Adhyaya 156

Verse 1

सूत उवाच । एवं सम्बोधिता तेन सा भार्या विजने गता । कन्याप्रदानस्य रुचिः संजाता तदनन्तरम्

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y mapayuhan nang gayon, ang asawa ay nagtungo sa isang liblib na pook; at di naglaon, sumibol sa kanya ang pagnanais na ipagkaloob ang dalaga sa pag-aasawa.

Verse 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

Pagkaraan, dali-dali niyang hinugasan ang mga paa ni Maṇibhadra at inilagay sa kamay nito ang tubig na may akṣata (bigas na buo), upang ganapin ang kanyādāna—ang pag-aalay ng dalaga sa pag-aasawa.

Verse 3

सोऽपि हस्तकृते तोये तं क्षत्रियमुवाच ह । अद्यैव कुरु मे शीघ्रं विवाहं कन्यया सह

At si Maṇibhadra, habang ang tubig ay inilagay sa kanyang palad, ay nagsalita sa Kṣatriya: “Isagawa mo ang aking kasal sa dalaga—ngayon din, agad-agad.”

Verse 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

“Sapagkat nais kong manirahan sa buhay-may-asawa, kaya ako naparito sa iyong tahanan.” Sumagot ang Kṣatriya: “Ngunit dito’y walang angkop na bituin (nakṣatra), ni anumang banal na palatandaang mapalad.”

Verse 5

विवाहस्य न वारस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । अस्मिन्काले तु संप्राप्ते या कन्या परिणीयते

Kapag si Madhusūdana (Viṣṇu) ay nasa panahon ng Kanyang “pagtulog” (di-mapalad na yugto), walang nararapat na panahon para sa kasal. Ngunit kung sa gayong oras ay naipapakasal pa rin ang isang dalaga,

Verse 6

सा च संवत्सरान्मध्ये ध्रुवं वैधव्यमाप्नुयात् । एवं दैवज्ञमुख्यानां श्रुतं प्रवदतां मया

siya’y tiyak na daranas ng pagkabalo sa loob ng isang taon. Ganyan ang aking narinig na ipinahayag ng mga pangunahing pari at dalubhasa sa tanda ng mga bituin, kaya ganyan ko rin sinasabi.

Verse 7

तस्माच्छुभे तु संप्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते । त्वं विवाहय मे कन्यां प्रोत्थिते मधुसूदने । येन क्षेमंकरी ते स्यात्तथा पुत्रप्रपौत्रिणी

Kaya kapag dumating na ang mapalad na nakṣatra na pinamumunuan ni Bhaga, at kapag nagising na si Madhusūdana (Viṣṇu), isagawa mo ang kasal ng aking anak na babae—upang siya’y maging tagapagdala ng kapayapaan at pag-unlad, at pagpalain ng mga anak na lalaki at mga apo.

Verse 8

मणिभद्र उवाच । नक्षत्रं वह्निदैवत्यं प्रसुप्तो मधुसूदनः

Wika ni Maṇibhadra: “Ang nakṣatra ay pinamumunuan ni Agni, at si Madhusūdana (Viṣṇu) ay nasa Kanyang banal na panahon ng pag-idlip.”

Verse 9

सांप्रतं वत्सरांतोऽयं विवाहे विहिते सति । कामाग्निरुत्थितः काये सांप्रतं मां प्रबाधते

Ngayon ay nalalapit na ang katapusan ng taon, at naitakda na ang kasal. Ang apoy ng pagnanasa ay sumiklab sa aking katawan, at hanggang ngayon ay pinahihirapan ako.

Verse 10

तस्मात्कुरु प्रसादं मे कन्याविवहितेन तु । तव वित्तं प्रदास्यामि सुखी येन भविष्यसि

Kaya nga, ipagkaloob mo sa akin ang iyong pabor sa pamamagitan ng pagpapakasal sa dalaga (ayon sa aking pakiusap). Ibibigay ko sa iyo ang yaman, upang ikaw ay maging masaya.

Verse 11

सूत उवाच । तस्माच्च वित्तलोभेन क्षत्रियो द्विजसत्तमाः । विवाहं कारयामास तत्क्षणादेव स द्विजाः

Sinabi ni Sūta: “Kaya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang Kṣatriya—dahil sa kasakiman sa yaman—ay ipinagawa ang kasal kaagad, sa mismong sandaling iyon.”

Verse 12

ददौ कन्यां सुदुःखार्तामश्रुपूर्णेक्षणां स्थिताम् । सन्निधौ वह्निविप्राणां तदा तेन विवाहिता

Ibinigay niya ang dalaga—lugmok sa matinding dalamhati, nakatayo na luhaan ang mga mata. Sa harap ng banal na apoy at ng mga brāhmaṇa, noon din ay ipinakasal siya niya.

Verse 13

नीत्वा निजगृहं पश्चात्कामधर्मे नियोजिता । अनिच्छंतीमपि सतीं तामतीव निरर्गलः

Matapos siyang dalhin sa kanyang sariling tahanan, pinilit siya nito sa mga gawaing makalaman. Kahit na siya ay malinis ang puri at ayaw pumayag, kumilos ito nang walang pagpipigil sa kanya.

Verse 14

सोऽपि निष्कामतां प्राप्य निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । भाषिकाभिरनेकाभिस्तापयित्वा च भामिनीम्

At siya rin, matapos mawalan ng pagnanasa, ay paulit-ulit siyang inalipusta; at sa pamamagitan ng maraming masasakit na salita ay pinagdusa niya ang babaeng iyon.

Verse 15

शांतिं नीता ततस्तेन प्रत्यूषे समुपस्थिते । भृत्यवर्गः समस्तोऽपि ततो निःसारितो गृहात्

Pagkatapos, siya ay pinatahimik at pinasunod niya; at nang sumapit ang madaling-araw, ang lahat ng mga katulong ay pinalayas mula sa bahay.

Verse 16

इर्ष्याधर्मं समास्थाय परमं द्विजसत्तमाः । एक एव कृतस्तेन द्वारपालो नपुंसकः

Sa pagkapit sa kasamaan ng selos, O pinakamahusay sa mga 'twice-born', nagtalaga lamang siya ng iisang bantay sa pinto—isang eunuko.

Verse 17

प्रोक्तं न च त्वया देयः प्रवेशोऽत्र गृहे मम । भृत्यस्य भिक्षुकस्यैव वृद्धस्य व्रतिनस्तथा

Nagbilin siya: 'Huwag kang magpapapasok sa aking bahay—maging katulong man, pulubi, matanda, o isang asetiko na may panata.'

Verse 18

एवं कृत्वा विधानं तु ततश्चक्रे जनैः समम् । व्यवहारक्रियाः सर्वा द्रव्यलक्षैः सहस्रशः

Matapos maisaayos ang mga tuntunin, siya’y nakipagsama sa mga tao at isinagawa ang lahat ng gawaing pangmundo, nakikipagkalakalan ng yaman na umaabot sa daan-daan at libu-libong lakh.

Verse 19

श्वशुरस्यापि नो दत्तं किंचित्तेन दुरात्मना । भार्यायाः श्वेतवस्त्राणि मुक्त्वाऽन्यन्नैव किंचन

Walang ibinigay ang masamang taong iyon, kahit sa kanyang biyenan; at sa kanyang asawa, bukod sa mga puting kasuotan, wala siyang ibinigay na iba pa.

Verse 20

यामद्वयेऽपि संप्राप्ते दिनस्य गृहमागतः । मितमन्नं तत स्तस्या भोजनार्थं प्रयच्छति

Kahit lumipas na ang dalawang bahagi ng araw, umuwi siya at saka lamang nagbigay sa kanya ng pagkain na sukat na sukat para kainin.

Verse 21

यावन्मात्रं च सा भुंक्त एकविप्रान्वितः स्वयम् । भुक्त्वा चैव ततो याति व्यवहारकृते बहिः

Gaano man karami ang kinain niya, gayon din ang kinain niya mismo, na may kasamang isang Brahmin; at matapos kumain, lumabas siyang muli dahil sa mga gawain ng kanyang hanapbuhay.

Verse 22

आगच्छति पुनर्हर्म्यं संध्याकाल उपस्थिते । साऽपि तिष्ठति हर्म्यस्था पत्नी तस्य दुरात्मनः

Nang dumating ang dapithapon, bumalik siya sa mansiyon; at ang kanyang asawa, asawa ng masamang taong iyon, ay nanatili rin sa loob ng bahay.

Verse 23

वैराग्यं परमं प्राप्ता दुःखशोकसमन्विता । मत्सीव पतिता तोयादन्यस्मिंस्तु स्थलांतिके

Nadaig ng lungkot at pighati, nakamit niya ang matinding pagwawalang-bahala, tulad ng isdang nahulog mula sa tubig patungo sa tuyong lupa.

Verse 24

चक्रवाकी विमुक्तेव संप्राप्ते दिवसक्षये । हंसी हंसवियुक्तेव मृगीव मृगवर्जिता

Nang sumapit ang dapit-hapon, siya ay tulad ng ibong cakravāka na nawalay sa kapareha; tulad ng babaeng sisne na nahiwalay sa sisne; tulad ng usang babae na naulila sa usang lalaki.

Verse 25

सोऽपि नित्यं ददौ भोज्यं विप्रस्यैकस्य च द्विजाः । प्रोच्य तं ब्राह्मणं पूर्वं सामपूर्वमिदं वचः

Pagkatapos siya rin, O mga ipinanganak nang dalawang beses, ay nagbibigay ng pagkain araw-araw sa isang brāhmaṇa. Gayunpaman, kinausap muna niya ang brāhmaṇa na iyon gamit ang mapagkasundong mga salita at sinabi ito.

Verse 26

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं सदा विप्र गृहे मम । यदि पश्यसि मे भार्यां संप्राप्स्यसि विडंबनाम्

O brāhmaṇa, sa aking bahay kailangan mong laging kumain nang nakayuko ang iyong mukha. Kung titingin ka sa aking asawa, ikaw ay mapapahiya.

Verse 27

एवं विडंबितास्तेन ह्यूर्ध्ववक्त्रावलोकिनः । ये चान्ये भयसंत्रस्ता न यांति च तदालयम्

Kaya ang mga tumingin sa itaas ay kinutya niya; at ang iba naman, sa takot, ay hindi na pumupunta sa tirahang iyon.

Verse 28

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुष्पोनाम द्विजोत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन संप्राप्तस्तत्पुरं प्रति

Pagkaraan ng ilang panahon, isang pinakadakilang brāhmaṇa na nagngangalang Puṣpa ay dumating sa lungsod na iyon, sa paglalakbay niyang paglalakbay-dambana sa mga banal na pook.

Verse 29

पूर्वे वयसि संस्थश्च दर्शनीयतमाकृतिः । क्षुत्क्षामः सुपरिश्रांतो मध्याह्ने समुपस्थिते

Nasa kasibulan pa siya ng kabataan at kaaya-ayang pagmasdan; subalit nang sumapit ang katanghalian, siya’y nanghihina sa gutom, payat at labis na pagod.

Verse 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

Pagkatapos, lumapit ang brāhmaṇa at humingi ng pagkain. Noon, kinausap siya ng maybahay—O pinakamainam sa mga dalawang-bes na isinilang—sa mga salitang ito.

Verse 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

“Kumain ka na nakayuko ang mukha, at huwag mong titigan ang aking minamahal na asawa. Kung hindi, O brāhmaṇa, tiyak na daranas ka ng kahihiyan.”

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाभाग यत्क्षेमं तत्समाचर

“Kaya’t pagkaalam mo nito, O mapalad, gawin mo ang ligtas at makabubuti sa iyong kapakanan.”

Verse 34

पुष्प उवाच । क्षुत्क्षामस्य न मे कार्यं परदारविलोकनैः । वेदाध्ययनयुक्तस्य तीर्थयात्रारतस्य च

Sinabi ni Puṣpa: “Nanghihina ako sa gutom; wala akong dapat gawin sa pagtingin sa asawa ng ibang lalaki—lalo na’t ako’y nakatuon sa pag-aaral ng Veda at masigasig sa paglalakbay-pananampalataya sa mga tirtha.”

Verse 35

मणिभद्र उवाच । तदागच्छ मया सार्धं सांप्रतं मम मंदिरम् । विशेषात्तव दास्यामि भोजनं दक्षिणान्वितम्

Sinabi ni Maṇibhadra: “Kung gayon, sumama ka sa akin ngayon sa aking tahanan. Bibigyan kita ng natatanging pagkain, kalakip ang nararapat na dakṣiṇā (handog na parangal).”

Verse 36

एवं तौ संविदं कृत्वा ययतुर्ब्राह्मणोत्तमाः । हट्टमार्गे गतौ तत्र यत्र षंढो व्यव स्थितः

Pagkatapos magkaunawaan, umalis ang dalawang dakilang brāhmaṇa. Dumaan sila sa lansangan ng pamilihan patungo sa kinaroroonan ng eunuko na nakapuwesto roon.

Verse 37

तत्पार्श्वे ब्राह्मणं धृत्वा प्रविष्टो गृहमध्यतः । भार्यया श्रपयामास धान्यं मानमितं तदा

Inilagay niya ang brāhmaṇa sa kanyang tabi at pumasok sa kaloob-looban ng bahay. Pagkaraan, inutusan niya ang kanyang asawa na magsaing ng butil ayon sa sukat na itinakda noon.

Verse 38

ततो देवार्चनं कृत्वा वैश्वदेवांत आगतम् । पुष्पमाहूय तत्पादौ प्रक्षाल्य च निवेश्य च

Pagkatapos, nagsagawa siya ng pagsamba sa mga diyos at bumalik matapos ang ritwal na vaiśvadeva. Ipinatawag niya si Puṣpa, hinugasan ang mga paa nito, at saka ito pinarangalang paupuin.

Verse 39

कृत्वार्चनविधिं तस्य दत्त्वान्नं च सुसंस्कृतम् । उपविश्य ततः पश्चाद्भोजनार्थं ततो द्विजाः । पुष्पोऽपि वीक्षते तस्याः पादौ पंकजसंनिभौ

Matapos isagawa ang wastong pagpupugay at mag-alay ng inihandang pagkain, ang mga brahmana ay umupo upang kumain. Si Pushpa naman ay patuloy na nakatingin sa mga paang tila lotus ng babae.

Verse 40

यथायथा स कौतुक्याद्वीक्षते यौवनाश्रितः । कौतुक्यात्तेन च ततस्तस्या वक्त्रं निरीक्षितम्

At habang siya—na udyok ng kapusukan ng kabataan sa ilalim ng pagbabalatkayo ng kuryosidad—ay patuloy na tumitig nang tumitig, dahil sa parehong 'kuryosidad' na iyon ay tiningnan niya ang mukha nito.

Verse 41

ततश्चाकारयामास मणिभद्रः प्रकोपतः । तं षण्ढमुक्तवाञ्जारं त्वमेनं च विडंबय

Pagkatapos ay nagalit si Manibhadra at inutusan ang kanyang lingkod, na sinasabing: 'Ikaw na eunuko—mangangalunya—humayo ka at ipahiya ang lalaking ito!'

Verse 42

ततस्तेन द्विजश्रेष्ठाः स पुष्पो मूर्ध्नि ताडितः

Pagkatapos, O pinakamahusay sa mga brahmana, si Pushpa ay pinalo niya sa ulo.

Verse 43

अधो निपतितं भूमौ रुधिरेण परिप्लुतम् । चरणाभ्यां समाकृष्य दूतो मार्गं समाश्रितः

Nakasubasob sa lupa at naliligo sa sariling dugo, siya ay hinila sa mga paa habang ang sugo ay tumahak sa daan.

Verse 44

यावच्चतुष्पथं नीतो यत्र संचरते जनः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा

Nang siya’y dalhin hanggang sa sangandaan na dinaraanan ng mga tao, sumiklab noon sa marangal na lungsod ang isang napakalakas na sigaw at panaghoy.

Verse 45

सर्वेषामेव पौराणां तदवस्थं विलोक्य तम् । ततोऽन्यैः शीततोयेन सोभिषिक्तो दयान्वितैः

Nang makita ng lahat ng taga-lungsod ang kanyang kalagayan, ang iba—na naantig sa habag—ay nagwisik sa kanya ng malamig na tubig.

Verse 46

कृत्वा वायुप्रदानं च गमितश्चेतनां प्रति । स प्राप्य चेतनां कृच्छ्रात्तत्तोयात्तानथाब्रवीत्

Matapos isagawa ang pag-aalay ng hininga ng buhay, siya’y naihatid pabalik sa kamalayan. Nang magbalik-malay siya nang may matinding hirap, nagsalita siya sa kanila mula sa loob ng tubig na iyon.

Verse 47

न मया विहितं चौर्यं परदारा न सेविताः । पश्यध्वं मणिभद्रेण यथाहं क्लेशितो जनाः

“Hindi ako kailanman nagnakaw, ni hindi ako nakipagsiping sa asawa ng iba. Masdan ninyo, mga tao—kung paanong pinahirapan ako ni Maṇibhadra!”

Verse 48

तीर्थयात्रापरो विप्रो ब्रह्मचर्यपरायणः । भोजनार्थं समामन्त्र्य नीतोऽवस्थामिमां ततः

“Ako’y isang brāhmaṇa na nakatuon sa paglalakbay sa mga banal na tīrtha at matatag sa brahmacarya. Inanyayahan ako sa pagkukunwaring may pagkain, at saka dinala sa abang kalagayang ito.”

Verse 49

किं नास्ति वात्र भूपालो येनैतदसमंजसम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण निर्दोषस्य महाजनाः

“Wala bang hari rito, kaya pinahihintulutan ang ganitong kawalang-katarungan—lalo na laban sa isang brāhmaṇa na walang sala, O mga kagalang-galang na tao?”

Verse 50

जना ऊचुः । बहवस्तेन पापेन विप्राः पूर्वं विडंबिताः । राजप्रसादयुक्तेन चेर्ष्यां प्राप्य शरीरिणा

Sinabi ng mga tao: “Dahil sa makasalanang taong iyon, maraming brāhmaṇa noon ang nilait at ipinahiya—siya’y may sandigan sa pabor ng hari at inuudyukan ng inggit habang nasa katawang-tao.”

Verse 51

कोऽपि राजप्रसादान्न किंचिद्ब्रूतेऽस्य सम्मुखम् । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो दास्यामस्तेऽशनं वयम्

“Dahil sa kanyang pagkakandili ng hari, walang nagsasalita ng anuman sa harap niya. Kaya bumangon ka—tayo’y umalis; bibigyan ka namin ng pagkain.”

Verse 156

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्ये मणिभद्रकृतपुष्पब्राह्मणविडंबनवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod, sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa—sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, sa Puṣpāditya Māhātmya—ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng pagpapahiya sa brāhmaṇa Puṣpa ni Maṇibhadra,” na siyang Kabanata 156.