Adhyaya 185

Verse 1

। अतिथिरुवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा मे पिंगला गुरुः । संजाता कुररो जातो यथा तत्प्रवदान्यहम्

Wika ni Atithi: “Naipahayag ko na sa inyo ang lahat ng ito, ayon sa itinuro sa akin ng aking gurong si Piṅgalā. Ngayon ay isasalaysay ko kung paano nagkaroon ng kurara (osprey), at kung paano naganap ang pangyayaring iyon.”

Verse 2

ममासीद्द्रविणं भूरि पितृपैतामहं महत्

Mayroon akong saganang yaman—dakilang kayamanang minana ko sa aking ama at lolo.

Verse 3

येऽथ पुत्राश्च दायादा बांधवा अपि । ते मां सर्वे प्रबाधन्ते द्रव्यसस्यकृते सदा

Maging ang aking mga anak, mga tagapagmana, at iba pang kamag-anak ay palaging nanggugulo sa akin, lagi-lagi dahil sa yaman at ari-arian.

Verse 4

यस्याहं न प्रयच्छामि स मां चैव प्रबाधते । सीदमानस्तु सुभृशं दर्शयन्प्राणसंक्षयम्

Sinumang hindi ko bigyan ay siya rin ang nang-aapi sa akin; at ako, lubhang nalulugmok, ay wari’y ipinakikita ang pag-unti ng hininga ng buhay.

Verse 5

एक साम्ना प्रयाचंते वित्तं भेदेन चापरे । भयदानेन चान्येऽपि केचिद्दंडेन च द्विजाः

May ilan na humihingi ng salapi sa pamamagitan ng pambobola; ang iba sa pamamagitan ng paninira at paghahati; ang iba pa sa pananakot; at may ilan—maging mga brāhmaṇa—na sa banta ng parusa.

Verse 6

एवं नाहं क्वचित्सौख्यं तेषां पार्श्वाल्लभामि भोः । चिन्तयानो दिवानक्तं क्लेशस्य परि संक्षयम् । उपायं न च पश्यामि येन शांतिः प्रजायते

Kaya nga, ginoo, wala akong natatagpuang ligaya saanman kapag kasama sila. Araw at gabi akong nagmumuni kung paano magwawakas ang aking pagdurusa, ngunit wala akong nakikitang paraan upang sumibol ang kapayapaan.

Verse 7

अन्यस्मिन्दिवसे दृष्टः कृतमांसपरिग्रहः । कुररश्चंचुना व्योम्नि गच्छमानस्त्वरान्वितः

Sa ibang araw, nakita ko ang isang agila-dagat na may kagat na piraso ng karne sa tuka, lumilipad sa himpapawid nang nagmamadali.

Verse 8

हन्यमानः समंताच्च मांसार्थे विविधैः खगैः । अथ तेन परिक्षिप्तं तन्मांसं पक्षिजाद्भयात्

Inatake mula sa lahat ng panig ng iba’t ibang ibon na nag-aasam sa karne, kaya ibinagsak nito ang karne dahil sa takot sa mga ibon.

Verse 9

यावत्तावत्सुखी जातस्तेऽपिसर्वे समुज्झिताः । मयापि क्लिश्यमानेन तद्वच्च निजबांधवैः

Sa sandaling iyon lamang ito naging masaya, at umurong ang lahat ng mga ibon. Gayon din ako, na nagdurusa, ay pinahihirapan ng sarili kong mga kamag-anak.

Verse 10

सामिषं कुररं दृष्ट्वा वध्यमानं निरामिषैः । आमिषस्य परित्यागात्कुररः सुखमेधते

Sa pagtanaw sa agila-dagat na may dalang karne na sinasalakay ng mga ibong walang karne, nauunawaan na sa pagtalikod sa karne, ang ibon ay umuunlad sa kapayapaan at ligaya.

Verse 11

एवं निश्चित्य मनसा सर्वानानीय बांधवान् । पुत्रान्पौत्रांस्ततः सर्वान्पुरस्तेषां निवेदितम्

Nang mapagpasyahan niya ito sa kanyang isipan, ipinatawag niya ang lahat ng kamag-anak—mga anak at mga apo—at saka ito ipinahayag sa harap nilang lahat.

Verse 12

त्रिःसत्यं शपथं कृत्वा नान्यदस्तीति मे गृहे । विभज्यार्थं यथान्यायं यूयं गृह्णीत बान्धवाः

Matapos manumpa nang tatlong ulit sa katotohanan, sinabi niya: “Wala nang iba pa sa aking bahay. Hatiin ninyo ang ari-arian ayon sa katarungan at tanggapin, O mga kamag-anak.”

Verse 13

ततःप्रभृति तैर्मुक्तः सुखं तिष्ठाम्यहं द्विजाः । एतस्मात्कारणाज्जातो ममासौ कुररो गुरुः

Mula noon, nang makalaya ako sa mga bagay na iyon, namuhay ako sa kapayapaan, O mga brāhmaṇa. Dahil dito, ang ibong kurara ay naging aking guro.

Verse 14

अर्थसंपद्विमोहाय विमोहो नरकाय च । तस्मादर्थमनर्थं तं मोक्षार्थी दूरतस्त्यजेत्

Ang kayamanan at kasaganaan ay nagdudulot ng pagkalito, at ang pagkalito ay humahantong sa impiyerno. Kaya ang naghahangad ng mokṣa ay dapat talikdan mula pa sa malayo ang “yaman” na tunay na kapahamakan.

Verse 15

यथामिषं जले मत्स्यैर्भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि । आकाशे पक्षिभिश्चैव तथा सर्वत्र वित्तवान्

Gaya ng pain sa tubig na kinakain ng mga isda, sa lupa ng mga mababangis na hayop, at sa langit ng mga ibon—gayon din, saanman, ang taong mayaman ay nagiging biktima.

Verse 16

दोषहीनोऽपि धनवान्भूपाद्यैः परिताप्यते । दरिद्रः कृतदोषोऽपि सर्वत्र निरुपद्रवः

Kahit walang sala, ang mayaman ay ginugulo ng mga hari at ng mga makapangyarihan; ngunit ang dukha—kahit may nagawang pagkukulang—ay sa lahat ng dako ay halos malaya sa kapahamakan.

Verse 17

आलंबिताः परैर्यांति प्रस्खलंति पदेपदे । गद्गदानि च जल्पंते धनिनो मद्यपा इव

Umaasa sa iba sila lumalakad; sa bawat hakbang ay natitisod; at nagsasalita nang pautal-utal—gaya ng lasing—ganyan ang mayamang inalipin ng yaman.

Verse 18

भक्ते द्वेषो बहिः प्रीती रुचितं गुरुलघ्वपि । मुखे च कटुता नित्यं धनिनां ज्वरिणामिव

Sa deboto ay may poot sila, ngunit sa labas ay nagpapakitang may pag-ibig; ang mabigat o magaan ay kinagigiliwan ayon sa nais. At sa kanilang bibig ay laging may kapaitan—gaya ng may lagnat—ganyan ang mayayaman.

Verse 19

अर्थानामर्जने दुःखमर्जितानां च रक्षणे । नाशे दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थो दुःखभाजनम्

Sa pagkamal ng yaman ay may hirap; sa pag-iingat ng nakamtan ay may hirap; sa pagkawala ay hirap; sa paggugol ay hirap. Sumpain ang yaman—sisidlan ito ng dalamhati.

Verse 20

अर्थार्थी जीव लोकोऽयं स्मशानमपि सेवते । जनितारमपि त्यक्त्वा निःस्वं यांति सुता अपि

Ang mundong may buhay na ito, sa pagnanasa sa yaman, ay pumupunta kahit sa libingan at pook ng pagsusunog ng bangkay. Maging ang mga anak ay iniiwan ang sariling ama at lumalayo sa naging salat.

Verse 21

सुतस्य वल्लभस्तावत्पिता पुत्रोऽपि वै पितुः । यावन्नार्थस्य संबन्धस्ताभ्यां भावी परस्परम् । संबन्धे वित्तजे जाते वैरं संजायते मिथः

Minamahal ng anak ang ama, at minamahal din ng ama ang anak, hangga’t may ugnayang nakatali sa yaman sa pagitan nila. Kapag ang ugnayan ay umusbong mula sa salapi, ang pag-aalitan at pagkamuhi ay isinisilang sa isa’t isa.

Verse 22

एतस्मात्कारणाद्वित्तं मया त्यक्तं तपोधनाः । तेन सौख्येन तिष्ठामि कुररस्योपदेशतः

Dahil dito, tinalikuran ko ang yaman, O mga kayamanang-asetiko. Sa ligayang dulot ng pagtalikod na iyon ako nananatili—sumusunod sa aral ng ibong kurara.

Verse 23

शृणुध्वं च महाभागा यथा मेऽहिर्गुरुः स्थितः

Makinig kayo, O mga pinagpala, kung paanong ang ahas ay tumindig sa harap ko bilang isang guru, isang guro ng espiritu.

Verse 24

यथा मया गृहं त्यक्तं दृष्ट्वा सर्पविचेष्टितम् । गृहारंभः सुदुःखाय सुखाय न कदाचन

Nang makita ko ang kilos ng ahas, iniwan ko ang bahay; sapagkat ang pagsisimula at pagpapanatili ng sambahayan ay humahantong sa matinding dalamhati—hindi kailanman sa tunay na ligaya.

Verse 25

सर्पः परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते । उषित्वा तत्र सौख्येन भूयोऽन्यत्तादृशं व्रजेत्

Pumapasok ang ahas sa bahay na itinayo ng iba at umuunlad sa kaginhawaan; matapos manirahan doon nang payapa, muli itong lumilipat sa ibang katulad na pook.

Verse 26

मम त्वं कुरुते नैव ममेदं गृहमित्यसौ । न गृहं जायते तस्य न स्वयं हि कृतं यतः

Hindi nito kailanman iniisip, “Iyo ka sa akin,” o “Akin ang bahay na ito.” Sapagkat wala itong sariling bahay—dahil hindi ito ang siyang nagtayo nito sa sarili nitong lakas.

Verse 27

यः पुनः कुरुते हर्म्यं स्वयं क्लेशैः पृथग्विधैः । न तस्य याति तत्पश्चान्मृत्युकालेऽपि संस्थिते

Ngunit ang sinumang magtayo ng maringal na bahay sa sariling pagsisikap, sa iba’t ibang hirap—wala ni isa roon ang sasama sa kanya pagkaraan, kahit dumating na ang oras ng kamatayan.

Verse 28

गृहात्संजायते भार्या ततः पुत्रश्च कन्यका । तेषामर्थे करोति स्म कृत्याकृत्यं ततः परम्

Mula sa bahay ay dumarating ang asawa; saka ang anak na lalaki at anak na babae. Alang-alang sa kanila, nagpapatuloy ang tao sa paggawa ng dapat gawin at pati ng hindi dapat gawin.

Verse 30

पुत्रदारगृहक्षेत्रसक्ताः सीदंति जंतवः । लोभपंकार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव

Lumulubog ang mga nilalang, nakakapit sa anak, asawa, bahay at lupa—nalulunod sa maputik na karagatan ng kasakiman, gaya ng matatandang elepante sa gubat.

Verse 31

एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महाजनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

Iisa ang gumagawa ng kasalanan, ngunit ang “maraming tao” ang lumalasap ng bunga. Ang mga nakikinabang ay napapalaya, subalit ang gumawa ay nababahiran ng sala.

Verse 32

एतस्मात्कारणाद्धर्म्यं मया त्यक्तं द्विजोत्तमाः । मोक्षमार्गार्गला भूतं दृष्ट्वा सर्पविचेष्टितम्

Dahil sa dahilang ito, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, tinalikuran ko ang “kagalang-galang” na buhay-sambahayan; sapagkat nakita ko ang kilos ng ahas na naging kandado at hadlang sa landas tungo sa kalayaan (moksha).

Verse 33

एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं पत्तने वसेत् । यो याति स यतिः प्रोक्तो योऽन्यो योगविडंबकः

Manatili ng isang gabi sa nayon at tatlong gabi sa bayan; ang patuloy na naglalakbay ang tinatawag na tunay na yati, at ang iba ay pawang mapagkunwaring yogi lamang.

Verse 34

विधूमे च प्रशांताग्नौ यस्तु माधुकरीं चरेत् । गृहे च विप्रमुख्यानां यतिः स नेतरः स्मृतः

Siya lamang ang inaalaala bilang tunay na yati—at hindi iba—na kapag ang apoy sa tahanan ay wala nang usok at ganap nang payapa, namumuhay sa paraang “gaya ng bubuyog” sa paglimos (mādhukarī), humahanap ng ikabubuhay sa mga bahay ng pinakadakilang brāhmaṇa.

Verse 35

दण्डी भिक्षां च वा कुर्यात्तदेव व्यसनं विना । यस्तिष्ठति न वैराग्यं याति नैव यतिर्हि सः

Kahit magdala pa siya ng tungkod at mamalimos—na walang pagkalulong o bisyo—kung hindi siya nananatili sa vairāgya, ang paglayo sa pagnanasa, hindi siya tunay na nagiging yati.

Verse 36

दिवा स्वप्नं वृथान्नं च स्त्रीकथाऽलोक्यमेव च । श्वेतवस्त्रं हिरण्यं च यतीनां पतनानि षट्

Ang pagtulog sa araw, pagkain ng pagkaing nakuha nang walang saysay, pakikipag-usap tungkol sa kababaihan at pagtingin sa kanila, pagsusuot ng puting kasuotan, at pag-aangkin ng ginto—ang anim na ito ang ipinahayag na sanhi ng pagbagsak ng mga yati.

Verse 37

समः शत्रौ च मित्रे च समलोष्टाश्मकांचनः । सुहृत्पुत्र उदासीनः स यतिर्नेतरः स्मृतः

Siya lamang ang inaalaala bilang tunay na yati—wala nang iba—na pantay ang loob sa kaaway at kaibigan, na para sa kanya’y magkakapantay ang tipak ng lupa, bato, at ginto, at nananatiling di-nakakapit kahit sa anak ng kaibigan, na nananahan sa payapang pagwawalang-kinikilingan.

Verse 38

समौ मानापमानौ च स्वदेशे परिकेपि वा । यो न हृष्यति न द्वेष्टि स यतिर्नेतरः स्मृतः

Siya lamang ang inaalaala bilang tunay na yati—wala nang iba—na itinuturing na magkapantay ang dangal at paghamak, maging sa sariling lupain o sa ibang dako, at hindi nagbubunyi ni napopoot.

Verse 39

यस्मिन्गृहे विशेषेण लभेद्भिक्षा च वाशनम् । तत्र नो याति यो भूयः स यतिर्नेतरः स्मृतः

Siya lamang ang inaalaala bilang tunay na yati—wala nang iba—na kahit tumanggap ng limos at matutuluyan nang may natatanging paggalang sa isang bahay, ay hindi na bumabalik doon nang paulit-ulit.

Verse 40

एवं ज्ञात्वा मया विप्र दृष्ट्वा सर्पविचेष्टितम् । सर्वसंगपरित्यागो मोक्षार्थं परिकल्पितः

Kaya nga, O brāhmaṇa, nang maunawaan ko ang katotohanang ito sa pagmasid sa kilos ng ahas, pinili ko ang ganap na pagtalikod sa lahat ng pagkakapit bilang landas na nakatuon sa mokṣa, ang paglaya.

Verse 41

एवं ममाहिः संजातो गुरुर्ब्राह्मणसत्तमाः । तत्प्रभावान्महत्तेजः संजातं विग्रहे मम

Kaya nga, O pinakadakilang brāhmaṇa, ang ahas na iyon ay naging aking guro (guru); at dahil sa bisa nito, isang dakilang liwanag na espirituwal ang sumilang sa aking sariling pagkatao.

Verse 42

यथा मे भ्रमरो जातो गुरुस्तद्वद्वदामि च । कस्मिन्वृक्षे मया दृष्टो भ्रमरः कोऽपि संगतः

Kung paanong ang isang bubuyog ay naging aking guro, gayon din ako magsasalita. Sa aling puno ko nakita ang bubuyog na iyon—na tila nagkataong nakasalubong (doon)?

Verse 43

शाखाय तु समाश्रित्य कृतपूर्वनिबंधनम् । वसंतसमये प्राप्ते पुष्पवंतश्च ये द्रुमाः

Sumandig sa isang sanga—na may naunang pagkakatali roon—nang dumating ang panahon ng tagsibol, ang mga punong hitik sa bulaklak ay nakatindig sa paligid.

Verse 44

सुगन्धफलपुष्पाश्च सुगन्धदलसंयुताः । तेषामणुं समादाय श्रेष्ठश्रेष्ठतमं रसम्

Ang mga iyon ay may mababangong bunga at bulaklak, at mga dahong hitik sa samyo. (Ang bubuyog) kumukuha lamang ng munting bahagi, ngunit hinahango ang pinakapinong, pinakadakilang katas.

Verse 45

नियोजयति शाखाग्रे तरोरस्य सदैव हि । अनिर्विण्णतया हृष्टस्तदा सम्यङ्निरीक्षितः

Tunay ngang lagi itong nag-uukol ng sarili sa dulo ng sanga ng punong iyon. Hindi napapagod, nananatili itong masaya, at maingat na tumitingin sa kanyang pakay.

Verse 46

मधुजालं ततो जातं कालेन महता महत् । येनान्ये मधुना तृप्तिं प्राप्ताः शतसहस्रशः

Sa paglipas ng mahabang panahon, nabuo ang isang napakalaking imbakan ng pulot. Sa pulot na iyon, di-mabilang na iba pa—daan-daan at libu-libo—ang napawi at nabusog.

Verse 47

तच्चेष्टितं मया वीक्ष्य शास्त्राण्यन्यानि भूरिशः । ततस्तेषां समादाय सारभूतं पृथक्पृथक् । कृतानि भूरिशास्त्राणि वेदांतानि च कृत्स्नशः

Nang masdan ko ang gawaing iyon, sinuri ko ang marami pang ibang śāstra. Pagkaraan, kinuha ko sa bawat isa ang pinakadiwa, hiwa-hiwalay at malinaw, at sumulat ako ng maraming kasulatan—gayundin ang Vedānta sa ganap nitong kabuuan.

Verse 48

उपजीवंति यान्यन्ये यथा भृङ्गास्तथा द्विजाः

Kung paanong nabubuhay ang mga bubuyog sa pagtipon mula sa maraming bulaklak, gayon din nabubuhay ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) sa pag-igib mula sa mga aral at paraan na iyon.

Verse 49

एवं मे मधुपो जातो गुरुत्वे च द्विजोत्तमाः । तेनाहं तेजसा युक्तो नान्यदस्तीह कारणम्

Kaya nga, sa usapin ng pagiging may awtoridad na guro, ako’y naging isang “bubuyog ng pulot,” O mga dvijottama. Dahil doon, ako’y napuspos ng tejas, ng banal na liwanag; wala nang ibang sanhi rito.

Verse 50

वेदांतवादिनो येऽत्र प्रभवंति व्रतान्विताः । निर्लोभा गततृष्णाश्च ते भवंति सुतेजसः

Yaong mga umuunlad dito bilang mga guro ng Vedānta—may disiplina sa mga panata (vrata), walang kasakiman, at lampas sa pagnanasa—sila’y nagkakamit ng napakahusay na tejas, ng liwanag na espirituwal.

Verse 51

एकेनापि विहीना ये प्रभवंति कुबुद्धयः । लोभमोहान्विताः पापा जायंते ते विचेतसः

Ngunit yaong mga salat ang unawa na umuunlad kahit kulang kahit isa (sa mga birtud na iyon) ay nagiging makasalanan—kaakibat ang kasakiman at kamangmangan—at isinisilang na walang wastong pag-unawa.

Verse 52

वेदांतानि सुभूरीणि मया दृष्ट्वा विचार्य च । समरूपाः कृता ग्रन्था मर्त्यलोकहितार्थिना

Matapos kong makita at pagnilayan ang maraming dakilang aral ng Vedānta, bumuo ako ng mga kasulatang magkakatugma ang anyo, alang-alang sa kapakanan ng daigdig ng tao.

Verse 53

एवं मे गुरुतां प्राप्तो मधुपो द्विजसत्तमाः । इषुकारो यथा जातस्तथा चैव ब्रवीमि वः

Kaya nga nakamtan ko ang bigat ng karapatang magsalita bilang guro—gaya ng bubuyog na kumukuha ng pulot, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang. At kung paanong ang tagagawa ng palaso ay naging bihasa, gayon din ipinahahayag ko sa inyo ang aral na ito.

Verse 54

आत्मावलोकनार्थाय मया दृष्टाः सहस्रशः । योगिनो ज्ञानसंपन्नास्तैः प्रोक्तं च स्वशक्तितः

Upang makamtan ang tuwirang pagtanaw sa Sarili, nakatagpo ako ng libu-libong yogi na puspos ng tunay na kaalaman; at bawat isa, ayon sa sariling kakayahan, ay nagturo sa akin ng nalalaman niya.

Verse 55

आत्मावलोकनं भावि सुशिष्याय यथा तथा । स समाधिजद्वारेण चतुराशीतिकेन च

Sinabi nila na ang pagtanaw sa Sarili ay tunay na sisibol sa karapat-dapat na alagad—sa pamamagitan ng pintuan ng samādhi at sa pamamagitan ng pagsasanay na itinuro sa walumpu’t apat na paraan.

Verse 56

आसनैस्तत्प्रमाणैश्च पद्मासनप्रपूर्वकैः । असंख्यैः कारणैश्चैव ह्यध्यात्मपठनैस्तथा । ततोपि लक्षितो नैव मयाऽत्मा च कथंचन

Kahit isinagawa ko ang mga āsana ayon sa wastong sukat—nangunguna ang padmāsana—kasama ang di-mabilang na paraan at ang pag-aaral ng mga aral na ukol sa espiritu, hindi ko pa rin nasilayan ang Sarili sa anumang paraan.

Verse 57

ततो वैराग्यमापन्नः प्रभ्रमामि धरातले । गुर्वर्थे न च लेभेऽहं गुरुमात्मावलोकने

Pagkaraan, napuspos ako ng vairagya, at gumala sa ibabaw ng daigdig; ngunit upang makilala ang Sarili (Atman), hindi ko natagpuan ang tunay na guro.

Verse 58

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते राजमार्गेण गच्छता । मया दृष्टो महीपालः सैन्येन महता वृतः

Sa ibang araw, habang naglalakbay ako sa daang-hari, nakita ko ang isang hari na napalilibutan ng malaking hukbo.

Verse 59

ततोऽहं मार्गमुत्सृज्य संमुखस्य महीपतेः । उटजद्वारमाश्रित्य किंचिदूर्ध्वोपि संस्थितः

Pagkatapos, iniwan ko ang daan at humarap sa hari; sumilong ako sa may pintuan ng kubol ng ermitanyo at tumayo roon nang bahagyang nakataas.

Verse 60

तत्रापि च स्थितः कश्चित्पुरुषः कांडकारकः । ऋजुकर्मणि संयुक्तः शराणां नतपर्वणाम्

Naroon din ang isang lalaki—tagagawa ng katawan ng palaso—na masinop na gumagawa, inihahanda ang mga palasong may bahagyang baluktot na dugtungan.

Verse 61

तस्मिन्दूरगते भूपे तथान्यः सेवकोऽभ्यगात्

Nang makalayo na nang kaunti ang hari, lumapit ang isa pang tagapaglingkod.

Verse 62

तं पप्रच्छ त्वरायुक्तः शृण्वतोऽपि मम द्विजाः । कांडकर्मणि संसक्तमृजुत्वेन स्थितं तदा

Nagmamadali, tinanong niya siya—habang ako man ay nakikinig, O mga dalawang-beses-na-ipinanganak—yaong noon ay nakatayo at lubos na abala sa paggawa ng tangkay ng palaso, na may masusing pagtuon.

Verse 63

कियती वर्तते वेला गतस्य पृथिवीपतेः । मार्गेणानेन मे ब्रूहि येन गच्छामि पृष्ठतः

“Gaano na katagal mula nang umalis ang hari? Sabihin mo sa akin sa landas na ito, upang ako’y makasunod sa kanya mula sa likuran.”

Verse 64

सोऽब्रवीत्तं तदा विप्रा अधोवक्त्रः स्थितो नरः । अनेन राजमार्गेण गच्छमानो महीपतिः

Noon, O mga brāhmaṇa, ang lalaking yaon—nakatayong nakayuko ang mukha—ay nagsabi sa kanya: “Dumaan ang hari sa maharlikang lansangang ito.”

Verse 65

न मया वीक्षितः कश्चिदिदानीं राजसेवक । तदन्यं पृच्छ चेत्कार्यं तवानेन ब्रवीतु सः

“O lingkod ng hari, wala akong nakitang sinuman ngayon. Kung may kailangan ka, magtanong ka sa iba—hayaan mong siya ang magsabi sa iyo.”

Verse 66

शरकर्मणि संसक्तस्त्वहमत्र व्यवस्थितः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्वचित्ते चिन्तितं मया

“Naririto ako, abala sa paggawa ng mga palaso. Nang marinig ko ang kanyang mga salita, pinag-isipan ko iyon sa aking sariling puso.”

Verse 67

एकचित्ततया योगो ब्रह्मज्ञानसमुद्भवः । नान्यथा भविता मे स ततश्चित्तनिरोधनम् । करोमि ब्रह्मसंसिद्ध्यै ततो मेऽसौ भविष्यति

Ang Yoga ay sumisibol mula sa kaalaman sa Brahman sa pamamagitan ng pagtuon ng isip sa iisa; hindi ito darating sa akin sa ibang paraan. Kaya isinasagawa ko ang pagpipigil sa isip upang makamtan ang Brahman—at kung gayon, ang pagsasakatuparang iyon ay tiyak na magiging akin.

Verse 68

ततःप्रभृति चित्ते स्वे धारयामि सदैव तु । विश्वरूपं तथा सूर्यं हृत्पंकजनिवासिनम्

Mula noon, lagi kong pinananatili sa aking sariling isipan ang Araw na may anyong pangsansinukob, na nananahan sa lotus ng puso.

Verse 69

ततो दिक्षु दिगन्तेषु गगने धरणीतले । तमेकं चैव पश्यामि नान्यत्किंचिद्द्विजोत्तमाः

Pagkaraan, sa lahat ng dako at sa mga hanggahan ng mga dako—sa langit at sa lupa—Siya lamang, ang Iisa, ang aking namamasdan; wala nang iba pa, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 70

अहं च तेजसा युक्तस्तत्प्रभावेण संस्थितः

At ako man, na pinagkalooban ng ningning, ay nananatiling matatag sa bisa ng Kanyang kapangyarihan.

Verse 71

एवं मे स गुरुर्जातः शरकारो द्विजोत्तमाः । शृणुध्वं कन्यका जाता गुरुत्वे मे यथा पुरा

Kaya nga, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ang tagagawa ng palaso ay naging aking guro. Ngayon ay makinig kayo kung paanong, gaya ng dati, isang dalagang bata rin ang naging aking tagapagturo.

Verse 72

सर्वसंगपरित्यागी यदाहं निर्गतो गृहात् । ममानुपृष्ठतश्चैव ततो भार्या विनिर्गता

“Nang ako’y lumisan sa tahanan, tinalikdan ang lahat ng pagkakapit, ang aking asawa’y lumabas din, sumusunod sa aking likuran.”

Verse 73

शिशुं पुत्रं समादाय कन्यामेकां च शोभनाम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो वानप्रस्थाश्रमे स्थितः

“Karga ang sanggol na anak na lalaki at kasama ang isang marikit na anak na babae, nagsalita sa akin ang aking asawa; at ako’y nanahan sa āśrama ng vānaprastha.”

Verse 74

कुरु मे वचनं मुक्तिरत्रैव हि भविष्यति । ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽथवा यतिः । यदि स्यात्संयतात्मा स नूनं मुक्तिमवाप्नुयात्

“Gawin mo ang aking wika—ang mokṣa, ang paglaya, ay tunay na matatamo rito mismo. Maging brahmacārin, maybahay, vānaprastha, o yati: kung mapagpigil ang sarili at isip, tiyak na mararating ang paglaya sa banal na tīrtha na ito.”

Verse 75

अथवा मां परित्यज्य यदि यास्यसि चान्यतः । तदहं च मरिष्यामि सत्यमेतदसंशयम्

“Ngunit kung iiwan mo ako at tutungo sa iba, mamamatay din ako—ito ang katotohanan, walang alinlangan.”

Verse 76

मृतायां मयि ते बालावेतावनुमरिष्यतः । कुमारी च कुमारश्च तस्मान्नाथ दयां कुरु

“Kapag ako’y namatay, ang dalawang anak mo—ang dalaga at ang binata—ay mamamatay rin kasunod ko. Kaya, O panginoon, mahabag ka.”

Verse 77

मा व्रजस्व परं तीर्थं परिजानन्नपि स्वयम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रमेतत्पुण्यतरं स्मृतम्

Huwag kang tumungo sa ibang tīrtha, kahit batid mo mismo ang mga tīrtha. Ang banal na kṣetra ni Hāṭakeśvara na ito ay inaalala bilang higit na mapagpala at mas dakila ang gantimpala.

Verse 78

सर्वेषामेव तीर्थानां श्रुतमेतन्मया विभो । वदतां ब्राह्मणेन्द्राणां तथान्येषां तपस्विनाम्

O makapangyarihang Panginoon, narinig ko ang aral na ito tungkol sa lahat ng tīrtha, na binigkas ng pinakadakilang mga brāhmaṇa at gayundin ng iba pang mga asceta.

Verse 79

श्लोकोऽयं बहुधा नाथ कीर्त्यमानो मया विभो । विश्वामित्रस्य वक्त्रेण सन्मुनेः सत्यवादिनः

O Panginoon, O makapangyarihan—ang talatang ito ay paulit-ulit kong binigkas, gaya ng nagmula sa bibig ni Viśvāmitra, ang marangal na muni na nagsasabi ng katotohanan.

Verse 81

ततः कृच्छ्रात्प्रतिज्ञातं मयाश्रमनिषेवणम् । वानप्रस्थोद्भवं वा स्यात्ततोऽहं तत्र संस्थितः

Pagkaraan, sa gitna ng hirap, nanata ako na isagawa ang disiplina ng isang āśrama (takdang yugto ng buhay). Maaaring ito ang landas ng vānprastha, ang naninirahan sa gubat; kaya nanatili ako roon sa pagsasakatuparan nito.

Verse 82

तत्रस्थस्य हि मे कन्या क्रीडते परतः स्थिता । वलयापूरिताभ्यां च प्रकोष्ठाभ्यां ततस्ततः

Habang nananatili ako roon, ang aking anak na babae—nakatayo nang bahagyang nakahiwalay—ay naglalaro, ang kanyang mga bisig ay punô ng mga pulseras, at siya’y gumagala rito at doon.

Verse 83

यथायथा सा कुरुते कन्दमूलफलाशनम् । तनुत्वं याति कायेन तथा चैव दिनेदिने

Habang tanging mga bumbong, ugat, at mga bunga lamang ang kanyang kinakain, araw-araw ay lalo pang numinipis at pumapayat ang kanyang katawan.

Verse 84

ततो मे जायते दुःखं तेषां पतन संभवम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य संजातं वलयत्रयम् । तस्या हस्ते ततस्ताभ्यां शब्दः संजायते मिथः

Pagkaraan, sumibol sa akin ang dalamhati, sa pangambang sila’y maaaring bumagsak. Makalipas ang ilang panahon, tatlong pulseras ang nanatili sa kanyang kamay; at nang magbanggaan ang mga iyon, nagsimulang lumitaw ang tunog.

Verse 85

ततः कालेन महता ताभ्यामेकं व्यवस्थितम् । न संघर्षो न शब्दश्च तत्रस्थस्य च जायते

Paglipas ng mahabang panahon, isa na lamang ang natira sa mga pulseras; kaya wala nang banggaan at wala nang tunog. Sa nananatiling mag-isa nang gayon, hindi sumisibol ang alitan.

Verse 86

तद्विचिन्त्य मया सोऽपि ह्याश्रमः परिवर्जितः । चिन्तितं च मया चित्ते कृत्वा चैवं सुनिश्चयम्

Sa pagninilay sa bagay na iyon, iniwan ko maging ang āśrama na iyon. Pinag-isipan ko sa puso at sa gayon ay nagpasya nang matatag.

Verse 87

बहुभिः कलहो नित्यं द्वाभ्यां संघर्षणं तथा । एकाकी विचरिष्यामि कुमारीवलयं यथा

Kapag marami ang kasama, laging may pagtatalo; kapag dalawa, may banggaan din. Kaya ako’y maglalakbay na mag-isa—gaya ng pulseras sa pulsuhan ng dalaga: kapag nag-iisa, walang tunog na nagbabanggaan.

Verse 88

ततः सुप्तां परित्यज्य तां भार्यां शिशुसंयुताम् । गतोऽहं दूरमध्वानं यत्र नो वेत्ति सा च माम्

Pagkaraan, iniwan ko ang aking asawang mahimbing na natutulog na kasama ang sanggol, at ako’y naglakbay nang malayo—sa pook na hindi niya ako mababatid, at hindi ko rin siya mababatid.

Verse 89

यत्राऽस्तमितशायी च यलब्धकृतभोजनः । भ्रमामि मेदिनीपृष्ठे त्यक्त्वा संसारबन्धनम्

Saan man ako naroroon, kapag lumubog ang araw ay doon ako nahihiga, at kinakain ko lamang ang anumang kusang mapulot. Kaya ako’y gumagala sa ibabaw ng daigdig, tinalikdan ang gapos ng buhay-mundo.

Verse 90

ततो मे ज्ञानमापन्नमेवं विप्राः शनैःशनैः । अतीतानागतं चैव वर्तमानं विशेषतः

Pagkaraan, O mga brāhmaṇa, unti-unting sumilang sa akin ang kaalaman sa ganitong paraan—tungkol sa nakaraan at sa darating, at lalo na sa kasalukuyan.

Verse 91

एवं मे कन्यका जाता गुरुत्वे द्विजसत्तमाः

Sa gayon, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, isang dalagang anak ang isinilang sa akin—nakatalaga sa marangal na katayuan, bilang gabay at awtoridad.

Verse 92

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि गुरोः कृते । न युष्माकं पुरो मिथ्या कीर्तयामि कथंचन

Isinalaysay ko sa inyo ang lahat ng ito, sapagkat ako’y tinanong alang-alang sa guru. Sa inyong harapan, kailanma’y hindi ako nagpapahayag ng kasinungalingan.

Verse 93

एवं मे ज्ञानमुत्पन्नं प्रकारैः षड्भिरेव च । एभिर्लोकोत्तरं ज्ञानं युष्मत्प्रत्ययकारकम्

Kaya nga, sumibol sa akin ang kaalaman sa pamamagitan ng anim na tiyak na paraan. Sa mga ito, naitatag ang kaalamang lampas-sa-daigdig—na nagbubunga ng matibay na pananalig sa inyo.

Verse 94

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे पप्रच्छुस्तं द्विजोत्तमाः । वानप्रस्थाश्रमं त्यक्त्वा भार्यां शिशुसमन्विताम् । क्व गतस्त्वं तदाचक्ष्व कियत्कालं च संस्थितः

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan nito, ang lahat ng mga brāhmaṇa—ang pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang—ay nagtanong sa kanya: “Iniwan mo ang vānaprastha-āśrama at ang iyong asawang may kasamang sanggol; saan ka nagtungo? Ipaalam mo sa amin, at gaano ka katagal nanatili roon?”

Verse 95

अतिथिरुवाच । अहं भीतः सहस्राणि ग्रामाणां च शतानि च । यत्रास्तमितशायी सन्ननेकानि द्विजोत्तमाः । संख्यया रहितान्येव वर्षाणां च शतानि च

Sinabi ni Atithi: “Sa takot, gumala ako sa libu-libong nayon at daan-daang iba pa—mga pook na pinaghihigaan ng maraming dakilang brāhmaṇa sa paglubog ng araw. Tunay, lumipas sa akin ang daan-daang taon, lampas sa mabilang.”

Verse 96

दृष्टानि मुख्यतीर्थानि तथैवायतनानि च । दृष्टाश्च पर्वताः श्रेष्ठा नद्यश्च विमलोदकाः

“Nakita ko ang mga pangunahing tīrtha at gayundin ang mga banal na dambana. Nakita ko rin ang mahuhusay na bundok at mga ilog na may dalisay na tubig.”

Verse 97

स्वयमेव मया ज्ञातो वाराणस्यां स्थितेन च । यज्ञः पैतामहो भावी स्थानेऽस्मिन्मामके यतः

“Habang nananatili ako sa Vārāṇasī, nalaman ko ito mismo: sa mismong pook na ito na akin, magaganap ang isang ‘paitāmaha’ na yajña—isang sinaunang ritong kaugnay ng mga ninuno—.”

Verse 98

ततोऽहं सत्वरं प्राप्तः कौतुकेन द्विजोत्तमाः । कीदृशः स मखो भावी यत्र यज्वा पितामहः

Kaya ako’y dumating nang madali, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, dahil sa pag-uusisa: anong uri ng banal na paghahandog (yajña) iyon, na doon ang Dakilang Ninuno (Brahmā) mismo ang yajvā, ang nagsasagawa ng handog?

Verse 99

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । वासुदेवं पुरस्कृत्य तथा चैव महेश्वरम्

Sinabi ni Sūta: “Samantala, dumating ang lahat ng mga deva—kasama si Indra—na inilagay sa unahan si Vāsudeva, at gayundin si Maheśvara.”

Verse 100

कमान्तरं समासाद्य पुलस्त्याद्यास्तथर्त्विजः । ब्रह्मापि स्वयमायातो मृगचर्मधरस्तथा

Pagdating sa itinakdang sandali, dumating si Pulastya at ang iba pang mga ṛtvij, ang mga paring tagapagganap ng ritwal. Dumating din si Brahmā mismo, na nakasuot ng balat ng usa.

Verse 101

ततस्ते तुष्टिमापन्नास्तस्य ज्ञानेन तेन च । प्रोचुश्च वरदास्तुभ्यं सर्व एव दिवौकसः

Pagkaraan, ang lahat ng nananahan sa langit ay nalugod dahil sa kanyang kaalaman, at silang lahat ay nagsalita sa iyo bilang mga tagapagkaloob ng biyaya.

Verse 102

तस्माद्वरय भद्रं ते प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । अवश्यं तव दास्यामो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Kaya pumili ka ng isang biyaya—nawa’y maging mapalad ka. Hilingin mo ang anumang ninanais mo; tiyak naming ipagkakaloob, kahit ito’y napakahirap makamtan.

Verse 103

अतिथिरुवाच । यदि तुष्टाः सुरा मह्यं प्रयच्छंति वरं मम । अनेनैव शरीरेण देवत्वं प्रार्थयाम्यहम्

Wika ni Atithi: “Kung ang mga diyos ay malugod at ipagkakaloob sa akin ang aking biyaya, hinihiling ko ang pagka-diyos habang taglay pa rin ang mismong katawang ito.”

Verse 105

देवा ऊचुः । नूनं त्वं विबुधो भूत्वा देवलोके निवत्स्यसि । अनेनेव शरीरेण यज्ञभागविवर्जितः

Sinabi ng mga diyos: “Tunay, magiging nilalang ka sa langit at mananahan sa daigdig ng mga diyos; ngunit sa mismong katawang ito, mawawalan ka ng bahagi sa handog ng yajña.”

Verse 106

यच्छामो यदि ते विप्र यज्ञांशं मानुषस्य भोः । अप्रामाण्यं श्रुतेर्भावि तव दत्तेन तेन च

“O Brāhmaṇa, kung ipagkakaloob namin sa iyo ang bahaging yajña na para sa tao, kung gayon—dahil sa iyong ibinigay—may lilitaw na mabigat na bunga: masisira ang awtoridad ng Śruti, ang pahayag ng Veda.”

Verse 107

अतिथिरुवाच । देवत्वेन न मे कार्यं यज्ञांशरहितेन च । तदहं साधयिष्यामि यथा मुक्तिर्भविष्यति

Sinabi ng Panauhin: “Wala akong kailangan sa pagka-diyos na walang bahagi sa yajña. Kaya gagawin ko ang yaong magbubunga ng mokṣa, ang paglaya.”

Verse 109

यज्ञभागसमोपेतं तथान्येषां दिवौकसाम् । विशेषेण सुरश्रेष्ठाः स्थानं चोपरि संस्थितम्

“Taglay ang nararapat na bahagi sa yajña—gayon din sa iba pang nananahan sa langit—ngunit, O pinakadakila sa mga diyos, may mas mataas na kalagayang itinatag nang natatangi para sa mga pinararangalan nang wasto.”

Verse 110

प्रतिज्ञातस्तथा सर्वैर्वरोऽस्य विबुधैर्यतः । तस्मात्प्रदीयतामस्मै यदभीष्टं सुरोत्तमाः

Sapagkat ipinangako na sa kanya ng lahat ng mga diyos ang isang biyaya, kaya, O pinakadakila sa mga nilalang sa langit, ipagkaloob sa kanya ang ninanais niya.

Verse 111

महेश्वर उवाच । यथाऽस्य जायते तृप्तिर्यज्ञभागाधिका सदा । तथाहं कथयिष्यामि शृण्वंतु विबुधोत्तमाः

Wika ni Maheśvara: “Kung paano magiging higit pa sa (karaniwang) bahagi ng handog-yajña ang kanyang kasiyahan—ipapaliwanag ko. Makinig nawa ang pinakadakilang mga diyos.”

Verse 112

य एष क्रियते यज्ञस्तस्य नाथो हरिः स्मृतः । एतस्मात्कारणात्प्रोक्तः स देवो यज्ञपूरुषः

Sa handog na isinasagawa, si Hari ang inaalala bilang Panginoon. Dahil dito, ang diyos na iyon ay tinatawag na Yajñapuruṣa—ang mismong Persona ng sakripisyo.

Verse 113

अद्यप्रभृति यत्किंचिच्छ्राद्धं मर्त्ये भविष्यति । दैवं वा पैतृकं वाऽपि तस्य चांते व्यवस्थितः

Mula sa araw na ito, anumang śrāddha na gaganapin sa daigdig ng tao—maging para sa mga diyos o para sa mga ninuno—siya ay nananatiling naroon sa pagtatapos nito.

Verse 114

एतस्य नाम संकीर्त्य पश्चाच्च यज्ञपूरुषम् । संकीर्त्य भोजनं देयं ब्राह्मणस्य द्विजोत्तमाः

Pagkatapos bigkasin ang Kanyang Pangalan, at saka tawagin ang Yajñapuruṣa, dapat maghandog ng pagkain sa isang Brāhmaṇa, O pinakamainam sa mga dwija, kasabay ng gayong mapitagang pagbigkas.

Verse 115

तेनास्य भविता तृप्तिर्यज्ञांताऽभ्यधिका सदा । अदत्त्वास्य कृतं श्राद्धं यत्किंचित्प्रभविष्यति

Dahil doon, ang kanyang kasiyahan ay laging hihigit pa sa bunga na nakukuha lamang sa dulo ng yajña. Ngunit ang anumang śrāddha na isinasagawa nang hindi ibinibigay ang nararapat na handog/panawagan ay mauuwi sa kawalang-bisa at walang tunay na bisa.

Verse 116

तद्यास्यत्यखिलं व्यर्थं तथा भस्महुतं यथा । वैश्वदेवांतमासाद्य यश्चैनं पूजयिष्यति

Ang lahat ng iyon ay magiging ganap na walang saysay, na parang handog na ibinuhos sa abo. Ngunit sinumang, pagdating sa wakas ng ritong Vaiśvadeva, ay sasamba sa Kanya nang nararapat… yaon ang mabisang pagtatapos ng pagsamba.

Verse 117

विष्णुनामसमोपेतं भविष्यति तदक्षयम् । दत्तं स्वल्पमपि प्रायः श्रद्धापूतेन चेतसा

Anumang handog na ibinibigay na may kasamang Pangalan ni Viṣṇu ay nagiging di-nasisira. Kahit munting kaloob, kapag ibinigay na may isip na nilinis ng pananampalataya, karaniwan ay nagbubunga ng di-napapawing na kabutihan.

Verse 118

श्राद्धे वा वैश्वदेवे वा यश्चैनं नार्चयिष्यति । संप्राप्तं व्यर्थतां तस्य तच्च सर्वं भविष्यति

Maging sa śrāddha o sa handog na Vaiśvadeva, sinumang hindi sumamba sa Kanya—ang lahat ng kanyang natamo at naisagawa ay magiging walang bunga.

Verse 119

अस्मिंस्तुष्टिं गते सर्वे सुरा यास्यंति संमुदम् । पितरश्च तमायांति विमुखे संमुखे तथा

Kapag Siya ay nasiyahan, ang lahat ng mga deva ay umaalis na nagagalak; at ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay lumalapit din sa Kanya—mula sa pagtalikod ay nagiging nakaharap na may pagsang-ayon.

Verse 120

तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे महेश्वरवचस्तदा । तथेति मुदिताः प्रोचुर्ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

Nang marinig ang mga salita ni Maheśvara, ang lahat ng mga diyos noon ay masayang sumagot, “Mangyari nawa,” na pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu.

Verse 121

ततःप्रभृति संजाता पूजा चातिथिसंभवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजा कार्याऽतिथेः सदा । यज्ञे पूरुषयज्ञस्य न चैकस्य कथंचन

Mula noon, ang pagsamba (pūjā) ay umusbong na kaugnay ng paggalang sa panauhin (Atithi). Kaya sa buong pagsisikap, laging isagawa ang pagsamba sa panauhin—sa loob ng paghahandog (yajña), bilang bahagi ng ‘pūruṣa-yajña’, at huwag itong pabayaan sa anumang pagkakataon.

Verse 122

अतिथिरुवाच । अत्रास्ति मामकं तीर्थं मया यत्र तपः कृतम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पुरुकाले द्विजोत्तमाः

Wika ni Atithi: “Narito ang aking banal na tawiran (tīrtha), kung saan ako nagsagawa ng mga pag-aayuno at pagninilay (tapas). Sa banal na lupain ni Hāṭakeśvara, noong unang panahon, O pinakamainam sa mga dwija.”

Verse 123

अंगारकेण संयुक्ता चतुर्थी स्याद्यदा तिथिः । सांनिध्यं तत्र कार्यं च सर्वैर्देवैश्च तद्दिने

Kapag ang ikaapat na araw ng buwan (Caturthī) ay sumabay kay Aṅgāraka (Martes), sa araw na iyon ay dapat itatag ng lahat ng mga diyos ang kanilang pagdalo roon (sa tīrtha).

Verse 124

कुर्यात्तत्रैव यः स्नानं तस्मिन्नहनि संस्थिते । सर्वतीर्थफलं तस्य जायतां वः प्रसादतः

Sinumang magsagawa ng banal na paliligo (snāna) doon sa mismong araw na iyon, makakamtan niya ang bunga ng lahat ng tīrtha; nawa’y ipagkaloob ito sa kanya sa pamamagitan ng inyong biyaya (prasāda).

Verse 125

तथास्त्विति ततः सर्वेऽतिथिं प्रोचुः सुरोत्तमाः । एतस्मिन्नंतरे प्राह पुलस्त्यर्षिः पितामहम्

Pagkaraan, sinabi ng lahat ng pinakadakilang mga deva kay Atithi, “Mangyari nawa.” Sa pagitan ng sandaling iyon, nagsalita ang rishi Pulastya kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 126

पुलस्त्य उवाच । ऋत्विजः सकला देवाः संस्थिताः कौतुकान्विताः । उत्तिष्ठंतु च ते शीघ्रं यज्ञकर्मप्रसिद्धये

Wika ni Pulastya: “Narito na ang mga ṛtvij, ang mga pari ng yajña, at ang lahat ng mga deva, nagtitipon na may pananabik. Bumangon sila nang madali, upang ang mga gawang handog ay magtamo ng ganap na katuparan.”

Verse 127

एतस्मिन्नंतरे सर्वे तस्य वाक्यप्रणोदिताः । उत्थिता ऋत्विजो ये च स्वानि स्थानानि भेजिरे । ततः प्रववृते यज्ञः सपुनर्द्विजसत्तमाः । कुर्वता यज्ञकर्माणि होमपूर्वाणि यानि च

Samantala, silang lahat—naudyukan ng kanyang mga salita—ay tumindig; at ang mga ṛtvij ay umupo sa kani-kanilang luklukan. Pagkaraan, muling umusad ang yajña, habang ang pinakamahuhusay na dwija ay nagpatuloy sa mga tungkuling panghandog, mula sa homa at sa mga kasunod na ritwal.

Verse 129

कोशकारमिवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यते

Gaya ng uod ng sutla na bumabalot sa sarili sa kokon, binabalot niya ang sarili at hindi nauunawaan ang sariling Ātman, ang tunay na Sarili.