Adhyaya 141

Verse 1

सूतौवाच । तथान्योऽपि हि तत्रास्ति देवो मिष्टान्नदायकः । यस्य संदर्शनादेव मिष्टान्नं लभते नरः

Sinabi ni Sūta: “Naroon din ang isa pang diyos, tagapagkaloob ng matatamis na pagkain; sa pagtanaw lamang sa kanya, ang tao’y nakakamit ng matatamis na handog.”

Verse 2

आसीत्पूर्वं नृपो नाम्ना वसुसेन इति स्मृतः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातो बृहत्कल्पे द्विजोत्तमाः

Noong unang panahon ay may isang haring nagngangalang Vasusena, gaya ng pag-alaala ng mga salaysay. O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, siya’y bantog na pinuno ng Ānarta sa dakilang aeon na Bṛhatkalpa.

Verse 3

अत्यैश्वर्यसमायुक्तो गजवाजिरथान्वितः । जितारिपक्षस्तेजस्वी दाता भोगी जितेंद्रियः

Siya’y pinagkalooban ng dakilang kasaganaan, may mga elepante, kabayo, at mga karwahe; napagtagumpayan ang mga kaaway, nagliliwanag sa karangalan, mapagkawanggawa, marunong tumamasa ayon sa dharma, at may pagpipigil sa mga pandama.

Verse 4

स संक्रांतौ व्यतीपाते ग्रहणे रवि सोमयोः । पर्वकालेषु चान्येषु विविधेषु सुभक्तितः

Sa malalim na bhakti, siya’y nagsasagawa ng mga gawaing banal sa Saṅkrānti, sa Vyatīpāta, sa mga eklipse ng Araw at Buwan, at gayundin sa iba’t ibang panahon ng mga pagdiriwang.

Verse 5

प्रयच्छति द्विजातिभ्यो रत्नानि विविधानि च । इंद्रनीलमहानीलविद्रुमस्फटिकादि च

Ipinagkaloob niya sa mga dvija (dalawang-beses na isinilang) ang sari-saring hiyas—indranīla na sapiro, dakilang bughaw na bato, korales, kristal, at iba pa.

Verse 6

माणिक्यमौक्तिकान्येव विद्रुमाणि विशेषतः । हस्त्यश्वरथयानानि वस्त्राणि विविधानि च

Nagkaloob siya ng rubi at perlas, lalo na ng korales; at pati mga sasakyan—elepante, kabayo, at karwahe—gayundin ng iba’t ibang kasuotan.

Verse 7

न कस्यचित्प्रदद्यात्स सस्यं ब्राह्मणसत्तमाः । अतीव सुलभं मत्वा तथा तोयं विशेषतः

Ngunit hindi siya nagbibigay ng butil o ani kaninuman, O pinakamainam sa mga Brahmin, sapagkat inaakala niyang napakadaling makuha iyon; gayundin ang tubig, lalo na ang tubig.

Verse 8

ततो राज्यं चिरं कृत्वा दृष्ट्वा पुत्रोद्भवान्सुतान् । कालधर्ममनुप्राप्तः कस्मिंश्चित्कालपर्यये

Pagkaraan, matapos maghari nang mahabang panahon at makita ang mga anak at apo na isinilang sa kanyang angkan, dumating sa kanya ang batas ni Kāla (kamatayan) nang sumapit ang isang takdang ikot ng panahon.

Verse 9

ततश्च मंत्रिभिस्तस्य सत्यसेन इति स्मृतः । अभिषिक्तः सुतो राज्ये वीर्योदार्यसमन्वितः

Pagkaraan, ang kanyang anak na kilala bilang Satyasena ay pinahiran at itinalaga ng mga ministro sa paghahari, taglay ang katapangan at marangal na pagkabukas-palad.

Verse 10

वसुसेनोऽपि संप्राप्य स्वर्गं दानप्रभावतः । दिव्यांबरधरो भूत्वा दिव्यरत्नैर्विभूषितः

Si Vasusena rin, sa bisa ng kanyang dāna (pagkakaloob), ay nakamit ang langit; nakasuot ng makalangit na kasuotan at pinalamutian ng mga banal na hiyas.

Verse 11

सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च विमानवरमाश्रितः । बभ्राम सर्वलोकेषु स्वेच्छया क्षुत्समावृतः

Inaalalayan ng mga apsarā at nakasakay sa isang napakahusay na vimāna, siya’y naglakbay ayon sa nais sa lahat ng daigdig, subalit nababalot pa rin ng gutom.

Verse 12

पिपासाकुलचित्तश्च मुखेन परिशुष्यता । न कंचिद्ददृशे तत्र भुंजानमपरं दिवि

Nabagabag ang kanyang isip sa uhaw at natutuyo ang kanyang bibig; sa langit na yaon, wala siyang nakitang sinumang kumakain o umiinom.

Verse 13

न च पानसमासक्तं न सस्यं सलिलं न च

Walang sinumang may hangaring uminom; walang butil na pagkain, ni kahit tubig man.

Verse 14

ततो गत्वा सहस्राक्षमुवाच द्विजसत्तमाः । क्षुत्तृषावृतदेहस्तु लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

Pagkaraan, lumapit siya kay Sahasrākṣa (Indra) at nagsalita. Nababalot ng gutom at uhaw ang kanyang katawan, nakatungo siyang nakatayo sa hiya.

Verse 15

नैवात्र दृश्यते कश्चित्क्षुत्तृषापरिपीडितः । मां मुक्त्वा विबुधश्रेष्ठ तत्किमेतद्वदस्वमे

“Dito’y wala akong nakikitang sinumang pinahihirapan ng gutom at uhaw—maliban sa akin. O pinakadakila sa mga diyos, sabihin mo: ano ang kahulugan nito?”

Verse 16

एष मे स्वर्गरूपेण नरकः समुपस्थितः । किमेतैर्भूषणैर्वस्त्रैर्विमानादिभिरेव च

“Para sa akin, ito’y impiyernong nag-anyong langit. Ano ang silbi ng mga palamuti, mga kasuotan, at maging ng mga vimāna at iba pa?”

Verse 17

क्षुधा संपीड्यमानस्य स्वर्गमेतच्छचीपते । अग्नितुल्यं समुद्दिष्टं मम चित्तेऽपि वर्तते

“O Panginoon ni Śacī, sa dinadaganan ng gutom, maging ang ‘langit’ na ito’y sinasabing tulad ng apoy—at gayon din, ito’y nagliliyab sa aking isipan.”

Verse 18

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा क्षुन्न प्रबाधते । नोचेत्क्षिप सुरश्रेष्ठ रौरवे नरके द्रुतम्

Kaya nga, ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya upang ang gutom ay huwag akong pahirapan; kung hindi, O pinakamainam sa mga diyos, ihagis mo ako agad sa impiyernong Raurava.

Verse 19

इंद्रौवाच । अनर्होसि महीपाल नरकस्य त्वमेव हि । त्वया दानानि दत्तानि संख्याहीनानि सर्वदा

Sinabi ni Indra: “O hari, hindi ka nararapat sa impiyerno—sa katotohanan, hindi ka kabilang doon. Ngunit ang mga handog na ibinigay mo ay laging kapos sa wastong sukat at kabuuan.”

Verse 21

तोयं सान्नं सदा दद्यादन्नं चैव सदक्षिणम् । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिमिह लोके परत्र च

Ang sinumang nagnanais ng walang hanggang kasiyahan—sa mundong ito at sa kabilang-buhay—ay dapat laging magbigay ng tubig, lutong pagkain, at mga handog na pagkain na may kalakip na nararapat na dakṣiṇā (kaloob na paggalang).

Verse 22

तस्मात्त्वं हि क्षुधाविष्टः स्वर्गे चैव महीपते । भूषितो भूषणैः श्रेष्ठैर्विमानवरमाश्रितः

Kaya nga, O panginoon ng lupa, kahit sa langit ay sinasakmal ka ng gutom—bagaman ikaw ay pinalamutian ng pinakamainam na alahas at nakaluklok sa isang dakilang vimāna.

Verse 23

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र देवौ वा मानुषोऽपि वा । क्षुत्पिपासेऽतितीव्रे मे विनाशं येन गच्छतः

Sinabi ng Hari: “Mayroon bang paraan dito—sa pamamagitan ng isang diyos o kahit ng tao—upang mapawi at mapuksa ang aking matinding gutom at uhaw?”

Verse 24

इन्द्र उवाच । यदि कश्चित्सुतस्तुभ्यं विप्रेभ्यः सततं जलम् । ददाति च सदा सस्यं तत्ते तृप्तिः प्रजायते

Wika ni Indra: “Kung may anak mong lalaki na palaging nagbibigay ng tubig sa mga brāhmaṇa, at lagi ring nagkakaloob ng bigas/pagkain, kung gayon ay sumisilang para sa iyo ang kasiyahan at pagkabusog ng loob.”

Verse 25

नान्यथा पार्थिवश्रेष्ठ एकस्मिन्नपि वासरे । अदत्तस्य तव प्राप्तिः सत्यमेतन्मयोदितम्

O pinakadakilang hari, hindi ito maaaring maging iba: kahit sa iisang araw, kung walang naibigay na handog, walang matatamo para sa iyo. Ito ang katotohanang binigkas ko.

Verse 26

सोऽपि भूमिपतेः पुत्रस्तव यच्छति नोदकम् । न च सस्यं द्विजातिभ्यस्त्वन्मार्गमनुसंचरन्

Ngunit kahit ang anak mong iyon, O panginoon ng lupa, habang sumusunod sa iyong landas, ay hindi nagbibigay ng tubig—ni ng bigas/pagkain—sa mga dvija, ang mga “dalawang ulit na isinilang.”

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मलोकात्स्थितौ यत्र तौ भूमिपसुरेश्वरौ

Sa sandaling iyon, dumating si Nārada, ang pinakadakila sa mga muni, mula sa Brahmaloka, sa pook na kinaroroonan ng dalawa—ang hari at ang panginoon ng mga diyos.

Verse 28

ततः शक्रः समुत्थाय तस्मै तुष्टिसमन्वितः । अर्घं दत्त्वा विधानेन सादरं चेदमब्रवीत्

Pagkaraan, tumindig si Śakra (Indra), puspos ng galak; at matapos maghandog ng arghya ayon sa wastong ritwal, magalang niyang binigkas ang mga salitang ito.

Verse 29

कुतः प्राप्तोऽसि विप्रेंद्र प्रस्थितः क्व च सांप्रतम् । केन कार्येण चेद्गुह्यं न तेऽस्ति वद सांप्रतम्

“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, saan ka nagmula at saan ka patutungo ngayon? At sa anong layunin? Kung hindi ito lihim sa iyo, sabihin mo sa akin agad.”

Verse 30

नारद उवाच । ब्रह्मलोकादहं प्राप्तः प्रस्थितस्तु धरातले । तीर्थयात्राकृते शक्र नान्यदस्तीह कारणम्

Sinabi ni Nārada: “Mula sa Brahmaloka ako nagmula, at ngayo’y patungo sa daigdig. O Śakra, ito’y para lamang sa paglalakbay-dambana sa mga banal na tīrtha—wala nang ibang dahilan.”

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स नृपो हृष्टस्तमुवाच मुनीश्वरम् । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य मुनिपुंगव

Sinabi ni Sūta: Nang marinig iyon, nagalak ang hari at nagsalita sa dakilang muni: “O pinakadakila sa mga pantas, mahabag ka sa akin—na dukha at umaasa lamang.”

Verse 32

त्वया भूमितले वाच्यो मम पुत्रो महीपतिः । आनर्त्ताधिपतिः ख्यातः सत्यसेन इति प्रभो

“Sa lupa, tawagin mo ang aking anak na lalaki, ang hari—na tanyag na pinuno ng Ānarta—sa pangalang ‘Satyasena’, O panginoon.”

Verse 33

तव तातो मया दृष्टः शक्रस्य सदनं प्रति । क्षुत्पिपासापरीतांगो दीनात्मा देवमध्यगः

“Nakita ko ang iyong ama, patungo sa tahanan ni Śakra; ang kanyang katawan ay pinahihirapan ng gutom at uhaw, ang loob ay lugmok, nakatayo sa gitna ng mga deva.”

Verse 34

तस्मात्पुत्रोऽसि चेन्मह्यं त्वं सत्यं परिरक्षसि । तन्मन्नाम्ना प्रयच्छोच्चैः सस्यानि सलिलानि च

Kaya nga, kung ikaw ay tunay kong anak at pinangangalagaan mo ang katotohanan, kung gayon sa aking pangalan ay magbigay nang sagana—ng butil/pagkain at ng tubig.

Verse 35

स तथेति प्रतिज्ञाय नारदो मुनिसत्तमः । अनुज्ञाप्य सहस्राक्षं प्रस्थितो भूतलं प्रति

Si Nārada, ang pinakadakila sa mga pantas, ay nangakong, “Gayon nga.” Pagkatapos magpaalam kay Sahasrākṣa (Indra), siya’y naglakbay patungo sa daigdig.

Verse 36

ततः क्रमेण तीर्थानि भ्रममाणः स सद्द्विजः । आनर्त्तविषयं प्राप्य सत्यसेनमुपाद्रवत्

Pagkaraan, sa takdang panahon, ang marangal na brahmanang-muni ay naglakbay sa mga banal na tīrtha; pagdating sa lupain ng Ānarta, siya’y nagtungo kay Satyasena.

Verse 37

अथ संपूजितस्तेन सम्यग्भूपतिना मुनिः । पितुः संदेशमाचख्यौ विजने तस्य सादरम्

Pagkatapos, nang siya’y maayos na pinarangalan ng haring iyon, ang muni ay magalang na naghatid—sa isang lihim na pook—ng mensahe mula sa ama nito.

Verse 38

तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तः सत्यसेनो महीपतिः । तं विसृज्य मुनिश्रेष्ठं पूजयित्वा विधानतः

Nang marinig iyon, si Haring Satyasena ay tinupok ng dalamhati. Matapos parangalan ang pinakadakilang muni ayon sa wastong tuntunin, siya’y magalang na nagpaalam sa kanya.

Verse 39

ततो जनकमुद्दिश्य मिष्टान्नेन सुभक्तितः । सहस्रं ब्राह्मणेंद्राणां भोजयामास नित्यशः

Pagkaraan, inialay niya ito para sa kanyang ama; sa malalim na debosyon, araw-araw niyang pinakain ng masasarap na pagkain ang isang libong pinakadakilang brāhmaṇa.

Verse 40

प्रपादानं तथा चक्रे ग्रीष्मकाले विशेषतः । त्यक्त्वान्याः सकला याश्च क्रिया धर्मसमुद्भवाः

Nagtatag din siya ng mga pahingahan at pamamahagi ng tubig (prapā), lalo na sa tag-init. Isinantabi niya ang iba pang gawaing may gantimpalang panrelihiyon at inialay ang sarili sa paglilingkod na ito.

Verse 41

एवं तस्य महीपस्य वर्तमानस्य च द्विजाः । अनावृष्टिरभूद्रौद्रा सर्वसस्यक्षयावहा

Kaya nga, O mga dwija, sa paghahari ng haring iyon ay sumapit ang isang kakila-kilabot na tagtuyot na nagdulot ng pagkalipol ng lahat ng pananim.

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि न जलं त्रिदशाधिपः । मुमोच धरणीपृष्ठे सर्वे लोकाः क्षुधार्दिताः

Sa loob ng labindalawang taon, hindi pinakawalan ng panginoon ng mga diyos ang tubig sa ibabaw ng lupa; ang lahat ng tao ay pinahirapan ng gutom.

Verse 43

अत्राभावात्ततो भूयो न सस्यं संप्रयच्छति । ब्राह्मणेभ्यः समुद्दिश्य पितरं स्वं यथा पुरा

Dahil sa kawalan ng ulan dito, hindi na nagbunga ang lupa. Kaya, gaya ng dati, nag-alay siya sa mga brāhmaṇa, na iniuukol para sa sarili niyang ama sa hanay ng mga Pitṛ.

Verse 44

ततः स क्षुत्परीतांगः पिता तस्य महीपतेः । स्वप्ने प्रोवाच तं पुत्रमतीव मलिनांबरः

Pagkaraan, ang ama ng haring iyon—ang katawan ay dinaig ng gutom at ang kasuotan ay lubhang marumi—ay nagsalita sa kanyang anak sa isang panaginip.

Verse 45

त्वया पुत्रेण पुत्राहं क्षुत्पिपासासमाकुलः । स्वर्गस्थोऽपि हि तिष्ठामि तस्मादन्नं प्रयच्छ वै । मन्नाम्ना तोयसंयुक्तं यदि त्वं मत्समुद्भवः

“Dahil sa iyo, anak ko, ako—bagaman ama—ay nananatiling pinahihirapan ng gutom at uhaw, kahit nasa langit. Kaya maghandog ka ng pagkain na may kasamang tubig, na iniaalay sa aking pangalan, kung tunay ngang ikaw ay nagmula sa akin.”

Verse 46

ततः शोकसमायुक्तः स नृपः स्वप्नदर्शनात् । अन्नाभावात्समं मंत्रं मंत्रिभिः स तदाकरोत्

Pagkaraan, ang haring iyon ay napuno ng dalamhati dahil sa pangitain sa panaginip; at dahil sa kakulangan ng pagkain, siya’y nakipagsangguni sa mga ministro at humingi ng payo.

Verse 47

अहमाराधयिष्यामि सस्यार्थे वृषभध्वजम् । राज्ये रक्षा विधातव्या भवद्भिः सादरं सदा

“Sasambahin ko si Vṛṣabhadhvaja (Śiva, na may watawat na may toro) alang-alang sa mga pananim. Kayo nama’y dapat laging may pag-iingat na pangalagaan ang kaharian.”

Verse 48

ततोऽत्रैव समागत्य स्थापयित्वा महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास व्रतैश्च नियमैस्तथा

Pagkatapos, dumating siya sa mismong pook na ito, itinatag si Maheśvara (Śiva), at marapat na sumamba sa Kanya sa pamamagitan ng mga panata at mahigpit na pagtalima sa mga tuntunin.

Verse 49

अथ तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवाञ्छिवः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

Sa pagtatapos ng taon, nalugod si Bhagavān Śiva sa kanya at nagsabi: “Ako ang Tagapagkaloob ng biyaya—humiling ka ng anumang ninanais mo.”

Verse 51

तथा संजायता वृष्टिः समस्ते धरणीतले । येन सस्यानि जायंते सलिलानि च सांप्रतम्

At sa gayon, dumating ang ulan sa buong kalupaan; dahil dito, sumibol ang mga pananim at muling sumagana ang mga tubig ngayon.

Verse 52

जायतां मम तातस्य स्वर्गस्थस्य महात्मनः । प्रसादात्तव संतृप्तिरक्षया सुरसत्तम

Nawa’y magkaroon ng kagalingan ang aking ama, ang dakilang kaluluwang nananahan sa langit. Sa iyong biyaya, O pinakadakila sa mga diyos, nawa’y maging di-nauubos at di-nagmamaliw ang iyong kagalakan.

Verse 53

श्रीभगवानुवाच । भविता न चिराद्वृष्टिः प्रभूता धरणीतले । भविष्यंति तथान्नानि यानि कानि महीतले

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Di magtatagal, bubuhos ang masaganang ulan sa lupa. Kaya’t lilitaw sa lupain ang iba’t ibang butil at pagkain.”

Verse 54

तस्मात्त्वं गच्छ राजेंद्र स्वगृहं प्रति सांप्रतम् । मम वाक्यादसंदिग्धमेतदेव भविष्यति

Kaya nga, O panginoon ng mga hari, umuwi ka na ngayon sa iyong tahanan. Sa bisa ng aking salita, walang alinlangan—ito mismo ang magaganap.

Verse 55

तच्चैतन्मामकं लिंगं यत्त्वया स्थापितं नृप । प्रातरुत्थाय यः कश्चित्सम्यक्तद्वीक्षयिष्यति

At ito ang aking liṅga na iyong itinatag, O hari. Sinumang bumangon nang maaga sa umaga at tumingin dito nang wasto, na may paggalang at debosyon—

Verse 56

मिष्टान्नममृतस्वादु स हि नूनमवाप्स्यति । मम वाक्यान्नृपश्रेष्ठ सदा जन्मनिजन्मनि

Tunay na matatamo niya ang matatamis na pagkain na may lasang tulad ng amṛta. Sa aking salita, O pinakadakilang hari, gayon ang mangyayari—muli’t muli, sa bawat kapanganakan.

Verse 57

स एवं भगवानुक्त्वा ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा निजं स्थानं हर्षेण महतान्वितः । आजगाम चकाराथ राज्यं निहतकंटकम्

Pagkasabi nito, ang Panginoon ay naglaho sa paningin. Ang hari naman, puspos ng dakilang kagalakan, ay nagbalik sa kanyang tahanan at pagkatapos ay namuno sa kaharian na naalis na ang mga tinik (pighati at ligalig).

Verse 58

सूत उवाच । अद्यापि कलिकालेऽत्र संप्राप्ते दारुणे युगे । यस्तं मिष्टान्नदं पश्येत्प्रातरुत्थाय भक्तितः

Sinabi ni Sūta: Kahit ngayon, sa panahong Kali, sa pagdating ng mabagsik na yugong ito, sinumang bumangon sa umaga at may debosyon na tumingin sa Miṣṭānnada (Tagapagkaloob ng matatamis na pagkain)—

Verse 59

स मिष्टान्नमवाप्नोति यदि कामयते द्विजाः । निष्कामो वा समभ्येति स्थानं देवस्य शूलिनः

Matatamo niya ang matatamis na pagkain kung iyon ang kanyang ninanais, O mga dvija. Ngunit kung siya’y walang pagnanasa, mararating niya ang tahanan ng Panginoong Śūlin (Śiva na may trident).

Verse 141

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मिष्टान्नदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa “Śrī Skanda Mahāpurāṇa”—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka—sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara-khaṇḍa, sa Māhātmya ng banal na pook na Hāṭakeśvara-kṣetra, ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Miṣṭānnadeśvara,” na siyang Kabanata 141.