Adhyaya 164

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे पुष्पः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । चंडशर्मगृहं गत्वा दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत्

Wika ni Sūta: Sa sandaling iyon, si Puṣpa—na ang kalooban ay umaapaw sa galak—ay nagtungo sa bahay ni Caṇḍaśarman at sumigaw, “Mapalad! Mapalad!”

Verse 2

विवर्णवदनं दृष्ट्वा वाष्पपूर्णेक्षणं तदा । बान्धवैः सहितं सर्वैर्दारैर्भृत्यैस्तथा सुतैः

Pagkaraan, nang makita siyang namumutla ang mukha at punô ng luha ang mga mata, na napaliligiran ng lahat ng kamag-anak, kasama ang asawa, mga lingkod, at mga anak—

Verse 3

पुष्प उवाच । तवार्थे च मया सूर्यः कायत्यागेन तोषितः । पतितत्त्वं न ते काये तत्प्रसादाद्भविष्यति

Sinabi ni Puṣpa: Alang-alang sa iyo, kinalugdan ko si Sūrya sa pag-aalay ng sarili kong katawan. Sa biyaya niya, hindi daranas ang iyong katawan ng pagkahulog o pagkawasak.

Verse 4

तव पुत्राश्च पौत्राश्च ये भविष्यंति वंशजाः । नागराणां च ते सर्वे भविष्यंति गुणाधिकाः

Ang iyong mga anak at mga apo—oo, lahat ng isisilang sa iyong angkan—ay magiging mga Nāgara na hitik sa higit na mga kabutihan.

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो नदीं पुण्यां सरस्वतीम् । तस्यास्तटे निवासाय कृत्वा चैवाश्रमं द्विज

Kaya bumangon ka; tayo’y tumungo sa banal na ilog na Sarasvatī. Sa kanyang pampang, upang manirahan, magtatag tayo ng isang āśrama, O dalawang-ulit na isinilang.

Verse 6

त्वया सह वसिष्यामि अहमेव न संशयः । अस्ति मे विपुलं वित्तं ये चान्ये तेऽनुयायिनः

Ako mismo’y maninirahan na kasama mo—walang pag-aalinlangan. May sagana akong yaman, at mayroon ding iba pang mga tagasunod at kasama mo.

Verse 7

तान्सर्वान्पोषयिष्यामि त्यज्यतां मानसो ज्वरः । तच्छ्रुत्वा चण्डशर्मा तु पुत्रैर्बंधुभिरन्वितः

“Aalagaan at tutustusan ko silang lahat—iwaksi ang lagnat ng isip.” Nang marinig ito, si Caṇḍaśarmā, kasama ang kanyang mga anak at mga kamag-anak, ay naghanda upang kumilos.

Verse 8

सरस्वतीं समुद्दिश्य निष्क्रांतो नगरात्ततः । स्थानं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कृत्य सुदुःखितः

Pagkaraan, itinakda niya ang loob sa Sarasvatī at lumisan mula sa lungsod. Sa matinding dalamhati, pinalibutan niya ang banal na pook (pradakṣiṇā) at yumukod sa pagpupugay.

Verse 9

बाष्पपूर्णेक्षणो दीन उत्तराभिमुखो ययौ । पुष्पेण सहितश्चैव मुहुर्मुहुः प्रबोधितः

Luhaan ang mga mata, abang at mapagpakumbaba, naglakad siya na nakaharap sa hilaga. At kasama si Puṣpa sa kanyang tabi, paulit-ulit siyang hinimok at ginising muli sa layunin.

Verse 10

ततः सरस्वतीं प्राप्य पुण्यां शीतजलां नदीम् । सेवितां मुनिसंघैस्तां लोलकल्लोलमालिनीम्

Pagkaraan, narating niya ang Sarasvatī—banal na ilog na may malamig na tubig—na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng mga rishi, at pinalalamutian ng mga alon na gumugulong at naglalaro na wari’y mga kuwintas ng alon.

Verse 11

तस्या दक्षिणकूले स निवासमकरोत्तदा । पुष्पस्य मतिमास्थाय बन्धुभिः सकलैर्वृतः

Doon, sa timog na pampang niya, noon ay ginawa niya ang kanyang tahanan—tinatanggap ang payo ni Puṣpa—na napalilibutan ng lahat ng kanyang mga kamag-anak.

Verse 12

तस्यासीन्नगरस्थस्य प्रतिज्ञा चण्डशर्मणः । सप्तविंशति भिर्लिंगैर्दृष्टैभोक्ष्याम्यहं सदा

Ito ang panata ni Caṇḍaśarmā habang naninirahan sa lungsod: “Pagkatapos ko lamang masilayan ang dalawampu’t pitong liṅga ako kakain, at ito’y aking susundin palagi.”

Verse 13

तां च संस्मरतस्तस्य प्रतिज्ञां पूर्वसंचिताम् । हृदयं दह्यते तस्य दिवानक्तं द्विजोत्तमाः

At habang inaalala niya ang panatang iyon—na dati nang ginawa at mahigpit na naipon sa loob—nag-aalab ang kanyang puso araw at gabi, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang.

Verse 14

स च स्नात्वा सरस्वत्यां शुचिर्भूत्वा समाहितः । षडक्षरस्य मन्त्रस्य जपं चक्रे पृथक्पृथक्

At siya, matapos maligo sa Sarasvatī, naging dalisay at nakatuon ang diwa; saka niya isinagawa ang japa ng anim-na-pantig na mantra, inuulit nang paisa-isa, maingat at malinaw.

Verse 15

नाम चोच्चार्य लिंगस्य नमस्कारान्तमादधे । कर्दमेन द्विजश्रेष्ठाः पंचांगुलशतेन च

Binibigkas ang pangalan ng liṅga at tinapos niya ito sa pagyukod na may pagpupugay. At sa putik na luwad—sinukat na isang daang dangkal ng limang daliri, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa—(inihanda niya ang sangkap para sa pagsamba/pagkakaluklok).

Verse 16

संस्थाप्य पूजयेद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । प्राणरुद्राञ्जपन्पश्चाच्छ्रद्धया परया युतः

Matapos itong mailuklok nang wasto, sambahin nang may debosyon—sa pamamagitan ng mga bulaklak, insenso, at mga pabangong pampahid. Pagkaraan, taglay ang sukdulang pananampalataya, magsagawa ng japa para sa mga Prāṇarudra.

Verse 17

दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत् । इति मत्वा द्विजेन्द्रोऽसौ नैव तानि विसर्जयेत्

“Maging mali ang pagkakalagay o tama ang pagkakalagay, ang Śiva-liṅga ay hindi dapat galawin.” Sa ganitong paninindigan, ang pinakadakilang brāhmaṇa ay hindi itinakwil ang mga liṅga na iyon.

Verse 19

उपर्युपरि तेषां च कर्दमेन द्विजोत्तमाः । चक्रे लिंगानि नित्यं स सप्तविंशतिसंख्यया

At sa ibabaw ng mga iyon, patong sa patong, sa pamamagitan ng luwad na putik, O pinakadakilang brāhmaṇa, araw-araw siyang humubog ng mga liṅga—dalawampu’t pito ang bilang.

Verse 20

अथ तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्यतिरेकतः । निर्भिद्य धरणीपृष्ठं तस्य लिंगमदर्शयत्

Pagkaraan, si Mahādeva, nalugod dahil sa pag-apaw ng debosyon niya, ay biniyak ang ibabaw ng lupa at ipinamalas sa kanya ang (Kanyang) liṅga.

Verse 21

अब्रवीत्सादरं तं च मेघगम्भीरया गिरा । चण्डशर्मन्प्रतुष्टोस्मि तव भक्त्याऽनया द्विज

At nagsalita Siya sa kanya nang may paggalang, sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap: “O Caṇḍaśarman, O brāhmaṇa, labis Kong ikinalulugod ang iyong debosyon.”

Verse 22

तस्माल्लिंगमिदं नित्यं पूजयस्व प्रभक्तितः । सप्तविंशतिलिंगानां यतः फलमवाप्स्यसि

“Kaya nga, sambahin mo ang liṅga na ito araw-araw nang buong pusong debosyon; sa pamamagitan nito, matatamo mo ang bunga na katumbas ng (pagsamba sa) dalawampu’t pitong liṅga.”

Verse 23

अन्योपि च नरो भक्त्या यश्चैनं पूजयिष्यति । सप्तविंशतिलिंगानां सोऽपि श्रेयोऽभिलप्स्यति

“At sinumang iba pa na sasamba rito (sa liṅga na ito) nang may debosyon, siya man ay makakamit ang higit na kabutihan—ang meritong katumbas ng (pagsamba sa) dalawampu’t pitong liṅga.”

Verse 24

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । चंडशर्मापि तं हृष्टः पूजयामास तत्त्वतः

Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoon ay naglaho sa paningin. At si Caṇḍaśarman, puspos ng galak, ay sumamba sa (liṅga) na iyon ayon sa tunay na ritwal at wastong pagkaunawa.

Verse 25

प्रासादं कारयामास तस्य लिंगस्य शोभनम् । नाम चक्रे ततस्तस्य विचार्य च मुहुर्मुहुः

Ipinagawa niya ang isang maringal na templo para sa liṅga na iyon. Pagkaraan, matapos magnilay-nilay nang paulit-ulit, binigyan niya ito ng isang pangalan.

Verse 26

नगरस्थित लिंगानां यस्मात्संस्मरणात्स्थितः । नागरेश्वरसंज्ञस्तु तस्मादेष भविष्यति

Sapagkat ang liṅga na ito ay matatag na naitatag sa pamamagitan ng pag-alaala sa mga liṅga na nasa lungsod, kaya ito’y tatawaging “Nāgareśvara.”

Verse 27

सूत उवाच । एवं संस्थाप्य तल्लिंगं चंडशर्मा द्विजोत्तमाः । आराधयामास तदा पुष्पधूपानुलेपनैः

Wika ni Sūta: Sa gayon, nang maitatag ang liṅga na iyon, si Caṇḍaśarman—ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa—ay sumamba noon sa pamamagitan ng mga handog na bulaklak, insenso, at mga pabangong pamahid.

Verse 28

सप्तविंशतिलिंगानां प्राप्नोति च तथा फलम् । पूजितानां द्विजश्रेष्ठा नगरे यानि तानि च

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, nakakamit niya ang kaparehong gantimpala na gaya ng pagsamba sa dalawampu’t pitong liṅga—yaong mga liṅga na sinasamba sa lungsod na iyon.

Verse 29

ततः कालेन महता नागरेश्वरतुष्टितः । शिवलोकं गतः साक्षाद्यानमध्ये निवेशितः

Pagkaraan, matapos ang mahabang panahon, nang mapasaya niya si Nāgareśvara, siya’y tuwirang nagtungo sa daigdig ni Śiva at iniluklok sa gitna ng makalangit na sasakyan ng mga diyos.

Verse 30

पुष्पोपि स्थापयामास पुष्पादित्यमथापरम् । पुण्ये सरस्वतीतीरे ततः पूजापरोऽभवत्

Si Puṣpa man ay nagtatag din ng isa pang diyos, si Puṣpāditya. Sa banal na pampang ng Sarasvatī, mula noon siya’y naging lubos na nakatuon sa pagsamba.

Verse 31

तस्यापि दर्शनं गत्वा प्रीत्या वचनमब्रवीत् । पुष्प तुष्टोस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सुव्रत

Paglapit upang masilayan Siya, nagsalita ang diyos nang may pag-ibig: “Puṣpa, kinalulugdan kita—pagpalain ka nawa. O taong may mabubuting panata, humiling ka ng biyaya.”

Verse 32

अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्

“Kahit yaong karaniwang hindi dapat ipagkaloob, ipagkakaloob Ko; kaya humiling ka—huwag mag-atubili.”

Verse 33

पुष्प उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । तद्देहि याचमानस्य मम यद्धृदि संस्थितम्

Wika ni Puṣpa: “Kung kinalulugdan Mo ako, O Panginoon, at kung may biyayang ipagkakaloob sa akin—ipagkaloob Mo sa humihiling na ito ang bagay na nakalagak sa aking puso.”

Verse 34

चमत्कारपुरे देव तव या मूर्तयः स्थिताः । द्वादशैव प्रमाणेन पूज्याः सर्वदिवौकसाम्

“O Panginoon, ang mga banal Mong anyong nakatindig sa Camatkārapura—labindalawa ang bilang—ay sinasamba ng lahat ng naninirahan sa langit.”

Verse 35

तासां पूजाफलं कृत्स्नं संप्राप्नोतु नरो भुवि । यः पूजयति मूर्तिं ते यैषा संस्थापिता मया

“Nawa’y makamtan ng tao sa lupa ang ganap na bunga ng pagsamba sa lahat ng (labindalawang) anyong iyon, kung sasambahin niya ang anyo Mong ito na aking itinatag.”

Verse 36

नागरादित्य इत्येषा ख्याता भवतु भूतले । येयं सरस्वतीतीरे प्रासादे स्थापिता मया

Nawa’y sumikat sa daigdig ang anyong ito bilang “Nāgarāditya”—yaong aking itinatag sa isang templo sa pampang ng Sarasvatī.

Verse 37

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय गतश्चादर्शनं रविः । दीपवद्ब्राह्मणश्रेष्ठास्तदद्भुतमिवा भवत्

Wika ni Sūta: Nang mangakong “Gayon nga,” ang Araw na si Ravi ay naglaho sa paningin. O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, yaon ay tunay na kagila-gilalas—parang ilawang biglang inalis.

Verse 38

ततः कालेन महता पुष्पोपि द्विजसत्तमाः । सूर्यलोकमनुप्राप्तो विमानेन सुवर्चसा

Pagkaraan ng mahabang panahon, O pinakamainam na mga brāhmaṇa, maging si Puṣpa ay nakarating sa daigdig ng Araw, sakay ng maningning na vimāna.

Verse 39

शाकम्भरीति विख्याता भार्याऽसीच्चंडशर्मणः । तया संस्थापिता दुर्गा सरस्वत्याः शुभे तटे

Siya’y tanyag sa pangalang Śākambharī, asawa ni Caṇḍaśarman; at sa pamamagitan niya, itinatag si Durgā sa mapalad na pampang ng Sarasvatī.

Verse 41

पुत्रि तुष्टास्मि भद्रं ते शाकंभरि प्रगृह्यताम् । वरं यत्ते सदाभीष्टं मत्प्रसादादसंशयम्

“Anak, ako’y nalulugod sa iyo; sumaiyo ang pagpapala, O Śākambharī. Tanggapin mo ang isang biyaya—anumang lagi mong ninanais ay ipagkakaloob sa pamamagitan ng aking grasya, walang alinlangan.”

Verse 42

शाकम्भर्युवाच । चतुःषष्टिगणा देवि मातृणां ये व्यवस्थिताः । चमत्कारपुरे ख्याता हास्यात्तुष्टिं व्रजंति याः

Wika ni Śākambharī: “O Diyosa, ang animnapu’t apat na pangkat ng mga Ina (Mātṛ) na nakatalaga nang wasto—yaong bantog sa Camatkārapura, na nalulugod sa pamamagitan ng banal na halakhak—”

Verse 43

या रात्रौ बलिदानेन जाते वृद्धौ ततः परम् । तत्सर्वं जायतां पुण्यं यस्ते मूर्तिं प्रपूजयेत्

Anumang pagdami ng biyaya na sumunod mula sa paghahandog ng bali sa gabi—nawa’y ang lahat ng iyon ay maging banal na gantimpala para sa taong wasto at taimtim na sumasamba sa iyong sagradong anyo.

Verse 44

अत्रागत्य नदीतीरे यैषा संस्थापिता मया

Pagdating dito sa pampang ng ilog, ang anyong ito (ng Diyosa) ay aking itinatag.

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । आश्विनस्य सिते पक्षे महानवमिसंज्ञिते । यो ममाग्रे समागत्य पूजयिष्यति भक्तितः

Wika ng Mapalad na Diyosa: “Sa maliwanag na kalahati ng Āśvina, sa araw na tinatawag na Mahānavamī, sinumang lumapit sa aking harapan at sumamba nang may debosyon—”

Verse 46

तस्य कृत्स्नं फलं सद्यो भविष्यति न संशयः । नागरस्य विशेषेण सत्यमेतन्मयोदितम्

“Para sa debotong iyon, ang ganap na bunga ay lilitaw agad—walang pag-aalinlangan. Lalo na sa Nāgara, sa banal na pook na ito, ito’y tunay; ito ang aking ipinahayag.”

Verse 47

एवमुक्त्वा तु सा देवी ततश्चादर्शनं गता । तस्या नाम्ना च सा देवी प्रोक्ता शाकम्भरी भुवि

Pagkasabi niya nang gayon, ang Diyosa ay naglaho sa paningin. Sa daigdig, nakilala ang Diyosang iyon sa banal na pangalang “Śākambharī”.

Verse 48

वृद्धेरनंतरं तस्या यः पूजां कुरुते नरः । तस्य वृद्धेर्न विघ्नः स्यात्कदाचिद्द्विजसत्तमाः

O pinakamainam sa mga Brahmin, ang sinumang sumasamba sa Kanya matapos humiling ng kasaganaan—ang kanyang kasaganaan ay hindi kailanman masasagkaan, sa anumang panahon.

Verse 164

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागरेश्वरनागरादित्यशाकम्भर्युत्पत्तिवर्णनंनाम चतुःषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa iginagalang na Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod, sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara Khaṇḍa—sa Māhātmya ng banal na pook na Śrī Hāṭakeśvara, ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng Pinagmulan nina Nāgareśvara, Nāgarāditya, at Śākambharī,” na siyang Kabanata 164.