Adhyaya 154
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 154

Adhyaya 154

Inilalahad ng kabanatang ito ang salaysay ni Sūta tungkol sa rituwalisadong banal na heograpiya sa Hāṭakeśvara-kṣetra. Nagsisimula ito sa mga tagubilin ukol sa tīrtha na kaugnay ni Pārvatī: ang pagligo sa mga tiyak na kuṇḍa malapit sa Gaurī-kuṇḍa at ang darśana (mapagpitagang pagtanaw) kay Pārvatī ay itinuturing na daan ng paglilinis at pagkalaya mula sa mga pighati ng siklo ng kapanganakan at kamatayan. Kasunod nito, binibilang ang mga pahayag ng gantimpalang-pananampalataya na nakatuon sa kababaihan: ang snāna sa itinakdang mga araw ay iniuugnay sa pagpapala, kaginhawahan ng pagsasama ng mag-asawa, at biyaya ng supling, maging sa mga kasong inilalarawang kawalan ng anak. Nang tanungin ng mga ṛṣi ang mas malawak na lohika ng siddhi ng mga tīrtha, ipinaliwanag ni Sūta ang mas lihim na landas ng pagtatamo: pagsamba sa gitna ng hanay ng mga liṅga, pagtalima sa takdang panahon (lalo na sa caturdaśī), at isang matinding pagsubok kung saan nagpapakita si Gaṇeśa sa nakapanghihilakbot na anyo upang subukin ang tatag ng nagsasagawa. Ikinukumpara rin ito sa isang sāttvika na alternatibo na angkop sa mga ideyal na Brahmanikal: banal na pagligo, asal na ginagabayan ng śāstra, mga handog sa bukang-liwayway (hal. pag-aalay o pagbigay ng tila), at disiplinadong pag-aayuno at pagtalikod na nakatuon sa kalayaan. Nagtatapos ito sa phalaśruti: ang pakikinig/pagbigkas ng salaysay, paggalang kay Vyāsa o sa guro, at pangakong malawak na paglilinis at pag-angat ng loob para sa tumatanggap ng aral ng Purāṇa nang may buong pagninilay.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । या नारी तत्र सत्कुण्डे स्नात्वा तां पार्वतीं पुनः । दृष्ट्वा स्नाति ततस्तीर्थे तस्मिन्रूपमये शुभे

Sinabi ni Sūta: Sinumang babae na, matapos maligo sa dakilang lawa roon, ay muling masdan si Pārvatī at saka maligo sa banal na tīrtha—mapalad at nagniningning sa kagandahang maka-diyos—

Verse 2

पुनश्च पार्वतीं पश्येच्छ्रद्धया परया युता । सद्यः सा मुच्यते कृत्स्नैराजन्ममरणांतिकैः

At kung muli niyang masdan si Pārvatī na may sukdulang pananampalataya, agad siyang napapalaya sa lahat ng pagdurusang umaabot mula kapanganakan hanggang kamatayan.

Verse 3

तत्रैवास्ति जयानाम पार्वत्याः किंकरी द्विजाः । तया तत्र कृतं कुण्डं गौरीकुण्डसमीपतः

Doon din ay naroon si Jayā ang pangalan, isang aliping-lingkod ni Pārvatī—O mga dvija. Siya ang gumawa roon ng isang banal na lawa, malapit sa Gaurī-kuṇḍa.

Verse 4

या तत्र कुरुते स्नानं तृतीयादिवसेऽबला । सुतसौभाग्यसंपन्ना सा भवेत्पतिवल्लभा

Sinumang babae na maligo roon sa ikatlong araw ng tithi at sa mga kahalintulad na araw ay pagkakalooban ng mga anak at mabuting kapalaran, at magiging minamahal ng kanyang asawa.

Verse 5

तथान्यदपि तत्रास्ति विजयाकुण्डमुत्तमम् । तत्र स्नाताऽपि वंध्या स्त्री जायते पुत्रसंयुता

Gayundin, naroon pa ang isa pang dakilang lawa na tinatawag na Vijayā-kuṇḍa. Kahit ang babaeng baog, kapag naligo roon, ay pagpapalain at magkakaroon ng anak na lalaki.

Verse 6

न च पश्यति पुत्राणां कदाचिद्व्यसनं द्विजाः । न वियोगं न दुःखं च स्वप्नांते च कदाचन

O mga dalawang-ulit na isinilang, hindi kailanman makikita ang kapahamakan na dumarating sa mga anak—walang paghiwalay, walang dalamhati, ni sa dulo man ng panaginip.

Verse 7

काकवंध्याऽपि या नारी तत्र स्नानं समाचरेत् । सा पुत्रान्विविधांल्लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

Kahit ang babaeng itinuturing na baog, kung magsagawa siya ng banal na pagligo roon, magkakamit siya ng iba’t ibang mga anak na lalaki at pararangalan sa daigdig ng langit.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । एतेषां सूत तीर्थानां तीर्थमस्ति सुसिद्धिदम् । क्वचित्किंञ्चिद्भवेत्सिद्धिर्यत्र स्नानाच्छरीरजा

Wika ng mga rishi: O Sūta, sa mga tīrtha na ito, mayroon bang tīrtha na nagbibigay ng dakilang siddhi? Mayroon bang pook na sa pagligo, kahit ang mga kaganapang nagmumula sa katawan ay sumisibol?

Verse 9

सूत उवाच । सप्तविंशतिलिंगानि यानि संति द्विजोत्तमाः । तेषां मध्येऽभवत्सिद्धिरेकस्मिन्निखिला द्विजाः

Sinabi ni Sūta: O pinakamainam sa mga dwija, may dalawampu’t pitong liṅga. Sa mga iyon, ang ganap na siddhi ay nakakamtan sa pamamagitan ng iisa lamang, O mga brāhmaṇa.

Verse 10

एकस्य सत्त्वयुक्तस्य वीरव्रतयुतस्य च । आश्विनस्य चतुर्दश्यां कृष्णायां द्विजसत्तमाः

Para sa liṅga na iyon, ang taong may kadalisayan at may taglay na vīra-vrata—sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati (kṛṣṇa-pakṣa) ng buwan ng Āśvina, O pinakamainam sa mga dwija—

Verse 11

अर्धरात्रे विधानेन तेषां पूजां करोति यः । प्रागुक्तं जपनं भक्त्या स क्रमात्साधकोत्तमः

Sinumang, ayon sa itinakdang ritwal, magsagawa ng kanilang pagsamba sa hatinggabi at taimtim na isagawa ang naunang binanggit na japa—siya’y unti-unting nagiging pinakadakilang sādhaka.

Verse 12

अंगन्यासं विधायोच्चैः क्षुरिकासूक्तमुच्चरत् । तेषामग्रे पुनः सम्यक्पूजयित्वा च शंकरम्

Matapos isagawa ang aṅga-nyāsa at bigkasin nang malakas ang Kṣurikā-sūkta, saka muli—pagkatapos sambahin nang wasto si Śaṅkara sa kanilang harapan—

Verse 13

पृथगेकैकशो भक्त्या पूजयेद्दिक्पतींश्च वै

Nang hiwa-hiwalay, isa-isa, dapat ding sambahin nang may debosyon ang mga Panginoon ng mga Direksiyon (Dikpati).

Verse 14

अथाऽगत्य गणेशो वै विकरालो भयानकः । लंबोदरो वै नग्नश्च कृष्णदन्तसमुद्भवः

Pagkaraan, dumating si Gaṇeśa—nakapanghihilakbot ang anyo at nakatatakot: malaki ang tiyan, hubad, at may maiitim na pangil.

Verse 15

खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् । मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः

May hawak na espada, sinabi niya: “Makipaglaban ka sa akin nang pantay. Itapon sa lupa ang panlilinlang na ito—kung ikaw ay isang bayani na may sattva.”

Verse 16

ततस्तत्कर्षणाच्चापि यस्तेनाशु प्रताड्यते । स तेनैव शरीरेण नीयते तेन तत्पदम्

At higit pa, dahil sa pagkakaladkad doon, sinumang mabilis na mapabagsak ng kapangyarihang iyon, ay inaakay ng kapangyarihan ding iyon—sa gayon ding katawan—tungo sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 17

यत्र स्थाने जरामृत्युर्न शोकश्च कदाचन । तथा चित्रेश्वरीपीठे सिद्धिरेकस्य कीर्तिता

Sa pook na iyon, walang katandaan, walang kamatayan, at walang dalamhati kailanman. Kaya sa luklukan ni Citreśvarī, ipinahahayag ang natatanging katuparan na walang kapantay.

Verse 19

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः पीठं तत्र पूजयेत् । आगमोक्तविधानेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Sinumang sumamba roon sa banal na luklukan sa ika-14 na araw ng madilim na kalahati ng buwan sa Māgha, ayon sa paraang itinuro sa mga Āgama, na may matatag na pananampalataya—

Verse 20

सिद्धिमूल्ये न गृह्णातु कश्चिच्चेदस्ति सात्त्विकः । ततश्च याचते यश्च प्रगृह्णाति च सद्द्विजाः

Huwag nawang sinumang tunay na sāttvika ang tumanggap ng “kabayaran” kapalit ng pagbibigay ng siddhi. At yaong mga karapat-dapat na brāhmaṇa na humihingi ng gayong bayad at yaong tumatanggap nito—

Verse 21

स तमादाय निर्याति यत्र देवो महेश्वरः । हाटकेश्वरजं लिंगं चित्रशर्मप्रतिष्ठितम्

Pagdala sa kanya, siya’y lumisan patungo sa pook na kinaroroonan ng Diyos na Maheśvara—doon nakatindig ang liṅga na tinatawag na Hāṭakeśvara, na itinatag ni Citraśarman.

Verse 22

तस्य स्थानस्य मध्यस्थो यस्तं पूजयते नरः । शिवरात्रौ निशीथे च पुष्पलक्षणभक्तितः । सुसिद्धिमाप्नुयात्तूर्णं स शरीरेण तत्क्षणात्

Ang taong nakatayo sa pinakagitna ng banal na pook na iyon at sumasamba sa Kanya sa gabi ng Śivarātri—sa mismong hatinggabi—na nag-aalay ng mga bulaklak na may tanda ng tunay na bhakti, ay agad magkakamit ng dakilang siddhi, sa sandaling yaon, kahit nasa katawan pa.

Verse 23

सिद्धिस्थानानि सर्वाणि तस्मिन्क्षेत्रे स्थितानि वै । वीरव्रतप्रयुक्तानां मानवानां द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang! Tunay na ang lahat ng “pook ng siddhi” ay nasa kṣetra na iyon, para sa mga taong nagsasagawa ng vīra-vrata, ang mga panatang makabayaning disiplina.

Verse 24

ऋषय ऊचुः । तामसो यस्त्वया प्रोक्तः सिद्धिमार्गो महामते । अनर्हो ब्राह्मणेन्द्राणां श्रोत्रियाणां विशेषतः

Wika ng mga ṛṣi: “O dakilang-isip, ang landas tungo sa siddhi na tāmasika na iyong inilarawan ay hindi nararapat sa mga pangunahing brāhmaṇa—lalo na sa mga śrotriya na bihasa sa Veda.”

Verse 25

शुद्धान्तः करणैः सूत भूतहिंसाविवर्जितैः । यथा संप्राप्यते मोक्षो ब्राह्मणैः सुचिरादपि

O Sūta, ipahayag kung paano nakakamtan ng mga brāhmaṇa ang mokṣa—kahit matagal—sa pamamagitan ng pagdalisay ng panloob na mga kakayahan at pag-iwas sa pananakit sa lahat ng nilalang.

Verse 26

तत्त्वं ब्रूहि महाभाग मोक्षोपायं द्विजन्मनाम्

O marangal, sabihin nang malinaw ang katotohanan—ipahayag ang paraan tungo sa mokṣa para sa mga dvija, ang mga ‘dalawang ulit na isinilang’.

Verse 27

सूत उवाच । रुद्रैर्दशभिः संयुक्तमानंदेश्वरकं तथा । स्नात्वा तदग्रतः कुण्डे शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

Sinabi ni Sūta: Lumapit sa Ānaṃdeśvaraka na kaisa ng sampung Rudra, at pagkatapos ay maligo sa kuṇḍa sa harap nito ayon sa gawang itinakda ng mga śāstra.

Verse 28

संसिद्धिमाप्नुयान्मर्त्यो दुर्लभां त्रिदशैरपि । माघमासे नरः स्नात्वा विश्वामित्रह्रदे नरः

Nakakamtan ng isang mortal ang ganap na tagumpay—na bihira kahit sa mga diyos—kapag sa buwan ng Māgha ay naligo siya sa lawa ni Viśvāmitra.

Verse 29

प्रत्यूषे तिलपात्रं च ब्राह्मणाय निवेदयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके महीयते

Sa bukang-liwayway, maghandog ng sisidlang may linga (sesame) sa isang brāhmaṇa. Malaya sa lahat ng kasalanan, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Brahmā.

Verse 30

यद्यपि स्याद्दुराचारः सर्वाशी सर्वविक्रयी । सुपर्णाख्यस्य देवस्य पुरतः श्रद्धयाऽन्वितः

Kahit ang isang tao ay masamang-asal—kumakain ng anumang bagay at nagbebenta ng anumang bagay—ngunit kung siya’y tumindig sa harap ng diyos na tinatawag na Suparṇa nang may pananampalataya, siya’y nagiging karapat-dapat sa ipinangakong paglilinis (ayon sa diwa ng talata).

Verse 31

प्रायोपवेशनं कृत्वा ह्युपवासपरो नरः । यस्त्यजेन्मानवः प्राणान्न स भूयोऽभिजायते

Matapos isagawa ang prāyopaveśana (panatang pag-aayuno hanggang kamatayan), na lubos na nakatuon sa pag-aayuno, kung ang tao’y saka bibitiw sa hininga ng buhay, hindi na siya muling isisilang.

Verse 32

एवं सिद्धित्रयं प्रोक्तं ब्राह्मणानां हितावहम् । सात्त्विकं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शंसितं त्रिदशैरपि

Sa gayon, ang tatlong uri ng kaganapan ay ipinahayag, na kapaki-pakinabang sa mga brāhmaṇa; O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito’y sāttvika ang likas at pinupuri maging ng mga diyos.

Verse 33

अन्यानि तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । तानि स्वर्गप्रदान्याहुर्मुनयः शंसितव्रताः

Naroon din ang iba pang mga tīrtha at mga dambana ng mga diyos. Ipinahahayag ng mga pantas, na bantog sa kanilang mga panata, na ang mga iyon ay nagkakaloob ng langit.

Verse 34

एतद्वः सर्वमाख्यातं क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् । हाटकेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

Ang lahat ng ito ay naisalaysay sa inyo—ang sukdulang kadakilaan ng banal na pook ni Panginoong Hāṭakeśvara, na pumupuksa sa bawat kasalanan.

Verse 35

योऽत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति भक्तितः । सर्वाण्यायतनान्येव स पापोऽपि विमुच्यते

Sinumang narito na naliligo sa lahat ng tīrtha at, sa debosyon, dumadalaw sa lahat ng dambana—kahit makasalanan, siya’y napapalaya sa kasalanan.

Verse 36

एतत्खंडं पुराणस्य प्रथमं परिकीर्तितम् । कार्तिकेयप्रणीतस्य सर्वपापहरं शुभम्

Ang khaṇḍa na ito ng Purāṇa ay ipinahayag bilang una—isinulat ni Kārtikeya—mapalad at nag-aalis ng lahat ng kasalanan.

Verse 37

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्याति त्रिविष्टपम्

Sinumang bumibigkas nito nang may debosyon, o nakikinig nang may natipong isip—pagkaraang magtamasa ng saganang biyaya sa mundong ito, siya’y tutungo sa Triviṣṭapa (langit).

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानैश्च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति शृण्वञ्छ्रद्धासमन्वितः

Ang kabutihang dulot ng lahat ng paglalakbay sa tīrtha at ang bunga ng lahat ng pagkakawanggawa—ang nakikinig nang may pananampalataya ay tatamo rin ang gayong bunga.

Verse 39

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि जन्मकोटिसमुद्भवात् । पातकाद्विप्रमुच्येत कुलानामुद्धरेच्छतम्

Tunay nga, sa pakikinig sa Purāṇa na ito, ang tao’y agad napapalaya sa mga kasalanang naipon mula sa sampu-sampung milyong kapanganakan, at naiaangat niya ang sandaang salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 40

ततो व्यासः पूजनीयो वस्त्रदानादिभूषणैः । गोभूहिरण्यनिर्वापैर्दानैश्च विविधैरपि

Kaya nararapat parangalan si Vyāsa—sa pamamagitan ng mga handog na marangal gaya ng pag-aalay ng kasuotan, at ng iba’t ibang kaloob: mga baka, lupain, at pag-aalay ng ginto, pati sari-saring kawanggawa.

Verse 41

तेन संपूजितो व्यासः कृष्णद्वैपायनः मनुः । साक्षात्सत्यवतीपुत्रो येन व्यासः सुपूजितः

Sa gayong paraan ng pagsamba, si Vyāsa ay tunay na napaparangalan—si Kṛṣṇadvaipāyana mismo, ang banal na muni; ang tuwirang anak ni Satyavatī, na sa ganitong paraan ay lubos na sinasamba.

Verse 42

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

Kahit isang pantig lamang ang ituro ng guro sa alagad, wala sa daigdig na ito ang anumang yaman na—kapag inialay—makapagpapalaya sa tao sa utang na loob na iyon.

Verse 43

एतत्पवित्रमायुष्यं धन्यं स्व स्त्ययनं महत् । यच्छ्रुत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Ito’y nagpapadalisay, nagpapahaba ng buhay, mapalad at dakilang pagpapala para sa sariling kapakanan; ang sinumang makarinig nito ay mapapalaya sa lahat ng pagdurusa—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 154

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये चित्रेश्वरीपीठक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong (taludtod), sa ikaanim na aklat, ang Nāgarakhaṇḍa—sa Māhātmya ng banal na pook ng Hāṭakeśvara—ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Banal na Pook na Citreśvarīpīṭha,” na siyang Kabanata 154.