Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

Wika ni Sūta: Naroon din ay may isa pang marilag na lawa na tinatawag na Dīrghikā, bantog sa buong daigdig—isang banal na lawa na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

Ang sinumang maligo roon nang wasto, nakaharap sa pagsikat ng araw, sa maliwanag na ika-14 (Caturdaśī) ng buwang Jyeṣṭha, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

Noong una ay may isang dvija na bantog na bantog, na ang pangalan ay Vīraśarman; bihasa sa kaalamang Veda at sa mga banal na panata, at nanirahan sa dakilang lungsod ng Vardhamāna.

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

Nagkaroon siya ng isang anak na babae, ngunit sa isang panahon ay kinulang sa mga mapalad na palatandaan; sa labis na tangkad ng katawan, siya’y naging sanhi ng panlilibak ng mga tao.

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

Nang siya’y dumating sa kabataan, bagaman taglay niya ang gayong anyo, wala ni isa ang nag-alok na pakasalan siya, sapagkat inaalala ang mga turo ng śāstra.

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

Ang dalagang labis na maikli ang buhok, o labis na matangkad, o labis na pandak—kapag ang lalaking nalinlang ng pagnanasa ay pinakasalan siya,

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

Sa loob ng anim na buwan, tiyak na sasapitin ng lalaking iyon ang kamatayan; kaya nga, itinatakwil ng lahat ang dalagang iyon.

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

Nang makita niya sa lahat ng dako ang mga lalaki na pinagkalooban ng pambihirang kahabaan ng buhay, napuspos siya ng paglayo sa pagnanasa, at saka nagsagawa ng napakahigpit na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

Paulit-ulit niyang isinagawa ang mga penitensiyang Cāndrāyaṇa at Kṛcchra; at ayon sa itinakda, tinupad din niya ang Pārāka at Sāṃtapana na mga pag-aalis-sala.

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

Anumang panatang banal, anumang pagtalima at pagpipigil-sa-sarili—at maging iba pang mapagpalang tungkulin—lahat ng iyon ay tinupad niya.

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

Kaya nga, bagaman dumating sa kanya ang katandaan habang matatag siyang nananatili sa kanyang mga panata, lalo pang sumidhi ang kanyang ningning—lumago sa kapangyarihan ng kanyang tapas (pag-aayuno at pagkamapagtimpi).

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

At dahil sa matinding pag-uusisa, araw-araw siyang pumupunta sa kapulungan ni Mahendra, lalo na upang pakinggan ang mga pananaw at payo ng mga devarṣi at ng mga diyos.

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

Tuwing iiwan niya ang sarili niyang upuan at lalakad pauwi, sa mismong sandaling iyon ay isinasagawa ng mga tagapaglingkod ni Śakra (Indra) ang ritwal ng pagwiwisik ng banal na tubig (abhyukṣaṇa).

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, sa isa pang araw, nakita niyang isinasagawa ang pagwiwisik na iyon sa sarili niyang upuan—O pinakadakila sa mga dvija, ang mga ‘dalawang ulit na isinilang’.

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

Pagkatapos, ang dalagang mahaba ang buhay, na sinaklot ng galit ang buong katawan, ay pinag-ukit ang kilay sa tatlong guhit at saka nagsalita kay Purandara (Indra).

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

O Śakra, anong kapintasan ang nakita mo sa akin kaya winisikan mo ng banal na tubig ang aking upuan? Ito ba’y dungis na gawa ng iba sa may pintuan, o may nagawa ba akong anuman dito kailanman?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

Kaya sabihin mo sa akin ang aking kasalanan; kung hindi, tiyak na ipapataw ko sa iyo ang isang napakabangis na sumpa. Sa katotohanan, gagawin ko ito nang walang alinlangan; hindi ko pipigilan ang aking sarili.

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

Wika ni Indra: “O mapalad, O Dīrghā, dito’y wala kang kapintasan, maliban sa iisa. Kaya nga isinasagawa ang pagwiwisik at pagtatalaga sa upuang ito.”

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

“Bagaman dalaga ka pa at hindi pa naipapakasal, dumating na sa iyo ang panahon ng buwanang dalaw at napabayaan kang walang pag-aasikaso; dahil dito nagkaroon ka ng isang kapintasan. Wala nang ibang dahilan dito.”

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

“Kaya kahit ngayon, maaari pang may isang ascetic na mag-aasawa sa iyo. Piliin mo siya bilang asawa, upang sa pamamagitan niya ay marating mo ang kadalisayan at pagiging karapat-dapat sa mga ritwal.”

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

Pagkaraan, si Dīrghakanyā na punô ng hiya ay mabilis na bumaba sa lupa sa Vardhamāna, ang dakilang lungsod na pinakamainam.

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

Pagkatapos, nagsimula siyang sumigaw sa mga liwasan at sa mga sangandaan; itinaas ang kanang kamay at nagpagala-gala rito at roon.

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

“Kung may sinumang dvija (dalawang-ulit na isinilang) sa kapanganakan na ngayo’y tatanggap sa aking kamay sa pag-aasawa, ipagkakaloob ko sa kanya ang gantimpala at kabutihang espirituwal ng kalahati ng aking tapasya,” wika niya.

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

Nang marinig siyang nagsasalita nang gayon araw at gabi, inakala ng mga tao, “Baliw siya,” at nagtawanan sila sa isa’t isa.

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

Pagkaraan ng ilang araw, habang ipinagpapatuloy ni Dīrghikā ang kanyang ginagawa, nakarating ang balita tungkol sa kanya sa isang Brahmin na dinapuan ng ketong.

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

Pagkaraan, tinawag niya palapit ang babaeng lubhang nagdadalamhati at marahang nagsalita sa kanya.

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

“Ngayong araw ay pakakasalan kita, sa paghawak sa iyong kamay sa ritong pāṇigraha; kung lagi mong tutuparin ang lahat ng aking mga tagubilin.”

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

Wika ng dalaga: “Gagawin ko ang iyong sinabi, walang pag-aalinlangan, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa. Isagawa mo ngayon ang ritong paghawak sa aking kamay ayon sa wastong tuntunin.”

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

Sabi ni Sūta: Pagkatapos, hinawakan niya ang kanang kamay ng dalaga ayon sa paraang itinuro sa mga ritong gṛhya, sa harap ng mga diyos, ng banal na apoy, at ng guro.

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

Pagkatapos ay nagsalita siyang muli, pinagpala ng kabanalan ng kasal: “Ibigay mo sa akin ang iyong utos, aking panginoon—ano ang dapat kong gawin para sa iyo ngayon?”

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

Wika ng asawa: “O marikit, nais kong maligo sa animnapu’t walong banal na tīrtha. Kung kaya mo, gawin mo ito—tulungan mo ako sa iyong pag-alalay.”

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

Sumagot siya, “Siyanga,” at ang asawang tapat ay agad na kumilos; itinakda ang wastong sukat, pinatatag ito, at gumawa ng isang marikit na munting kubong kawayan.

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

Pagkaraan, nilagyan niya ito ng malambot na bulak, at saka nagsalita sa sarili niyang asawa—magkapatong ang mga palad sa paggalang, at ang kalooban ay puspos ng galak.

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

“Mahal kong panginoon, alang-alang sa iyo ay ginawa ko ang marikit na munting kubong kawayan na ito. Sumakay ka agad; ipapatong ko ito sa aking ulo at dadalhin kita sa lahat ng banal na tīrtha at sa mga maningning na kṣetra rin.”

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

Pagkatapos, ang ketongin, na may pusong nagagalak, ay dahan-dahang tumindig mula sa lupa. Iniahon siya ng babae, at siya’y nahiga sa loob ng kubong kawayan.

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

Pagkaraan, inilagay niya ang asawa sa ibabaw ng kanyang ulo at payapang naglakbay sa lahat ng tīrtha at mga banal na kṣetra, at sa bawat sagradong pook ay pinaliguan niya ang sariling kabiyak.

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

At sa tuwing ang lalaking may ketong ay muling naliligo sa mga sagradong tīrtha, gayon din unti-unting dumarami ang liwanag at sigla sa kanyang mga sangkap.

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

Pagkaraan, sa paglipas ng panahon, ang banal na babae na naglalakbay sa ibabaw ng lupa ay dumating sa sagradong kṣetra ni Hāṭakeśvara sa pagsisimula ng gabi.

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

Pagod at dinaig ng panghihina, ang asawang tapat—dinadaganan ng bigat—ay nabulag sa antok, humihingal at natitisod sa bawat hakbang.

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

At sa mismong pook na iyon ay naroon si Māṇḍavya, toro sa mga pantas; ang kanyang katawan ay nakatusok sa tulos, at nananatili roon sa matinding pagdurusa.

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

Pagkaraan, ang dakilang babaeng tapat sa asawa, ang banal na sati, ay naglakad sa gabi, pinahihirapan ng bigat sa sariling katawan, at napadako sa tulos na iyon.

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

Nayanig ng kanyang pagbangga, ang pantas na si Māṇḍavya—pinakamataas sa mga asceta—ay napasailalim sa higit pang pighati; at sa matinding dalamhati, siya’y nagsalita.

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

Sinong makasalanan ang gumalaw sa ‘palasong nagpapahirap’ sa loob ko—kaya’t ako, bagama’t may sakit na, ay ginawa pang tahanan ng higit na pagdurusa?

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

Sinabi ni Dīrghikā: “O marangal na ginoo, hindi kita nakita sapagkat natabunan ng antok ang aking paningin. Kaya ikaw ay nahipo ng pinakamasamang makasalanan, yaong maruming di dapat hipuin.”

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

“Sa ibabaw ng daigdig, wala nang makasalanang gaya mo—kahit may tulos na umuusbong mula sa iyong ulo, hindi mo pa rin nararating ang kamatayan.”

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

Ako, isang asawang tapat sa panata—kahit mangmang—ay pasan sa aking ulo ang aking minamahal na asawa, pilay ang mga sangkap, alang-alang sa paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na pook.

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

Bakit mo ako malupit na binubuhusan ng paghamak? Hindi mo man ako kilala, at ikaw na may mangmang na isip ay hindi nakakikilala sa mga pagkakaibang nararapat sa asal ng tao.

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

Sinabi ni Māṇḍavya: “Gaya ng iyong sinabi tungkol sa akin, gayon nga ako, walang pag-aalinlangan. Ako’y makasalanan, may naliligaw na pag-unawa, at aspṛśya—di dapat hipuin—sa lahat ng may katawan.”

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

Kung pagsapit ng umaga ay buhay pa ang iyong asawa, o malupit—siya na nagdulot sa akin ng matinding pighati, matatag at humahantong sa kamatayan—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

Kaya nga, ang iyong minamahal na iyon, kapag nahaplos ng mga sinag ng Araw, dahil sa sumpa ko, ay iiwan ang kanyang buhay.

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

Sinabi ni Dīrghikā: “Kung ang kamatayan ng aking asawa ay mangyayari sa bukang-liwayway, dahil sa akin ay hindi sisikat ang Araw sa umaga.”

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

Pagkasabi nito, siya’y naupo sa lupa, iniwan ang munting kubong kawayan kasama ang kanyang asawa, at nanatili roon sa ibabaw ng lupa.

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

Pagkaraan, sinabi ng lalaking may ketong sa kanya: “Sumiklab ang uhaw sa akin. Kaya magdala ka ng tubig na maiinom—tubig na napakalamig.”

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

Nang marinig ang utos ng kanyang asawa, masigla siyang naglibot dito at doon upang maghanap ng tubig, ngunit wala siyang makita. Hindi rin siya lumayo, sapagkat hindi niya kayang iwan siya sa gayong kalagayan sa ilang.

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

May takot sa puso—para sa kanyang asawa at dahil sa mababangis na hayop—siya’y naupo sa lupa. Pagkaraan, hinipo niya ang mga paa ng kanyang asawa, at si Dīrghikā, nagdurusa sa mabibigat na salita, ay nagsalita.

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

“Kung malinaw at wasto kong naisagawa ang panata ng tapat na asawa, kung gayon sa bisa ng katotohanang iyon, nawa’y sumibol mula sa balat ng lupa ang mapalad na tubig.”

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

Pagkasabi nito, hinampas niya ang lupa sa isang yabag ng paa, inuuna ang debosyon sa minamahal, sa pagnanais na mabuhay ito.

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

Noon din, dahil sa yabag ng paa, bumulwak ang saganang tubig—malinaw at matamis—habang nakatingin si Māṇḍavya.

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

Pagkatapos, pinaliguan niya sa tubig na iyon ang napapagod, at saka pinainom; pagkatapos ay naligo rin siya at uminom ng tubig.

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

Samantala, dahil sa takot na dulot ng kapangyarihan ng pativratā, hindi sumikat ang Araw; kaya nagkaroon ng malaking pagkagambala sa takbo ng panahon.

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

Nang makita nilang humaba ang gabi, ang mga taong nahumaling sa kalayawan ay pawang nagalak; gayundin ang mga kababaihan ng mga sambahayan.

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

Ang mga Kauśika, pati mga rākṣasa, mga magnanakaw at mga lalaking mapangalunya—silang lahat ay sumigaw sa tuwa, yakap-yakap ang isa’t isa.

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

Sabi nila: “Ngayon ay pabor sa amin ang tadhana, at nalulugod din ang Panginoong Manmatha; sapagkat sa kanya pinahaba ang gabi at itinaboy ang Araw sa paglalaho.”

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

Ngunit ang mga mapayapang brāhmaṇa na handang magsagawa ng mga ritwal na yajña ay pawang nalugmok sa dalamhati, sapagkat pinagkaitan ng pagsikat ng araw.

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

Walang sinuman ang nagsagawa ng yajña; walang marangal na dwija ang tumupad ng tungkuling pari. Walang śrāddha, walang saṅkalpa, at walang pagbigkas ng svādhyāya kailanman.

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

Walang paliligo, walang pagkakawanggawa, at lalo na’y wala ang karaniwang takbo ng buhay sa madla; walang pakikitungo, walang tungkulin—walang anumang nagmumula sa dharma ang naisagawa.

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

Samantala, ang lahat ng mga deva—na pinangungunahan ni Śakra (Indra)—ay napasailalim sa matinding paghihirap, sapagkat pinagkaitan sila ng kanilang bahagi sa yajña (handog-sakripisyo).

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

Pagkaraan, lumapit sila kay Bhāskara (Araw) at nagsalita sa dalamhati: “O Diyos, O Tagapaglikha ng Araw—Divākara—bakit hindi mo pinasisikat ang iyong pagsikat?”

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

“Kung wala ka, ang buong daigdig na ito ay nalugmok sa kaguluhan.”

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

“Kaya para sa kapakanan ng sanlibutan, sumikat kang muli gaya ng dati—upang magpatuloy sa lupa ang Agniṣṭoma at iba pang mga yajña.”

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

Wika ni Sūrya: “Sa utos ng asawang tapat at banal (pativratā), iniwan ko ang aking pagsikat. Kaya kayong lahat na mga diyos, pumaroon at magsalita sa kanya para sa akin.”

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

“Sa pagtanggap lamang sa kanyang salita ako makapagpapatuloy ng aking landas nang payapa; kung hindi, sa galit ay tiyak niya akong susumpain—sapagkat siya’y tunay na pativratā.”

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

“Kaya, yamang pinagkalooban ng tapas (mahigpit na pag-austeridad), siya’y tunay na dakila, O pinakamainam sa mga diyos; taglay niya ang kalagayang pativratā at iba pang mararangal na birtud.”

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

“Sino ang makagagawa ng salungat sa kanyang salita? Dahil dito, ako’y natatakot at hindi ako sumisikat sa anumang paraan.”

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos ay nagtungo sa dakilang banal na pook na iyon; at nakatayo sa harap niya, kinausap nila ang ginang na si Dīrghikā sa malalambing na pananalita.

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

O tapat na maybahay na pativratā, sapagkat pinagbawalan mo ang Araw, hindi iyon naganap (hindi siya sumikat). Kaya’t ang lahat ng mapalad at maririkit na ritwal sa daigdig ay naglaho.

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

Kaya nga, O marunong na ginang, nawa’y sumikat sa iyong salita ang Araw na may matatalim na sinag, upang magpatuloy sa daigdig ang mga gawaing yajña, lalo na ang mga handog na ritwal.

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

Ang bunga ng biyaya na natatamo ng isang babae sa pagpasok lamang sa dharma ng pativratā—ang banal na katapatan sa asawa—ay hindi makakamtan ng mga lalaki kahit magsagawa pa sila ng sanlibong yajña.

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

Ako’y isinumpa ng masamang si Māṇḍavya, isang dakilang makasalanan; at kahit walang dahilan ay napilit akong mapasailalim sa itinakda. Paano ko ngayon masasabi o masusunod ang hinggil kay Bhāskara (ang Araw)?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

Para sa aking pagsikat (udaya), wala akong anumang pangangailangan sa yajña o sa iba pang ritwal—gaya ng śrāddha at pagbibigay-dana—na ginagawa sa daigdig; ang aking pag-ikot ay nagpapatuloy nang hindi inuudyok o pinipilit ng mga iyon.

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan nito, ang lahat ng mga nilalang na makalangit ay nagtinginan sa isa’t isa; matagal nang pinahihirapan ng matinding dalamhati, nagsalita sila sa kanya nang may kababaang-loob.

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

“O mapalad na ginang, sumikat nawa ang Araw; ito ang iyong minamahal na asawa. Hayaan ang dakilang muni na ito na mamatay agad—at siya’y muling maibabalik.”

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

“Mabilis din naming ibabalik ang kanyang buhay—kahit pumasok na siya sa landas ng kamatayan—dahil sa iyo, O tapat na deboto ng asawa.”

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

“Makikita mo siyang naibalik bilang binatang dalawampu’t limang taong gulang—gaya ng isa pang Kāma-deva—nagniningning ang katawan at taglay ang lahat ng mapalad na tanda.”

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

“At ikaw naman, sa pagiging labinlimang taong gulang, na may matang tulad ng talulot ng lotus, ay ganap na makakamit ang kaligayahan sa daigdig ng mga tao ayon sa iyong nais.”

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

Ang “tigre sa mga pantas” na ito rin ay ngayo’y malaya na sa kasalanan, O mapalad; pinalaya mula sa pagbutas ng sibat, siya’y makikibahagi sa ligaya—at ang iyong paghihirap ay magwawakas.

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

Sabi ni Sūta: Nang masabi niya ang “Gayon na nga,” O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, sa mismong sandaling iyon ay sumikat ang pinagpalang Araw, mabilis na mabilis.

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

Pagkaraan, nang masagi ng mga sinag ng Araw, ang taong iyon—bagama’t patay at may ketong—ay nahipo ng mga kamay ng mga diyos at muling bumangon sa buhay.

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

Naging dalawampu’t limang taong gulang siya, na wari’y isa pang Kāma-deva; sa pag-alaala sa dating buhay, napuspos siya ng kagalakan sa lahat ng dako.

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

At si Dīrghikā man—na hinipo sa paligid ng mismong diyos na si Śambhu—ay naging kabataang muli, may mga banal at mapalad na tanda.

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

Marikit siya, may mga matang gaya ng talulot ng lotus at mukhang tulad ng bilog ng buwan; payat ang baywang, maputi ang mga sangkap, at may dibdib na hitik at nakataas—nagpakita siya sa maningning na kabataan.

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

Pagkaraan, ang mga pinakadakila sa mga diyos, na may galak at paggalang, ay ibinaba mula sa dulo ng trident ang “tigre sa mga pantas,” at saka siya kinausap.

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

“O pantas, ang iyong sinabi ay napatunayang totoo, gaya ng iyong ipinahayag: maging ang brahmanang may ketong, kahit patay na, kapag nahaplos ng mga sinag ng Araw….”

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

“Ibinangon naming muli siya at ginawa siyang bata muli. Kaya’t bumalik ka sa iyong ashram kasama ang asawang ito.”

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

“Ang aming pagpapakita ay hindi kailanman nauuwi sa wala, sa anumang paraan. Kaya’t hingin mo ang anumang laging iniingatan ng iyong puso bilang minimithing hangarin.”