Adhyaya 132
Ang kabanatang ito ay isang tanong-at-sagot na diskursong teolohikal sa pagitan ng mga ṛṣi at ni Sūta. Itinanong ng mga ṛṣi kung bakit hindi pa naipaliwanag noon ang isang tīrtha na kaugnay ni Kātyāyana, at hiniling ang salaysay tungkol sa anumang banal na saligan na nilikha ng dakilang banal na iyon. Ipinaliwanag ni Sūta na itinatag ni Kātyāyana ang tīrtha na tinatawag na Vāstupada, na sinasabing nagbibigay ng lahat ng minimithing layon, at may pagsamba sa isang maayos na hanay ng mga diyos (apatnapu’t tatlo at dagdag na lima). Isinasalaysay din ang pinagmulan: isang nakapanghihilakbot na nilalang ang lumitaw mula sa lupa at naging di-matitinag dahil sa kapangyarihan ng mga mantra ng mga daitya na kaugnay ng turo ni Śukra. Hindi ito masugpo ng mga deva at nalagay sila sa panganib, hanggang sa mamagitan si Viṣṇu sa pamamagitan ng isang panatang nagtatakda: saanman nakalagay ang isang diyos sa katawan ng nilalang, ang pagsamba roon ay magpapasiyahan dito; ngunit ang pagpapabaya sa pagsamba ay magbubukas ng kapahamakan sa mga tao. Nang mapayapa ang nilalang, pinangalanan ito ni Brahmā na “Vāstu,” at inatasan ni Viṣṇu si Viśvakarman na isaayos at itala ang mga pamamaraan ng pagsamba. Humiling ang anak ni Yājñavalkya kay Viśvakarman na magtatag ng pook-āśrama sa Hāṭakeśvara-kṣetra ayon sa tuntuning ito. Isinagawa ni Viśvakarman ang Vāstu-pūjā gaya ng itinuro, at pinalaganap ni Kātyāyana ang mga kaugnay na ritwal para sa kapakinabangan ng daigdig. Sa wakas, sinasabing ang pagdulog sa kṣetra ay nagpapalaya sa kasalanan at nagpapawi ng mga depekto sa tahanan at pagtatayo (gṛha-doṣa, śilpa-doṣa, ku-pada, ku-vāstu), lalo na sa Vaiśākha śukla tṛtīyā sa ilalim ng Rohiṇī, at ipinangakong kasaganaan at kapangyarihan sa tamang pagsamba.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते
Wika ng mga rishi: “O anak ni Sūta, inilarawan mo ang tīrtha ni Yājñavalkya na naroon; at nakikilala rin ang tīrtha ni Vararuci, kasama ang banal na Vaināyaka na kaugnay ni Gaṇapati.”
Verse 2
कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्
“O dakilang may isip, wala kang nabanggit doon tungkol kay Kātyāyana. Wala ba siyang ginawa roon, o nakalimutan mo lamang iyon?”
Verse 3
तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्
“Kaya nga, sabihin mo sa amin agad—kung may anumang tīrtha na itinindig ng dakilang kaluluwa sa banal na kṣetra na ito—isang tīrtha na nagbibigay ng lahat ng siddhi at ganap na tagumpay.”
Verse 4
सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्
Sinabi ni Sūta: “Sa pamamagitan niya, itinatag doon ang isang tīrtha na tinatawag na Vāstupada—na itinindig ng brāhmaṇa na si Kātyāyana—na nagkakaloob ng lahat ng ninanais ng mga tao.”
Verse 5
चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्
“Doon, apatnapu’t tatlong diyos—at lima pa—ang sinasamba; at kapag sila’y sinamba, agad nilang ipinagkakaloob ang tagumpay at siddhi.”
Verse 6
ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्
Wika ng mga rishi: “O Sūta, sa anong dahilan sinasamba ang mga diyos na nananahan doon? Ilarawan mo sila—ayon sa kanilang mga pangalan at pag-uuri—isa-isa.”
Verse 7
सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्
Sinabi ni Sūta: “Noong una, may isang napakalaking nilalang na lumitaw mula sa ibabaw ng lupa—di pa kailanman nakita, mabagsik at lubhang marahas, may maiitim na ngipin at nakapanghihilakbot.”
Verse 9
शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः
“May tainga itong tila tulis, payat ang mukha, at nakatindig ang buhok—nakapanghihilakbot—na iniluwal upang lipulin ang mga diyos, at lalo na ang mga tao. Tinawag ito ng isang panginoon ng mga Dānava sa pamamagitan ng mga mantra na itinuro ni Śukra, at hindi ito masusugatan ng alinmang sandata, lalo na ng mga banal na astra.”
Verse 10
अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः
“Pagkaraan, nang makita ng mga diyos ang nilalang na yaon—lubhang nakapanghihilakbot—sinugpo nila ito sa matinding poot, gamit ang matatalim at kahanga-hangang sandata.”
Verse 11
नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः
“Kahit nagsikap sila, hindi nila magawang tamaan man lamang ang mga bahagi ng katawan nito; sa halip, sila’y nilamon nito—daan-daan, at saka libu-libo.”
Verse 12
अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः
Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos, kasama si Indra, ay nag-alab ang pasiya; inilagay si Brahmā sa unahan, at sumugod sila laban sa nilalang na iyon.
Verse 13
ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले
Pagkatapos, sa matinding pagsisikap ay sinunggaban nila ito sa lahat ng panig at sa bawat bahagi ng katawan; ang mga diyos—limang ulit ang lakas—ay ibinagsak ang nilalang sa lupa.
Verse 14
उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते
Pagkaraan, umupo silang lahat sa paligid nito sa bawat panig at sunod-sunod na humampas; ngunit ang mga hampas na iyon ay hindi tumatalab dito.
Verse 15
आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्
Ang mabagsik na espiritung iyon, na isinilang mula sa himnong Atharvan at sa isang patak ng amṛta, ay ipinadala ng mga Daitya—sa pamamagitan ni Muṇḍa—sa mismong pook na iyon.
Verse 16
एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च
Kaya nito, nanatili iyon sa gayong kalagayan sa loob ng isang libong taon. Sa takot, hindi nila ito mapakawalan, ni hindi rin nila ito mapatay.
Verse 17
तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्
Sa loob ng kanyang tiyan naroon si Brahmā at ang mga imortal na diyos, mula kay Śakra. Nakatindig sa apat na panig, nagngangalit at naghahanda sa malaking pagsisikap, ang lahat ng Dānava ay nagpayuhan sa isa’t isa.
Verse 18
अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः
Para sa mabagsik na espiritung ito na nilikha ni Śukra sa isang kisapmata, iisa lamang ang itinakdang paraan dito—ang paraang magdudulot ng pagkalipol ng mga diyos.
Verse 19
ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः
Pagkaraan, ang makapangyarihang mga Dānava ay naghagis ng matatalim na sandata at nagpaalingawngaw ng sari-saring sigaw ng digmaan; nagtipon sila nang libu-libo.
Verse 20
एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव
Sa sandaling iyon, dumating si Viṣṇu roon sa isang iglap. Noon ay kinausap ni Viṣṇu ang espiritung iyon, na wari’y pinapawi ang init nito sa pamamagitan ng mga salita.
Verse 21
यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति
“Sinumang diyos ang nakatalaga sa alinmang bahagi ng iyong katawan, O nilalang na sumibol—doon siya tatanggap ng pagsamba, at sa pagsambang iyon ay iyong ikasisiya.”
Verse 22
नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता
Sa mundong ito, walang pagsambang itinatag para sa isang diyos na gaya nito—gaya ng ipinaliwanag ko sa iyo ngayon.
Verse 23
ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु
Pagkaraan, nang may di-nag-aalinlangang isip, siya’y nangako: “Gayon nga ang gagawin ko para sa iyo. Ngayon pakinggan mo ang aking susunod na salita.”
Verse 24
यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति
“Kung may sinumang tao na kailanman ay hindi magsasagawa ng pagsamba sa akin, kung paano man mangyari, ang taong iyon ay magiging pagkain ko.”
Verse 25
सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्
Sinabi ni Sūta: “Nang sumagot ang Panginoong may hawak ng cakra, ‘Mangyari nawa,’ ang nilalang na iyon ay naging di-kumikilos, puspos ng dakilang galak.”
Verse 26
ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्
Pagkatapos, tumindig ang mga diyos, tangan ang mga sandata; sa matatalim na armas ay kanilang pinuksa ang mga sabik tumakas—walang hiya, kupas na ang poot, at nagbubulalas ng mga kaawa-awang salita.
Verse 27
ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः
Pagkaraan nito, si Hari (Viṣṇu), na muling naging payapa matapos mapabagsak ang mga Daitya, ay nagsalita kay Padmaja (Brahmā): “O ginoo, ipagkaloob mo ang isang pangalan sa nilalang na ito.”
Verse 28
ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति
Wika ni Brahmā: “O Hari, sapagkat sa iyong pagbigkas ay naihayag ang pananalitang ‘Ito ang Vāstu,’ kaya tunay ngang tatawagin itong Vāstu.”
Verse 29
एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्
Pagkasabi nito, tinawag ni Hṛṣīkeśa (Hari) si Viśvakarman at ipinaliwanag nang ganap at masinsin ang pamamaraan na susundin para sa pagsamba.
Verse 30
एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः
Samantala, nagsalita ang marunong na anak ni Yājñavalkya; at ang pinakadakila sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’ ay unang nag-anyaya kay Viśvakarman.
Verse 31
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते
“Sa banal na lupain ng Hāṭakeśvara, itayo mo para sa akin ang isang tahanang āśrama—ayon sa mismong paraang itinakda na, O dakila ang pag-iisip.”
Verse 32
ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्
Pagkaraan, nang maunawaan ko ang lahat, aking palalaguin ito sa ibabaw ng daigdig; kaya’t pumarito ka agad, upang turuan at gisingin ang mga hindi pa nakaaalam.
Verse 33
ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः
Pagkatapos, si Brahmā man ay nagsugo sa kanya roon; at tinawag si Viśvakarman, kumilos siya na iniisip ang kapakanan ng sarili niyang anak.
Verse 34
विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः
Pagkatapos, dumating din si Viśvakarman sa pook na iyon at isinagawa ang pagsamba sa Vāstu ayon sa itinakda—ganap sa bawat detalye, gaya ng itinuro ni Brahmā.
Verse 35
कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्
Si Kātyāyana rin, nang makita ang buong ritwal na iyon, ay isinagawa ito nang libu-libong ulit para sa kapakanan ng sanlibutan, na nagsisimula sa mga paunang gawain gaya ng śālā-karman at iba pa.
Verse 36
एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा
Sa gayon, ang Vāstu-pada ay nalikha sa banal na kṣetra na iyon, O pinakamainam sa mga dwija. Sa kṣetra ring ito, ang tao—kahit nadungisan ng kasalanan—ay napapalaya sa pamamagitan ng itinakdang ritwal.
Verse 37
तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च
Gayundin, hindi magkakaroon ang tao ng anumang kapintasan na nagmumula sa tahanan—maging dahil sa maling pagkakayari, sa di-mapalad na ‘pada’ (ayus ng plano), o maging sa di-wastong vāstu mismo.
Verse 38
वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना
Sa ikatlong tithi ng maliwanag na kalahati ng Vaiśākha, nang manaig ang bituing Rohiṇī, itinindig doon ng dakilang-kalooban ang banal na ‘pada’ ng Vāstu.
Verse 39
तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्
At doon din, kung ang isang tao ay magsagawa ng pagsamba ayon sa gayon ding paraan, ang sinumang tumupad nito nang wasto ay magkakamit ng paghahari—magiging hari.
Verse 40
गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने
Kahit ang bahay na puno ng kapintasan at pinahihirapan ng mga pagkukulang sa pagtatayo at iba pa—sa pagdikit o paglapit nito sa (banal na Vāstu-pada/ritwal), nagkakamit ito ng kasaganaan sa araw ding iyon.
Verse 132
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-132 kabanata, na tinatawag na “Pagpupuri at Paglalarawan ng Kadakilaan ng Pinagmulan ng Vāstu-pada,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng Nāgara Khaṇḍa, sa loob ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.