Adhyaya 171
Isinalaysay ni Sūta ang paglala ng tunggalian nina Vasiṣṭha at Viśvāmitra. Nang mawalan ng bisa ang kapangyarihan ni Viśvāmitra, nag-alab ang kanyang galit at pinakawalan niya ang mga banal na sandatang inialay at pinabanal, kabilang ang Brahmāstra. Nagbunga ito ng nakapanghihilakbot na pagyanig sa sansinukob: mga putok na tila bulalakaw, pagdami ng mga sandata, pag-uga ng mga karagatan, pagkabasag ng mga tuktok ng bundok, at ulang parang dugo—na inunawa bilang mga tanda ng pralaya. Dumulog ang mga diyos kay Brahmā. Ipinaliwanag ni Brahmā na ang kaguluhan ay bunga ng labanan ng mga dibinong sandata, at pinangunahan niya ang mga deva patungo sa larangan upang pigilan ang pagkapahamak ng daigdig. Hinimok niya ang pagtigil; nilinaw ni Vasiṣṭha na hindi siya umaatake dahil sa paghihiganti, kundi ipinapawalang-bisa lamang ang mga sandata sa pagtatanggol sa pamamagitan ng bisa ng mga mantra. Inutusan ni Brahmā si Viśvāmitra na itigil ang pagpapakawala ng sandata at humanap ng lunas sa pamamagitan ng pananalita, tinatawag si Vasiṣṭha na “brāhmaṇa” upang mapawi ang init ng alitan. Ngunit iginiit ni Viśvāmitra na ang kanyang poot ay nakatali sa pagkilala at dangal; samantalang tumanggi si Vasiṣṭha na igawad ang pangalang “brāhmaṇa” sa itinuturing niyang ipinanganak na kṣatriya, at ipinahayag ang higit na ningning ng brahmik na kapangyarihan kaysa lakas ng mandirigma. Sa huli, pinilit ni Brahmā ang pagtalikod sa mga dibinong sandata sa banta ng sumpa. Umalis si Brahmā at nanatili ang mga rishi sa pampang ng Sarasvatī, na nag-iiwan ng aral tungkol sa pagpipigil, wastong pananalita, at pagpigil sa mapanirang kapangyarihan sa loob ng banal na lupain.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । तां शक्तिं व्यर्थतां प्राप्तां ज्ञात्वा कोपसमन्वितः
Sinabi ni Sūta: Sa mismong sandaling iyon, ang dakilang pantas na si Viśvāmitra—nang malaman niyang ang kanyang kapangyarihan ay nauwi sa wala—ay napuspos ng galit.
Verse 2
मुमोच तद्वधार्थाय ब्रह्मास्त्रं सोऽभिमंत्रितम् । तस्य संहितमात्रस्य प्रस्वनः समजायत
Upang maisakatuparan ang pagpaslang na iyon, pinakawalan niya ang Brahmāstra na pinabanal at pinalakas ng mantra; at sa mismong sandali ng pagbigkas, sumiklab ang nakapanghihilakbot na ugong na umaalingawngaw.
Verse 3
ततश्चोल्काः प्रभूताश्च प्रयांति च नभस्तलात् । ततः कुन्ताः शक्तयश्च तोमराः परिघास्तथा
Pagkaraan, maraming nagliliyab na bulalakaw ang rumagasa sa kalangitan; at sumunod, lumitaw nang sunud-sunod ang mga sibat, javelin, lansang-pana, at mga pamalong bakal.
Verse 4
भिंडिपाला गदाश्चैव खड्गाश्चैव परश्वधाः । बाणाः प्रासाः शतघ्न्यश्च शतशोऽथ सहस्रशः
May mga bhindipāla at mga gada, gayundin mga espada at palakol; mga palaso, mga sibat, at mga śataghnī na bakal—ibinulalas nang daan-daan, at saka libu-libo.
Verse 5
वसिष्ठोऽपि परिज्ञाय प्रेषितं गाधिसूनुना । ब्रह्मास्त्रं मृत्यवे तेन शुचिर्भूत्वा ततः परम्
Si Vasiṣṭha rin, nang maunawaan na ang Brahmāstra ay pinakawalan ng anak ni Gādhi (Viśvāmitra) upang maghatid ng kamatayan, ay nagpakadalisay muna, at saka nagpatuloy (upang salungatin ito).
Verse 6
इषीकां च समादाय ब्रह्मास्त्रं तत्र योजयन् । अब्रवीद्गाधिपुत्राय स्वस्त्यस्तु तव पार्श्वतः
Kumuha siya ng isang iṣīkā (tangkay ng tambo) at doon ay ikinabit ang Brahmāstra rito; saka niya sinabi sa anak ni Gādhi: “Nawa’y ang pagpapala at kabutihang-palad ay nasa iyong tabi.”
Verse 7
हन्यतामस्त्रमेतद्धिमम वाक्यादसंशयम् । ततस्तेन हतं तच्च ब्रह्मास्त्रं तत्समुद्भवम्
“Pabagsakin nga ang sandatang ito—sa aking salita, walang pag-aalinlangan.” Pagkaraan, sa kapangyarihan ng pagbigkas na iyon, ang Brahmāstra at ang lahat ng sumibol mula rito ay nalipol.
Verse 8
वज्रास्त्रं च ततो मुक्तं वज्रास्त्रेण विनाशितम् । यद्यदस्त्रं क्षिपत्येष विश्वामित्रः प्रकोपितः
Pagkatapos, pinakawalan ang Vajrāstra, at ito’y winasak din ng Vajrāstra (tinapatan ng kapareho). Anumang sandatang ihagis ng nagngangalit na si Viśvāmitra,
Verse 9
तत्तद्धंति वसिष्ठस्तु मंत्रस्य च प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु क्षुभितो मकरालयः
Si Vasiṣṭha, sa tanging lakas ng mantra, ay pinabagsak ang bawat sandata, isa-isa. Sa sandaling iyon din, ang karagatan—tahanan ng mga makara—ay nagulo at umalon nang marahas.
Verse 10
शीर्यंते गिरिशृंगाणि रक्तवृष्टिः परा स्थिता । प्रलयस्येव चिह्नानि संजातानि धरातले । किमकाले महानेष प्रलयः संभविष्यति
Gumuho ang mga tuktok ng bundok; bumubuhos ang nakapanghihilakbot na ulang-dugo. Sa ibabaw ng lupa ay lumitaw ang mga palatandaang wari’y Pralaya. “Sa di-nararapat na oras na ito, kailan magaganap ang dakilang pralaya?”
Verse 11
ततः पितामहं जग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । प्रोचुः प्रलयचिह्नानि यानि संति धरातले
Pagkatapos, ang lahat ng mga diyos, kasama si Indra, ay nagtungo sa Dakilang Ninuno (Brahmā) at iniulat ang mga palatandaan ng pralaya na lumitaw sa lupa.
Verse 12
ततो ब्रह्मा चिरं ध्यात्वा तानुवाच दिवौकसः । विश्वामित्र वसिष्ठाभ्यां युद्धमेतद्व्यवस्थितम्
Pagkaraan, si Brahmā, matapos magnilay sa samādhi nang matagal, ay nagsalita sa mga nananahan sa langit: “Ang tunggaliang ito ay naitakda sa pagitan nina Viśvāmitra at Vasiṣṭha.”
Verse 13
दिव्यास्त्रसंभवं देवास्तेनैतद्व्याकुलं जगत्
O mga diyos, dahil sa paglitaw ng mga sandatang makalangit, ang buong daigdig na ito ay nayayanig at naguluhan.
Verse 14
तस्माद्गच्छामहे तत्र यावन्नो जायते क्षयः । सर्वेषामेव भूतानां दिव्यास्त्राणां प्रभावतः
Kaya’t tayo’y pumaroon agad, bago tayo abutan ng kapahamakan; sapagkat sa kapangyarihan ng mga sandatang makalangit, maaaring sumapit ang pagkalipol sa lahat ng nilalang.
Verse 15
ततोऽभिगम्य ते देशं यत्र तौ मुनिसत्तमौ । विचामित्रवसिष्ठौ तौ युध्यमानौ परस्परम्
Pagkaraan, narating nila ang lupain na kinaroroonan ng dalawang pinakadakilang muni—sina Viśvāmitra at Vasiṣṭha—na naglalaban sa isa’t isa.
Verse 16
ततः प्रोवाच तौ ब्रह्मा साम्ना परमवल्गुना । निवर्त्यतामिदं युद्धमेतद्दिव्यास्त्रसंभवम् । यावन्न प्रलयो भावि समस्ते धरणीतले
Pagkatapos, si Brahmā ay nagsalita sa kanilang dalawa sa napakalambing na pananalita: “Itigil nawa ang digmaang ito, na isinilang mula sa mga sandatang makalangit, bago sumapit ang pralaya sa buong balat ng daigdig.”
Verse 17
वसिष्ठ उवाच । नाहमस्त्रं प्रयुंजामि विश्वामित्रवधेच्छया । आत्मरक्षाकृते देव अस्त्रमस्त्रेण शामयन्
Wika ni Vasiṣṭha: “Hindi ako gumagamit ng sandata na may pagnanais na patayin si Viśvāmitra. O Deva, pinapawi ko lamang ang sandata sa pamamagitan ng sandata, alang-alang sa sariling pag-iingat.”
Verse 18
अयं मम विनाशाय केवलं चास्त्रमोक्षणम् । कुरुते निर्दयो ब्रह्मंस्तं निवारय सांप्रतम्
“Ang walang-awa na ito ay nagpapakawala ng sandata para lamang sa aking pagkapuksa. O Brahmā, pigilan mo siya ngayon—agad.”
Verse 19
ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ वसिष्ठं ब्राह्मणोत्तमम् । त्वं रक्ष मम वाक्येन तथा सर्वमिदं जगत्
Sinabi ni Brahmā: “O Viśvāmitra, pinakadakila sa mga muni, ingatan mo si Vasiṣṭha, ang pinak-una sa mga brāhmaṇa; at sa aking utos, ingatan mo rin ang buong sanlibutang ito.”
Verse 20
अस्त्रमोक्षविरामं त्वं ब्रह्मर्षे कुरु सत्वरम्
“O brahmarṣi, agad mong itigil ang pagpapakawala ng mga sandata.”
Verse 21
विश्वामित्र उवाच । न मामेष द्विजं ब्रूते कथंचित्प्रपितामह । तस्मादेष प्रकोपो मे संजातोऽस्य वधोपरि
Sinabi ni Viśvāmitra: “O Dakilang Ninuno, hindi niya ako kinikilala kailanman bilang dvija (dalawang ulit na isinilang). Kaya sumiklab sa akin ang galit na ito, na nakatuon sa kanyang kamatayan.”
Verse 22
तस्माद्वदतु देवेश मामेष ब्राह्मणं द्रुतम् । निवारयामि येनास्त्रं यदस्योपरि संधितम्
Kaya, O Panginoon ng mga diyos, hayaan siyang tawagin akong isang Brahmana nang mabilis; sa gayon ay babawiin ko ang sandatang nakatutok sa kanya.
Verse 23
ब्रह्मोवाच । त्वं वसिष्ठाधुना ब्रूहि विश्वामित्रं ममाज्ञया । ब्राह्मणो जायते तेन तव जीवस्य रक्षणम्
Sinabi ni Brahma: "Vasiṣṭha, ngayon—sa aking utos—ipahayag mo na si Viśvāmitra ay isang Brahmana. Sa pamamagitan nito, siya ay magiging Brahmana, at ang iyong buhay ay mapoprotektahan."
Verse 24
वसिष्ठ उवाच । नाहं क्षत्रियसंजातं ब्राह्मणं वच्मि पद्मज । न वधे मम शक्तोऽयं कथंचित्क्षत्रियोद्भवः
Sinabi ni Vasiṣṭha: "O Ipinanganak sa Lotus, hindi ko tinatawag na Brahmana ang isang ipinanganak na Kṣatriya. Ang lalaking ito na ipinanganak na Kṣatriya ay hinding-hindi ako kayang patayin."
Verse 25
ब्राह्म्यं तेजो न क्षा त्त्रेण तेजसा संप्रणश्यति । एवं ज्ञात्वा चतुर्वक्त्र यद्युक्तं तत्समाचर
"Ang ningning ng Brahmana ay hindi nasisira ng kapangyarihan ng Kṣatriya. Sa pagkaalam nito, O May Apat na Mukha, gawin mo kung ano ang nararapat."
Verse 26
ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र द्विजश्रेष्ठ त्यक्त्वा दिव्यास्त्रसंभवम् । कुरु युद्धं वसिष्ठेन नो चेच्छप्स्यामहं च ते
Sinabi ni Brahma: "O Viśvāmitra, pinakamahusay sa mga ipinanganak nang dalawang beses, iwanan mo ang paggamit ng mga banal na sandata. Lumaban ka kay Vasiṣṭha; kung hindi, isusumpa rin kita."
Verse 27
विश्वामित्र उवाच । दिव्यास्त्राणि च संत्यज्य मया वध्यः सुदुर्मतिः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य त्वं गच्छ निजसंश्रयम्
Wika ni Viśvāmitra: “Kahit talikuran ko ang mga sandatang makalangit, ang masamang-isip na iyon ay dapat kong lipulin. Kapag nakakita ka kahit munting siwang, pumaroon ka sa sarili mong kanlungan.”
Verse 28
सूत उवाच । बाढमित्येवमुक्ता च ब्रह्मलोकं गतो विधिः । विश्वामित्रवसिष्ठौ च सरस्वत्यास्तटे स्थितौ
Sabi ni Sūta: “Nang masabihan nang gayon, sumagot si Brahmā (ang Tagapag-ayos) ng ‘Gayon nga,’ at nagtungo sa Brahmaloka. Sina Viśvāmitra at Vasiṣṭha naman ay nanatili sa pampang ng Sarasvatī.”
Verse 171
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वसिष्ठविश्वामित्र युद्धे दिव्यास्त्रनिवर्तनवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod, sa ikaanim na aklat—Nāgara-khaṇḍa—sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, ang ika-171 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pag-urong ng mga Sandatang Makalangit sa Labanan nina Vasiṣṭha at Viśvāmitra.”