Adhyaya 153

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति रूपतीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यग्विरूपो रूपवान्भवेत्

Wika ni Sūta: “Bukod pa riyan, naroon din ang isang walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Rūpa-tīrtha. Ang sinumang maligo roon nang wasto, kahit may anyong di-kaaya-aya, ay magiging marikit.”

Verse 2

पूर्वं भगवता तेन ब्रह्मणा लोक कर्तृणा । सृष्टिं कृत्वा च विस्तीर्णां यथोक्तं च चतुर्विधाम्

Noong una, ang pinagpalang Brahmā na tagapaglikha ng mga daigdig, matapos likhain ang malawak na sangnilikha ayon sa ipinahayag, sa apat na uri ng kaayusan…

Verse 3

ततः स चिन्तयामास रूपसंचयसंयुताम् । एकामप्सरसं दिव्यां देवमायां सृजाम्यहम्

Pagkaraan ay nagmuni siya: “Lilikha ako ng iisang makalangit na Apsaras, puspos ng kayamanang kagandahan—si Deva-māyā mismo.”

Verse 4

ततश्च सर्वदेवानां समादाय तिलंतिलम् । रूपं च निर्ममे पश्चादत्याश्चर्यमयीं च ताम्

Pagkaraan, tinipon niya mula sa lahat ng mga diyos ang mumunting bahagi—parang ‘butil ng linga’ mula sa bawat isa—at hinubog ang kagandahan niya; saka niya siya nilikha bilang isang nilalang na lubhang kagila-gilalas.

Verse 5

यां दृष्ट्वा क्षोभमापन्नः स्वयमेव पितामहः

Nang siya’y makita, maging si Pitāmaha (Brahmā) mismo ay nayanig at nabagabag ang loob.

Verse 6

ततस्तां प्रेषयामास कैलासं प्रति पद्मजः । गच्छ देवि महादेवं प्रणमस्व शुचिस्मिते

Pagkatapos, isinugo siya ni Padmajā (Brahmā) patungong Kailāsa at sinabi: “Humayo ka, O Diyosa; yumukod at magbigay-galang kay Mahādeva, O may dalisay na ngiti.”

Verse 7

ततः सा सत्वरं गत्वा कैलासं पर्वतोत्तमम् । अपश्यच्छंकरं तत्र निर्विष्टं पार्वतीसमम्

Pagkaraan, dali-dali siyang nagtungo sa Kailāsa, ang pinakadakilang bundok; at doon ay nakita niya si Śaṅkara na nakaupo kasama ni Pārvatī.

Verse 9

शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता

Maging si Śaṅkara, nang siya’y makita, ay napuno ng sukdulang pagkamangha. Ngunit dahil sa pag-iingat laban sa di nararapat, hindi niya ito tinitigan nang lubos; sa halip ay tumingin siya kay Pārvatī na nakatayo sa kanyang tabi. Pagkaraan, siya’y umikot sa pradakṣiṇā at yumukod kay Maheśvara; taglay ang pinakamataas na pananampalataya, tumindig siyang magkadikit ang mga palad sa paggalang.

Verse 10

यावद्दक्षिणपार्श्वस्था तावद्वक्त्रं स दक्षिणम् । प्रचकार महादेवस्तदुपाकृष्टलोचनः

Habang siya’y nakatayo sa kanang panig, si Mahādeva ay ibinabaling ang mukha sa kanan—ang kanyang mga mata’y nahihila patungo sa kanya.

Verse 11

पश्चिमायां यदा साऽभूत्प्रदक्षिणवशाच्छुभा । पश्चिमं वदनं तेन तदर्थं च कृतं ततः

Nang ang mapalad na babae, dahil sa lakas ng kanyang pag-ikot sa pradakṣiṇā, ay napunta sa kanlurang panig, kaya’t isang mukhang nakaharap sa kanluran ang nilikha—para sa layuning iyon mismo.

Verse 12

एवमुत्तरसंस्थायां तस्यां देवेन शंभुना । उत्तरं वदनं क्लृप्तं गौरीभीतेन चेतसा । न ग्रीवां चालयामास कथंचिदपि स द्विजाः

Gayon din, nang siya’y nasa hilaga, nilikha ng diyos na si Śambhu ang mukhang nakaharap sa hilaga, sapagkat ang kanyang isip ay nangingimi kay Gaurī. At kayo, mga dvija, hindi niya ginalaw ang kanyang leeg sa anumang paraan.

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे तत्र नारदो मुनिपुंगवः । अब्रवीत्पार्वतीं पश्चात्प्रणिपत्य महेश्वरम्

Samantala, doon, si Nārada—ang pinakadakila sa mga muni—ay nagsalita kay Pārvatī matapos munang magpatirapa kay Maheśvara.

Verse 14

नारद उवाच । पश्य पार्वति ते पत्युश्चेष्टितं गर्हितं यथा । दृष्ट्वा रूपवतीं नारीं कृतं ।मुखचतुष्टयम्

Wika ni Nārada: “Masdan mo, Pārvatī—gaano kapintasan ang kilos ng iyong asawa; nang makita ang isang babaeng napakaganda, gumawa siya para sa sarili ng apat na mukha.”

Verse 16

हास्यस्य पदवीमद्य त्वं गमिष्यसि पार्वति । सर्वासां देवपत्नीनां ज्ञात्वान्यासक्तमीश्वरम्

“Ngayong araw, Pārvatī, ikaw ay magiging tampulan ng panlilibak ng lahat ng asawa ng mga diyos, kapag nalaman nilang ang Panginoon ay nahumaling sa iba.”

Verse 17

एतद्देवि विजानासि यादृक्चित्तं शिवोद्भवम् । अस्या उपरि वेश्याया निंदिताया विचक्षणैः

“O Diyosa, batid mong mabuti kung anong uri ng isip ang nagmumula kay Śiva. Gayunman, sa babaeng bayarang ito—na hinahatulan ng mga marurunong—doon ito bumabaling.”

Verse 18

समादाय निजे हर्म्य एतां संस्थापयिष्यति । परं लज्जासमोपेतो न ब्रवीति वचः शुभे

“Sasama niya siya at ilalagay sa sarili niyang palasyo; subalit dahil sa matinding hiya, hindi siya makapagsasabi ng kahit isang salita, o marikit.”

Verse 19

अहमेतद्विजानामि न त्वया सदृशी क्वचित् । अस्ति नारी तथाऽन्योपि विजानाति सुरेश्वरि

“Alam ko ito: wala saanman ang babaeng katulad mo; at wala ring ibang babae na nakauunawa gaya mo, o reyna ng mga diyos.”

Verse 20

ततो निरोधया मास द्रुतं सा पर्वतात्मजा । सर्वनेत्राणि देवस्य महिषीधर्ममाश्रिता

Pagkaraan, ang Anak na Babae ng Bundok ay dagling pumigil, yumakap sa dharma ng isang tapat at marangal na asawa, at pinigil ang lahat ng mga mata ng diyos.

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे शैला विशीर्यंति समंततः । मर्यादां संत्यजंति स्म सर्वे च मकरालयाः

Samantala, ang mga bundok ay nagsimulang mabiyak sa lahat ng dako, at ang lahat ng karagatan—tahanan ng mga makara—ay iniwan ang kanilang mga hangganan.

Verse 22

प्रलयस्य समुत्थानं संजातं द्विजसत्तमाः । तावद्ब्रह्मदिनं प्राप्तं परमं सृष्टिलक्षणम्

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, naganap ang pagbangon mula sa pralaya; at dumating ang kataas-taasang ‘araw ni Brahmā,’ na may mga tanda ng paglikha.

Verse 23

निमेषेण पुनस्तस्य प्रलयस्य प्रजापतेः । ब्रह्मणः सा निशा प्रोक्ता सर्वं तोयमयं भवेत्

Muli, sa isang kisap-mata lamang, nagaganap ang pralaya ng Panginoon ng mga nilalang, si Prajāpati; ito ang tinatawag na ‘gabi ni Brahmā,’ kapag ang lahat ay nagiging lubos na tubig.

Verse 24

अथ तत्र गणाः सर्वे भृगिनंदिपुरःसराः । सोऽपि देवमुनिर्भीतस्तामुवाच सुरेश्वरीम्

Pagkatapos, doon nagtipon ang lahat ng mga gaṇa, na pinangungunahan nina Bhṛgi at Nandin. At ang banal na muni ay natakot din, kaya nagsalita siya sa Diyosa, si Sureśvarī, ang Maharlikang Ginang ng mga diyos.

Verse 25

मुंचमुंच सुरज्येष्ठे देवनेत्राणि संप्रति । नोचेन्नाशः समस्तस्य लोकस्यास्य भविष्यति

“Pakawalan sila, pakawalan sila ngayon, O pinakamatanda sa mga diyos—ang mga banal na mata! Kung hindi, darating ang pagkapuksa ng buong daigdig na ito.”

Verse 26

एवं प्रोक्ताऽपि सा देवी यावच्च न मुमोच तम् । तावद्देवेन लालाटं विसृष्टं लोचनं परम्

Bagaman gayon ang sinabi sa kanya, hindi pa rin pinalaya ng Diyosa iyon; kaya ang Diyos, mula sa kanyang noo, ay nagpalabas ng isang kataas-taasang mata.

Verse 27

कृपाविष्टेन लोकानां येन रक्षा प्रजायते । न शक्तो वारितुं देवीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्

Dahil sa habag para sa mga daigdig—na siyang pinagmumulan ng kanilang pag-iingat—hindi niya napigil ang Diyosa, na higit pang mabigat kaysa mismong hininga ng buhay.

Verse 28

अंबिकां विबुधाः प्राहुस्त्र्यंबकाणि यतो द्विजाः । तस्मात्संकीर्त्यते लोके त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

O mga dalawang-ulit na isinilang, sapagkat tinatawag ng marurunong si Ambikā na “Tryambakā” (ang may tatlong mata), kaya ang Panginoon ng mga diyos ay ipinagdiriwang din sa daigdig bilang “Tryambaka.”

Verse 29

ततः संत्यज्य तं देवं देवी पर्वतपुत्रिका । प्रोवाच कोपरक्ताक्षी पुरःस्थां तां तिलोत्तमाम्

Pagkaraan, ang Diyosa, anak na babae ng bundok, ay iniwan sa tabi ang Diyos na iyon at nagsalita—namumula sa galit ang kanyang mga mata—kay Tilottamā na nakatayo sa harap niya.

Verse 30

यस्मान्मे दयितः पापे त्वया रूपाद्विडंबितः । चतुर्वक्त्रः कृतस्तस्मात्त्वं विरूपा भव द्रुतम्

“Dahil ikaw, makasalanan, ay nangutya sa aking minamahal dahil sa iyong kagandahan at ginawa mo siyang may apat na mukha, kaya maging pangit at deforme ka agad!”

Verse 31

ततः सा सहसा भूत्वा तत्क्षणाद्भग्ननासिका । शीर्णकेशा बृहद्दंता चिपिटाक्षी महोदरा

At bigla, sa mismong sandaling iyon, siya’y naging may sirang ilong, gusot ang buhok, malalaki ang ngipin, lapad ang mga mata, at namamaga ang tiyan.

Verse 32

अथ वीक्ष्य निजं देहं तथाभूतं वराप्सराः । प्रोवाच वेपमाना सा कृतांजलिपुटा स्थिता

Pagkaraan, ang marilag na Apsaras, nang makita ang sariling katawan na naging gayon, ay nanginginig, tumindig na magkatiklop ang mga palad, at nagsalita.

Verse 33

अहं संप्रेषिता देवि प्रणामार्थं त्रिशूलिनः । ब्रह्मणा तेन चायाता युष्माकं च विशेषतः

“O Diyosa, ako’y isinugo ng Panginoong may hawak ng Trisula (Śiva) upang maghandog ng pagpupugay. At isinugo rin ako ni Brahmā—lalo na upang magbigay-galang sa inyo.”

Verse 34

निर्दोषाया विरागायास्तस्माद्युक्तं न ते भवेत् । शापं दातुं प्रसादं मे तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि

“Yamang ako’y walang sala at walang masamang hangarin, hindi nararapat na sumpain mo ako. Kaya’t ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya, hindi ang sumpa.”

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीनं सत्यं च पार्वती । पश्चात्तापसमोपेता ततः प्रोवाच सुप्रियम्

Nang marinig ni Pārvatī ang kanyang mga salitang mapagpakumbaba at tapat, napuno siya ng pagsisisi, at saka nagsalita nang may kabaitan sa kanyang minamahal.

Verse 36

स्त्रीस्वभावात्समायातः कोपोऽयं त्वां प्रति द्रुतम् । तस्मादागच्छ गच्छावो मया सार्धं धरातले

“Dahil sa likas na pagkamadali ng babae, ang galit na ito’y biglang sumiklab laban sa iyo. Kaya halika—tayo’y magtungo nang magkasama sa daigdig.”

Verse 37

तत्रास्ति रूपदं तीर्थं मया चोत्पादितं स्वयम् । माघशुक्लतृतीयायां स्नानार्थं विमलोदकम्

“Doon ay may isang banal na tīrtha na nagkakaloob ng kagandahan—na ako mismo ang lumikha—ang tubig nito’y dalisay para sa paliligo sa ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha.”

Verse 38

या नारी प्रातरुत्थाय तत्र स्नानं समाचरेत् । सा स्याद्रूपवती नूनमदृष्टे रविमंडले

“Sinumang babae na bumangon nang maaga at maligo roon ay tiyak na magiging marikit—bago pa man masilayan ang bilog ng araw.”

Verse 39

सदा माघे तृतीयायां तत्र स्नानं करोम्यहम् । अद्य सा तत्र यास्यामि स्नानाय कृतनिश्चया

“Taun-taon, sa ikatlong araw ng Māgha, doon ako palaging naliligo. Ngayon din, pupunta ako roon, matibay ang pasya para maligo.”

Verse 40

सूत उवाच । एवमुक्त्वा समादाय सा देवी तां तिलोत्तमाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे रूपतीर्थं जगाम च

Wika ni Sūta: Pagkasabi nito, isinama ng Diyosa si Tilottamā at nagtungo sa Rūpatīrtha sa banal na lupain ng Hāṭakeśvara.

Verse 41

तत्र स्नानं स्वयं चक्रे विधिपूर्वं सुरेश्वरी । तस्या ह्यनन्तरं सापि भक्तियुक्ता तिलोत्तमा

Doon, ang Reyna ng mga diyos ay nagsagawa mismo ng banal na paliligo ayon sa wastong ritwal; pagdaka’y si Tilottamā rin, na puspos ng debosyon, ay naligo.

Verse 42

ततः कांतिमती जाता तत्क्षणादेव भामिनी । पूर्वमासीयद्थारूपा तथासाऽभूद्विशेषतः

Pagkaraan, sa mismong sandaling iyon, ang marikit na babae ay napuspos ng ningning. Nabawi niya ang dating kagandahan—at lalo pang naging pambihirang maningning.

Verse 43

अथ तुष्टिसमायुक्ता तां प्रणम्य सुरेश्वरीम् । प्रोवाच विस्मयाविष्टा हर्षगद्गदया गिरा

Pagkatapos, puspos ng kasiyahan, siya’y yumukod at sumamba sa Diyosa, ang Kataas-taasan sa mga diyos. Sa pagkamangha, nagsalita siya sa tinig na nabibiyak sa galak.

Verse 44

प्राप्तं रूपं महादेवि त्वत्प्रसादाच्चिरन्तनम् । ब्रह्मलोकं गमिष्यामि मामनुज्ञातुमर्हसि

O Mahādevī, sa iyong biyaya ay natamo ko muli ang aking sinaunang kagandahan. Ngayon ay tutungo ako sa Brahmaloka; ipagkaloob mo nawa ang pahintulot ko sa pag-alis.

Verse 45

गौर्युवाच । वरं यच्छामि ते पुत्रि यत्किंचिद्धृदि संस्थितम् । तस्मात्प्रार्थय विश्रब्धा न वृथा मम दर्शनम्

Wika ni Gaurī: “Anak kong babae, ipinagkakaloob ko sa iyo ang isang biyaya—anumang hangarin na nananahan sa iyong puso. Kaya humiling ka nang walang pangamba; ang aking pagpapakita sa harap mo ay hindi magiging walang kabuluhan.”

Verse 46

तिलोत्तमोवाच । अहमत्र करिष्यामि क्षेत्रे तीर्थं निजं शुभे । त्वत्प्रसादेन तद्देवि यातु ख्यातिं धरातले

Wika ni Tilottamā: “O mapalad na Devī, dito sa banal na pook na ito itatatag ko ang sarili kong tīrtha. Sa iyong biyaya, O Devī, nawa’y sumikat at makilala iyon sa ibabaw ng daigdig.”

Verse 47

त्वया तत्रापि कर्तव्यं वर्षांते स्नानमेव हि । हितार्थं सर्वनारीणां रूपसौभाग्यदायकम्

At ikaw man ay dapat magsagawa ng pagligo roon sa pagtatapos ng tag-ulan. Ito’y para sa kapakanan ng lahat ng kababaihan at nagbibigay ng kagandahan at mabuting kapalaran.

Verse 48

गौर्युवाच । चैत्रशुक्लतृतीयायां सदाहं त्वत्कृते शुभे । स्नानं तत्र करिष्यामि मध्याह्ने समुपस्थिते

Wika ni Gaurī: “O mapalad na isa, alang-alang sa iyo ay palagi akong maliligo roon sa ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, kapag sumapit na ang katanghaliang-tapat.”

Verse 49

हितार्थं सर्वनारीणां तव वाक्यादसंशयम् । या तत्र दिवसे नारी तस्मिंस्तीर्थे करिष्यति

Para sa kapakanan ng lahat ng kababaihan—walang pag-aalinlangan, ayon sa iyong salita—sinumang babae na sa araw na iyon ay maliligo sa tīrtha na iyon…

Verse 50

स्नानं सा सौख्यसंयुक्ता भविष्यति सुखान्विता । स्पृहणीया च नारीणां सर्वासां धरणीतले

Siya’y pagkakalooban ng kaginhawahan at kaligayahan, mamumuhay sa kagalakan. At sa lahat ng kababaihan sa ibabaw ng daigdig, siya’y magiging huwarang minimithi ng iba.

Verse 51

पुरुषोऽपि सुभक्त्या यस्तत्र स्नानं करिष्यति । सप्तजन्मानि रूपाढ्यः ससौभाग्यो भविष्यति

Kahit ang isang lalaki na may tunay na debosyon na maligo roon ay pagkakalooban ng kagandahan at mabuting kapalaran sa loob ng pitong kapanganakan.

Verse 52

सूत उवाच । एवमुक्ता तदा देव्या साप्सरा द्विजसत्तमाः । चक्रे कुण्डं सुविस्तीर्णं विमलोदप्रपूरितम्

Wika ni Sūta: Nang masabihan nang gayon ng Diyosa, ang Apsaras na iyon—O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang—ay lumikha ng isang malawak at maluwang na sagradong lawa, na punô ng malinaw at dalisay na tubig na walang dungis.

Verse 53

उपकंठे ततस्तस्य स्थापयामास पार्वतीम् । ततो जगाम संहृष्टा ब्रह्मलोकं तिलोत्तमा

Pagkaraan, sa pampang nito ay itinindig niya roon si Pārvatī. Pagkatapos, si Tilottamā, na galak ang puso, ay lumisan patungo sa daigdig ni Brahmā.

Verse 54

ततः प्रभृति संजातं कुण्डमप्सरसा कृतम् । स्नानमात्रैर्नरैर्यत्र सौभाग्यं लभ्यते द्विजाः

Mula noon ay lumitaw ang lawa na nilikha ng Apsaras. O mga dalawang-ulit na isinilang, sa pagligo roon lamang ay nakakamit ng mga tao ang mabuting kapalaran.

Verse 55

नारीभिश्च विशेषेण पुत्रप्राप्तिरनुत्तमा । तथान्यदपि यत्किंचिद्वांछितं हृदये स्थितम्

Lalo na para sa mga babae, ang pagkakaloob ng mga anak na lalaki ay walang kapantay. Gayundin, anumang iba pang ninanais—anumang iniingatan sa puso—ay natutupad din doon.

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽप्सरःकुण्डोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng banal na pook na Śrīhāṭakeśvara-kṣetra, ang kabanatang pinamagatang “Pagpupuri sa Pinagmulan ng Apsarāḥ-kuṇḍa,” na siyang Kabanata 153.