Adhyaya 134
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 134

Adhyaya 134

Ang Kabanata 134 ay isang diyalogo nina Sūta at ng mga ṛṣi sa banal na pook na Śrīhāṭakeśvara-kṣetra / Kāmeśvara-pura. Humihingi ang mga ṛṣi ng paliwanag tungkol sa pagdurusa ni Kāma (Kāmadeva) sa kuṣṭha (sakit sa balat) at sa pinagmulan ng dalawang sagradong palatandaan: ang diyosang anyong-bato na Śilākhaṇḍā / Khaṇḍaśilā at ang mapalad na balon na Saubhāgya-kūpikā. Isinalaysay ni Sūta ang buhay ng brahmin na ascetic na si Harīta at ang kanyang asawang pambihirang banal. Dahil sa mga palaso ng pagnanasa ni Kāma, naging di-sinasadyang pakay ng pagnanasa ang babae. Nang matuklasan ni Harīta, nagbitiw siya ng sumpang nakabatay sa dharma at batas-moral: si Kāma ay tinamaan ng kuṣṭha at itinakwil ng lipunan, samantalang ang asawa—dahil sa panandaliang paglihis ng hangarin sa isip—ay naging bato. Ipinapaliwanag ng teksto ang tatlong anyo ng kasalanan: sa isip, sa salita, at sa katawan, at itinatampok ang isip bilang ugat ng pananagutan. Sumunod ang mga bunga sa kosmos: nang manghina si Kāma, nagulo ang pag-aanak at pagpapatuloy ng daigdig, kaya lumapit ang mga diyos upang humanap ng lunas. Itinatag nila ang pagsamba sa anyong-bato, ang banal na pagligo, at mga ritwal ng pagdampi sa tubig sa kaugnay na pook, bilang tīrtha na kilala sa paggaling ng sakit sa balat at sa pagbibigay ng saubhāgya (kapalaran at biyaya sa pag-aasawa). Sa wakas, nagtatakda ang kabanata ng mga tuntuning parang vrata: pagsamba tuwing Trayodaśī kay Khaṇḍaśilā at Kāmeśvara, na nangangakong mag-iingat laban sa eskandalo, magbabalik ng ganda at suwerte, at magdudulot ng kaginhawahan sa tahanan.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदा दक्षेण क्रुद्धेन पुरा शप्तो हिमद्युतिः । तत्सर्वं भवता प्रोक्तं सोमनाथकथानकम्

Wika ng mga rishi: “Noong unang panahon, nang si Dakṣa na nagngangalit ay nagsumpa sa maningning na Soma—naisalaysay mo na ang lahat ng iyon, ang banal na salaysay tungkol kay Somanātha.”

Verse 2

सांप्रतं वद कामस्य यथा कुष्ठोऽभवत्पुरा । येन दोषेण शापश्च केन तस्य नियोजितः

Ngayon ay isalaysay mo ang tungkol kay Kāma: paano siya nagkaroon noon ng ketong—dahil sa anong pagkukulang, at sino ang nagpatong ng sumpang iyon sa kanya?

Verse 3

शिलाखंडा च या देवी तथा सौभाग्यकूपिका । यथा तत्र समुत्पन्ना तथाऽस्माकं प्रकीर्तय

At isalaysay mo rin sa amin kung paano lumitaw doon ang diyosang Śilākhaṇḍā at ang balong tinatawag na Saubhāgya-kūpikā—ikuwento mo sa amin ayon sa tunay na pangyayari.

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो नाम हारीत इति विश्रुतः । स तपस्तत्र संतेपे वानप्रस्थाश्रमे वसन्

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon ay may isang brāhmaṇa na tanyag sa pangalang Hārīta. Naninirahan siya sa yugto ng vānaprastha at nagsagawa roon ng mga pag-aayuno at pagninilay (tapas).

Verse 5

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपौदार्यसमन्विता । त्रैलोक्यसुन्दरी साक्षाल्लक्ष्मीरिव मधुद्विषः

Ang kanyang asawa ay isang banal at marangal na babae, hitik sa kagandahan at dakilang pagkabukas-palad—kaibig-ibig sa tatlong daigdig, na wari’y si Lakṣmī mismo sa tabi ng pumatay kay Madhu (Viṣṇu).

Verse 6

ख्याता पूणकलानाम सर्वैः समुदितागुणैः । तां दृष्ट्वा पद्मजोऽप्याशु कामस्य वशगोऽभवत्

Siya’y tanyag bilang Pūṇakalā, taglay ang lahat ng natipong kagalingan. Pagkakita sa kanya, maging si Padmaja (Brahmā) ay agad napasailalim sa kapangyarihan ni Kāma.

Verse 7

कदाचिदपि स प्राप्तस्तस्मिन्क्षेत्रे मनोभवः । सह रत्या तथा प्रीत्या कामेश्वरदिदृक्षया

Minsan, dumating si Manobhava (Kāma) sa banal na pook na iyon, kasama si Rati at si Prīti, na nagnanais masilayan si Kāmeśvara.

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे सापि स्नानार्थं तत्र चागता । कृत्वा वस्त्रपरित्यागं विवेश जलाशयम्

Samantala, dumating din siya roon upang maligo; matapos isantabi ang kanyang mga kasuotan, pumasok siya sa imbakan ng tubig.

Verse 9

अथ तां कामदेवोपि समालोक्य शुभाननाम् । आत्मीयैरपि निर्विद्धो हृदये पुष्पसायकैः

Pagkaraan, si Kāma-deva man ay tumingin sa kanyang mapalad na mukha; at siya mismo’y nasugatan sa puso ng sarili niyang mga palasong bulaklak.

Verse 10

ततो रतिं परित्यक्त्वा प्रीतिं च शरपीडितः । विजनं कंचिदासाद्य प्रसुप्तः स तरोरधः

Pagdaka, dahil sa hapdi ng mga palaso, iniwan niya maging si Rati at si Prīti; nakarating siya sa isang liblib na pook at nakatulog sa ilalim ng punò.

Verse 11

गात्रैः पुलकितैः सर्वैर्निःश्वासान्निःश्वसन्मुहुः । अग्निवर्णान्सुदीर्घांश्च बाष्प पूर्णविलोचनः

Sa pagtayo ng lahat ng kanyang balahibo, paulit-ulit siyang nagbuntong-hininga; ang kanyang mga mata ay puno ng luha, at nagpakawala siya ng mahahaba at mainit na hininga.

Verse 12

तिष्ठन्स दर्शने तस्या एकदृष्ट्या व्यलोकयत् । योगीव सुसमाधिस्थो ध्यायंस्तद्ब्रह्म संस्थितम्

Nakatayo sa kanyang paningin, tinitigan niya ito nang walang kurap—tulad ng isang yogi na nasa malalim na samadhi, na nagninilay sa Brahman na nakatatak sa isipan.

Verse 13

सापि कामं समालोक्य सानुरागं पुरः स्थितम् । जृंभाभंगकृतास्यं च वेपमानशरीरकम्

Siya rin, nang makita si Kama na nakatayo sa kanyang harapan na may pagnanasa, ay napansin ang kanyang bibig na nakangiwi na parang humihikab, at ang kanyang katawan na nanginginig.

Verse 14

सापि तद्बाणनिर्भिन्ना साभिलाषा बभूव ह । कामं प्रति विशेषेण तस्य रूपेण मोहिता

Siya rin, na tinamaan ng mga palaso, ay napuno ng pagnanasa—lalo na kay Kama—na nabighani sa kanyang anyo.

Verse 15

अथ तस्माज्जलात्कृच्छ्राद्विनिष्क्रम्य शुचिस्मिता । तीरोपांतं समासाद्य स्थिता तद्दृष्टिगोचरे

Pagkatapos, nang may kahirapan, siya ay umahon mula sa tubig; nakangiti nang banayad, narating niya ang pampang at tumayo sa abot ng kanyang paningin.

Verse 16

ततः कामः समुत्थाय शनैस्तदंतिकं ययौ । कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

Pagkaraan, tumindig si Kāma at dahan-dahang lumapit sa kanya; nagbuklod ng mga palad bilang paggalang, at magalang na nagsalita.

Verse 17

का त्वमत्र विशालाक्षि प्राप्ता स्नातुं जलाशये । मम नाशाय चार्वंगि तस्माच्छृणु वचो मम

“Sino ka rito, ikaw na malalaki ang mata, na dumating upang maligo sa lawaing ito? O babaeng may marikit na pangangatawan—yamang ikaw ang naging sanhi ng aking pagbagsak, kaya pakinggan mo ang aking mga salita.”

Verse 18

अहं पुष्पशरो लोके प्रसिद्धश्चारुहासिनि । विडंबनां मया नीता देवा अपि निजैः शरैः

“O ikaw na may marikit na ngiti, ako ang tanyag sa daigdig bilang Tagapana ng Palasong-Bulaklak (Kāma). Sa sarili kong mga palaso, maging ang mga diyos ay nadadala sa kahihiyan at pagkahibang.”

Verse 19

मद्बाणेनाहतो रुद्रः स्वशरीरे नितंबिनीम् । अर्द्धेन धारयामास त्यक्त्वा लज्जां सुदूरतः

“Nang tamaan ng aking palaso, si Rudra ay inangkin sa sariling katawan ang babaeng may magandang balakang—dinala siya bilang kalahati—at itinaboy ang hiya nang napakalayo.”

Verse 20

ब्रह्मा मच्छरनिर्भिन्नः स्वसुतां चकमे ततः । जनयामास तान्विप्रान्वालखिल्यांस्तथाविधान्

“Si Brahmā, nang matinag at matinusok ng aking palaso, ay naghangad sa sarili niyang anak na babae; at pagkaraan ay nagluwal siya ng mga pantas na brāhmaṇa gaya ng mga Vālakhilya at iba pang katulad nila.”

Verse 21

अहिल्यां चकमे शक्रो गौतमस्य प्रियां सतीम् । मद्बाणैः पीडितोऽतीव स्वर्गादेत्य धरातलम्

Ninais ni Śakra (Indra) si Ahalyā, ang banal at minamahal na asawa ni Gautama. Labis na pinahirapan ng aking mga palaso, bumaba siya mula sa langit patungo sa lupa.

Verse 22

एवं देवा अपि क्षुण्णा मच्छरैर्ये महत्तराः । किं पुनर्मानवाः सुभ्रूः कृमिप्रायाः सुचंचलाः

Ganyan, maging ang mga dakilang diyos ay nadudurog sa aking mga palaso. Lalo na ang mga tao, O may magandang kilay—na tila uod at likás na pabagu-bago!

Verse 23

आकीटांतं जगत्सर्वमाब्रह्मांतं तथैव च । विडंबनां परां प्राप्तं मच्छरैश्चारुहासिनि

Ang buong daigdig—mula sa mga insekto hanggang kay Brahmā—ay nahulog din sa sukdulang pagkapahiya dahil sa aking mga palaso, O may marikit na ngiti.

Verse 24

अहं पुनस्त्वया भीरु नीतोऽवस्थामिमां शुभे

Ngunit ako naman, O mahiyain—O mapalad na ginang—ay dinala mo sa ganitong kalagayan.

Verse 25

तस्माद्देहि महाभागे ममाद्य रतदक्षिणाम् । यावन्न यांति संत्यज्य मम प्राणाः कलेवरात्

Kaya nga, O lubhang mapalad na ginang, ipagkaloob mo sa akin ngayon ang “dakṣiṇā” ng pagsasamang pag-ibig, bago lisanin ng aking hininga ang katawang ito.

Verse 26

सूत उवाच । सापि तद्वचनं श्रुत्वा पतिव्रतपरायणा । हन्यमाना विशेषेण तद्बाणैर्हृदये भृशम्

Wika ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, siya—na lubos na nakatuon sa panatang katapatan sa asawa—ay tinamaan nang matindi ng mga palasong iyon, lalo na sa kanyang puso.

Verse 27

अनभिज्ञा च सा साध्वी कामधर्मस्य केवलम् । तापसैः सह संवृद्धा नान्यं जानाति किंचन

At ang banal na babae ay lubos na walang alam sa mga gawi ng pagnanasa; pinalaki sa piling ng mga ascetic, wala siyang nalalaman na iba pa.

Verse 28

वक्तुं तद्विषये यच्च प्रोच्यते कामपीडितैः । अधोमुखाऽलिखद्भूमिमंगुष्ठेन स्थिता चिरम्

At anuman ang sinasabi tungkol doon ng mga pinahihirapan ng pagnanasa—siya’y nakayuko, nanatiling nakatayo nang matagal, at iginuguhit ang lupa gamit ang hinlalaki.

Verse 29

एतस्मिन्नन्तरे भानुः प्राप्तश्चास्तं गिरिं प्रति । विहारसमये प्राप्त आहिताग्निर्निवेशने

Samantala, narating ng araw ang bundok ng paglubog; at sa oras ng pamamahinga sa dapithapon, dumating sa kanyang tahanan ang Āhitāgni, ang tagapag-ingat ng mga banal na apoy.

Verse 30

हारीतोऽपि चिरं वीक्ष्य तन्मार्गं चाकृताशनः । ततः स चिंतयामास कस्मात्सा चात्र नागता

Si Hārīta man ay matagal ding tumingin sa landas na iyon nang hindi man lang kumakain; saka siya nag-isip: “Bakit hindi pa siya dumarating dito?”

Verse 31

स्नात्वा तीर्थवरे तस्मिन्दृष्ट्वा तां चन्द्रकूपिकाम् । कामेश्वरं च देवेशं कामदं सुखदं नृणाम्

Pagkaligo sa dakilang tirtha na yaon at pagkakita sa Candrakūpikā, nasilayan niya si Kāmeśvara, Panginoon ng mga deva—tagapagkaloob ng ninanais at tagapagbigay ng ligaya sa mga tao.

Verse 32

ततः शिष्यसमायुक्तो वीक्षमाण इतस्ततः । तं देशं समनुप्राप्तो यत्र तौ द्वावपि स्थितौ

Pagkaraan, kasama ang kaniyang mga alagad at tumitingin sa magkabila, narating niya ang pook na kinaroroonan ng dalawang iyon na magkasamang nakatayo.

Verse 33

आलपन्बहुधा कामो हन्यमानो निजैः शरैः । सापि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

Nagsalita si Kāma sa maraming paraan, kahit tinatamaan ng sarili niyang mga palaso; at siya man, lalo na dahil sa hiya at pagkamahinhin, ay nakatayo na nakayuko ang mukha.

Verse 34

स गुल्मांतरितः सर्वं तच्छ्रुत्वा कामजल्पितम् । तस्याश्च तद्गतं भावं ततः कोपादुवाच सः

Nakatago sa loob ng masukal na palumpong, narinig niya ang lahat ng sinabi ni Kāma; at nang mapansin niyang ang damdamin niya ay nakatuon doon, nagsalita siya sa galit.

Verse 35

यस्मात्पाप त्वया पत्नी ममैवं शरपीडिता । अनभिज्ञा तथा साध्वी पतिधर्मपरायणा । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्माद्विप्रियदर्शनः

“Dahil sa iyo, o makasalanan, ang aking asawa ay pinahirapan nang ganito ng iyong mga palaso—gayong siya’y walang malay, banal at tapat sa dharma ng asawa—kaya ikaw ay tatamaan ng ketong at magiging anyong kasuklam-suklam pagmasdan.”

Verse 36

त्वं भविष्यसि पापात्मन्मुक्तो दारैः स्वकैरपि । साऽपि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

“Ikaw, masamang-kalooban, ay mahihiwalay maging sa sarili mong mga asawa.” At siya man, lalo na sa tindi ng hiya, ay tumayong nakayuko ang mukha.

Verse 37

एषापि च शिलाप्राया भविष्यति विचेतना । त्वां दृष्ट्वा या सरागाऽभून्निजधर्मबहिष्कृता

“Siya man ay magiging halos gaya ng bato, walang malay”—sapagkat nang makita ka niya, siya’y nag-alab sa pagnanasa at nalihis sa sariling dharma.

Verse 38

ततः प्रसादयामास तं कामः प्रणिपत्य च । न ज्ञातेयं मया विप्र तव भार्येति सुन्दरी

Pagkaraan, si Kāma ay yumukod at nagmakaawa upang pagaanin ang loob niya, na nagsabi: “O brāhmaṇa, hindi ko nalaman na ang magandang babaeng ito ay iyong asawa.”

Verse 39

तेन प्रोक्ता विरुद्धानि वाक्यानि विविधानि च । एतस्या नास्ति दोषोऽत्र मद्बाणैः पीडिता भृशम्

“Ako ang nagsalita ng maraming salitang salungat at di-nararapat. Sa bagay na ito, wala siyang kasalanan—siya’y labis na pinahirapan ng aking mga palaso.”

Verse 40

सानुरागा परं जाता नोक्तं किंचिद्वचो मुने । तस्मान्नार्हसि शापं त्वं दातुमस्याः कथंचन

“Bagaman siya’y lubhang naakit, O muni, wala siyang sinabi ni isang salita. Kaya’t hindi mo nararapat na magbigay sa kanya ng anumang sumpa.”

Verse 41

ममास्त्येषो ऽपराधोऽत्र तस्मान्मे निग्रहं कुरु । भूयोऽपि ब्राह्मणश्रेष्ठ अस्याः शापसमुद्भवम्

Narito, akin ang pagkakasalang ito; kaya pigilan at parusahan mo ako. O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ipataw sa akin ang bunga ng sumpang iyon sa halip na sa kanya.

Verse 42

अपि रुद्रादयो देवा मद्बाणेभ्यो द्विजोत्तम । सोढुं शक्ता न ते यस्मात्तत्कथं स्यादियं शिला

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, kahit ang mga diyos na pinangungunahan ni Rudra ay hindi makatiis sa aking mga palaso; paano nga magiging isang karaniwang bato ang babaeng ito?

Verse 43

तथात्र त्रिविधं पापं प्रवदंति मनीषिणः । मानसं वाचिकं चैव कर्मजं च तृतीयकम् । तदस्माकं द्विधा जातमेकं चास्या मुनीश्वर

Bukod dito, sinasabi ng mga pantas na ang kasalanan ay tatlo: sa isip, sa salita, at ikatlo sa gawa ng katawan. Sa mga ito, dalawa ang sumibol sa akin, at isa lamang ang sumibol sa kanya, O dakilang muni.

Verse 44

भार्यायास्ते सुरूपायास्तस्मात्संपूर्णनिग्रहम् । करिष्यसि न ते भीतिः काचिदस्ति परत्रजा

Kaya tungkol sa iyong magandang asawa, lubos mong pipigilin ang lakas ng sumpa. Huwag kang matakot—walang kapahamakan na naghihintay sa iyo sa kabilang daigdig dahil dito.

Verse 45

मनस्तापाद्व्रजेत्पापं मानसं वाचिकं च यत् । तस्य प्रसादनेनैव यस्योपरि विजल्पितम्

Ang kasalanang nasa isip at salita ay lumilisan sa pagsisisi ng puso; at ito’y nawawala sa pamamagitan ng pagpapayapa sa taong ating nasaling sa di-wastong pananalita.

Verse 46

प्रायश्चित्तैर्यथोक्तैश्च कर्मजं पातकं व्रजेत् । धर्मशास्त्रैः परिप्रोक्तं यतः सर्वैर्महामुने

Ngunit ang kasalanang bunga ng gawa ay napapawi sa mga itinakdang pag-aaring-bayad at pagsisisi, gaya ng ganap na itinuro sa lahat ng Dharmaśāstra, O dakilang pantas.

Verse 47

हारीत उवाच । अन्यत्र विषये तस्याः पातकं कामदेवते । एतस्य तव धर्मस्य प्राधान्यं मनसः स्मृतम्

Sinabi ni Hārīta: “Sa ibang pagtingin, O Kāmadeva, may pagkukulang sa kanya; ngunit sa dharmang ito na iyong ipinahayag, ang pagiging pangunahin ng isip ang inaalala bilang pasya.”

Verse 48

तस्मादेवंविधा चेयं सदा स्थास्यति चाधम । किं पुनः कुरु यत्कृत्यं नाहं वक्ष्यामि किंचन

Kaya nga, O hamak na nilalang, mananatili siya magpakailanman sa gayong kalagayan. Ano pa ang dapat gawin? Gawin ang nararapat; wala na akong sasabihin pa.

Verse 49

प्रथमं मनसा सर्वं चिंत्यते तदनंतरम् । ततः प्रजल्पते वाचा क्रियते कर्मणा ततः

Una, ang lahat ay binubuo sa isip; pagkatapos ay binibigkas sa tinig; at saka isinasagawa sa gawa.

Verse 50

प्रमाणं हि मनस्तस्मात्सर्वकृत्येषु सर्वदा । एतस्मात्कारणात्पूर्णो मयाऽस्या निग्रहः कृतः

Kaya nga, ang isip ang laging sukatan at pasya sa bawat gawain. Dahil dito, ipinataw ko sa kanya ang ganap na pagpipigil.

Verse 51

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो हारीतः स्वाश्रमं ययौ । सापि पूर्णकला जाता शिलारूपा च तत्क्षणात्

Wika ni Sūta: “Pagkasabi nito, ang pinakadakilang muni na si Hārīta ay bumalik sa sarili niyang ashram. At siya rin, sa mismong sandaling iyon, ay naging ganap at nag-anyong bato.”

Verse 52

कामदेवोऽपि कुष्ठेन ग्रस्तो रौद्रेण च द्विजाः । शीर्णनासांघ्रिपाणिश्च नेत्राणामप्रियोऽभवत्

“Si Kāmadeva man din, O mga dwija, ay sinakmal ng nakapanghihilakbot na ketong; nabulok ang kanyang ilong, mga paa at mga kamay, at siya’y naging di-kaaya-ayang pagmasdan.”

Verse 53

अथ कामे निरुत्साहे संजाते द्विजसत्तमाः । व्याधिग्रस्ते जगत्यस्मिन्सृष्टिरोधो व्यजायत

“Pagkaraan, nang ang kāma (pagnanasa) ay mawalan ng sigla, O pinakadakilang mga dwija, at ang sanlibutan ay dapuan ng karamdaman, naganap ang paghinto ng paglikha.”

Verse 54

केवलं क्षीयते लोको नैव वृद्धिं प्रगच्छति । स्वेदजा येऽपि जीवाः स्युस्तेपि याताः परिक्षयम्

“Ang daigdig ay patuloy lamang na lumiit at hindi man lang lumago. Maging ang mga nilalang na isinilang mula sa pawis ay umabot din sa ganap na pagkalipol.”

Verse 55

एतस्मिन्नंतरे देवाः सर्वे चिंतासमाकुलाः । किमिदं क्षीयते लोको जलस्थैः स्थलजैः सह

“Samantala, ang lahat ng mga deva, nababalot ng pag-aalala (cintā), ay nagtanong: ‘Bakit humihina at nauubos nang ganito ang sanlibutan, kasama ang mga nilalang sa tubig at sa lupa?’”

Verse 56

न दृश्यते क्वचिद्बालः कोऽपि कश्चित्कथंचन । न च गर्भवती नारी कच्चित्क्षेमं स्मरस्य च

Walang batang nakikita saanman—wala ni isa, sa anumang paraan. Wala ring babaeng nagdadalang-tao. Lahat ba’y payapa kay Smara (Kāmadeva)?

Verse 57

ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं ज्ञात्वात्र क्षेत्रसंश्रयम् । आजग्मुस्त्वरिताः सर्वे व्याकुलेनांतरात्मना

Pagkaraan, nang malaman nilang siya’y sinakmal ng karamdaman at sumilong sa banal na kṣetra, silang lahat ay nagmadaling dumating, ang kalooban ay balisa at nababagabag.

Verse 58

कामेश्वरपुरस्थं च तं दृष्ट्वा कुसुमायुधम् । अत्यंतविकृताकारं चिंतयानं महेश्वरम्

Nang makita nila si Kusumāyudha (Kāma) na nasa Kāmeśvarapura, at mamalas si Maheśvara na lubhang nagbago ang anyo, nalulubog sa balisang pagninilay, sila’y napuno ng dalamhati at pagkamangha.

Verse 59

ततः प्रोचुः सुदुःखार्ताः किमिदं कुसुमायुध । निरुत्साहः समुत्पन्नः कुष्ठव्याधिसमाकुलः

Pagkaraan, sa matinding dalamhati, sinabi nila: “Ano ito, O Kusumāyudha? Nawala ang sigla, at ikaw ay pinahihirapan ng sakit na ketong (kuṣṭha).”

Verse 60

ततश्चाधोमुखो जातो लज्जया परया वृतः । प्रोवाच शापजं सर्वं हारीतस्य विचेष्टितम्

Pagkaraan, yumuko siya, nababalot ng matinding hiya, at inihayag na ang lahat ng ito’y bunga ng sumpa—dahil sa maling gawi na may kaugnayan kay Hārīta.

Verse 61

तत्तस्याराधनात्सर्वं संक्षयं यात्यसंशयम्

Sa pagsamba sa banal na anyong iyon, ang lahat ng ito ay mapapawi—walang alinlangan.

Verse 62

तस्मादेतां शिलारूपां त्वमाराधय चित्तज । येन कुष्ठः क्षयं याति ततस्तेजोऽभिवर्धते

Kaya nga, O Cittaja (Kāma), sambahin nang taimtim ang Kabanal-banalang ito na nag-anyong bato; sa gayon, mapupuksa ang ketong, at saka muling lalago ang iyong ningning.

Verse 63

जगति स्यान्महासृष्टिर्देवकृत्यं कृतं भवेत् । न तेऽस्ति कायजं पापं यतो मुक्त्वा प्रवाचिकम्

Kung magkagayon, magkakaroon ng dakilang paglikha sa daigdig at matutupad ang tungkulin ng mga deva. Sapagkat wala kang kasalanang mula sa katawan, yamang iniwan mo ang pagkukulang sa pananalita (at naipahayag ang pagsisisi).

Verse 64

अत्र कुण्डे त्वदीयेऽन्यो यः स्नात्वा श्रद्धयान्वितः । एनां पापविनिर्मुक्तां शिलां वै मानवः स्पृशेत्

Sa kuṇḍa na ito na sa iyo, sinumang iba na maliligo nang may pananampalataya at saka hihipo sa batong ito—na nalinis at pinalaya sa kasalanan—

Verse 65

कुष्ठव्याधिसमोपेतः कायोत्थेनापि कर्मणा । सोऽपि व्याधिविनिर्मुक्तो भविष्यति गतज्वरः

—kahit pa siya’y may ketong dahil sa karmang mula sa katawan, siya man ay mapapalaya sa karamdaman at mawawala ang lagnat.

Verse 66

एतत्सौभाग्यकूपं च लोके ख्यातं जलाशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वरोगक्षयावहम्

Ang imbakan ng tubig na ito ay sasikat sa daigdig bilang “Saubhāgya-kūpa”; walang alinlangan, tagapuksa ng lahat ng karamdaman.

Verse 67

दद्रूणि दुर्विभूतानि तथान्याश्च विचर्चिकाः । अत्र स्नातस्य यास्यंति दृष्ट्वैतां सद्य एव हि

Ang buni (ringworm), ang matitigas na pantal, at iba pang sakit sa balat ay lumalayas sa taong naliligo rito—tunay nga, pagmasdan pa lamang ang banal na tīrtha na ito, agad-agad.

Verse 68

एवमुक्त्वाथ ते देवाः प्रजग्मुस्त्रिदशालयम् । कामदेवोऽपि तत्रस्थस्तस्याः पूजामथ व्यधात्

Pagkasabi nito, ang mga diyos ay nagtungo sa tahanan ng Tatlumpu’t Tatlo. Si Kāmadeva man, na naroon, ay nagsagawa ng pagsamba sa kanya.

Verse 69

ततश्च समतिक्रांते मासमात्रे द्विजोत्तमाः । तादृग्रूपः स संजातो यादृगासीत्पुरा स्मरः

Pagkaraan, nang lumipas ang isang buwan lamang, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, nagkaroon siya ng anyong gaya ni Smara (Kāma) noong unang panahon.

Verse 70

ततश्चायतनं तस्याः कृत्वा श्रद्धासमन्वितः । जगाम वांछितं देशं सृष्ट्यर्थं यत्नमास्थितः

Pagkatapos, taglay ang pananampalataya, nagtindig siya ng dambana para sa kanya, at nagtungo sa ninanais na lupain, nagsikap para sa layunin ng paglikha.

Verse 71

सापि नम्रमुखी तादृक्तेन शप्ता तथैव च । संजाता खण्डकाकारा तेन खण्डशिला स्मृता

Siya man, na nakayuko ang mukha, ay isinumpa rin niya sa gayunding paraan; at naging anyong tila pira-piraso. Kaya siya’y inaalala bilang “Khaṇḍaśilā” (ang batong nabasag).

Verse 72

यस्तां पूजयते भक्त्या त्रयोदश्यां तथैव च । नापवादो भवेत्तस्य परदारसमुद्भवः

Sinumang sumamba sa kanya nang may debosyon, lalo na sa Trayodaśī (ika-13 araw ng buwan), ay hindi masasangkot sa paninirang-puri na nagmumula sa ugnay sa asawa ng iba.

Verse 73

कामिन्याश्च विशेषेण प्राहैतच्छंकरात्मजः । कार्तिकेयो द्विजश्रेष्ठाः सत्यमेतन्मयोदितम्

Ito, lalo na para sa mga babaeng may pagnanasa at pananabik, ay ipinahayag ni Kārttikeya, anak ni Śaṅkara. O pinakamainam sa mga dwija, tunay ang aking sinabi.

Verse 74

तथा कामेश्वरं देवं कामदेवप्रतिष्ठितम् । त्रयोदश्यां समाराध्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Gayundin, sa wastong pagsamba at pagluwalhati kay Panginoong Kāmeśvara—na itinatag ni Kāmadeva—sa Trayodaśī, matatamo ng tao ang lahat ng ninanais.

Verse 75

रतिप्रीतिसमायुक्तः स्थितस्तत्र स्मरस्तथा । मूर्तो ब्राह्मणशार्दूलाः श्रेष्ठं प्रासादमाश्रितः

Doon din nanatili si Smara, kaisa nina Rati at Prīti; at sa anyong nahayag, tumahan siya sa maringal na templong-palasyong yaon, O mga brāhmaṇa na tulad ng tigre.

Verse 76

विरूपो दुर्भगो यो वा त्रयोदश्यां समाहितः । यस्तं कुंकुमजैः पुष्पैः संपूजयति मानवः

Kahit ang tao ay may anyong di kanais-nais o kapus-palad—kung sa Trayodaśī siya’y nakapirmi ang loob, at may sumasambang ganap sa Kanya gamit ang mga bulaklak na pinabanguhan ng kuṅkuma,

Verse 77

स सौभाग्यसमायुक्तो रूपवांश्च प्रजायते । या नारी पतिना त्यक्ता सपत्नीजनसंवृता

siya’y isisilang na may mabuting kapalaran at kagandahan. At ang babaeng iniwan ng asawa, napaliligiran ng mga kabiyak na kapwa-asawa—

Verse 78

तं देवं सुकलत्राढ्यं तथैव परिपूजयेत् । त्रयोदश्यां द्विजश्रेष्ठाः केसरैः कुंकुमोद्भवैः

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, gayon din ay sambahin ang Diyos na yaon—na may mapalad na kabiyak—sa Trayodaśī, na may handog na kesar (safron) at mga mababangong pulbos na mula sa kuṅkuma.

Verse 79

सा सौभाग्यवती विप्रा जायते च प्रजावती । धनधान्यसमृद्धा च दुःखशोकविवर्जिता । दोषैः सर्वैर्विनिर्मुक्ता शंसिता धरणीतले

Ang babaeng brāhmaṇa na yaon ay magiging pinagpala sa kapalarang pangmag-asawa at magkakaroon din ng mga anak; sasagana sa yaman at ani, malaya sa dalamhati at pighati; makalalaya sa lahat ng kapintasan at pupurihin sa ibabaw ng daigdig.

Verse 134

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये खंडशिलासौभाग्यकूपिकोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na binubuo ng walumpu’t isang libong śloka—sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng sagradong pook na Śrīhāṭakeśvara, ang kabanatang pinamagatang “Ang mapagpuring salaysay ng pinagmulan ng Khaṇḍaśilā at ng Saubhāgya-kūpikā,” na siyang Kabanata 134.