Adhyaya 138
Tinanong ng mga ṛṣi si Sūta tungkol sa mga pag-aayuno at pagninilay (tapas at dhyāna) na ginawa ni Dharmarāja (Yama) upang mapawi ang sumpa ng pantas na si Māṇḍavya. Isinalaysay ni Sūta na dahil sa dalamhati, nagsagawa si Dharmarāja ng matinding tapas sa isang banal na pook, nagtayo ng dambanang tila palasyo para kay Kapardin (Śiva), at sumamba sa pamamagitan ng mga bulaklak, insenso, at mga pabango/pamahid. Nalugod si Mahādeva at nagkaloob ng biyaya. Ipinaliwanag ni Dharmarāja na bagaman tapat siya sa sariling dharma, isinumpa siyang isilang sa sinapupunan ng isang Śūdra; kinatatakutan niya ang pagdurusa at ang pagkapuksa ng mga kamag-anak (jñāti-nāśa). Sinabi ni Śiva na hindi mababawi ang salita ng isang ṛṣi: isisilang nga siya bilang Śūdra, ngunit hindi magkakaanak; at kahit masaksihan ang pagkalagas ng angkan, hindi siya malulunod sa pighati, sapagkat hindi susunod ang iba sa kanyang mga pagbabawal kaya mababawasan ang bigat ng damdamin. Pagkaraan, inihayag ang isang buhay na mapagtuturo: sa loob ng isang daang taon, mananatili siyang nakatuon sa dharma at magbibigay ng maraming payo para sa kapakanan ng mga kaanak—kahit sila’y kulang sa pananampalataya at may pagkasira ng asal. Pagkatapos ng sandaang taon, iiwan niya ang katawan sa pamamagitan ng “pintuan ni Brahmā” (brahma-dvāra) at makakamit ang mokṣa. Sa wakas, kinilala ang katuparan nito bilang pagbaba ni Dharmarāja bilang Vidura, isinilang sa sinapupunan ng isang dāsī sa pagsasaayos ni Vyāsa (Pārāśarya), upang maging totoo ang salita ni Māṇḍavya; at ang pakikinig sa salaysay na ito’y sinasabing nakapapawi ng kasalanan.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । किं कृतं धर्मराजेन तपोध्यानादिकं च यत् । मांडव्यशापनाशाय तदस्माकं प्रकीर्तय
Sinabi ng mga rishi: “Anong pag-aayuno at pagninilay, at iba pang disiplina ang isinagawa ni Dharmarāja upang mapawi ang sumpa ni Māṇḍavya? Isalaysay mo sa amin.”
Verse 2
सूत उवाच । मांडव्य शापमासाद्य धर्मराजः सुदुःखितः । तपस्तेपे द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थितः
Sinabi ni Sūta: “Nang mapasailalim sa sumpa ni Māṇḍavya, labis na nagdalamhati si Dharmarāja. O pinakamainam sa mga dwija, nagsagawa siya ng matinding tapa, nanatiling matatag sa banal na kṣetra na iyon.”
Verse 3
प्रासादं देवदेवस्य संविधाय कपर्दिनः । अव्यग्रं पूजयामास पुष्पधूपानुलेपनैः
Matapos ayusin ang isang dambanang-templo para sa Diyos ng mga diyos—si Kapardin (Śiva)—sinamba niya Siya nang walang pagkalinga ng isip, gamit ang mga bulaklak, insenso, at mga pabangong pamahid.
Verse 4
ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यदीप्सितम्
Pagkaraan ng mahabang panahon, nalugod si Maheśvara sa kanya at nagsabi, “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya—hingin mo ang anumang ninanais mo.”
Verse 5
धर्मराज उवाच । अहं देव पुरा शप्तो मांडव्येन महात्मना । स्वधर्मे वर्तमानोऽपि सर्वदोषविवर्जितः
Sinabi ni Dharmarāja: “O Panginoon, noong unang panahon ako’y isinumpa ng dakilang kaluluwang si Māṇḍavya; bagaman nananatili ako sa sarili kong dharma at walang anumang kasalanan.”
Verse 6
कुपितेन च तेनोक्तं शूद्रयोनौ भविष्यसि
At sa kanyang galit ay sinabi niya sa akin: “Ikaw ay isisilang sa sinapupunan ng Śūdra.”
Verse 7
तत्रापि च महद्दुःखं ज्ञातिनाशसमुद्रवम् । मच्छापजनितं सद्यो जातिजं समवाप्स्यसि
“Kahit doon, daranasin mo ang malaking dalamhati na nagmumula sa pagkapuksa ng mga kamag-anak—isang pagdurusang likas sa kapanganakan, na agad na idinudulot ng aking sumpa.”
Verse 8
तस्मात्त्राहि सुरश्रेष्ठ तस्या योनेः सकाशतः । कथं चैतद्विधो भूत्वा तस्यां जन्म करोम्यहम्
Kaya nga, O pinakadakila sa mga diyos, iligtas mo ako mula sa sinapupunang iyon. Paano ako, na ganito ang kalagayan, makapapanganak sa gayong anyo?
Verse 9
तत्रापि च महदुःखं ज्ञातिनाशसमुद्भवम् । एतदर्थे सुरश्रेष्ठ मया चाराधितो भवान्
At doon din, sa kapanganakang iyon, magkakaroon ng malaking dalamhati na magmumula sa pagkapuksa ng mga kamag-anak. Dahil dito, O pinakadakila sa mga diyos, sinamba at pinarangalan kita.
Verse 10
श्रीभगवानुवाच । न तस्य सन्मुनेर्वाक्यं शक्यते कर्तुमन्यथा । तस्माच्छूद्रोऽपि भूत्वा त्वं न संतानमवाप्स्यसि
Wika ng Mapalad na Panginoon: “Ang salita ng banal na muni ay hindi maaaring baguhin. Kaya, kahit maging isang Śūdra ka, hindi ka magkakamit ng supling.”
Verse 11
ज्ञातिक्षयं प्रदृष्ट्वापि नैव दुःखमवाप्स्यसि । यतो निषिध्यमानापि न करिष्यंति ते वचः
Kahit makita mo ang pagkapuksa ng iyong mga kamag-anak, hindi ka malulugmok sa dalamhati; sapagkat kahit sila’y pinagbawalan at binalaan, hindi nila susundin ang iyong mga salita.
Verse 12
एतस्मात्कारणाच्चित्ते न ते दुःखं भविष्यति । ज्ञातिजं धर्मराजैतत्सत्यमेव मयोदितम्
Dahil sa kadahilanang ito, walang dalamhating sisibol sa iyong isipan. O Dharmarāja, ito ang katotohanang aking sinabi—ang iyong pighati ay may kaugnayan sa iyong mga kamag-anak.
Verse 13
स्थित्वा वर्षशतं प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः । उपदेशान्बहून्दत्त्वा ज्ञातिभ्यो हितकाम्यया । अपि श्रद्धा विहीनेषु पापात्मसु सदैव हि
O marunong, kahit mamuhay ka nang sandaang taon bilang Śūdra, mananatili kang tapat sa dharma. Dahil sa hangaring ikabuti ng iyong mga kamag-anak, magbibigay ka ng maraming aral sa kanila, bagaman sila’y laging makasalanan at salat sa pananampalataya.
Verse 14
ततो वर्षशते पूर्णे ब्रह्मद्वारेण केवलम् । आत्मानं सम्यगुत्सृज्य मोक्षमेव प्रयास्यसि
Pagkaraan, kapag natapos ang sandaang taon, sa pamamagitan lamang ng Pintuan ni Brahma, wasto mong iiwan ang katawan at tutungo sa mismong mokṣa, ang kalayaan.
Verse 15
एवमुक्त्वा स भगवान्गतश्चादर्शनं ततः । धर्मराजोऽपि तं शापं भेजे मांडव्यसंभवम्
Pagkasabi nito, ang Panginoon ay naglaho sa paningin. At si Dharmarāja man ay dumanas ng sumpang nagmula kay Māṇḍavya.
Verse 16
तदा विदुररूपेण ह्यवतीर्य धरातले । मांडव्यस्य वचः सत्यं स चकार महामतिः
Noon, bumaba siya sa daigdig sa anyo ni Vidura; at ang dakilang-loob na iyon ay pinatotohanan ang mga salita ni Māṇḍavya.
Verse 17
जातो भगवता साक्षाद्व्यासेनामिततेजसा । पाराशर्येण विप्रेण दासीगर्भसमुद्भवः
Siya’y isinilang nang tuwiran sa pamamagitan ng banal na Vyāsa na may di-masukat na ningning—ang brahmin na anak ni Parāśara—na lumitaw mula sa sinapupunan ng isang aliping babae.
Verse 18
एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसमुद्भवम् । आख्यानं यदहं पृष्टः सर्वपातकनाशनम्
Kaya nga, naisalaysay ko na sa inyo ang lahat ng salaysay tungkol sa pagpapakita ni Dharmarāja—ang kuwentong itinatanong sa akin—na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 138
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहरस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धर्मराजेश्वरोत्पत्तिवर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरशततमोअध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-138 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pinagmulan ni Dharmarājeśvara,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa loob ng Skanda Mahāpurāṇa (ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod).