Adhyaya 15
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 15

Adhyaya 15

Sa kabanatang ito (ayon sa pagsasalaysay ni Nārada), inilalahad ang sunod-sunod na pangyayari ng pag-iingat, panlilinlang sa pamamagitan ng māyā, sumpa, at pagkapabanal ng isang pook. Si Hari/Nārāyaṇa ay nagpakita na may mga tanda ng isang asceta, hinarap ang isang rākṣasa at iniligtas ang babaeng nagdurusa, si Vṛndā/Vṛndārikā. Pagkaraan, tumawid sila sa mapanganib na gubat at nakarating sa isang pambihirang āśrama na inilarawan sa labis na kasaganaan—mga ibong tila ginto ang katawan, mga ilog na parang amṛta, at mga punong dumadaloy ang pulot—na nagpapatingkad sa hiwaga ng isang tīrtha. Ang mahalagang pagliko ay naganap sa “citraśālā”: sa banal na māyā, dinala si Vṛndā upang makaharap ang anyong kahawig ng kanyang asawa; naganap ang paglalapit. Pagkatapos, inihayag ni Hari ang kanyang pagkakakilanlan, ibinalita ang pagkamatay ni Jālandhara, at sinabi na sa sukdulang katotohanan, hindi magkaiba si Śiva at si Hari. Tumugon si Vṛndā sa pamantayang moral at nagbitiw ng sumpa: gaya ng pagkadaya sa kanya ng māyā ng isang tapasvin, gayon din si Hari ay daraan sa katulad na pagkalito. Sa wakas, nagpasya si Vṛndā sa mahigpit na tapa, umurong sa yoga, nagpakahirap sa sarili, at pumanaw. Ang kanyang mga labi ay isinailalim sa ritwal, at nagwakas ang salaysay sa pinagmulan ng pook: ang lugar na pinagbitawan niya ng katawan ay naging Vṛndāvana malapit sa Govardhana, at ang kanyang pagbabago ay iniugnay sa kabanalan ng rehiyong iyon.

Shlokas

Verse 1

। पञ्चदशोऽध्यायः । नारद उवाच । नारायणस्तदा देवो जटावल्कलधार्यथ । द्वितीयोऽनुचरस्तस्य ह्याययौ फलहस्तवान्

Kabanata Labinlima. Wika ni Nārada: “Noon, ang diyos na si Nārāyaṇa, na may buhok na jata at nakasuot ng kasuotang balat-kahoy, at ang kaniyang ikalawang tagasunod ay dumating doon, may dalang mga prutas sa kamay.”

Verse 2

तौ दृष्ट्वा स्मरदूती सा विललाप मृगेक्षणा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः प्रोचतुस्तां च तावुभौ

Nang makita niya ang dalawang iyon, ang dalagang may matang gaya ng usa—na wari’y sugo ng Diyos ng Pag-ibig—ay napahagulhol sa panaghoy. Nang marinig ang kaniyang mga salita, kapwa sila nagsalita sa kaniya.

Verse 3

भयं मा गच्छ कल्याणि त्वामावां त्रातुमागतौ । वने घोरे प्रविष्टासि कथं दुष्टनिषेविते

“Huwag kang matakot, mapalad na dalaga. Dumating kaming dalawa upang iligtas at ingatan ka. Paano ka napasok sa kakila-kilabot na gubat na ito, na dinadalaw ng masasama?”

Verse 4

एवमाश्वास्य तां तन्वीं राक्षसं प्राह माधवः । मुंचेमामधमाचार मृद्वंगीं चारुहासिनीम्

Sa gayon, matapos aliwin ang payat na dalaga, sinabi ni Mādhava sa rākṣasa: “Pakawalan mo siya, ikaw na hamak ang asal—ang babaeng ito na may malalambot na biyas at matamis na ngiti.”

Verse 5

रेरे मूर्ख दुराचार किं कर्तुं त्वं व्यवस्थितः । सर्वस्वं लोकनेत्राणामाहारं कर्तुमुद्यतः

“Hoy, hangal na may masamang asal—ano ang pinagtitibay mong gawin? Ihahanda mo bang lamunin ang kayamanang siyang ligaya ng mga mata ng sanlibutan?”

Verse 6

भव पुण्यप्रभावेयं हंस्येतां मंडनं भुवः । अद्यलोकं निरालोकं कंदर्पं दर्पवर्जितम्

“Sa kapangyarihan ng kanyang kabutihang-loob, ang palamuting ito ng daigdig ay wawasak sa iyo; ngayong araw gagawin niyang walang ligaya ang mundo, at maging si Kāma (Pag-ibig) ay mawawalan ng pagmamataas.”

Verse 7

करिष्यस्यधुना त्वं च हत्वा वृंदारिकां वने । तस्मादिमां विमुंचाशु सुखप्रासाददेवताम्

“At ngayon, gagawin mo pa ang kasalanang pagpatay kay Vṛndārikā sa gubat! Kaya pakawalan mo siya agad—siya’y tulad ng isang diyosa, palasyong tahanan ng pagpapala at ligaya.”

Verse 8

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं राक्षसः कुपितोऽब्रवीत् । समर्थस्त्वं यदि तदा मोचयाद्यैव मत्करात्

Nang marinig ang mga salita ni Hari, galit na sumagot ang rākṣasa: “Kung tunay kang may kapangyarihan, palayain mo siya ngayon din mula sa aking kamay!”

Verse 9

इत्युक्तमात्रे वचने माधवेन क्रुधेक्षितः । पपात भस्मसाद्भूतस्त्यक्त्वा वृंदां सुदूरतः

Pagkasambit pa lamang ng mga salitang iyon, tumitig si Mādhava nang may poot; bumagsak ang rākṣasa at naging abo, at si Vṛndā ay napalaya—naihagis nang malayo sa kanya.

Verse 10

अथोवाच प्रमुग्धा सा मायया जगदीशितुः । कस्त्वं कारुण्यजलधिर्येनाहमिह रक्षिता

Pagkaraan, nalito siya dahil sa kamangha-manghang kapangyarihan ng Panginoon ng sanlibutan at nagsabi: “Sino ka—karagatan ng habag—na siyang nag-ingat sa akin dito?”

Verse 11

शारीरं मानसं दुःखं सतापं तपसां निधे । त्वया मधुरया वाचा हृतं राक्षसनाशनात्

“O kayamanan ng pag-aayuno, ang aking pagdurusang pangkatawan at pang-isip—kasama ang naglalagablab na pighati—ay naalis sa iyong malumanay na pananalita at sa paglipol sa rākṣasa.”

Verse 12

तवाश्रमे तपः सौम्य करिष्यामि तपोधन

“O maamong banal, sa iyong āśrama ay magsasagawa ako ng pag-aayuno at pagsasanay, O kayamanan ng kapangyarihang ascetiko.”

Verse 13

तापस उवाच । भरद्वाजात्मजश्चाहं देवशर्मेति विश्रुतः । विहाय भोगानखिलान्वनं घोरमुपागतः

Sinabi ng asceta: “Ako ang anak ni Bharadvāja, kilala sa pangalang Devaśarmā. Tinalikuran ko ang lahat ng kalayawan at dumating sa nakapanghihilakbot na gubat na ito.”

Verse 14

अनेन बटुनासार्धं मम शिष्येण कामगाः । बहुशः संति चान्येऽपि मच्छिष्याः कामरूपिणः

“Kasama ng batang alagad kong ito ay may mga nilalang na nakalalakbay ayon sa nais; at marami pang iba—mga alagad ko—na nakapag-aanyo ng anyo ayon sa kalooban.”

Verse 15

त्वं चेन्ममाश्रमे स्थित्वा चिकीर्षसि तपः शुभे । एहि राज्ञ्यपरं यामो वनं दूरस्थितं यतः

“Kung nanaisin mo, O mapalad na reyna, na manatili sa aking ashram at magsagawa ng mahigpit na tapa, halika—tayo’y magtungo pa sa malayong gubat na nasa di-kalayuan.”

Verse 16

इत्युक्त्वा राजपत्नीं तां ययौ प्राचीं दिशं हरिः । वनं प्रेतपिशाचाढ्यं मंदगत्या नराधिप

Pagkasabi nito sa asawa ng hari, si Hari ay nagtungo sa silangan; dahan-dahan, O panginoon ng mga tao, pumasok siya sa gubat na siksik ng mga preta at piśāca.

Verse 17

वृंदारिकाश्रुपूर्णाक्षी तस्य पृष्ठानुगा ययौ । स्मरदूती च तत्पृष्ठे मां प्रतीक्षेति वादिनी

Si Vṛṃdārikā, na luhaan ang mga mata, ay sumunod na malapit sa kanyang likuran. At si Smaradūtī man ay dumating sa hulihan, sumisigaw, “Hintayin mo ako!”

Verse 18

अत्रांतरे दुराचारः कोपि पापाकृतिर्वने । जालं प्रसारयामास तद्यदा जीवपूरितम्

Samantala, sa gubat ay may isang masamang-loob, tila anyo ng kasalanan; inilatag niya ang isang lambat, at nang ito’y mapuno ng mga nilalang na buhay—

Verse 19

ततः संकोचयामास तज्जालं पापनायकः । जालस्थांस्तु तदा जीवानुपाहृत्य मुमोच ह

Pagkaraan, hinigpitan ng pinuno ng mga makasalanan ang lambat; at matapos kunin ang mga nilalang na nahuli rito, muli niyang pinakawalan ang lambat.

Verse 20

स च व्याधः स्त्रियौ दृष्ट्वा स्मरदूती जगाद ताम् । देवि मामत्तुमायाति करे गृह्णातु मां सखी

Ang mangangaso, nang makita ang dalawang babae, ay nagsabi kay Smaradūtī: “O Ginang, siya’y paparito upang lamunin ako—pakiusap, hawakan ako ng iyong kaibigan sa kanyang palad!”

Verse 21

वृंदा तयोक्तं श्रुत्वैनं विकृतास्यं व्यलोकयत् । वीक्ष्यतं भयवातेन निर्धूता सिंधुजप्रिया

Nang marinig ni Vṛṃdā ang sinabi nila, tiningnan niya siya at nakita ang mukha nitong baluktot sa matinding takot. Pagkakita roon, ang minamahal ng isinilang mula sa Sindhu ay nayanig na tila hinampas ng hangin ng pangamba.

Verse 22

दुद्राव विकलं शुभ्रं स्मरदूत्या समं वने । विद्रवंती समं सख्या तापसाश्रममागता

Nanglulumong at nanginginig, ang maningning na babae ay tumakas sa gubat kasama ang sugo ni Kāma. Sa pagtakbo kasama ang kanyang kasama, narating niya ang ashram ng mga asceta.

Verse 23

सा तापसवने तस्मिन्ददर्शात्यंतमद्भुतम् । पक्षिणः कांचनीयांगान्नानाशब्दसमाकुलान्

Sa gubat ng mga asceta roon, nasaksihan niya ang isang lubhang kababalaghan—mga ibong may mga sangkap na tila ginto, at pinupuno ang paligid ng sari-saring himig at huni.

Verse 24

सापश्यद्धेमपद्माढ्यां वापीं तु स्वर्णभूमिकाम् । क्षीरं वहंति सरितः स्रवंति मधु भूरुहः

Nakita niya ang isang lawa na hitik sa mga gintong lotus, at ang mga pampang ay wari’y ginto. Doon, ang mga ilog ay umaagos ng gatas, at ang mga punò ay kusang tumutulo ng pulot.

Verse 25

शर्कराराशयस्तत्र मोदकानां च संचयाः । भक्ष्याणि स्वादुसर्वाणि बहून्याभरणानि च

Doon ay may mga bunton ng asukal at mga imbakan ng matatamis na modaka—lahat ng uri ng masasarap na pagkain—at marami ring mga alahas.

Verse 26

बहुशस्त्राणि दिव्यानि नभसः संपतंति च । क्रीडंति हरयस्तृप्ता उत्पतंति पतंति च

Marami ring banal na sandata ang bumaba mula sa langit. Ang mga leon na busog ay naglalaro—tumatalon paitaas at muling bumabagsak.

Verse 27

मठेति सुंदरं वृंदा तं ददर्श तपस्विनम् । व्याघ्रचर्मासनगतं भासयंतं जगत्त्रयम्

Sumigaw si Vṛndā, “O marikit ng ashram!”, at nakita niya ang asceta—nakaupo sa balat ng tigre—nagniningning na wari’y nililiwanagan ang tatlong daigdig.

Verse 28

तमुवाच विभो पाहि पाहि पापर्द्धिकादथ । तपसा किं च धर्मेण मौनेन च जपेन च

Sinabi niya sa kanya: “O Panginoon, iligtas mo ako—iligtas mo ako mula sa makasalanang kapahamakan na ito! Ano ang silbi ng pag-aayuno at pagninilay, ng dharma, ng pananahimik, o ng pagbigkas ng mantra, kung hindi makapagbibigay-kanlungan sa natatakot?”

Verse 29

भीतत्राणात्परं नान्यत्पुण्यमस्ति तपोधन । एवमुक्तवती भीता सालसांगी तपस्विनम्

“O kayamanang bunga ng tapas, walang kabutihang hihigit sa pagliligtas sa natatakot.” Gayon nagsalita ang nanginginig na babae, dumidikit at kumakapit sa asceta.

Verse 30

तावत्प्राप्तः सदुष्टात्मा सर्वजीवप्रबंधकः । वृंदादेवी भयत्रस्ता हरिकंठे समाश्लिषत्

Noon din, dumating ang isang lubhang masama—mapaniil sa lahat ng nilalang. Si Vṛndādevī, sa matinding takot, ay yumakap kay Hari sa leeg.

Verse 31

सुखस्पर्शं भुजाभ्यां सा शोकवल्लीव लिंगिता । तवालिंगनभावेन पुनरेव भविष्यति

Yakap ng kaniyang dalawang bisig, sa haplos na nagbibigay-ginhawa, siya’y kumapit na parang baging ng dalamhati. Ngunit sa bisa ng iyong pagyakap, siya’y muling magiging siya rin.

Verse 32

शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम्

“Ang ulong ito’y ganap sa bawat bahagi at higit pa sa iyong asawa sa kagalingan. Kaya, o marikit na ginang, magtungo ka agad sa Citraśālā alang-alang sa iyong asawa.”

Verse 33

सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः

Sa gayong bilin ng pantas, pumasok siya sa Citraśālā. Umakyat siya sa banal na higaan at kinuha ang ulo ng kaniyang minamahal.

Verse 34

चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति

Nakapikit ang mga mata at nilamon ng pananabik, ininom niya ang nektar ng mga labi nito. Sa sandaling iyon, O Hari, may anyong sumibol na may wangis ni Jālandhara.

Verse 35

तत्कांतसदृशाकारस्तद्वक्षस्तद्वदुन्नतिः । तद्वाक्यस्तन्मनोभावस्तदासीज्जगदीश्वरः

At ang Panginoon ng sanlibutan ay nagpakita na kawangis ng minamahal niya—ang dibdib, tindig, pananalita, at maging ang kalooban ay iisa ang anyo.

Verse 36

अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे

Nang makita niyang buo na ang katawan ng minamahal, sinabi niya: “Mahal kong panginoon, gagawin ko ang ikalulugod mo; sabihin mo rin sa akin ang dapat kong alalahanin bilang panata at gabay.”

Verse 37

वृंदावचनमाकर्ण्य प्राह मायासमुद्रजः । शृणु देवि यथा युद्धं वृत्तं शंभोर्मया सह

Nang marinig ang mga salita ni Vṛndā, nagsalita ang anak ni Māyā: “O Diyosa, makinig—kung paano naganap ang labanan sa pagitan ni Śambhu at ko.”

Verse 38

प्रिये रुद्रेण रौद्रेण छिन्नं चक्रेण मे शिरः । तावत्वत्सिद्धियोगाच्च त्वद्गतेन ममात्मना

“Minamahal, pinugutan ni Rudra na mabagsik ang aking ulo sa pamamagitan ng nakapanghihilakbot na diskus. Ngunit sa kapangyarihan ng iyong ganap na siddhi-yoga, ang aking sarili’y nanatiling nakatuon sa iyo at naingatan.”

Verse 39

छिन्नं तदत्र चानीतं जीवितं तेंगसंगतः । प्रिये त्वं मद्वियोगेन बाले जातासि दुःखिता

“Ang ulong naputol ay dinala rito, at ang buhay ay muling idinugtong sa katawan. Mahal kong dalaga, dahil sa pagkawalay mo sa akin, ikaw ay nalugmok sa dalamhati.”

Verse 40

क्षंतव्यं विप्रियं मह्यं यत्त्वां त्यक्त्वा रणं गतः । इत्यादि वचनैस्तेन वृंदा संस्मारिता तदा

“Patawarin mo ang anumang nakasakit sa aking panig—na iniwan kita at nagtungo sa digmaan.” Sa gayong mga salita at iba pa, noon ay inaliw at pinaalalahanang muli si Vṛndā.

Verse 41

तांबूलैश्च विनोदैश्च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । अथ वृंदारिका देवी सर्वभोगसमन्विता

Sa pamamagitan ng nganga (tāmbūla), mga aliw, at mga kasuotang mapalad at palamuti, noon ay napuspos si Vṛndā-devī ng lahat ng ginhawa at ligaya.

Verse 42

प्रियं गाढं समालिंग्य चुचुंब रतिलोलुपा । मोक्षादप्यधिकं सौख्यं वृंदा मोहनसंभवम्

Sa pagnanasa ng pag-ibig, mahigpit na niyakap ni Vṛndā ang minamahal at hinalikan siya. Mula sa pagsasanib na nakalilito sa diwa, naranasan niya ang ligayang inakala niyang higit pa kaysa mokṣa, ang paglaya.

Verse 43

मेने नारायणो देवो लक्ष्मीप्रेमरसाधिकम् । वृंदां वियोगजं दुःखं विनोदयति माधवे

Inisip ni Nārāyaṇa, “Ang tamis na ito’y humihigit pa sa prema-rasa ng pag-ibig ni Lakṣmī.” Kaya bilang Mādhava, sinikap niyang pawiin ang dalamhati ni Vṛndā na bunga ng pagkawalay.

Verse 44

तत्क्रीडाचारुविलसद्वापिका राजहंसके । तद्रूपभावात्कृष्णोऽसौ पद्मायां विगतस्पृहः

Sa kaakit-akit na lawa, na kumikislap sa ganda ang kanilang paglalaro—na wari’y pook ng maharlikang hamsa—si Kṛṣṇa, nalubog sa anyo at damdamin niya, ay naging walang pagnanasa kay Padmā (Lakṣmī).

Verse 45

अभूद्वृंदावने तस्मिंस्तुलसीरूप धारिणी । वृंदांगस्वेदतो भूम्यां प्रादुर्भूताति पावनी

Sa Vṛndāvana roon, siya’y nag-anyong Tulasī. Mula sa pawis ng katawan ni Vṛndā, sa ibabaw ng lupa, nahayag ang Tulasī na lubhang nagpapadalisay.

Verse 46

वृंदांग संगजं चेदमनुभूय सुंखं हरिः । दिनानि कतिचिन्मेने शिवकार्यं जगत्पतिः

Nang malasap ang ligayang bunga ng pagdampi sa katawan ni Vṛndā, si Hari—Panginoon ng mga daigdig—ay waring nagpalipas ng ilang araw, ipinagpaliban ang gawaing para kay Śiva.

Verse 47

एकदा सुरतस्यांते सा स्वकंठे तपस्विनम् । वृंदा ददर्श संलग्नं द्विभुजं पुरुषोत्तमम्

Minsan, sa wakas ng kanilang pagsisiping, nakita ni Vṛndā na may nakayakap sa kanyang leeg: ang Kataas-taasang Persona na may dalawang bisig, nag-anyong isang asceta.

Verse 48

तं दृष्ट्वा प्राह सा कंठाद्विमुच्य भुजबंधनम् । कथं तापसरूपेण त्वं मां मोहितुमागतः

Pagkakita sa kanya, binitiwan niya ang pagkakayakap ng kanyang mga bisig sa leeg nito at nagsabi: “Paano ka naparito upang dayain ako, sa anyo ng isang asceta?”

Verse 49

निशम्य वचनं तस्याः सांत्वयन्प्राह तां हरिः । शृणु वृंदारिके त्वं मां विद्धि लक्ष्मीमनोहरम्

Nang marinig ang kanyang mga salita, inaliw siya ni Hari at nagsabi: “Makinig ka, O Vṛndārikā; kilalanin mo ako bilang yaong umaakit maging kay Lakṣmī.”

Verse 50

तव भर्ता हरं जेतुं गौरीमानयितुं गतः । अहं शिवः शिवश्चाहं पृथक्त्वे न व्यवस्थितौ

“Ang iyong asawa ay pumaroon upang daigin si Hara at ibalik si Gaurī. Ako si Śiva—at si Śiva ay ako rin; sa katotohanan, hindi kami nakatatag bilang magkahiwalay.”

Verse 51

जालंधरो हतः संख्ये भज मामधुनानघे । नारद उवाच । इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा विषण्णवदनाभवत् । ततो वृंदारिका राजन्कुपिता प्रत्युवाच ह

“Napatay si Jālaṃdhara sa labanan; ngayon, O walang dungis, tanggapin mo ako.” Sabi ni Nārada: Nang marinig niya ang mga salita ni Viṣṇu, siya’y nanlumo. Pagkaraan, O Hari, si Vṛndārikā na nagngangalit ay sumagot.

Verse 52

रणे बद्धोऽसि येन त्वं जीवन्मुक्तः पितुर्गिरा । विविधैः सत्कृतो रत्नैर्युक्तं तस्य हृता वधूः

Ang taong naggapus sa iyo sa digmaan—bagaman pinalaya kang buhay ayon sa utos ng iyong ama—ay pinarangalan kalaunan ng sari-saring hiyas; ngunit maging ang kanyang kabiyak na asawa ay inagaw.

Verse 53

पतिर्धर्मस्य यो नित्यं परदाररतः कथम् । ईश्वरोऽपि कृतं भुंक्ते कर्मेत्याहुर्मनीषिणः

Paano magiging marubdob sa asawa ng iba ang taong laging nakatuon sa Dharma? Sinasabi ng mga pantas na maging ang Panginoon ay kailangang tumanggap ng bunga ng gawa—ganyan ang batas ng karma.

Verse 54

अहं मोहं यथानीता त्वया माया तपस्विना । तथा तव वधूं माया तपस्वीकोऽपि नेष्यति

Kung paanong ako’y dinala mo sa pagkalito—sa pamamagitan ng Māyā, kahit ikaw ay may anyo ng isang asceta—gayon din, dadalhin ng Māyā ang sarili mong asawa, kahit siya’y babaeng mapagtapa.

Verse 55

इति शप्तस्तथा विष्णुर्जगामादृश्यतां क्षणात् । सा चित्रशालापर्यंकः स च तेऽथप्लवंगमाः

Sa gayon, si Viṣṇu na nasumpa ay naglaho sa paningin sa isang kisapmata. At ang maringal na bulwagan na may higaang sopa—kasama ang mga tagapaglingkod na iyon—ay naglaho rin pagkaraan.

Verse 56

नष्टं सर्वं हरौ याते वनं शून्यं विलोक्य सा । वृंदा प्राह सखीं प्राप्य जिह्मं तद्विष्णुना कृतम्

Nang makaalis si Hari, naglaho ang lahat. Nang makita niyang walang laman ang gubat, si Vṛndā ay nakatagpo ng kaibigan at nagsabi: “Ang baluktot na gawang ito ay ginawa ni Viṣṇu.”

Verse 57

त्यक्तं पुरं गतं राज्यं कांतः संदेहतां गतः । अहं वने विदित्वैतत्क्व यामि विधिनिर्मिता

Iniwan ang lungsod, naglaho ang kaharian, at ang aking minamahal ay nalugmok sa pag-aalinlangan at kapahamakan. Nang malaman ko ito sa gubat, saan ako tutungo—ako na hinubog ng tadhana?

Verse 58

मनोरथानां विषयमभून्मे प्रियदर्शनम् । प्राह निःश्वस्य चैवोष्णं राज्ञी वृंदातिदुःखिता

Ang pagtanaw sa aking minamahal—na dati’y siyang pakay ng mga hangarin ng aking puso—ay ngayo’y naging sanhi ng pagdurusa. Ang Reyna Vṛndā, nilamon ng matinding dalamhati, ay nagsalita habang bumubuntong-hiningang mainit.

Verse 59

मम प्राप्तं हि मरणं त्वया हि स्मरदूतिके । इत्युक्ता सा तया प्राह मम त्वं प्राणरूपिणी

“Tunay na dumating na sa akin ang kamatayan dahil sa iyo, O sugo ng pagnanasa,” wika niya. Nang masabihan nang gayon, sumagot ang isa: “Ikaw ang mismong hininga ng aking buhay.”

Verse 60

तस्यास्तथोक्तमाकर्ण्य इतिकर्त्तव्यतां ततः । वने निश्चित्य सा वृंदा गत्वा तत्र महत्सरः

Nang marinig ang kanyang mga salita, nagpasya si Vṛndā kung ano ang nararapat gawin. Matapos magdesisyon sa kagubatan, nagtungo siya sa malaking lawa roon.

Verse 61

विहाय दुःखमकरोद्गात्रक्षालनमंबुना । तीरे पद्मासनं बद्ध्वा कृत्वा निर्विषयं मनः

Isinasantabi ang pighati, hinugasan niya ang kanyang katawan ng tubig. Sa pampang, siya ay umupo sa posisyong lotus, pinalalaya ang isipan mula sa mga bagay na pandama.

Verse 62

शोषयामास देहं स्वं विष्णुसंगेन दूषितम् । तपश्चचारसात्युग्रं निराहारा सखीसमम्

Hinayaan niyang manghina ang kanyang katawan, sa pag-aakalang ito ay nadungisan ng pakikipag-ugnayan kay Viṣṇu; at siya ay nagsagawa ng matinding penitensya—na walang pagkain—kasama ang kanyang kaibigan.

Verse 63

गंधर्वलोकतो वृंदामथागत्याप्सरोगणः । प्राह याहीति कल्याणि स्वर्गं मा त्यज विग्रहम्

Pagkatapos, isang pangkat ng mga Apsara ang dumating kay Vṛndā mula sa mundo ng mga Gandharva at nagsabi, "Halika, mapalad na nilalang—pumunta ka sa langit; huwag mong lisanin ang iyong katawang-lupa."

Verse 64

गांधर्वं शस्त्रमेतत्त्रिभुवनविजयं श्रीपतिस्तोषमग्र्यं । नीतो येनेह वृंदे त्यजसि कथमिदं तद्वपुः प्राप्तकामम् । कांतं ते विद्धि शूलिप्रवरशरहतं पुण्यलाभस्य भूषास्वर्गस्य त्वं । भवाद्य द्रुतममरवनं चंडिभद्रे भज त्वम्

"Ang engkantong Gandharva na ito ay mananakop ng tatlong daigdig at pangunahing paraan ng pagpapalugod kay Śrīpati. Sa pamamagitan nito ay dinala ka rito, O Vṛndā—paano mo maiiwan ang katawang ito na nakamit na ang layunin? Alamin mong ang iyong minamahal ay pinabagsak na ng mahuhusay na palaso ng Panginoong may hawak ng Trident; ikaw ay palamuti ng kabutihan at ng langit. Kaya, O Caṇḍibhadre, mabilis kang tumungo sa hardin ng mga walang kamatayan."

Verse 65

श्रुत्वा शास्त्रं वधूनां जलधिजदयिता वाक्यमाह प्रहस्य । स्वर्गादाहृत्य मुक्तात्रिदशपति वधूश्चातिवीरेण पत्या । आदौ पात्रं सुखानामहममरजिता प्रेयसा तद्वियुक्तानिर्दुष्टा तद्य । तिष्ये प्रियममृतगतं प्राप्नुयां येन चैव

Nang marinig ang payo ng mga dalagang makalangit, ang minamahal ng Panginoong isinilang sa karagatan ay nagsalita nang may ngiti: “Maging ang mga asawa ng Hari ng mga diyos, bagaman dinala mula sa langit, ay pinalaya ng isang lubhang magiting na asawa. Noong una ako’y sisidlan ng ligaya, di magapi ng mga walang-kamatayan; ngunit nang mahiwalay sa aking iniibig, nananatili akong dalisay at walang dungis. Mananatili ako nang ganito, upang makamtan ko ang aking mahal na pumaroon sa walang-kamatayan.”

Verse 66

इत्युक्त्वा ससखी वृंदा विससर्जाप्सरोगणान् । तत्प्रीतिपाशबद्धास्ता नित्यमायांति यांति च

Pagkasabi nito, si Vṛndā, kasama ang kanyang kasama, ay pinauwi ang pangkat ng mga Apsaras. Dahil nakagapos sa tali ng pag-ibig sa kanya, sila’y palaging dumarating at umaalis nang paulit-ulit.

Verse 67

योगाभ्यासेन वृंदाथ दग्ध्वा ज्ञानाग्निना गुणान् । विषयेभ्यः समाहृत्य मनः प्राप ततः परम्

Pagkaraan, si Vṛndā, sa pagsasanay ng yoga, ay sinunog ang mga guṇa sa apoy ng kaalaman; iniahon ang isip mula sa mga bagay ng pandama, at naabot ang Kataas-taasang Higit Pa.

Verse 68

दृष्ट्वा वृंदारिकां तत्र महांतश्चाप्सरोगणाः । तुष्टुवुर्नभसस्तुष्टा ववृषुः पुष्पवृष्टिभिः

Nang makita si Vṛndā roon, ang mararangal na pangkat ng mga Apsaras ay pumuri sa kanya; at sa galak sa kalangitan, nagpaulan sila ng mga bulaklak na parang rumaragasang ulan.

Verse 69

शुष्ककाष्ठचयं कृत्वा तत्र वृंदाकलेवरम् । निधायाग्निं च प्रज्वाल्य स्मरदूती विवेश तम्

Gumawa siya roon ng bunton ng tuyong kahoy at inilagay ang katawan ni Vṛndā sa ibabaw; saka niya sinindihan ang apoy. Pagkatapos, ang sugo ni Smara (Kāma) ay pumasok sa naglalagablab na apoy na iyon.

Verse 70

दग्धं वृंदांगरजसां बिंबं तद्गोलकात्मकम् । कृत्वा तद्भस्मनः शेषं मंदाकिन्यां विचिक्षिपुः

Mula sa nasunog na alikabok ng mga sangkap ng katawan ni Vṛndā, hinubog nila ang isang bilugang orb; at ang natirang abo ay inihagis nila sa Ilog Mandākinī.

Verse 71

यत्र वृंदा परित्यज्य देहं ब्रह्मपथं गता । आसीद्वृंदावनं तत्र गोवर्द्धनसमीपतः

Sa pook na iniwan ni Vṛndā ang kanyang katawan at tumahak sa landas patungo sa Brahman—doon, malapit sa Govardhana, sumibol ang Vṛndāvana.

Verse 72

देव्योऽथ स्वर्गमेत्य त्रिदशपतिवधूसत्त्वसंपत्तिमाहुर्देवीभ्यस्तन्निशम्य प्रमुदितमनसो निर्जराद्याश्च सर्वे । शत्रोर्दैत्यस्य हित्वा प्रबलतरभयं भीमभेर्यो निजघ्नुः श्रुत्वा तत्रासनस्थः । परिजननिवहोवापशोभां शुभस्य

Pagkaraan, ang mga diyosa ay umakyat sa langit at isinalaysay sa mga banal na ginang ni Indra ang ganap na ulat ng kanilang kagitingan at tagumpay. Nang marinig iyon, ang lahat ng mga imortal at iba pa ay nagalak sa puso. Itinakwil nila ang matinding takot sa kaaway na daitya at pinatunog ang nakapanghihilakbot na mga tambol ng digmaan. Sa pagkarinig ng gayong ugong, siya—na nakaupo roon—ay namalas ang mapalad na ningning ng kapulungan ng mga kasamahan at ang kumikislap na lawa roon.