Adhyaya 166

Verse 1

सूत उवाच । ऋचीकोऽपि समादाय पुरुषैराप्तकारिभिः । तानश्वान्प्रजगामाथ यत्र गाधिर्व्यवस्थितः

Wika ni Sūta: “Si Ṛcīka man ay kinuha rin ang mga kabayong iyon sa tulong ng mga kasamang bihasa, at saka nagtungo sa kinaroroonan ni Gādhi.”

Verse 2

तस्मै निवेदयामास कन्यार्थं तान्हयोत्तमान् । गाधिस्तु तान्प्रगृह्याथ योग्यान्वाजिमखस्य च

Upang makamtan ang dalaga, inihandog niya ang mga kabayong yaong napakahusay. Tinanggap naman ni Haring Gādhi ang mga iyon, at itinuring ding karapat-dapat para sa Aśvamedha (paghahandog na kabayo).

Verse 3

एकैकं परमं तेषां स जगामाथ पार्थिवः । ततस्तां प्रददौ तस्मै कन्यां त्रैलोक्यसुन्दरीम्

Sinuri ng hari ang mga iyon—bawat isa’y pinakamainam. Pagkaraan, ibinigay niya sa kanya ang dalagang yaon, ang kagandahang ipinagbubunyi sa tatlong daigdig.

Verse 4

विप्राग्निसाक्षिसंभूतां गृह्योक्तविधिना न्वितः । ततो विवाहे निर्वृत्त ऋचीको मुनिसत्तमः

Sa harap ng mga Brāhmaṇa at ng banal na apoy bilang mga saksi, at ayon sa paraang itinuro sa mga ritong Gṛhya, natapos nang ganap ang kasal. Pagkaraan, si Ṛcīka—pinakamainam sa mga pantas—ay napuspos ng kaganapan sa pag-iisang iyon.

Verse 5

तस्याः संवेशने चैव निष्कामः समपद्यत । अथाब्रवीन्निजां भार्यां निष्कामः संस्थितो मुनिः

Kahit sa sandali ng pagsasamang mag-asawa, nanatili siyang walang pagnanasa. Pagkaraan, ang muning yaon—matatag at walang pita—ay nagsalita sa sarili niyang asawa.

Verse 6

अहं यास्यामि सुश्रोणि काननं तपसः कृते । त्वं प्रार्थय वरं कंचिद्येनाभीष्टं ददामि ते

“O ikaw na may magandang balakang, tutungo ako sa gubat alang-alang sa pag-aayuno at pagninilay (tapas). Humiling ka ng isang biyaya; sa pamamagitan nito, ipagkakaloob ko sa iyo ang ninanais mo.”

Verse 7

सा श्रुत्वा तस्य तद्वाक्यं निष्कामस्य प्रजल्पितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना जगाम जननीं प्रति

Nang marinig niya ang mga salitang iyon na binigkas ng kanyang asawang walang pagnanasa, siya’y nalugmok, at ang kanyang mga mata’y punô ng luha; kaya’t nagtungo siya sa kanyang ina.

Verse 8

प्रोवाच वचनं तस्य सा निष्कामपते स्तदा । वरदानं तथा तेन यथोक्तं द्विजसत्तमाः

Pagkatapos, isinalaysay niya sa kanyang ina ang mga salita ng kanyang asawang walang pita, pati ang biyayang ipinangako nito, ayon sa mismong pagkakasabi—O pinakamainam sa mga dalawang-beses na isinilang.

Verse 9

अथ श्रुत्वैव सा माता यथा तज्जल्पितं तया । सुतया ब्राह्मणश्रेष्ठास्ततो वचनमब्रवीत्

Nang marinig ng ina ang lahat ayon sa pagkakasalaysay ng kanyang anak na babae, siya’y nagsalita ng ganitong mga salita—O pinakadakila sa mga Brahmin.

Verse 10

यद्ययं पुत्रि ते भर्ता वरं यच्छति वांछितम् । तत्प्रार्थय सुतं तस्माद्ब्राह्मण्येन समन्वितम्

“Kung ang iyong asawa, anak kong babae, ay maggawad ng ninanais na biyaya, kung gayon ay hilingin mo sa kanya ang isang anak na lalaki na puspos ng tunay na kabutihang-Brahmana.”

Verse 11

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

“At para rin sa akin, O mapalad, hilingin mo ang iisang anak na lalaki na puspos ng ganap na ningning ng kapangyarihang Kshatriya; sapagkat ako’y nananatiling walang anak.”

Verse 12

सा श्रुत्वा जननीवाक्यमृचीकं प्राप्य सुव्रता । अब्रवीज्जननी वाक्यं सर्वं विस्तरतो द्विजाः

Pagkarinig sa mga salita ng kanyang ina, ang babaeng matatag sa panata ay lumapit kay Ṛcīka at isinalaysay—nang buo at masinsinan—ang lahat ng sinabi ng kanyang ina, O mga Brahmana.

Verse 13

स तस्याश्च वचः श्रुत्वा चकाराथ चरुद्वयम् । पुत्रेष्टिं विधिवत्कृत्वा नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

Nang marinig ang kanyang mga salita, siya’y naghanda ng dalawang bahagi ng sagradong handog na caru. Matapos isagawa nang wasto ang ritong putreṣṭi, siya’y yumukod at sumamba kay Svayaṃbhū, ang Panginoong Sariling-Isinilang.

Verse 14

एकस्मिन्योजयामास ब्राह्म्यं तेजोऽखिलं च सः । क्षात्रं तेजस्तथान्यस्मिन्सकलं द्विजसत्तमाः

Sa isang bahagi ay inilagay niya ang ganap na ningning ng kapangyarihang Brahmana; at sa kabilang bahagi naman ay inilagay rin niya, nang lubos, ang ningning ng kapangyarihang Kshatriya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 15

भार्यायै प्रददौ पूर्वं ब्राह्म्यं च चरुमुत्त मम् । अब्रवीत्प्राशयित्वैनमश्वत्थालिंगनं कुरु

Una, ibinigay niya sa asawa ang dakilang caru na may kapangyarihang Brahmana, at sinabi: “Pagkatapos siyang mapakain nito, yakapin mo ang punong aśvattha.”

Verse 16

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं ब्राह्म्यतेजःसमन्वितम् । द्वितीयश्चरुको यश्च तं त्वं मात्रे निवे दय

Pagkaraan nito, magkakamit ka ng isang marapat na anak na may ningning ng kapangyarihang Brahmana. Ang ikalawang caru naman, ibigay mo sa iyong ina.

Verse 17

अब्रवीच्च ततस्तां तु ऋचीको मुनिसत्तमः । त्वमेनं चरुकं प्राश्य न्यग्रोधालिंगनं कुरु

Pagkatapos, si Ṛcīka, ang pinakadakila sa mga pantas, ay nagsabi sa kanya: “Ikaw, matapos kainin ang caru na ito, yakapin mo ang punong nyagrodha (balete/banyan).”

Verse 18

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं संयुक्तं क्षात्रतेजसा । निःशेषेण महाभागे न मे स्याद्वचनं वृथा

Pagkatapos, magkakamit ka ng isang marapat na anak na kaisa ng ningning ng kṣatriya. Ganap na gayon, O mapalad na ginang—hindi magiging walang saysay ang aking salita.

Verse 19

एवमुक्त्वा ऋचीकस्तु स विसृज्य च तेजसी । सुहृष्टो ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वयं च महितोऽभवत्

Pagkasabi nito, si Ṛcīka ay pinakawalan (ipinagkaloob) ang dalawang kapangyarihan. Nagalak ang pinakadakilang Brahmana, at siya mismo ay lubhang pinarangalan.

Verse 20

ते चैव तु गृहे गत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । ऊचतुश्च मिथस्ते च सत्यमेतद्भविष्यति

At sila’y umuwi sa kanilang bahay na may kagalakang nasa kaibuturan ng puso, at nag-usap-usap: “Tunay nga, ito’y mangyayari bilang katotohanan.”

Verse 21

ततो माता सुतां प्राह आत्मार्थे सकलो जनः । विशेषं कुरुते कृत्ये सामान्ये च व्यवस्थिते

Pagkatapos ay sinabi ng ina sa anak na babae: “Para sa sariling kapakinabangan, ang lahat ng tao’y gumagawa ng natatanging pagtatangi sa gawa—kahit ang bagay ay karaniwan at naisaayos na.”

Verse 22

तत्तवार्थं कृतोऽनेन यश्चरुश्चारुलोचने । यस्तस्मिन्विहितोऽनेन मन्त्रग्रामो भविष्यति । विशेषेण महाभागे सत्यमेतन्मयोदितम्

O binibining may marikit na mga mata, ang banal na handog na caru na ito’y inihanda upang ganap na matupad ang tunay na layon; at ang buong kalipunan ng mga mantra na gagamitin dito ay itinakda na niya nang wasto. O mapalad, sinasabi ko sa iyo nang malinaw—ito ang tunay na aking ipinahahayag.

Verse 23

तस्माच्च चरुकं मह्यं त्वं गृहाण शुचिस्मिते । आत्मीयं मम यच्छस्व वृक्षाभ्यां च विपर्ययः । क्रियतां च महाभागे येन मे स्यात्सुतोत्तमः

Kaya nga, O may dalisay na ngiti, tanggapin mo ang caru na ito para sa akin. Ibigay mo sa akin ang sa iyo, at isagawa ang kinakailangang pagpapalit/pagbaligtad sa dalawang punongkahoy. O lubhang mapalad, gawin ito upang magkamit ako ng isang dakilang anak na lalaki.

Verse 24

राज्यकर्मणि दक्षश्च शूरः परबलार्दनः । त्वदीयो द्विजमात्रोऽपि तव तुष्टिं करिष्यति

Siya’y magiging bihasa sa mga tungkulin ng paghahari at gawain ng kaharian, isang bayani, at dudurog sa lakas ng kaaway. Bagama’t siya’y dvija lamang (dalawang ulit na isinilang) sa kapanganakan, siya pa rin ay magdudulot sa iyo ng kagalakan at kasiyahan.

Verse 25

अथ सा विजने प्रोक्ता तया मात्रा यशस्विनी । अकरोद्व्यत्ययं वृक्षे चरौ च द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, nang maturuan nang lihim ng kaniyang marangal at tanyag na ina, isinagawa niya ang itinakdang pagpapalitan—tungkol sa puno at sa handog na caru—kasama ng mga dakilang brāhmaṇa.

Verse 26

ततः पुंस वने स्नाते ते शुभे चारुलोचने । दधाते गर्भमेवाथ भर्तुः संयोगतः क्षणात्

Pagkaraan, O mapalad na may magagandang mata, nang makapaligo na sa gubat ang lalaki, siya’y agad na nagdalang-tao—sa pag-iisa nila ng kaniyang asawa sa mismong sandaling iyon.

Verse 27

ततस्तु गर्भमासाद्य सा च त्रैलोक्यसुन्दरी । क्षात्त्रेण तेजसा युक्ता तत्क्षणात्समपद्यत । मनो राज्ये ततश्चक्रे हस्त्यश्वारोहणोद्भवे

Ngunit nang siya’y magdalang-tao, ang kagandahan ng tatlong daigdig ay agad na napuspos ng ningning na tulad ng kṣatriya. Pagkaraan, ang kaniyang isip ay tumungo sa paghahari, sa mga gawain mula sa pagsakay sa elepante at kabayo.

Verse 28

युद्धवार्त्तास्तथा चक्रे देवासुरगणोद्भवाः । शृणोति च तथा नित्यं विलासेषु मनो दधे । अनुष्ठानं ततश्चक्रे मनोराज्यसमुद्भवम्

Nakipag-usap din siya tungkol sa mga digmaan—na nagmumula sa mga pangkat ng mga deva at asura—at palagi niyang pinakikinggan ang gayong salaysay, itinatakda ang isip sa mga aliw ng pagiging hari. Pagkaraan, isinagawa niya ang mga panata at ritwal na sumibol mula sa mga guniguning pangkaharian.

Verse 29

पितुर्गृहात्समानीय जात्यानश्वांस्तथा गजान् । रक्तानि चैव वस्त्राणि काश्मीराद्यं विलेपनम्

Mula sa bahay ng kaniyang ama, nagdala siya ng mga kabayong may lahing mainam at gayundin ng mga elepante, pati mga kasuotang pula, at mga pahid na pampalamuti gaya ng saffron at iba pa—

Verse 30

तद्दृष्ट्वा चेष्टितं तस्या राज्यार्हं बहुभोगधृक् । ब्राह्मणार्हैः परित्यक्तं समाचारैश्च कृत्स्नशः

Nang makita niya ang kilos niya—karapat-dapat sa paghahari at hitik sa maraming kalayawan—napagtanto niyang lubos na tinalikuran nito ang mga kaugaliang nararapat sa mga brāhmaṇa at ang wastong mga pamantayan ng asal.

Verse 31

अब्रवीच्च ततः क्रुद्धो धिक्पापे किमिदं कृतम् । व्यत्ययो विहितो नूनं चरुकस्य नगस्य च

Pagkaraan, sa galit ay sinabi niya: “Kasuklam-suklam, makasalanan! Ano itong ginawa mo? Tunay na may naganap na pagbaligtad—maging sa caru at sa ‘nāga’ (punong-kahoy) man.”

Verse 32

क्षत्रियार्हं द्विजाचारैः सकलैः परिवर्जितम्

“(Ang tanda/pagnanasa) ay nararapat sa isang kṣatriya, ngunit lubos na walang taglay na asal at mga pagtalima ng mga dvija (dalawang-ulit na isinilang).”

Verse 33

चीरवल्कलसंत्यक्तं स्नानजाप्यविवर्जितम् । संयुक्तं विविधैर्गन्धैर्मृगनाभिपुरःसरैः

“(Ito) ay tumalikod sa magagaspang na kasuotan at telang balat-kahoy; ngunit hindi nito iniiwan ang paliligo at pagbigkas ng japa. Kasama nito ang sari-saring pabango, na pinangungunahan ng musk (mṛganābhi).”

Verse 34

तव माता शमस्था सा जपहोमपरायणा । तीर्थयात्रापरा चैव वेदश्रवणलालसा

“Ang iyong ina ay nakatatag sa kapayapaan; siya’y nakatuon sa japa at homa. Siya rin ay masigasig sa paglalakbay-dambana sa mga tīrtha, at sabik na makinig sa Veda.”

Verse 35

तस्मात्ते क्षत्रियः पुत्रो भविष्यति न संशयः

Kaya nga, ang iyong anak na lalaki ay magiging isang kṣatriya; walang alinlangan dito.

Verse 36

मातुश्च ब्राह्मणश्रेष्ठो ब्रह्मचर्यकथापरः । भविष्यति सुतश्चिह्नैर्गर्भलक्षणसंभवैः

At para sa iyong ina, isisilang din ang isang anak na lalaki—isang dakilang brāhmaṇa, nakatuon sa pagtalakay tungkol sa brahmacarya—na mahihinuha sa mga palatandaang lumilitaw bilang mga tanda ng pagdadalang-tao.

Verse 37

यस्मादुदीरितः पूर्वं श्लोकोऽयं शास्त्रचिन्तकैः । यादृशा दोहदाः सन्ति सगर्भाणां च योषिताम्

Sapagkat ang taludtod na ito ay unang binigkas ng mga nagmumuni sa śāstra, na naglalarawan kung anong mga pagnanasa (dohada) ang sumisibol sa mga babaeng nagdadalang-tao.

Verse 38

तादृगेव स्वभावेन तासां पुत्रोऽत्र जायते । सैवमुक्ता भयत्रस्ता वेपमाना कृतांजलिः

Gayon nga, ayon sa gayong likas na katangian, isisilang sa kanila ang isang anak na lalaki nang naaayon. Nang masabihan siya nang gayon, siya—sa matinding takot—ay nanginginig at tumindig na nakatiklop ang mga kamay sa paggalang.

Verse 39

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतत्प्रभो वाक्यं यत्त्वया समुदाहृतम्

Na may mga matang punô ng luha at lugmok sa dalamhati, sinabi niya ang mga salitang ito: “O Panginoon, tunay ang pahayag na iyong binigkas.”

Verse 40

अतीतानागतं वेत्ति विना लिंगैर्भवानिह । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्याद्ब्राह्मणः सुतः । क्षत्रियस्य तु पुत्रस्य भवान्नार्हः कथंचन

Dito, nalalaman mo ang nakaraan at hinaharap kahit walang panlabas na palatandaan. Kaya ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya, upang ang aking anak na lalaki ay maging isang brāhmaṇa. Ngunit sa anumang paraan ay hindi ka nararapat na maiugnay sa isang anak na kṣatriya.

Verse 41

ऋचीक उवाच । यत्किंचिद्ब्रह्मतेजः स्यात्तन्न्यस्तं ते चरौ मया । क्षात्त्रं तेजश्च ते मातुर्व्यत्ययं च कथंचन । करोमि वाधमो लोके शास्त्र स्य च व्यतिक्रमम्

Sinabi ni Ṛcīka: “Anumang ningning na brahmaniko ang naroon, inilagak ko iyon sa iyong caru, ang handog sa ritwal. At ang kṣatriya na ningning ng iyong ina—aking isinasagawa ang isang pagbaligtad nito. Kaya ako’y nagiging kapintasan sa daigdig at lumalabag sa kautusan ng śāstra.”

Verse 42

पत्न्युवाच । यद्येवं भृगुशार्दूल मम पौत्रोऽत्र यो भवेत् । क्षात्त्रं तेजोऽखिलं तस्य गात्रे भूया त्त्वयाऽहृतम्

Sinabi ng asawa: “Kung gayon, O tigre sa mga Bhṛgu, nawa’y ang apo na isisilang sa aking angkan ay mahugot pabalik mula sa kanyang katawan ang buong kṣatriya na ningning, sa pamamagitan mo.”

Verse 43

पुत्रस्तु ब्राह्मणश्रेष्ठो भूयादभ्यधिकस्तव

“Ngunit nawa’y ang iyong anak na lalaki ay maging pinakadakila sa mga brāhmaṇa—tunay na hihigit pa sa iyo.”

Verse 44

ऋचीक उवाच । एवं भवतु मद्वाक्यात्पुत्रस्ते ब्राह्मणः शुभे । पौत्रः सुदुर्द्धरः संख्ये संयुक्तः क्षात्त्रतेजसा

Sinabi ni Ṛcīka: “Mangyari nawa ito ayon sa aking salita, O mapalad. Ang iyong anak na lalaki ay magiging brāhmaṇa; at ang iyong apo ay magiging di-mapipigil sa labanan, taglay ang kṣatriya na ningning.”

Verse 45

ततः सत्यं वरं लब्ध्वा प्रसन्नवदना सती । मातुर्निवेदयामास तत्सर्वं कांत जल्पितम्

Pagkaraan, nang matamo niya ang tunay na biyaya, ang mabuting babae—na may mukhang nagniningning sa galak—ay nagsalaysay sa kanyang ina ng lahat ng sinabi ng kanyang minamahal.

Verse 46

ततः सा दशमे मासि संप्राप्ते गुरुदैवते । नक्षत्रे जनयामास पुत्रं बालार्कसन्निभम्

Pagdating ng ikasampung buwan, nang dumating ang tala na pinamumunuan ni Guru (Bṛhaspati/Jupiter), siya’y nagsilang ng isang anak na lalaki na nagniningning na parang sumisikat na araw sa umaga.

Verse 47

ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतं निधानं तपसां शुचि । जमदग्निरिति ख्यातो योऽसौ त्रैलोक्यविश्रुतः । तस्य पुत्रोभवत्ख्यातो रामोनाम महायशाः

Taglay ang pagpapala at kasaganaan ng isang brāhmaṇa, dalisay at tila kayamanang-lagakan ng mga pag-aayuno at tapa, siya’y nakilala bilang Jamadagni, bantog sa tatlong daigdig. Ang kanyang anak ay si Rāma, ang dakilang marangal at maluwalhati.

Verse 48

एकविंशतिदा येन धरा निःक्षत्रिया कृता । क्षात्त्रतेजःप्रभावेन पितामहप्रसादतः

Sa pamamagitan niya, ang daigdig ay ginawang “walang kṣatriya” nang dalawampu’t isang ulit—sa bisa ng ningning at lakas ng kṣatriya, at sa biyaya ng kanyang ninuno.

Verse 166

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परशुरामोत्पत्तिवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa loob ng Ekāśītisāhasrī Saṃhitā—sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara Kṣetra, ang kabanatang tinatawag na “Paglalarawan ng Kapanganakan ni Paraśurāma,” na siyang Kabanata 166.