संजाते ते द्विजोत्तमाः । श्वेतधौतांबराः सर्वे सुस्नाताः शुचयः स्थिताः

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, nang sumapit ang ikalimang araw, ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang ay tumayong handa—lubos na naligo, dalisay sa loob at labas, at pawang nakasuot ng puting kasuotang bagong laba.

Verse 2

चक्रुः सर्वाणि कर्माणि पुलस्त्येन प्रबोधिताः । सदोमध्ये गताश्चैव ऋत्विग्वरणपूर्वकाः

Sa pagtuturo ni Pulastya, isinagawa nila ang lahat ng itinakdang mga ritwal; at pagkaraan, matapos munang pumili ng mga ṛtvij na pari, sila’y pumasok sa gitna ng bulwagan ng paghahandog.

Verse 3

अध्वर्युणा समादिष्टान्प्रैषान्प्रोचुर्यथा क्रमम् । होमार्थं दीप्तवह्नौ च ऋत्विग्भिः सुसमाहितैः

Ayon sa tagubilin ng Adhvaryu, ipinahayag nila ang mga praiṣa, ang mga panawagang ritwal, sa wastong pagkakasunod; at para sa handog, ang mga pari na may matatag na pagninilay ay nagsagawa ng homa sa naglalagablab na apoy.

Verse 4

एतस्मिन्नेव काले तु ह्युद्गात्रा कर्म योजितम् । शंकुभिः क्रियते यच्च साम गीतिप्रसूचितम्

Sa mismong sandaling iyon, sinimulan ng Udgātṛ ang gawang-ritwal—yaong isinasagawa sa pamamagitan ng mga panandang śaṃku at itinuturo ng mga himig ng mga awit na Sāman.

Verse 5

सप्तावर्तं द्विजश्रेष्ठाः सदोमध्यगतेन च । यत्राऽगच्छंति ते सर्वे देवा यज्ञांशलालसाः

O mga pinakadakilang brāhmaṇa, sa ritwal na may pitong pag-ikot sa gitna ng bulwagan ng paghahandog, dumarating doon ang lahat ng mga diyos, sabik sa kanilang bahagi ng yajña.

Verse 6

सोमपानकृते चैव विशेषेण मुदान्विताः । प्रारब्धे सोमभक्ष्येऽथ गीते चोद्गातृनिर्मिते

At dahil sa pag-inom ng Soma, napuspos sila ng natatanging galak. Nang masimulan ang bahagi ng Soma at magsimula ang awit na nilikha ng Udgātṛ, nagtipon ang ritwal ng ganap na mapalad na bisa.

Verse 7

आगता कन्यका चैका सामगीतिसमुत्सुका । शंकुकर्णनजं चित्रं वांछमाना विचक्षणा

Pagkaraan, dumating ang isang dalaga, sabik sa awit na Sāma; matalino at mapanuri, ninasa niyang masilayan ang kababalaghang anyo na isinilang mula kina Śaṃku at Karṇa.

Verse 8

छन्दोगस्य सुता श्रेष्ठा देवशर्माभिधस्य च । औदुम्बरीति नाम्ना सा सामश्रवणलालसा

Siya ang marangal na anak na babae ng Chāndoga na nagngangalang Devaśarman. Audumbarī ang kanyang pangalan, at taimtim siyang nananabik na marinig ang mga awit na Sāman.

Verse 9

उद्गातारं च सदसि वचनं व्याजहार सा । यथायथा प्रवर्तंते शंकवः सामसूचिताः

Sa kapulungan, kinausap niya ang Udgātṛ sa banal na pananalita, na ipinaliwanag kung paanong paisa-isang hakbang, ang mga tulos na śaṃku—ayon sa ipinahihiwatig ng mga awit na Sāman—ay pinakikilos sa ritwal.

Verse 10

दक्षिणाग्नौ द्रुतं गत्वा कुरु होमं यथोदितम् । येन त्वं मुच्यसे पापान्न चेद्व्यर्थो भविष्यति

Magmadali ka sa apoy sa timog at isagawa ang homa nang ayon sa iniutos; sa pamamagitan niyon, mapapalaya ka sa mga kasalanan—kung hindi, mauuwi sa wala ang lahat.

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा साभिप्रायं द्विजोत्तमाः । ततः स चिन्तयामास यावत्तद्व्याहृतं वचः

Nang marinig ang kanyang mga salita at maunawaan ang lihim na diwa, ang pinakadakila sa mga dwija ay tumigil; saka siya nagmuni-muni nang sandali sa sinabi niya.

Verse 12

ततः पप्रच्छ तां कन्या मुद्गाता विस्मयान्वितः । कुतस्त्वमसि चाऽयाता सुता कस्य वदस्व मे

Pagkaraan, si Mudgāta na puno ng pagkamangha ay nagtanong sa dalaga: “Saan ka nagmula? Kaninong anak ka? Sabihin mo sa akin.”

Verse 13

औदुम्बर्युवाच । पर्वतस्य सुता चास्मि विख्याता देवशर्मणः । जातिस्मरा महाभाग प्राप्ता गन्धर्वलोकतः

Sinabi ni Audumbarī: “O mapalad na dakila, ako ang anak na babae ni Parvata, na tanyag sa pangalang Devaśarmā. Ako’y jātismara, na nakaaalaala ng mga dating kapanganakan, at ako’y nagmula sa daigdig ng mga Gandharva.”

Verse 14

उद्गातोवाच । गन्धर्वस्य सुता कस्य केन शप्तासि पुत्रिके । कदा ते भविता मोक्षो मानुषत्वस्य कीर्त्तय

Wika ni Udgāta: “Kanino kang anak na dalaga sa mga Gandharva? Sino ang sumumpa sa iyo? At kailan ka magkakamit ng paglaya mula sa kalagayang pagiging tao—ipahayag mo sa akin.”

Verse 15

औदुम्बर्युवाच । नारदः पर्वतश्चैव गन्धर्वौ विदितौ जनैः । पर्वतस्य सुता चास्मि शप्ताहं नारदेन हि

Sumagot si Audumbarī: “Si Nārada at si Parvata ay mga Gandharva na kilala ng mga tao. Ako ang anak na babae ni Parvata, at tunay na isinumpa ako ni Nārada.”

Verse 16

विपंचीं वादयन्स्वैरं दृष्टः स मुनिसत्तमः । अजानंत्या च तानानां विशेषं मूर्च्छनोद्भवम् । मया स हसितोऽतीव तानभंगतया गतः

“Nakita ang pinakadakilang pantas na muni na malayang tumutugtog ng vipaṃcī. Dahil hindi ko nalalaman ang maseselang pagkakaiba ng mga tánang bunga ng wastong pagmomodula, labis ko siyang pinagtawanan, inakalang ‘basag’ ang kanyang mga nota.”

Verse 17

ततः स कुपितो मह्यं ददौ शापं द्विजोत्तमः । मिथ्यापहसितो यस्मादहं शापमतोऽर्हसि

“Pagkaraan, nagalit sa akin ang pinakadakilang dvija at nagbigay ng sumpa: ‘Sapagkat mali ang iyong panlilibak at pagtawa sa akin, kaya nararapat kang tumanggap ng sumpa.’”

Verse 18

मानुषाणामयं धर्मस्तस्मात्त्वं मानुषी भव । मया प्रसादितः सोऽथ पित्रा सार्धं मुनीश्वरः

“‘Ito ang dharma ng mga tao; kaya maging tao ka.’ Pagkaraan, napayapa ang dakilang muni—dahil sa aking pagmamakaawa kasama ang aking ama.”

Verse 19

शापांतं कुरु मे नाथ बालिशाया विशेषतः । मानुषत्वं च मे भूयात्सुस्थाने सुकुले विभो

O Panginoon, wakasan Mo ang aking sumpa—lalo na’t ako’y naging hangal. At nawa’y ang aking pagsilang bilang tao ay sa mabuting pook at sa marangal na angkan, O Makapangyarihan.

Verse 20

सुस्थाने चांतकालश्च ब्राह्मणस्य निवेशने । ततोऽहं तेन संप्रोक्ता चमत्कारपुरें शुभे

(Ipinagkaloob niya) na ang aking huling sandali ay sa mabuting pook, sa tahanan ng isang Brāhmaṇa. Pagkaraan, itinuro niya sa akin ang mapalad na lungsod na tinatawag na Camatkārapura.

Verse 21

देवशर्मा तु विप्रेंद्रः कुलीनः सर्वशास्त्रवित् । तस्य तु ब्राह्मणी नाम्ना सत्यभामेति विश्रुता

May isang pangunahing brāhmaṇa na nagngangalang Devaśarmā—marangal ang angkan at bihasa sa lahat ng śāstra. Ang kanyang asawa, isang brāhmaṇī na tanyag sa pangalang Satyabhāmā, ay kilala ng marami.

Verse 22

तस्या गर्भं समासाद्य मानुषत्वं समाचर । यदा पैतामहो यज्ञस्तस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति

“Pumasok ka sa sinapupunan niya at tanggapin ang pagsilang bilang tao. Kapag isasagawa sa banal na kṣetra na iyon ang handog na ‘Paitāmaha’, (magaganap ang itinakda).”

Verse 23

उद्गातुः समये तस्य शंकोश्चैव विपर्यये । तदा तु स त्वया वाच्यो ह्यस्थाने शंकुराहितः । सर्वदेवसभा मध्ये तदा मोक्षो भविष्यति

“Sa oras na itinakda para sa udgātṛ (ang mang-aawit ng Sāma-veda), at kapag si Śaṅku ay kumilos nang salungat sa wastong kaayusan, sabihin mo: ‘Ang śaṅku, ang tulos, ay naitindig sa maling lugar.’ Sa gitna ng kapulungan ng lahat ng mga diyos, doon magaganap ang paglaya.”

Verse 24

इमां मे दैविकीं कांतां तनुं पश्य द्विजोत्तम । विमानं पश्य चायातं पित्रा संप्रेषितं मम

“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, masdan mo ang aking katawang banal at maningning. At masdan mo rin ang vimāna sa langit na dumating, na ipinadala ng aking ama.”

Verse 25

उद्गातोवाच । तुष्टोऽहं ते विशालाक्षि यज्ञस्याऽविघ्नकारके । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्देवसंभवे । वरं वरय मत्तस्त्वं तस्मादौदुम्बरीप्सितम्

Wika ng Udgātṛ: “O malalaking-mata, tagapag-alis ng mga hadlang sa yajña, ako’y nalulugod sa iyo. Lalo pa’t ikaw ay may pinagmulan na maka-diyos, hindi dapat maging walang saysay ang aking pagpapakita sa iyo. Kaya, O Audumbarī, hingin mo sa akin ang biyayang ninanais mo.”

Verse 26

औदुम्बर्युवाच । यदि मे यच्छसि वरं सन्तुष्टो ब्राह्मणोत्तम । सर्वेषामेव देवानां पुरतश्च ददस्व तम्

Sinabi ni Audumbarī: “Kung ikaw, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ay nalugod at magbibigay sa akin ng isang biyaya, ipagkaloob mo iyon sa harap ng lahat ng mga deva.”

Verse 27

अद्यप्रभृति यः कश्चिद्यज्ञं भूमौ समाचरेत् । तस्मिन्सदसि मध्यस्था मूर्तिः कार्या यथा मम

“Mula sa araw na ito, sinumang magsagawa ng yajña sa lupa—sa loob ng bulwagang handog (sadas), dapat gumawa ng isang larawan/anyo at ilagay sa gitna, na kawangis ko.”

Verse 28

ततो मत्पुरतश्चैव कार्यं शकुप्रचारणम् । स्वर्गस्थाया भवेत्तुष्टिर्मम तेन कृतेन च

“Pagkaraan, sa harap ko rin ay isagawa ang ritwal na ‘śaku-pracāraṇa’. Sa gawaing iyon, ako—na nananahan sa langit—ay masisiyahan.”

Verse 29

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उद्गाता तामथाब्रवीत् । अद्यप्रभृति यः कश्चिद्यज्ञमत्र करिष्यति

Wika ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, sumagot ang Udgātṛ sa kanya: “Mula sa araw na ito, sinumang magsasagawa ng yajña (handog na sakripisyo) dito…”

Verse 30

सदोमध्ये तु तां स्थाप्य पूजयित्वा विलेपनैः । वस्त्रैराभरणैश्चैव गन्धपुष्पानुलेपनैः

“…pagkaluklok sa kanya sa gitna ng bulwagan ng paghahandog, siya’y sambahin sa pamamagitan ng mga pamahid at palamuti—maghandog ng kasuotan at alahas, at magpahid ng pabango at mga bulaklak.”

Verse 31

ततः शंकुप्रचारं तु करिष्यति तदग्रतः । एतद्वाक्यं मया प्रोक्तं सर्वदेवसमा गमे

“Pagkatapos, sa mismong harapan mo, isasagawa ang ritwal na śaṅku-pracāra (seremonyang pagsukat/pagmamarka sa pamamagitan ng tulos). Ang pahayag na ito’y sinabi ko sa kapulungan na pinagtitipunan ng lahat ng mga diyos.”

Verse 32

नान्यथा भावि भद्रं ते त्वं संतोषं परं व्रज । त्वया विरहितं भद्रे सदःकर्म करिष्यति

“Hindi ito mangyayari sa ibang paraan—nawa’y maging mapalad ka. Humayo ka sa sukdulang kapanatagan. O pinagpala, kahit wala ka, ang sadaḥ-karma (ritwal ng kapulungan) ay maisasagawa nang wasto.”

Verse 33

वृथा भावि च तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा । या नारी सदसो मध्ये फलैस्त्वां पूजयिष्यति

“Kung hindi, ang lahat ng iyon ay magiging walang saysay—gaya ng handog na ibinuhos sa abo. Ngunit ang babaeng, sa gitna ng kapulungan, ay sasamba sa iyo sa pamamagitan ng mga bunga…”

Verse 34

फलेफले कोटिगुणं तस्याः श्रेयो भविष्यति । सफलाश्च दिशः सर्वा भविष्यंति न संशयः

Sa bawat bungang iniaalay, ang kapakanan at banal na gantimpala para sa kanya ay magiging isang milyong ulit. Ang lahat ng dako para sa kanya ay magiging mabunga—walang alinlangan.

Verse 35

वस्त्रमाभरणं या च पुष्पधूपादिकं तथा । तुभ्यं दास्यति तत्सर्वं तस्याः कोटिगुणं फलम्

Sinumang babae ang maghandog sa iyo ng kasuotan at mga alahas, gayundin ng mga bulaklak, insenso, at iba pang alay—anuman ang ibigay niya, ang bunga nito para sa kanya ay magiging isang milyong ulit.

Verse 36

परं तावत्प्रतीक्षस्व मा विमानं समारुह । देवि केनापि कार्येण तव पूजां समाचरे

Ngunit sa ngayon, maghintay ka muna—huwag munang sumakay sa karwaheng makalangit. O Diyosa, sa anumang paraan o dahilan, ipagawa ang pagsamba sa iyo.

Verse 37

देवा ऊचुः । युक्तं त्वया द्विजश्रेष्ठ वचनं समुदाहृतम् । अस्माकमपि वाक्येन सत्यमेतद्भविष्यति

Nagsalita ang mga diyos: “Tunay na wasto ang salitang iyong binigkas, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang. Sa aming sariling pahayag din, ito’y tiyak na magiging totoo.”

Verse 38

सूत उवाच । उद्गात्रा सैतमुक्ता च तिष्ठतिष्ठेत्यथोदिता । देवी वरविमानेन गृहीता सांऽबरे स्थिता

Sinabi ni Sūta: “Nang masabihan nang gayon ng udgātṛ, ang mang-aawit ng Sāma, at saka tinawag na ‘Manatili, manatili!’, ang Diyosa ay isinakay sa maringal na sasakyang makalangit at nanatiling nakahimpil sa himpapawid.”

Verse 39

एतस्मिन्नेव काले तु देवशर्मसुताऽभवत् । देवी नगरमध्यस्थां सर्वा नार्यो द्विजोत्तमाः

Sa mismong sandaling iyon, nagpakita ang anak na babae ni Devaśarman. Ang Diyosa ay tumindig sa gitna ng lungsod, at ang lahat ng kababaihan (at ang mararangal na dalawang-ulit-isinilang)…

Verse 40

कुतूहलात्समायातास्तस्या दर्शनलालसाः । काचित्फलानि चादाय काचिद्वस्त्राणि भक्तितः । यथार्हं पूजिता ताभिः सर्वाभिश्च द्विजोत्तमाः

Dahil sa pagkamangha, nagtipon sila, sabik sa kanyang darśana. May nagdala ng mga prutas, may nagdala ng mga kasuotan nang may debosyon. Kaya, ayon sa nararapat, siya’y sinamba ng lahat, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-isinilang.

Verse 41

श्रुत्वा स्वदुहितुः सोऽपि देवशर्मा समाययौ । सपत्नीकः प्रहृष्टात्मा विस्मयोत्फुल्ललोचनः

Nang marinig ang balita tungkol sa sarili niyang anak na babae, dumating din doon si Devaśarmā—kasama ang kanyang asawa. Puspos ng galak ang kanyang puso, at ang kanyang mga mata’y lumaki sa pagkamangha.

Verse 42

सोऽपि यावत्प्रणामं च तस्याश्चक्रे द्विजो त्तमाः । सपत्नीकस्तदा प्रोक्त्वा निषिद्धस्तु तथा तया

Nang ang dakilang brāhmaṇa ay magpapatirapa na sa kanya, habang nakatayo kasama ang kanyang asawa, siya’y kinausap noon at pinagbawalan niya sa gayon.

Verse 43

ताततात नमस्कारं मा मे कुरु सहांबया । प्राप्ता स्वर्गगतिर्नाम मम नाशं प्रया स्यति

Wika niya: “Ama, ama—huwag kang yumukod sa akin, kahit kasama si ina. Naabot ko na ang landas patungong langit; kung gagawin mo iyan, masisira ang aking natamong bunga.”

Verse 44

तिष्ठात्रैव सपत्नीको यावदद्य दिनं विभो । त्वामादाय सपत्नीकं यास्यामि त्रिदिवालयम् । अनेनैव शरीरेण याचयित्वा सुरो त्तमान्

Manatili rito kasama ang iyong asawa, O kagalang-galang, hanggang matapos ang araw na ito. Isasama ko kayo—ikaw at ang iyong asawa—patungo sa tahanan ng mga diyos, at sa mismong katawang ito ay magsusumamo ako sa pinakadakilang mga diyos.

Verse 45

ततस्तौ हर्षितौ तत्र पितरौ हि व्यवस्थितौ । प्रेक्षमाणौ सुतायास्तां पूजां जनविनिर्मिताम् । मन्यमानौ तदात्मानमधिकं सर्व देहिनाम्

Pagkaraan, ang dalawang magulang ay tumayo roon na nagagalak, minamasdan ang pagsamba na inihanda ng mga tao para sa kanilang anak na babae, at iniisip na ang kalagayan niya’y higit kaysa sa lahat ng may katawan.

Verse 46

तस्य ये स्वजनाः केचित्सर्वे तेऽपि द्विजोत्तमाः । शंसमाना सुतां तां तु तत्समीपं व्यवस्थिताः

At ang sinumang kamag-anak niya na naroon—yaong mahuhusay na brāhmaṇa rin—ay tumayo malapit sa kanya, pinupuri ang anak na babae.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भृगुर्यत्र पितामहः । निष्क्रम्य सदसस्तस्मात्कृताञ्जलिरुवाच तम्

Sa sandaling iyon, dumating si Bhṛgu sa kinaroroonan ng Lolo ng Sansinukob (Brahmā). Lumabas siya mula sa kapulungan at, nakatiklop ang mga kamay sa paggalang, nagsalita sa kanya.

Verse 48

उद्गात्रा देव चात्मीयो मार्गः श्रुतिविवर्जितः । विहितः कन्यकां धृत्वा सदोमध्ये सुरेश्वर

“O Panginoon, isang paring Udgātṛ ang nagtatag ng sariling gawi na walang batayang Veda—paglalagay ng isang dalaga sa gitna ng kapulungan, O Hari ng mga diyos.”

Verse 49

देवत्वं जल्पितं तस्या नागर्याः सुरसंनिधौ । सोमपानं तथा कुर्मो वयं तत्र तया सह

Sa harap ng mga diyos, ipinahayag ng dalagang taga-lungsod ang kanyang pagka-diyos; at doon din, kami’y nakibahagi sa banal na inuming Soma kasama niya.

Verse 51

सोऽब्रवीच्छापभ्रष्टेयं गन्धर्वी ब्राह्मणालये । अवतीर्णा विधेर्यज्ञे मुक्ति रस्याः प्रकीर्तिता

Sinabi niya: “Ang Gandharvī na ito, na nalugmok dahil sa sumpa, ay bumaba sa sambahayan ng isang brāhmaṇa. Sa yajña ni Brahmā (Vidhi), ipinahayag na ang kanyang paglaya.”

Verse 52

नारदेन पुरा देव कोपेन च तथा मुदा । तस्या देव वरो दत्तो मया तुष्टेन सांप्रतम्

O Deva, noong unang panahon—sa pamamagitan ni Nārada, sa gitna ng galit at kagalakan—ako, na nalugod, ay nagkaloob ngayon sa kanya ng isang banal na biyaya.

Verse 53

शंकुप्रचारं नो बाह्यं तव संपत्स्यते क्वचित् । देवैः सर्वैः समानीता प्रतिष्ठां प्रपितामह

Ang iyong paggalaw na lalampas sa hanggahang itinakda ng panukat na tulos ay hindi kailanman mangyayari; sapagkat ang banal na pagtatatag ay naisakatuparan ng lahat ng mga diyos, O Prapitāmaha.

Verse 54

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः कैलासाच्च द्विजोत्तमाः । श्रुत्वा चौदुंबरीजातं माहात्म्यं धरणीतले

Noon ding sandali, dumating mula sa Kailāsa ang mga pinakadakila sa mga dvija; at sa ibabaw ng lupa, narinig nila ang dakilang kabanalan ng bagay na sumibol mula sa punong Udumbara (higuera).

Verse 55

यज्ञे पैतामहे चैव हाटकेश्वरसंभवे । क्षेत्रे पुण्यतमे तत्र पूजार्थं द्विजसत्तमाः

O pinakamainam sa mga dwija! Sa pinakabanal na kṣetra roon—sa yajña ni Paitāmaha, sa pook na kaugnay ng pagpapakita ni Hāṭakeśvara—sila’y dumating upang magsagawa ng pūjā.

Verse 56

हृष्टा मातृगणा ये च अष्टषष्टिप्रमाणतः । पूज्यंते ये च गन्धर्वैः सिद्धैः साध्यैर्मरुद्गणैः

Nagagalak ang mga pangkat ng mga Ina—animnapu’t walo ang bilang—na sinasamba ng mga Gandharva, Siddha, Sādhya, at ng mga pangkat ng Marut.

Verse 57

पृथक्पृथग्विधै रूपैर्लोकविस्मयकारकैः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च गायंत्यश्च तथापराः

Sa sari-saring anyong nakapanggigilalas sa mga daigdig, ang ilan ay sumasayaw, ang ilan ay tumatawa, at ang iba nama’y umaawit din.

Verse 58

तासां कोलाहलं श्रुत्वा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । विस्मयं परमं प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

Nang marinig ang kanilang malakas na kaingayan, ang lahat ng mga deva—pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu, kasama si Indra—ay napasa pinakamataas na pagkamangha.

Verse 59

किमेतदिति जल्पंतः प्रोत्थिता यज्ञमंडपात् । एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वास्ता यत्र पद्मजः

Sinasabi nila, “Ano ito?”, tumindig sila mula sa maṇḍapa ng yajña; at sa sandaling iyon, dumating ang lahat sa kinaroroonan ni Padmaja (Brahmā).

Verse 60

प्रणम्य शिरसा हृष्टास्ततः प्रोचुस्तु सादरम् । वयमेवं समायाताः श्रुत्वा ते यज्ञमुत्तमम्

Yumukod sila nang masaya at nagpatirapa, saka nagsalita nang may paggalang: “Narito kami, sapagkat nabalitaan namin ang iyong dakilang handog na yajña.”

Verse 61

आमंत्रिताश्च देवेश वायुना जगदायुना । यज्ञभागा न चास्माकं विद्यंते यज्ञकर्मणि

At kami’y inanyayahan din, O Panginoon ng mga diyos, ni Vāyu—ang hininga ng buhay ng sanlibutan. Ngunit sa gawaing yajña, wala kaming nakatalagang bahagi ng handog.

Verse 62

एतान्येव दिनानीह नायातास्तेन पद्मज । औदुंबरीं वयं श्रुत्वा ह्यपूर्वां तेन संगताः

“O Ipinanganak sa Loto (Brahmā), ilang araw pa lamang ang lumipas mula noon. Nang marinig namin ang kamangha-mangha at di-pa-nangyayaring Audumbarī, kami’y nagtipon at dumating.”

Verse 63

सा दृष्ट्वा पूजिताऽस्माभिः प्रणिपातपुरःसरम् । पर्वतस्य सुता यस्माद्गन्धर्वस्य महात्मनः

“Nang makita namin siya, sinamba namin siya, na nagsimula sa pagpapatirapa; sapagkat siya ang anak na babae ng marangal na Gandharva na nagngangalang Parvata.”

Verse 64

सर्वकामप्रदा स्त्रीणां सर्वदेवैः प्रतिष्ठिता । स्थानं दर्शय चास्माकं त्वं देव प्रपितामह

“Ipinagkakaloob niya sa mga babae ang lahat ng ninanais at itinatag bilang banal ng lahat ng mga diyos. O banal na Dakilang Ninuno (Brahmā), ipakita mo sa amin ang nararapat na lugar.”

Verse 65

अष्टषष्टिप्रमाणश्च गणोऽस्माकं व्यवस्थितः । तच्छ्रुत्वा पद्मजो ज्ञात्वा संकीर्णं यतमंडपम् । व्याप्तं देवगणैः सर्वैस्त्रयस्त्रिंशत्प्रमाणकैः

“Ang aming pangkat ng mga kasama ay nakaayos sa bilang na animnapu’t walo. Nang marinig ito, naunawaan ng Isinilang sa Loto (Brahmā) na ang bulwagan ng pagtitipon ay nagsiksikan—napalibutan at napuno ng lahat ng pangkat ng mga deva, na may tatlumpu’t tatlong uri.”

Verse 66

ततो मध्यगमाहूय स तदा नगरोद्भवम् । श्रुताध्ययनसंपन्नं वृहस्पतिमिवापरम् । अब्रवीच्छ्लक्ष्णया वाचा त्यक्ता मौनं पितामहः

“Pagkaraan, ipinatawag niya sa gitna ang isang isinilang sa mga Nāgara—ganap sa pakikinig at pag-aaral ng banal na kaalaman, na wari’y isa pang Bṛhaspati. Noon, ang Lolo Brahmā, binasag ang katahimikan, at nagsalita sa banayad na tinig.”

Verse 67

त्वं गत्वा मम वाक्येन विप्रान्नागरसंभवान् । प्रब्रूहि गोत्रमुख्यांश्च ह्यष्टषष्टिप्रमाणतः

“Humayo ka dala ang aking salita, at kausapin ang mga Brāhmaṇa na isinilang sa mga Nāgara; ipahayag mo rin ang mga pangunahing pinuno ng mga gotra—ayon sa bilang na animnapu’t walo.”

Verse 68

एते मातृगणाः प्राप्ता अष्टषष्टिप्रमाणकाः । एकैक गोत्रमुख्याश्च एकैकस्य प्रमाणतः

“Dumating na ang mga pangkat ng mga Ina (Mātṛ-gaṇa) na ito, na may bilang na animnapu’t walo; at gayundin, naririto ang pinuno ng bawat gotra—tig-isa para sa bawat isa, ayon sa takdang sukat.”

Verse 69

स्वेस्वे भूमिविभागे च स्थानं यच्छतु सांप्रतम् । एतत्साहाय्यकं कार्यं भवद्भिर्मम नागराः । प्रसादं प्रचुरं कृत्वा येन तुष्टिं प्रयांति च

“Ngayon, sa bawat bahagi ng lupain na nakatalaga, agad na maglaan ng nararapat na pook. Ang gawaing pagtulong na ito ay dapat ninyong gampanan, mga Nāgara ko—sa pamamagitan ng masaganang handog at maayos na paghahanda, upang sila’y makamit ang lubos na kasiyahan.”

Verse 70

ततः स सत्वरं गत्वा तान्समाहूय नागरान् । प्रोवाच विनयोपेतः प्रणिपत्य ततः परम्

Pagkaraan, dali-dali siyang nagtungo roon, tinipon ang mga Nāgara; taglay ang kababaang-loob, siya’y nagpatirapa muna at saka nagsalita.

Verse 71

तच्छ्रुत्वा नागराः सर्वे संतोषं परमं गताः । एकैकस्य गणस्यैव ददुः स्थानं निजं तदा

Nang marinig iyon, ang lahat ng Nāgara ay lubhang nagalak. Pagkaraan, ang bawat pangkat ay binigyan ng kani-kaniyang nararapat na pook.

Verse 72

ततस्ताः मातरः सर्वाः प्रणिपत्य पितामहम् । तदनन्तरमेवाथ गायत्रीं भक्तिपूर्वकम्

Pagkatapos, ang lahat ng mga Banal na Ina ay nagpatirapa kay Pitāmaha (Brahmā). Kaagad pagkaraan, taglay ang debosyon, lumapit sila at pinarangalan si Gāyatrī.

Verse 73

विप्रसंसूचिते स्थाने सर्वाश्चैव व्यवस्थिताः । पूजितास्तर्पिताश्चैव बलिभिर्विविधैरपि

Sa pook na itinuro ng brāhmaṇa, silang lahat ay pumuwesto. Sila’y sinamba nang nararapat at pinasiyahan sa mga handog, pati iba’t ibang bali na alay.

Verse 74

ततो गायन्ति ता हृष्टा नृत्यंति च हसंति च । तर्पिता ब्राह्मणेन्द्रैश्च प्रोचुश्च तदनन्तरम्

Pagkaraan, sa galak, sila’y umawit, sumayaw, at tumawa. Nang sila’y mapasiyahan ng mga pinakadakilang brāhmaṇa, agad silang nagsalita pagkatapos noon.

Verse 75

न यास्यामो परं स्थानं स्थास्यामोत्रैव सर्वदा । ईदृशा यत्र विप्रेन्द्राः सर्वे भक्तिसमन्विताः

“Hindi na kami tutungo sa ibang pook; dito kami mananatili magpakailanman—sa pook na kinaroroonan ng mga pinakadakilang brāhmaṇa, na pawang puspos ng debosyon.”

Verse 76

ईदृशं च महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंभवम् । एतस्मिन्नेव काले तु सावित्री तत्र संस्थिता

“Tunay ngang ito ang dakilang banal na kṣetra—sumibol mula sa kapangyarihan at pagdalo ni Hāṭakeśvara. Sa mismong sandaling iyon, naroon si Sāvitrī.”

Verse 77

प्रणिपत्य द्विजैः सर्वैर्गच्छमाना निवारिता । मा देवयजनं गच्छ सावित्रि पतिवल्लभे

“Nang siya’y papaalis na, ang lahat ng brāhmaṇa ay yumukod at pumigil sa kanya, na nagsasabi: ‘O Sāvitrī, minamahal ng iyong asawa—huwag kang tumungo sa pook ng paghahandog (devayajana).’”

Verse 78

ब्रह्मणा परिणीतास्ति गायत्रीति वरांगना

“Ang marangal na dalagang iyon, si Gāyatrī, ay naikasal na kay Brahmā.”

Verse 79

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सावित्री भ्रांतलोचना । दुःखशोकसमोपेता बाष्पव्याकुललोचना

“Pagkarinig sa kanilang mga salita, nalito ang mga mata ni Sāvitrī; nilamon ng dalamhati at pighati, at ang kanyang titig ay nabalisa sa luha.”

Verse 80

दृष्ट्वा ता नृत्यमानाश्च गायमानास्तथैव च । उत्कूर्दतीर्धरापृष्ठे संतोषं परमं गताः

Nang makita silang sumasayaw at umaawit din, lumulukso sa ibabaw ng lupa, narating nila ang pinakadakilang kasiyahang-loob.

Verse 81

शशापाथ च सावित्री बाष्पगद्गदया गिरा । सपत्न्या मम यत्पूजां कृत्वा वै सुसमागताः

Pagkaraan, si Sāvitrī, na ang tinig ay nababara ng luha, ay nagwika ng sumpa: “Sapagkat isinagawa ninyo ang pagsamba sa akin kasama ang aking kapwa-asawa at dumating kayong nagkakaisa…”

Verse 82

न प्रणामः कृतोऽस्माकं मम दुःखेन दुःखिताः । तस्मान्नैवापरं स्थानं गमिष्यथ कथंचन

“Hindi kayo nag-alay ng pagyukod sa amin, ni hindi kayo nagdalamhati kasama ng aking dalamhati. Kaya’t hindi kayo makapupunta sa alinmang ibang dako—sa anumang paraan.”

Verse 83

नागराणां च नो पूजा कदाचित्प्रभविष्यति । न प्रासादोऽथ युष्माकं कदाचित्संभविष्यति

“At sa mga Nāgara, hindi kailanman sisibol ang pagsamba sa amin. Ni hindi rin magkakaroon ng anumang templo o dambana na para sa inyo.”

Verse 84

शीतकाले तु शीतेन ह्युष्णकाले च रश्मिभिः । वर्षाकाले तु तोयेन क्लेशं यास्य थ भूरिशः

“Sa taglamig, magdurusa kayo sa lamig; sa tag-init, sa sinag ng araw; at sa tag-ulan, sa tubig—kaya’t sasapitin ninyo ang saganang paghihirap.”

Verse 85

एवमुक्त्वा ततो देवी सा तत्रैव व्यवस्थिता । नागराणां वरस्त्रीभिः सर्वाभिः परिवारिता

Pagkasabi nang gayon, nanatili roon mismo ang Diyosa, napalilibutan sa lahat ng panig ng mararangal na kababaihan ng mga Nāgara.

Verse 86

संबोध्यमाना सततं सुस्त्रीणां चेष्टितेन च । एतस्मिन्नेव काले तु भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः

Palagi siyang kinakausap at inaalalayan sa mabuting asal ng mga babaeng banal; sa mismong sandaling iyon, ang Bhagavān, ang may matatalim na sinag (Araw), …

Verse 87

अस्तं गतो महाञ्छब्दः प्रस्थितो यज्ञमंडपे । याज्ञिकानां तु विप्राणां सुमहाञ्छास्त्रसंभवः

Nang lumubog ang Araw, humupa ang malaking ingay, at ang pagkilos ay tumungo sa pabiliong pangyajña; at sa hanay ng mga brāhmaṇa na tagapaghandog, sumiklab ang napakalaking pagbigkas na mula sa mga śāstra.

Verse 188

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मातृगणगमनसावित्रीदत्त मातृगणशापवर्णनंनामाष्टाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa, sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, nagtatapos ang ika-188 kabanata na pinamagatang: “Pag-alis ng mga Mātṛgaṇa at paglalarawan ng sumpa sa mga Mātṛgaṇa na ibinigay ni Sāvitrī.”