
Isinalaysay ni Sūta ang isang diyos na nagngangalang Cītreśvara na nasa gitna ng Citra-pīṭha, na inilalarawan bilang tagapagkaloob ng “citra-saukhya” (natatanging kagalingan at ginhawa). Ipinapahayag ng kabanata na ang pagtanaw, paggalang, at banal na pagligo kaugnay ng diyos na ito ay nagsisilbing lunas na pang-ritwal laban sa mabibigat na pagkakasalang may ugnay sa ipinagbabawal na pagnanasa, at binibigyang-diin ang pagsamba sa araw na Caitra-śukla-caturdaśī. Ipinakikilala rin ang isang tanawing pang-lokal: si Haring Citrāṅgada, ang pantas na si Jābāli, at isang dalagang kaugnay ng pangyayari ay sinasabing nananatiling naroroon sa isang kapansin-pansin at lantad sa lipunan na anyo dahil sa isang dating sumpa. Nang hilingin ng mga ṛṣi ang pinagmulan, ikinuwento ni Sūta na si Jābāli—isang ascetic na nag-iingat ng brahmacarya—ay nagsagawa ng matinding tapas sa Hāṭakeśvara-kṣetra, na ikinabahala ng mga deva. Inutusan ni Indra si Rambhā kasama si Vasantā upang guluhin ang kanyang panata; kasabay ng kanilang pagdating ang pagbabago ng panahon. Pumasok si Rambhā sa tubig upang maligo, at nang makita siya ni Jābāli ay nayanig ang loob at naputol ang pagtuon sa mantra. Sa mapanghikayat na pananalita, iniharap ni Rambhā ang sarili bilang maaaring makamtan, kaya’t si Jābāli ay nadulas sa kāma-dharma sa loob ng isang araw. Pagkaraan, nagbalik ang kanyang pagpipigil, nagsagawa siya ng paglilinis, at bumalik si Rambhā sa mga deva, natupad ang layong panggambala. Sa ganito, itinatanghal ng kabanata ang pagharap ng disiplina, tukso, at ritwal na pagdalisay, at pinatitibay ang kapangyarihan ng tīrtha at ang aral na pag-iingat sa dharma.
Verse 1
सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति देवश्चित्रेश्वरो द्विजाः । चित्रपीठस्य मध्यस्थश्चित्रसौख्यप्रदो नृणाम्
Sinabi ni Sūta: At naroon din, O mga dalawang-ulit na isinilang, ang isa pang diyos—ang Panginoong Citreśvara—na nakatindig sa gitna ng banal na Citrapīṭha at nagkakaloob ng kamangha-manghang ligaya sa mga tao.
Verse 2
यं दृष्ट्वा पूजयित्वा च स्नापयित्वाथवा नरः । मुच्यते परदारोत्थैः पातकैश्चोपपातकैः
Ang sinumang tumingin sa Kanya, sumamba sa Kanya, at maging magpaligo (sa liṅga/banal na anyo) ay napapalaya sa mga kasalanan at mga kasalanang pangalawa na nagmumula sa pakikiapid sa asawa ng iba.
Verse 3
धर्षयित्वा गुरोः पत्नीं कन्यां वा निजवंशजाम् । नीचां वा व्रतयुक्तां वा कामासक्तेन चेतसा
Matapos lapastanganin ang asawa ng guro, o isang dalaga ng sariling angkan, o isang babaeng mababa ang katayuan, o isang babaeng tapat sa mga panata, dahil sa isipang inalipin ng pagnanasa...
Verse 4
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स तत्पापं निहत्याशु स्वर्गलोकं ततो व्रजेत्
Sinumang sumamba sa kanya sa Caturdaśī ng maliwanag na bahagi ng Caitra ay mabilis na mapapawi ang kasalanang iyon at pagkatapos ay makakamit ang mundo ng langit.
Verse 5
तथा चित्रांगदस्तत्र जाबालिसहितो नृपः । कुमार्या सहितः सार्द्धं नग्नया तत्समुत्थया । सन्तिष्ठते तदग्रे तु शप्तो जाबालिना पुरा
Gayundin, naroon si Haring Citrāṅgada, kasama si Jābāli; at kasama ang isang dalaga—na isinilang sa pangyayaring iyon—na nakatayo nang hubad, siya ay nananatili sa harap ng diyos, sapagkat siya ay isinumpa noon ni Jābāli.
Verse 6
त्रयाणामपि यस्तेषां तस्मिन्नहनि निर्वपेत् । स इष्टां लभते नारीं सिद्धिं च मनसि स्थिताम्
Sinumang mag-alay sa araw na iyon sa tatlong iyon ay magkakamit ng ninanais na babae at pati na rin ang katuparan ng kanyang nasa isip.
Verse 7
ऋषय ऊचुः । कस्माज्जाबालिना शप्तः पूर्वं चित्रांगदो युवा । सा च तत्तनया कस्मात्कुमारी वस्त्रवर्जिता
Sinabi ng mga pantas: Bakit isinumpa noon ang batang si Citrāṅgada ni Jābāli? At bakit ang dalagang iyon—na kanyang anak—ay walang saplot?
Verse 8
अद्यापि तिष्ठते तत्र विरुद्धं रूपमाश्रिता । जनहास्य करं नित्यं तस्मात्सूत वदस्व नः
Hanggang ngayon ay nananatili pa rin siya roon, taglay ang isang anyong salungat—laging sanhi ng pagtawa ng mga tao. Kaya, O Sūta, ipahayag mo sa amin ang dahilan.
Verse 9
सूत उवाच । आर्सोत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना जाबालिरिति विश्रुतः । कौमारब्रह्मचर्येण येन चीर्णं तपः सदा
Wika ni Sūta: Noong unang panahon ay may isang muni na bantog sa pangalang Jābāli, na laging nagsasagawa ng matinding pagninilay at pagtitika sa pamamagitan ng brahmacarya na iningatan mula pagkabata.
Verse 10
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं समासाद्य स सद्द्विजाः । बाल्येऽपि वयसि प्राप्ते समारेभे महत्तपः
Nang marating niya ang banal na pook ng Hāṭakeśvara, ang matuwid na brāhmaṇa—bagaman nasa murang gulang pa—ay nagsimula ng isang dakila at mabigat na pag-aayuno at pagtitika.
Verse 11
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि पाराकाणि शनैःशनैः । कुर्वता तेन ते देवाः संनीता भयगोचरम्
Habang unti-unti niyang isinasagawa ang mahihigpit na panata gaya ng Kṛcchra at Cāndrāyaṇa at iba pang mabibigat na pagtalima, ang mga diyos ay napasok sa saklaw ng pangamba.
Verse 12
ततः शक्रादयो देवाः संत्रस्ता मेरुमूर्धनि । मिलित्वा चक्रिरे मंत्रं तस्य विघ्नकृते मिथः
Pagkaraan, si Śakra (Indra) at ang iba pang mga diyos, nabagabag sa tuktok ng Meru, ay nagtipon at nag-usap-usap upang magbalak ng paraan sa paghadlang sa kanyang pagtitika.
Verse 13
यद्यस्य तपसो वृद्धिरेवं यास्यति नित्यशः । च्यावयिष्यति तन्नूनं स्वर्गराज्याच्छतक्रतुम्
Kung magpapatuloy araw-araw ang pag-igting ng kanyang pag-aayuno at pagninilay, tiyak na mapapabagsak niya si Śatakratu (Indra) mula sa paghahari sa langit.
Verse 14
तस्माद्गच्छतु रंभाख्या तत्पार्श्वे ऽप्सरसां वरा । ब्रह्मचर्यविघाताय तस्यर्षेर्भावितात्मनः
Kaya’t hayaang si Rambhā—pinakamainam sa mga apsara—ay lumapit sa kanya upang guluhin ang brahmacarya ng pantas na may pusong lubos na disiplinado.
Verse 15
ब्रह्मचर्यं तपोमूलं यतः संकीर्तितं द्विजैः । तस्याभावात्परिक्लेशः केवलं न फलं व्रते
Sapagkat ang brahmacarya ay ipinahayag ng mga pantas na dvija bilang ugat ng lahat ng austeridad. Kapag wala ito, ang panata’y pawang paghihirap lamang at hindi nagbubunga ng tunay na bunga.
Verse 16
एवं ते निश्चयं कृत्वा समाहूय ततः परम् । रंभामूचुर्महेंद्रेण सर्वे देवास्तदादरात्
Matapos magpasya nang gayon, ipinatawag nila si Rambhā; at ang lahat ng mga diyos, kasama si Dakilang Indra, ay nagsalita sa kanya nang may pagmamadali at paggalang.
Verse 17
गच्छ शीघ्रं महाभागे जाबालिर्यत्र तिष्ठति । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपोविघ्नाय तस्य वै
Humayo ka agad, mapalad na babae, sa kinaroroonan ni Jābāli—sa banal na pook ng Hāṭakeśvara—upang hadlangan ang kanyang austeridad.
Verse 18
ते ते भावाः प्रयोक्तव्याः कथास्तास्ता मनोहराः । वर्धयंती तथा चित्ते तस्य कामं निरर्गलम्
Gamitin mo ang mga kilos at damdaming yaon, at ang mga usapang kaakit-akit, upang sa kanyang isipan ay mapalago ang pagnanasa nang walang pagpipigil.
Verse 19
रंभोवाच । स मुनिर्न विजानाति कामधर्मं सुरेश्वर । अरसज्ञं कथं देव करिष्यामि स्मरान्वितम्
Wika ni Rambhā: “O Panginoon ng mga diyos, hindi nauunawaan ng muning iyon ang landas ng pagnanasa. O bathala, paano ko mapupukaw sa pag-ibig ang isang di nakakakilala sa lasa ng sanlibutan?”
Verse 20
इन्द्र उवाच । एष यास्यति मद्वाक्याद्वसंतस्तस्य सन्निधौ । अस्य संदर्शनादेव भविष्यति स सस्मरः
Sabi ni Indra: “Sa aking utos, ang Tagsibol ay lalapit sa kanyang harapan. Sa pagtanaw pa lamang sa Tagsibol, siya’y mapupukaw ng pagnanasa.”
Verse 21
तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र सहानेन वरानने । संसिद्धिर्जायते येन देवकृत्यं भवेद्द्रुतम्
Kaya’t magtungo ka roon nang madali, O marikit ang mukha, kasama siya. Sa gayon, lilitaw ang tagumpay at ang layon ng mga diyos ay matutupad nang mabilis.
Verse 22
अथ सा तं प्रणम्योच्चैः प्रस्थिता धरणीतलम् । वसंतेन समायुक्ता जाबालिर्यत्र तिष्ठति
Pagkaraan, siya’y yumukod at nagbigay-pugay, saka lumisan sa ibabaw ng lupa, kasama ang Tagsibol, patungo sa pook na tinitirhan ni Jābāli.
Verse 23
अथाकस्मादशोकस्य संजातः पुष्पसंचयः । तिलकस्य च चूतस्य मंजर्यः समुपस्थिताः
Bigla, lumitaw ang mga kumpol ng bulaklak sa punong aśoka; at ang mga usbong ng bulaklak ng tilaka at ng mangga ay sumibol din.
Verse 24
शिशिरे च सरोजानि विकासं प्रापुरेव हि । ववौ च सुरभिर्वायुर्दाक्षिणात्यः सुकामदः
Kahit sa panahon ng lamig, ang mga lotus ay nagbukas at namukadkad; at umihip ang mabangong simoy mula sa timog, nagpapaligaya sa mga pandama at gumigising ng pananabik.
Verse 25
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रंभा तत्र वराप्सराः । सलिलाशयतीरस्थो जाबालिर्यत्र तिष्ठति
Samantala, dumating doon ang marangal na apsaras na si Rambhā—sa mismong pook na tinitirhan ni Jābāli sa pampang ng imbakan ng tubig.
Verse 26
अक्षमालाधृतकरो जपन्मंत्रमनेकधा । अभीष्टं श्रद्धया युक्तो विधाय पितृतर्पणम्
May hawak na rosaryo (akṣamālā) sa kamay, inuulit niya ang mga mantra sa iba’t ibang paraan; taglay ang śraddhā, isinagawa niya ang ninanais na mga ritwal, at naghandog din ng tarpaṇa para sa mga ninuno.
Verse 27
स्नानार्थं तज्जलं साऽथ प्रविवेश वराप्सराः
Pagkaraan, pumasok sa tubig na iyon ang marangal na apsaras upang maligo.
Verse 28
विवस्त्रां तां समालोक्य सोऽपि यौवनशालिनीम् । याम्यानिलेन च स्पृष्टः कामस्य वशगो ऽभवत्
Nang makita niya siyang hubad, kabataan at maningning, siya man—naantig ng hanging timog—ay napailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa.
Verse 29
ततस्तस्याभवत्कंपस्तत्क्षणादेव सन्मुने । अक्षमाला कराग्राच्च पपात धरणीतले
Pagkaraan, sa mismong sandaling iyon, O kagalang-galang na muni, siya’y nanginig; at ang rosaryo (akṣamālā) ay nahulog mula sa dulo ng kanyang kamay sa lupa.
Verse 30
पुलकः सर्वगात्रेषु संजज्ञेऽतीव दारुणः । अश्रुपाताः पतंति स्म कोष्णाः प्लावितभूतलाः
Isang matinding pangingilabot ang lumaganap sa buo niyang katawan; at ang maiinit na luha’y patuloy na bumagsak, binabasa ang lupa.
Verse 31
अथ तं क्षुभितं ज्ञात्वा चित्तज्ञा सा वराप्सराः । निर्गत्य सलिलात्तस्माच्चक्रे वस्त्रपरिग्रहम्
Pagkatapos, nang maunawaan na siya’y nababagabag sa kalooban, ang marangal na Apsarā—sanay bumasa ng isip—ay lumabas sa tubig at kinuha ang kanyang mga kasuotan.
Verse 32
ततस्तस्यांतिके गत्वा प्रणिपत्य कृतादरा । प्रोवाच मधुरं वाक्यं वर्द्धंती तस्य तन्मतम्
Pagkatapos, lumapit siya, nagpatirapa nang may paggalang; at nagsalita ng matatamis na salita, marahang pinatitibay ang damdaming sumibol sa kanya.
Verse 33
आश्रमे सकलं ब्रह्मन्कच्चित्ते कुशलं मुने । स्वाध्याये तपसि प्राज्ञ शिष्येषु मृगपक्षिषु
“O Brahmanang pantas, maayos ba ang lahat sa iyong ashram? O muni, payapa ba ang iyong isipan? O marunong—umuunlad ba ang iyong banal na pag-aaral (svādhyāya) at pag-aayuno/pagtitika (tapas), at mabuti rin ba ang kalagayan ng iyong mga alagad, pati ng mga usa at mga ibon?”
Verse 34
कुशलं मे वरारोहे सर्वत्रैवाधुना स्थितम् । विशेषेणात्र संप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता
Sinabi ng rishi: “O marikit ang balakang, mabuti ang lahat para sa akin; sa ngayon, saanman ako naroroon, matatag ang aking kagalingan. At higit sa lahat, dumating ka rito—napapalamutian ng lahat ng mapalad na palatandaan.”
Verse 35
का त्वं वद महाभागे मम मन्मथवर्धनी । किं देवी वासुरी वा किं पन्नगी किं तु मानुषी
“Sino ka? Sabihin mo sa akin, O mapalad na ginang—ikaw na nagpapalakas ng pag-igting ng pagnanasa sa loob ko. Ikaw ba’y isang devi, o babaeng asura, o dalagang nāga (ahas), o tao?”
Verse 36
निवेदय शरीरे मे किं न पश्यसि वेपथुम् । निरर्गलश्च रोमांचो बाष्पपूरश्च नेत्रजः
“Ipinahahayag ko sa iyo: hindi mo ba nakikita ang panginginig ng aking katawan? Walang pagpigil ang pangingilabot at pagtayo ng balahibo, at ang aking mga mata’y umaapaw sa luha.”
Verse 37
रंभोवाच । किं ते गात्रस्वभावोऽयम् किं वान्यो व्याधिसंभवः । कच्चिदेव न ते स्वास्थ्यं प्रपश्यामि शरीरजम्
Sinabi ni Rambhā: “Ang kalagayang ito ba ay likas sa iyong katawan, o nagmumula sa ibang karamdaman? Tunay, hindi ko nakikita sa iyo ang kagalingang pangkatawan.”
Verse 38
मुनिरुवाच । न मे गात्रस्वभावो न व्याधिभिश्च सुलोचने । शृणुष्व कारणं कृत्स्नं येनेदृक्संस्थितं वपुः
Wika ng pantas: “O ikaw na may magagandang mata, hindi ito likás na kalagayan ng aking katawan, ni hindi rin dulot ng karamdaman. Makinig ka sa ganap na dahilan kung paano naging ganito ang aking katawan.”
Verse 40
तदहं मन्मथाविष्टो दर्शनात्तव शोभने । ब्रह्मचर्यपरोपीत्थं महाव्रतधरोऽपि च
“Kaya nga, O marilag, sa mismong pagtanaw ko sa iyo ay nasaklot ako ni Manmatha (Diyos ng Pagnanasa)—bagaman ako’y nakatuon sa brahmacarya at may tangan ng dakilang panata.”
Verse 41
रंभोवाच यद्येवं ब्राह्मणश्रेष्ठ मां भजस्व यथासुखम् । नात्र कश्चिद्भवेद्दोषः पण्यनारी यतोऽस्म्यहम्
Sinabi ni Rambhā: “Kung gayon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, tamasahin mo ako ayon sa iyong nais. Wala ni katiting na kasalanan dito, sapagkat ako’y isang courtesan ayon sa aking likás na kalagayan.”
Verse 42
साधारणा वयं विप्र यतः सृष्टाः स्वयंभुवा । सर्वेषामेव लोकानां विशेषेण द्विजन्मनाम्
“O brāhmaṇa, kami’y para sa lahat, sapagkat nilikha kami ni Svayambhū (Brahmā) para sa kaluguran ng lahat ng daigdig—lalo na para sa mga dvija, ang ‘dalawang ulit na isinilang.’”
Verse 43
अहं चापि समालोक्य त्वां मुने मन्मथोपमम् । हता कामशरैस्तीक्ष्णैर्न च गंतुं समुत्सहे
“At ako man, O pantas—sa pagkakita ko sa iyo na marikit na tulad ni Manmatha—ay tinamaan ng matutulis na palaso ng pagnanasa, kaya wala na akong lakas upang lumayo.”
Verse 44
मया दृष्टाः सुराः पूर्वं यक्षा विद्याधरास्तथा । सिद्धाश्च किंनरा नागा गुह्यकाः किमु मानुषाः
Noong una, nakita ko na ang mga diyos, mga yakṣa at mga vidyādhara; pati mga siddha, kiṁnara, nāga at guhyaka—ano pa ang masasabi tungkol sa mga tao?
Verse 45
नेदृग्रूपं वपुस्तेषामेकस्यापि विलोकितम् । मध्ये ब्राह्मणशार्दूल तस्माद्भक्तां भजस्व माम्
Sa gitna nila, ni isa man ay hindi ko nakita na may ganitong ganda at anyo. Kaya, O tigre sa mga brāhmaṇa, tanggapin mo ako—na tapat na deboto sa iyo—at makipagdiwang ka sa akin.
Verse 46
यो नारीं कामसंतप्तां स्वयं प्राप्तां परित्यजेत् । स मूर्खः पच्यते घोरे नरके शाश्वतीः समाः
Sinumang tumanggi sa isang babaeng nag-aalab sa pagnanasa at kusang lumapit—siya’y hangal, at niluluto sa kakila-kilabot na impiyerno sa walang katapusang mga taon.
Verse 47
एवमुक्त्वा तया सोऽथ परिष्वक्तो महामुनिः । अनिच्छन्नपि वाक्येन हृदयेन च सस्पृहः
Pagkasabi niya nang gayon, niyakap niya ang dakilang muni. Bagama’t tumatanggi sa salita, sa puso niya’y may pananabik pa rin.
Verse 48
ततो लतानि कुंजे तं समानीय मुनीश्वरम् । कामशास्त्रोदितैर्भावै रराम कृत्रिमैर्मुनिम्
Pagkaraan, dinala niya ang panginoong muni sa isang kublihang nababalutan ng mga baging; at nakipaglaro siya sa muni, suot ang mga gawang-ugaling itinuturo sa mga kasulatang kāmaśāstra.
Verse 49
एवं तया समं तत्र स्थितो यावद्दिनक्षयम् । कामधर्मसमासक्तः संत्यक्ताशेषकर्मकः
Kaya’t nanatili siya roon kasama niya hanggang sa magwakas ang araw—lubos na nalubog sa “dharma” ng pagnanasa, tinalikdan ang lahat ng iba pang tungkulin at gawa.
Verse 50
ततो निष्कामतां प्राप्तो लज्जया परिवारितः । विससर्ज च तां रंभां शौचं चक्रे ततः परम्
Pagkaraan, muling nakamtan niya ang kawalang-pagnanasa, napalilibutan ng hiya. Pinaalis niya si Rambhā, at pagkatapos ay nagsagawa ng paglilinis at pagpapadalisay.
Verse 51
सापि तेन विनिर्मुक्ता कृतकृत्या विलासिनी । प्रहृष्टा प्रययौ तत्र यत्र देवाः सवासवाः
Pinalaya niya, ang marikit na dalagang makalangit—natupad na ang kanyang layon—ay umalis na may galak patungo sa pook na pinagtitipunan ng mga deva, kasama si Indra.
Verse 143
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जाबालिक्षोभणोनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—kalipunan ng walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na bahagi, ang Nāgarakhaṇḍa, sa pagluwalhati sa banal na kṣetra ng Hāṭakeśvara, ang kabanatang pinamagatang “Ang Pagkagambala kay Jābāli,” na siyang Kabanata 143.