Adhyaya 161
Sa Kabanata 161, ayon sa ulat ni Sūta, isinasalaysay ang isang tagpong may pagninilay at pag-uusap ng mga brāhmaṇa at ng taong si Puṣpa. Si Puṣpa, kasama ang kanyang asawa, ay lumapit sa kapulungan ng mga dvija nang may paggalang at ipinahayag na nagtayo siya ng isang templo para kay Bhāskara (Diyos ng Araw). Iminungkahi niyang tawagin itong “Puṣpāditya” upang sumikat ang pangalan nito sa tatlong daigdig. Nagpahayag ang mga brāhmaṇa ng pag-aalala sa pagpapanatili ng naunang mga linya ng dangal at reputasyon, at nagtakda ng mga paraan ng prāyaścitta (paglilinis-pagsisisi), kabilang ang isang malakihang homa na binibilang bilang “lakṣa” para sa pagpapadalisay. Hiniling ni Puṣpa na patuloy nilang ipagbunyi ang diyos sa napiling pangalan, at nakiusap din na parangalan ang kanyang asawa sa pamamagitan ng isang pangalan ng diyosa na kaugnay ng pook. Sa napagkasunduan, tinanggap ang diyos bilang Puṣpāditya, at ang diyosa ay pinangalanang Māhikā/Māhī. Sa phalāśruti, itinatakda ang mga bunga sa Kali-yuga: ang debosyon kay Puṣpāditya ay nag-aalis ng kasalanan ng araw ng Linggo; kapag Linggo na tumapat sa Saptamī, ang pag-aalay ng hanggang 108 prutas at ang pag-ikot na pradakṣiṇā ay nagdudulot ng ninanais. Ang regular na darśana kay Durgā bilang Māhikā ay pumipigil sa mga paghihirap, at ang pagsamba sa Caitra Śukla Caturdaśī ay nagbibigay ng isang taong pag-iingat laban sa kamalasan.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan nito, sa pamamagitan niya, ang lahat ng dvija (dalawang ulit na isinilang) ay pinaupo sa Brahma-sthāna, ang banal na bulwagan; at yaong mga itinalaga para sa pagtalima ng cātuścaraṇa ay iniluklok din sa kanilang mga puwesto para sa kanya.
Verse 2
सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान्
Siya man, matapos alisin ang mga buhok na tumubo sa buong katawan, ay lumapit na kasama ang sariling asawa at yumukod na sumamba sa mga pinakadakilang dvija.
Verse 3
कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोयं मया द्विजाः
Nang nakatiklop ang mga kamay sa paggalang, sinabi niya: “O mga dwija (dalawang ulit na isinilang), ang templong ito ay itinayo ko para sa Bhāskara na ito, si Sūrya.”
Verse 4
पुष्पादित्य इति ख्यातिं प्रयातु भुवनत्रये । ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं नेष्यामहे क्षयम्
“Nawa’y sumikat sa tatlong daigdig ang pangalang ‘Puṣpāditya’.” Wika ng mga brāhmaṇa: “Hindi namin hahayaang lumiit ang dangal ni Yājñavalkya.”
Verse 5
प्रायश्चित्तं प्रदास्यामश्चित्तस्य हृदयंगमम् । अन्ये च ब्राह्मणाः प्रोचुः केचिन्मध्यस्थवृत्तयः
“Magtatakda kami ng prāyaścitta, isang pagtubos na tunay na tumatagos at nagwawasto sa puso.” Nagsalita rin ang iba pang brāhmaṇa; ang ilan ay nanatiling patas at timbang ang loob.
Verse 6
वृत्त्यर्थमस्य देवस्य लक्षं होमेऽत्र कल्प्यताम् । लक्षं तु सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धये
“Para sa paglilingkod at pagpapanatili sa diyos na ito, ayusin dito ang homa na may sandaang libong handog sa apoy. At ang sandaang libo ring iyon ay ialay para sa paglilinis ng prāyaścitta ng lahat ng vipra.”
Verse 7
पुष्प उवाच । तस्मात्सर्वे द्विजश्रेष्ठा मन्नाम्ना कीर्तयंत्विमम् । पुष्पादित्यमिति ख्यातिं कीर्तयंतु तथानिशम्
Sinabi ni Puṣpa: “Kaya nga, O pinakamahuhusay na dwija, ipahayag ninyong lahat ito sa aking pangalan. Ipagdiwang ang kasikatan bilang ‘Puṣpāditya’, at banggitin ito nang walang patid.”
Verse 8
अनया भार्यया मह्यं मान्या या स्थापिता पुरा । दुर्गाऽस्याश्चात्र नाम्ना वै भूयात्ख्याताऽत्र सत्पुरे
“At ang kagalang-galang na Diyosa na ito, na itinatag dito noon para sa akin ng asawang ito—nawa sa marangal na lungsod na ito ay sumikat Siya sa banal na pangalang ‘Durgā’.”
Verse 9
ब्राह्मणा ऊचुः । दुःशीलेन पुराऽकारि प्रासादो हरसंभवः । दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिस्तुष्ट मानसैः
Wika ng mga brāhmaṇa: “Noon, isang templo na kaugnay ni Hara (Śiva) ay naitayo ng taong masamang asal. Gayunman, maging yaong ininstala ni Durvāsas ay ikinatuwa at sinang-ayunan ng inyong mga puso.”
Verse 10
तथाप्यस्य तु दीनस्य प्रासादः क्रियतां द्विजाः
“Gayunman, O mga dvija (brāhmaṇa), ipatayo ninyo ang isang templo para sa dukhang ito.”
Verse 11
नाममात्रेण देवस्य दुःशीलेन यया पुरा । अनेनाराधितः पूर्वं स्वमांसैरेष भास्करः
“Noon, ang masamang-asal na iyon ay sumamba sa Diyos na ito sa pamamagitan lamang ng pagbigkas ng Pangalan. At noong una pa, ang mismong Bhāskara (Araw) na ito ay pinapayapa niya sa pamamagitan ng sarili niyang laman.”
Verse 12
तस्मान्न क्षतिरस्याथ दत्ते नाम्नि यथा पुरा । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च सा भवेत्
“Kaya nga, walang pinsala kung ipagkaloob ang pangalan gaya ng dati. Sa pangalang ‘Māhikā’, siya ay tunay na makikilala bilang ‘Māhī’.”
Verse 13
सूत उवाच । पुष्पेण दाने दत्तेऽथ संमतेनाग्रजन्मनाम् । मध्यमेन कृतं नाम पुष्पादित्य इति श्रुतम्
Wika ni Sūta: “Nang maihandog na ni Puṣpa ang kaloob na may pagsang-ayon ng mga pinakadakilang brāhmaṇa, ang pangalang itinatag ng tagapamagitan ay narinig na ‘Puṣpāditya’.”
Verse 14
तत्पत्न्या चापि या तत्र दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च साऽभवत्
At ang Diyosa Durgā na naroon bilang kanyang kabiyak, O pinakamainam na mga brāhmaṇa—sa pangalang ‘Māhikā’, siya nga’y nakilala bilang ‘Māhī’.
Verse 15
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । पुष्पा दित्यो यथा जातो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः
Wika ni Sūta: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, isinalaysay ko na sa inyo ang lahat ng inyong itinatanong—kung paanong lumitaw si Puṣpāditya at kung paanong itinatag at pinabanal siya ni Yājñavalkya.
Verse 16
अद्यापि कलिकाले स दृष्टो भक्त्या सुरेश्वरः । नाशयेद्दिनजं पापं नराणां नात्र संशयः
Kahit ngayon, sa Panahon ng Kali, ang Panginoon ng mga diyos na iyon ay nasisilayan sa pamamagitan ng taimtim na bhakti; winawasak niya ang mga kasalanang nalilikha sa bawat araw ng tao—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 17
तथा च सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे द्विजोत्तमाः । अष्टोत्तरशतंयावत्फलहस्तः करोति यः । प्रदक्षिणां च सद्भक्त्या स लभेद्वांछितं फलम्
At higit pa, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang: sa isang Linggong tumapat sa Saptamī, sinumang magsagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot na pagpupugay) nang may tapat na bhakti, habang may hawak na mga prutas sa kamay hanggang 108 ang bilang, ay makakamit ang ninanais na bunga.
Verse 18
माहीकामपि यो दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति । न स पश्यति कष्टानि तस्मिन्नहनि कर्हिचित्
Sinumang palaging nagmamasid kay Durgā—ang Diyosa na nasa ibabaw ng lupa (Māhīkā)—ay hindi makararanas ng mga paghihirap sa araw na iyon, kailanman.
Verse 19
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तां पूजयते नरः । तस्य संवत्सरंयावन्नापत्संजायते क्वचित्
Sa maliwanag na ika-labing-apat na araw ng buwan ng Caitra, ang taong sumasamba sa Kanya ay hindi dadapuan ng kapahamakan sa loob ng isang buong taon, saanman.
Verse 161
इति श्रीस्कांदेमहापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-161 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Puṣpāditya,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, sa loob ng ikaanim na Nāgarakhaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa (ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod).