Adhyaya 184

Verse 1

। सूत उवाच । तृतीये च दिने प्राप्ते त्रयोदश्यां द्विजोत्तमाः । प्रातःसवनमादाय ऋत्विजः सर्व एव ते । स्वेस्वे कर्मणि संलग्ना यज्ञकृत्यसमुद्भवे

Sinabi ni Sūta: Nang dumating ang ikatlong araw—sa ikalabintatlong tithi—O pinakamainam sa mga dvija, ang lahat ng ṛtvij, matapos isagawa ang ritong pang-umaga (prātaḥ-savana), ay nalubog, bawat isa, sa sariling tungkuling nagmumula sa mga gawain ng yajña.

Verse 2

ततः प्रवर्तते यज्ञस्तदा पैतामहो महान् । सर्वकामसमृद्धस्तु सर्वैः समुदितो गुणैः

Pagkaraan, nagsimula ang dakilang yajña ng mga ninuno (paitāmaha)—sagana sa lahat ng ninanais at puspos ng lahat ng kagalingan.

Verse 3

दीयतां दीयतां तत्र भुज्यतां भुज्यतामिति । एकः संश्रूयते शब्दो द्वितीयो द्विजसंभवः

Doon ay narinig ang isang tinig: “Ibigay, ibigay!” at isa pa: “Kainin, kainin!”—isang ingay na sumiklab sa hanay ng mga dvija.

Verse 4

नान्यस्तत्र तृतीयस्तु यज्ञे पैतामहे शुभे । यो यं कामयते कामं हेमरत्नसमुद्भवम्

Sa mapalad na yajña ng mga ninuno, walang ikatlong sigaw. Anumang pagnanais ng sinuman—na nagmumula sa ginto at hiyas (kayamanang makamundo)—

Verse 5

स तत्प्राप्नोत्यसंदिग्धं वांछिताच्च चतुर्गुणम् । पक्वान्नस्य कृतास्तत्र दृश्यंते पर्वताः शुभाः

Natamo niya iyon nang walang alinlangan—apat na ulit na higit sa kanyang minimithi. Doon ay nakita ang mga mapalad na bunton ng lutong pagkain na wari’y mga bundok.

Verse 6

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

Warì’y may malalaking ilog ng ghee at gatas na umaagos, at may mga bunton ng yaman na nakahanda para sa pagkakawanggawa. Sa gitna nito, O pinakamainam sa mga dwija, dumating ang isang pantas.

Verse 7

अतीतानागतान्वेत्ति वर्तमानं च यः सदा । स ब्रह्माणं नमस्कृत्य निविष्टश्च तदग्रतः

Yaong laging nakaaalam ng nakaraan at hinaharap, at pati ng kasalukuyan—pagkaraang yumuk at magbigay-pugay kay Brahmā, siya’y naupo sa harap Niya.

Verse 8

कर्मांतरेषु विप्राणां स सर्वेषां द्विजोत्तमाः । कथयामास यद्वृत्तं बाल्यात्प्रभृति कृत्स्नशः

Habang abala ang mga brāhmaṇa sa kani-kanilang mga ritwal, ang pinakamainam sa mga dwija ay nagsalaysay nang buo ng lahat ng naganap, mula pa pagkabata.

Verse 9

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

Pagkaraan, ang lahat ng mga paring tagapaghandog (ṛtvij), na nabihag ang isip ng pagkamangha, ay nagtanong sa taong may kaalaman; nanlalaki ang kanilang mga mata sa pagtataka.

Verse 10

विस्मृतानि स्मरंतस्ते निजकृत्यानि वै ततः । प्रोक्तानि गर्हणीयानि ह्यसंख्यातानि सर्वशः

Pagkaraan, nang maalaala nila ang sarili nilang mga gawa na nalimutan, kanilang binigkas ang di-mabilang na mga gawang dapat sisihin, sa lahat ng uri.

Verse 11

ततस्ते पुनरेवाथ पप्रच्छुर्ज्ञानिनं च तम् । लोकोत्तरमिदं ज्ञानं कथं ते संस्थितं द्विज

Muli, tinanong nilang muli ang marunong na iyon: “O dvija, paano nanahan sa iyo ang kaalamang higit sa daigdig na ito?”

Verse 12

को गुरुस्ते समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । अहोज्ञानमहो ज्ञानं नैतद्दृष्टं श्रुतं च न

“Ihayag mo sa amin—sino ang iyong guru? Sapagkat napakalaki ng aming pag-uusisa. Ah, anong kaalaman! Ang ganitong kaalaman ay hindi pa namin nakita ni narinig man.”

Verse 13

यादृशं ते द्विजश्रेष्ठ दृश्यते पार्थसंस्थितम् । किं ब्रह्मणा स्वयं विप्र त्वमेवं प्रतिबोधितः

“O pinakadakila sa mga dvija, ang katatagang nakikita sa iyo—na tila bundok na di matinag—o brāhmaṇa, si Brahmā ba mismo ang nagturo at gumising sa iyo nang ganito?”

Verse 14

किं वा हरेण तुष्टेन किं वा देवेन चक्रिणा । नान्यप्रबोधितस्यैवं ज्ञानं संजायते स्फुटम्

“O dahil ba kay Hari na nalugod sa iyo, o sa Panginoong may tangan ng chakra? Sapagkat kung hindi ginising ng iba, hindi sisilang ang ganitong malinaw na kaalaman.”

Verse 15

अतिथिरुवाच । पिंगला कुररः सर्पः सारंगश्चैव यो वने । इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम

Wika ng panauhin (pantas): “Si Piṅgalā, ang ibong kurara, ang ahas, at ang usa na nananahan sa gubat; ang panday ng palaso, at ang dalaga—ang anim na ito ang aking mga guro.”

Verse 16

एतेषां चेष्टितं दृष्ट्वा ज्ञानं मे समुपस्थितम्

Nang aking masdan ang kanilang gawi, ang karunungan ay sumibol at nanahan sa aking kalooban.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । कथयस्व महाभाग कथं ते गुरवः स्थिताः । कीदृशं च त्वया दृष्टं तेषां चैव विचेष्टितम्

Nagsalita ang mga brāhmaṇa: “O mapalad na dakila, isalaysay mo sa amin—paano nakalagak ang iyong mga guro? Ano ang nasaksihan mo sa kanila, at anong uri ng asal at pagkilos ang ipinamalas nila?”

Verse 18

कस्मिन्देशे त्वमुत्पन्नः कस्मिन्स्थाने वदस्व नः । किंनामा किं नु गोत्रश्च सर्वं विस्तरतो वद

“Saang lupain ka isinilang, at saang pook? Ipaalam mo sa amin. Ano ang iyong pangalan, at ano ang iyong gotra? Isalaysay ang lahat nang masinsinan.”

Verse 19

अतिथिरुवाच । आसन्नव पुरे विप्राश्चत्वारो ये विवासिताः । शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दांतश्चतुर्थकः

Sinabi ng panauhin (Atithi): “Sa lungsod ng Āsannava ay may apat na brāhmaṇa na ipinatapon—Śunaḥśepa, Śākreya, Bauddha, at ang ikaapat, si Dāṃta.”

Verse 20

तेषां मध्ये तु यो बौद्धः शांतो दांत इति स्मृतः । छन्दोगगोत्रविख्यातो वेदवेदांगपारगः

Sa gitna nila, ang nagngangalang Bauddha ay inalaala bilang “Śānta” at “Dāṃta”—tanyag na kabilang sa gotra ng Chāndoga, at ganap na bihasa sa mga Veda at sa mga vedāṅga (mga sangay na pantulong).

Verse 21

नागरेषु समुत्पन्नः पश्चिमेवयसि स्थितः । तस्याहं प्रथमः पुत्रः प्राणेभ्योऽपि सुहृत्प्रियः

Siya’y isinilang sa liping Nāgara at nanatili sa huling yugto ng edad. Ako ang kanyang panganay na anak—minamahal niya nang higit pa sa sariling hininga ng buhay, at itinuturing na tapat na kaibigang pinagkakatiwalaan.

Verse 22

ततोऽहं यौवनं प्राप्तो यदा द्विजवरोत्तम तदा मे दयितस्तातः पंचत्वं समुपागतः

Pagkaraan, nang ako’y dumating sa kabataan, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa sandaling iyon din ang aking minamahal na ama ay umabot sa “pañcatva”—nagbalik sa limang sangkap, samakatuwid ay pumanaw.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि

Samantala, O mga brāhmaṇa, ang hari—ang pinuno ng Ānarta—sa pamamagitan ni Sutapās ay itinalaga ako sa tungkuling kañcukin, isang tagapaglingkod sa loob ng palasyo at mga silid-panloob.

Verse 24

शांतं दांतं समालोक्य विश्वस्तेन महात्मना । तस्य चांतःपुरे ह्यासीत्पिंगलानाम नायिका

Nang makita ng dakilang-hiningang hari ang kapayapaan at pagpipigil—“Śānta” at “Dāṃta”—lubos siyang nagtiwala. At sa loob ng kanyang antahpura (panloob na palasyo) ay may pangunahing ginang na nagngangalang Piṅgalā.

Verse 25

दौर्भाग्येण समोपेता रूपेणापि समन्विता । अथान्याः शतशस्तस्य भार्याश्चांतःपुरे स्थिताः

Siya’y nabibigatan ng malas na kapalaran, ngunit pinagkalooban ng kagandahan. Bukod sa kanya, ang haring iyon ay may daan-daang iba pang asawa na naninirahan sa loob ng palasyong panloob.

Verse 26

ताः सर्वा रजनीवक्त्रे व्याकुलत्वं प्रयांति च । आहरंति परान्गन्धान्धूपांश्च कुसुमानि च

Pagdating ng gabi, ang lahat ng babaeng iyon ay naging balisa; at sila’y nagdadala ng piling mga pabango, insenso, at mga bulaklak.

Verse 27

विलेपनानि मुख्यानि सुरभीणि तथा पुरः । पुष्पाणि च विचित्राणि ह्यन्याः सूक्ष्मांबराणि च

Sa unahan ay inilagay ang piling mababangong pahid; gayundin ang sari-saring bulaklak na makukulay, at iba pang maseselang kasuotan.

Verse 28

तावद्यावत्स्थितः कालः शयनीयसमुद्भवः । मन्मथोत्साहसं युक्ताः पुलकेन समन्विताः

Hangga’t tumatagal ang panahong sumibol mula sa higaan ng paglalambingan, sila’y napupuno ng sigla ni Kāma at sinasabayan ng pangingilabot ng pananabik.

Verse 29

एका जानाति मां सुप्तां नूनमाकारयिष्यति । अन्या जानाति मां चैव परस्परममर्षतः

Alam ng isa na ako’y natutulog at tiyak na susubukang gisingin ako; alam din ng isa pa, at sila’y nagkikimkim ng hinanakit sa isa’t isa.

Verse 30

स्पर्धयन्ति प्रयुध्यन्ति विरूपाणि वदन्ति च । तासां मध्यात्ततश्चैका प्रयाति नृपसंनिधौ

Sila’y nag-uunahan at nag-aaway, at nagsasalita ng mga salitang pangit; saka mula sa kanila, may isang lumapit sa harap ng hari.

Verse 31

शेषा वै लक्ष्यमासाद्य निःश्वस्य प्रस्वपन्ति च । दुःखार्ता न लभन्ति स्म ताश्च निद्रां पराभवात्

Ang iba, nang maabot ang kanilang pakay, ay bumuntong-hininga at nahiga; ngunit dahil sa dalamhati ng pagkatalo, hindi nila tunay na nakamtan ang tulog.

Verse 32

कामेन पीडितांगाश्च बाष्पपूर्णेक्षणाः स्थिताः

Ang kanilang mga katawan ay pinahirapan ng pagnanasa, at sila’y nakatayo na ang mga mata’y punô ng luha.

Verse 33

आशा हि परमं दुःखं निराशा परमं सुखम् । आशानिराशां कृत्वा च सुखं स्वपिति पिंगला

Ang pag-asa, tunay nga, ang pinakadakilang dalamhati; ang kawalan ng pag-asa (pagkalaya sa inaasahan) ang pinakamataas na ligaya. Nang mapawi niya ang pag-asa at pag-aasam, si Piṅgalā ay natutulog nang masaya.

Verse 34

न करोति च शृंगारं न स्पर्धां च कदाचन । न व्याकुलत्वमापेदे सुखं स्वपिति पिंगला

Hindi na siya nagpapalamuti, ni kailanman ay nakikipagpaligsahan. Hindi siya nalugmok sa pagkabalisa—si Piṅgalā ay natutulog nang masaya.

Verse 35

ततो मयापि तद्दृष्ट्वा तस्याश्चेष्टितमुत्तमम् । आशाः सर्वाः परित्यक्ताः स्वपिमीह ततः सुखी

Pagkaraan, ako man, nang makita ang kanyang marangal na asal, ay iniwan ang lahat ng pag-asa; kaya dito ako natutulog, at mula noon ay payapa at nasisiyahan ang loob.

Verse 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

Yaong natutulog nang masaya sa gabi—nag-aalab ang apoy sa katawan. Pagkaraan, tinatanggap ng katawan ang pagkain nang wasto, at mula roon ay sumisibol ang pinakamataas na lakas at kagalingan.

Verse 37

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

Dahil dito mismo naganap ito—upang lumago ang aking espirituwal na liwanag. Si Piṅgalā ay naging mabigat sa tunay na bigat ng pagkaunawa; kaya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, siya ang naging guro ko.

Verse 38

आशापाशैः परीतांगा ये भवन्ति नरो र्दिताः । ते रात्रौ शेरते नैव तदप्राप्तिविचिन्तया

Ang mga taong ang mga sangkap ng katawan ay napapalibutan ng mga silo ng pag-asa, at dahil dito’y nagdurusa—hindi sila nakakatulog sa gabi, sa pag-iisip na hindi nila makakamtan ang ninanais.

Verse 39

नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्

Hindi nagliliyab ang kanilang apoy—maging ang apoy ng pagtunaw ng pagkain. Ni hindi nila ninanais ang pagkain; kaya hindi lumalago ang kanilang sigla at liwanag ng buhay.

Verse 40

सर्वस्य विद्यते प्रांतो न वांछायाः कथंचन

Lahat ng bagay ay may wakas; ngunit ang pagnanasa (paghahangad) lamang ang walang hangganang wakas.

Verse 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

Habang ang tao’y lalo pang nakakamit dito ang ninanais niya, lalo ring lumalago ang pagnanasa—gaya ng apoy na lumalaki kapag pinakakain ng handog na alay.

Verse 42

यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते

Kung paanong ang sungay sa katawan ng usa ay lumalaki habang siya’y lumalaki, gayon din ang uhaw na pagnanasa—lumalago dahil sa sariling pagsisikap na habulin ito.

Verse 43

एवं ज्ञात्वा महाभागः पुरुषेण विजानता । दिवा तत्कर्म कर्तव्यं येन रात्रौ सुखं स्वपेत्

Kaya’t pagkaalam nito, ang mapalad at may pag-unawa ay dapat kumilos sa araw nang sa gayon sa gabi’y makatulog siya nang payapa.

Verse 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Kaya nito, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara-khaṇḍa, sa Māhātmya ng sagradong pook ng Hāṭakeśvara, sa ikatlong araw ng Brahma-yajña, nagtatapos ang ika-184 na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Salaysay ni Piṅgalā.”