Adhyaya 129
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 129

Adhyaya 129

Ipinakilala ni Sūta ang isang bantog na āśrama at tīrtha (banal na pook ng tubig) na kaugnay ni Yājñavalkya, na sinasabing nakapagbibigay ng pag-abot sa layuning espirituwal kahit sa hindi nakapag-aral ng Veda. Nagtanong ang mga ṛṣi tungkol sa naunang guru ni Yājñavalkya at kung paano nawala ang mga Veda at muling naibalik. Isinalaysay ni Sūta si Śākalya, isang marunong na Brāhmaṇa na guro at pari ng hari, at ang pangyayaring panghukuman kung saan ipinadala si Yājñavalkya upang magsagawa ng ritwal na pampayapa para sa hari. Nagkaroon ng tensiyong panlipunan at pang-ritwal: nakita ng hari si Yājñavalkya sa di-angkop na kalagayan kaya tumangging magpabiyaya, at iniutos na ibuhos ang banal na tubig sa isang haliging kahoy. Sa pagbigkas ni Yājñavalkya ng mantrang Veda, ang haligi ay agad na naglabas ng dahon, bulaklak, at bunga—patunay ng bisa ng mantra at paglalantad sa kakulangan ng hari sa wastong ritwal. Humingi ang hari ng abhiṣeka (banal na paghirang/pagpapahid), ngunit tumanggi si Yājñavalkya, sapagkat ang bisa ng mantra ay nakatali sa tamang homa at wastong pamamaraan. Nang igiit ni Śākalya na bumalik si Yājñavalkya sa hari, tumutol siya at binanggit ang prinsipyo ng dharma: maaaring talikuran ang gurong mapagmataas at nalilito sa tungkulin. Sa galit, ginamit ni Śākalya ang mga Atharvanic mantra at tubig upang pilitin ang isang sagisag na pagtalikod sa naipasa nang kaalaman; inilabas ni Yājñavalkya ang kanyang natutuhan at ipinahayag ang sariling kalayaan. Sa paghahanap ng mga siddhi-kṣetra, itinuro siya sa Hāṭakeśvara-kṣetra, kung saan ang bunga ay umaayon sa panloob na disposisyon. Doon siya nagsagawa ng mahigpit na tapas at pagsamba sa Araw. Nagkaloob si Bhāskara (ang Araw) ng mga biyaya: inilagak ang mga mantrang tulad ni Sarasvatī sa isang kuṇḍa; ang pagligo at pagbigkas ay nagpapadikit agad ng kaalamang Veda at nagpapalinaw ng tattvārtha sa pamamagitan ng biyaya. Hiniling ni Yājñavalkya ang paglaya mula sa karaniwang obligasyon sa gurong tao; ipinagkaloob ng Araw ang siddhi na laghimā at itinuro ang pagkatuto sa pamamagitan ng anyong kabayong banal (Vājikarṇa) upang tuwirang tanggapin ang Veda. Sa wakas, itinatakda ang phala: ang pagligo sa tīrtha, pagtanaw sa Araw, at pagbigkas ng pormulang “nādabindu” ay nagdadala ng pagtatamo na nakatuon sa mokṣa.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यसमुद्रवः । आश्रमो लोक विख्यातो मूर्खाणामपि सिद्धिदः

Wika ni Sūta: “Bukod pa riyan, naroon pa ang isa pang banal na pook—ang Yājñavalkya-samudrava—isang āśrama na tanyag sa daigdig, na nagkakaloob ng siddhi kahit sa mga mapurol ang isip.”

Verse 2

यत्र तप्त्वा तपस्तीव्रं याज्ञवल्क्येन धीमता । संप्राप्ता निखिला वेदा गुरुणाऽपहृताश्च ये

Sa banal na pook na iyon, ang marunong na si Yājñavalkya ay nagsagawa ng matinding tapas; at doon din niya muling natamo nang ganap ang lahat ng Veda na dati’y binawi ng kanyang guro.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कोऽसौ गुरुरभूत्तस्य याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । पाठयित्वा पुनर्येन हृता वेदा महात्मना

Nagsalita ang mga ṛṣi: “Sino ang gurong iyon ng marunong na si Yājñavalkya—ang dakilang kaluluwa—na matapos siyang turuan ay saka binawi ang mga Veda?”

Verse 4

किमर्थं च समाचक्ष्व सूतपुत्रात्र विस्तरात् । कौतुकं परमं जातं सर्वेषां नो द्विजन्मनाम्

At sa anong dahilan ito nangyari? Ipaliwanag mo rito nang masinsinan, O anak ni Sūta; sa aming lahat na dalawang-ulit-na-isinilang ay sumiklab ang dakilang pag-uusisa.

Verse 5

सूत उवाच । आसीद्ब्राह्मणशार्दूलः शाकल्य इति विश्रुतः । भार्गवान्वयसंभूतो वेद वेदांगपारगः

Wika ni Sūta: Noong unang panahon ay may isang dakilang brāhmaṇa, tila tigre sa hanay ng mga brāhmaṇa, na tanyag sa pangalang Śākalya—isinilang sa angkan ng Bhārgava—dalubhasa sa Veda at ganap sa mga Vedāṅga.

Verse 6

बृहत्कल्पे पुरा विप्रा वर्धमाने पुरोत्तमे । बहुशिष्यसमायुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

Noong sinaunang panahon, O mga brāhmaṇa, sa marangal na lungsod na tinatawag na Vardhamāna, namuhay siya na napaliligiran ng maraming alagad, masigasig sa pag-aaral at pagtuturo ng Veda.

Verse 7

स सदा प्रातरुत्थाय विद्यादानं प्रयच्छति । शिष्येभ्यश्चानुरूपेभ्यः प्रसादाद्विजसत्तमाः

Tuwing umaga siya’y bumabangon at laging nagkakaloob ng kaloob na kaalaman; O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, sa kanyang biyaya’y tinuturuan niya ang mga angkop na alagad ayon sa kanilang kakayahan.

Verse 8

चकार स तदा विप्राः पौरोहित्यं महीपतेः । सूर्यवंशप्रसूतस्य सुप्रियस्य महात्मनः

Noong panahong iyon, O mga brāhmaṇa, ginampanan niya ang tungkuling purohita, ang saserdoteng panghari ng hari—ang dakilang-loob na si Supriya, na isinilang sa Sūryavaṃśa, ang angkan ng Araw.

Verse 9

स तस्य धर्मकृत्यानि सर्वाण्येव दिनेदिने । कृत्वा स्वगृहमभ्येति पूजितस्तेन भूभुजा

Araw-araw, matapos gampanan ang lahat ng itinakdang tungkuling dharma ng hari, siya’y umuuwi sa sariling tahanan, pinararangalan at iginagalang ng nasabing pinuno.

Verse 10

एकं शिष्यं समारोप्य शांत्यर्थं तस्य भूपतेः । कथयित्वा प्रमाणं च विधानं होमसंभवम्

Itinalaga niya ang isang alagad para sa ritong śānti ng hari; at ipinaliwanag ang wastong sukat at ang tuntunin ng paghahandog sa apoy (homa) na nagdudulot ng kapayapaan at kagalingan.

Verse 11

शिष्योऽपि सकलं कृत्वा तत्कर्म सुसमाहितः । आशीर्वादं प्रदत्त्वा च भूपतेर्गृहमेति च

Ang alagad, na lubos na nakatuon, ay tinapos ang buong ritong iyon; at matapos magpala, siya’y nagtungo sa tahanan ng hari.

Verse 12

एवं प्रकुर्वतस्तस्य शाकल्यस्य महात्मनः । पौरोहित्यं गतः कालः कियन्मात्रो द्विजोत्तमाः

Habang ang dakilang-loob na si Śākalya ay patuloy na kumikilos nang ganito sa tungkulin bilang punong saserdote ng hari, gaano katagal ang lumipas para sa kanya, O pinakamainam sa mga dalawang-bes na isinilang?

Verse 13

तदा वैवाहिके काले शप्तो यः शंभुना स्वयम् । सुनिंद्यां विकृतिं दृष्ट्वा तस्य वेद्यां गतस्य च

Noon, sa panahon ng kasalan, siya—na isinumpa mismo ni Śambhu—nang makita ang isang lubhang kahiyahiyang kapansanan, at habang lumalapit sa dambana ng paghahandog…

Verse 14

अथ तं योजयामास शांत्यर्थं नृपमंदिरे । याज्ञवल्क्यं स शाकल्यः प्रतिपद्यागतं तदा

Pagkatapos, alang-alang sa śānti, inatasan ni Śākalya siya sa palasyo ng hari—si Yājñavalkya na dumating noon.

Verse 15

सोऽपि तारुण्यगर्वेण वेश्याकरजविक्षतः । सर्वांगेषु सुनिर्लज्जः प्रकटांगो जगाम वै

Siya man, dahil sa pagmamataas ng kabataan at sa mga gasgas ng kuko ng isang bayarang babae, ay naglibot nang walang hiya, lantad ang katawan at puno ng mga bakas sa buong laman.

Verse 16

ततश्च शांतिकं कृत्वा जपांते भूपतिं च तम् । शांतोदकप्रदानाय हस्यमानो जनैर्ययौ

Pagkaraan, matapos isagawa ang ritwal ng pagpapayapa at tapusin ang japa para sa haring iyon, siya’y nagpunta upang maghatid ng binasbasang “tubig ng kapayapaan”—ngunit pinagtatawanan siya ng mga tao.

Verse 17

पार्थिवोऽपि च तं दृष्ट्वा तादृग्रूपं विटं द्विजम् । नाशीर्जग्राह तेनोक्तां वाक्यमेतदुवाच ह

Ang hari rin, nang makita ang brahmanang iyon sa gayong kalagayan—tila isang magarbo ngunit laseng sa pita—ay hindi tinanggap ang basbas na kanyang sinabi, at nagsalita ng ganito.

Verse 18

उच्छिष्टोऽहं द्विजश्रेष्ठ शय्यारूढो व्यवस्थितः । अत्र शालोद्भवे स्तंभे तस्मादेतज्जलं क्षिप

“O pinakamainam sa mga brahmana, ako’y nasa kalagayang marumi at nakahimlay nang payapa sa aking higaan. Kaya ibuhos mo ang tubig na ito rito, sa haliging sumibol mula sa punong śāla.”

Verse 19

सोऽपि सावज्ञमाज्ञाय तं भूपं कुपिताननः । तं च स्तंभं समुद्दिश्य ध्यात्वा तद्ब्रह्म शाश्वतम्

Siya man, nang maunawaan ang paghamak ng hari, ay nagngitngit ang mukha; at itinuro ang diwa sa haliging iyon, saka nagmuni-muni sa walang hanggang Brahman.

Verse 20

द्यां त्वमालिख्य इत्येव प्रोक्त्वा मंत्रं च याजुषम् प्राक्षिपच्छांतिकं तोयं तस्य मूर्धनि सत्वरम्

Pagkasambit ng mantrang Yajurveda na nagsisimula sa, “Iguhit mo ang kalangitan…,” agad niyang ibinuhos ang tubig na pampayapa (śānti) sa kanyang ulo.

Verse 21

ततः स पतिते तोये स्तंभः पल्लवशोभितः । तत्क्षणादेव संजज्ञे फल पुष्पैर्विराजितः

Nang bumagsak ang tubig, ang haligi ay napalamutian ng sariwang usbong; sa mismong sandaling iyon, ito’y nagningning sa mga bunga at bulaklak.

Verse 22

तं दृष्ट्वा पार्थिवः सोऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पश्चात्तापं विधायाथ वाक्यमेतदुवाच ह

Nang makita iyon, ang hari—nakadilat ang mga mata sa pagkamangha—ay sinaklot ng pagsisisi; at saka niya sinabi ang mga salitang ito.

Verse 23

अभिषेकं द्विजश्रेष्ठ ममापि त्वं प्रयच्छ भोः । अनेनैव तु मन्त्रेण शुचित्वं मे व्यवस्थितम्

O pinakadakila sa mga dvija, ipagkaloob mo rin sa akin ang abhiṣeka. Sa mismong mantrang ito, ang aking kadalisayan ay matatatag nang wasto.

Verse 24

याज्ञवल्क्य उवाच । ममाभिषेकदानस्य त्वमनर्होऽसि पार्थिव । तस्माद्यास्याम्यहं सद्यो यत्रस्थः स गुरुर्मम

Sinabi ni Yājñavalkya: O hari, hindi ka karapat-dapat tumanggap ng abhiṣeka na ibinibigay ko. Kaya ako’y aalis agad patungo sa kinaroroonan ng aking guru.

Verse 25

राजोवाच । तव दास्यामि वस्त्राणि वाहनानि वसूनि च । तस्माद्यच्छाभिषेकं मे मन्त्रेणाऽनेन सांप्रतम्

Wika ng hari: Ibibigay ko sa iyo ang mga kasuotan, mga sasakyan, at kayamanan din. Kaya ipagkaloob mo sa akin ngayon ang abhiṣeka sa pamamagitan ng mantrang ito.

Verse 26

याज्ञवल्क्य उवाच । न होमांतं विना मन्त्रः स्फुरते पार्थिवोत्तम । अभिषेकविधौ प्रोक्तो यः पूर्वं पद्मयोनिना । तस्मान्नाहं करिष्यामि तव यद्वै हृदि स्थितम्

Sinabi ni Yājñavalkya: O pinakadakila sa mga hari, kung walang pagwawakas ng ritwal sa pamamagitan ng homa, hindi tunay na sumisiklab ang bisa ng mantra. Ang mantrang para sa paraan ng abhiṣeka ay itinuro noon ng Ipinanganak sa Loto (Brahmā). Kaya hindi ko gagawin ang bagay na nakapirmi lamang sa iyong puso bilang pag-uutos.

Verse 27

इत्युक्त्वा वचनं भूपं याज्ञवल्क्यः स वै द्विजः । जगाम स्वगृहं तूर्णं निस्पृहत्वं समाश्रितः

Pagkasabi nito sa hari, ang Brahmanang si Yājñavalkya ay dagling nagtungo sa sariling tahanan, nananatiling malaya sa pagnanasa.

Verse 28

अपरेऽह्नि समायातं शाकल्यमथ भूपतिः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Kinabukasan, nang dumating si Śākalya, ang hari ay tumindig na magkadikit ang mga palad, nakayuko sa pagpapakumbaba, at nagsalita sa kanya.

Verse 29

यस्त्वया प्रेषितः कल्य शिष्यो ब्राह्मणसत्तमः । शांत्यर्थं प्रेषणीयश्च भूयोऽप्येवं गृहे मम

O mapalad na ginoo, ang dakilang alagad na Brahmana na iyong ipinadala ay muli sanang ipadala sa aking bahay alang-alang sa śānti, ang kapayapaang banal.

Verse 30

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा ततो गत्वा निजालयम् । याज्ञवल्क्यं समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” siya’y nagtungo sa sariling tahanan; saka ipinatawag si Yājñavalkya at nagsalita sa kanya nang may paggalang.

Verse 31

अद्यापि त्वं नरेंद्रस्य शांत्यर्थं भवने व्रज । विशेषात्पार्थिवेंद्रेण समाहूतोऽसि पुत्रक

Ngayong araw din, magtungo ka sa palasyo ng hari alang-alang sa śānti, ang kapayapaan. Lalo’t higit, ikaw ay ipinatawag ng panginoon ng mga hari—anak ko.

Verse 32

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तात गमिष्यामि शांत्यर्थं तस्य मंदिरे । अवलेपेन युक्तस्य शुद्ध्या विरहितस्य च

Wika ni Yājñavalkya: “Ama, hindi ako tutungo sa kanyang bahay na parang templo para sa śānti; sapagkat siya’y nababalot ng kapalaluan at salat sa kadalisayan.”

Verse 33

मया तस्याभिषेकार्थं सलिलं चोद्यतं च यत् । सलिलं तेन तत्काष्ठे समादिष्टं कुबुद्धिना

“At ang tubig na inihanda ko para sa abhiṣeka, ang paliligo ng pagtatalaga niya—ang tubig ding iyon ay iniutos ng masamang-isip na tao na ibuhos sa isang piraso ng kahoy.”

Verse 34

ततो मयापि तत्रैव तत्क्षणात्सलिलं च यत् । तस्मिन्काष्ठे परिक्षिप्तं नीतं वृद्धिं च तत्क्षणात्

“Pagkaraan, doon din mismo at sa sandaling iyon, ibinuhos ko rin ang tubig na iyon sa kahoy—at pagdaka’y lumaki at sumagana ito kaagad.”

Verse 35

शाकल्य उवाच । अत एव विशेषेण समाहूतोऽसि पुत्रक । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ नावज्ञेया महीभुजः

Wika ni Śākalya: “Dahil dito, mahal kong anak, ikaw ay tinawag nang may natatanging pagmamadali. Kaya pumaroon ka agad; ang hari ay hindi dapat hamakin.”

Verse 36

अपमानाद्भवेन्मानं पार्थिवानामसंशयम् । यः करोति पुनस्तत्र मानं न स भवेत्प्रियः

“Mula sa pag-insulto, tiyak na bumabangon ang dangal ng mga hari. At sinumang, kahit noon pa man, patuloy na nagpapakita ng paggalang doon—hindi siya nagiging mahal sa hari.”

Verse 37

कोपप्रसाद वस्तूनि विचिन्वंतीह ये सदा । आरोहंति शनैर्भृत्या धुन्वंतमपि पार्थिवम्

“Ang mga lingkod dito na laging tumitimbang sa galit at pabor ng hari, unti-unting umaangat sa katungkulan—kahit nanginginig sa pagkabalisa ang pinuno.”

Verse 38

समौ मानापमानौ च चित्तज्ञः कालवित्तथा । सर्वंसहः क्षमी विज्ञः स भवेद्राजवल्लभः

“Yaong para sa kanya ay magkapantay ang parangal at paghamak; nakauunawa ng puso at nakaaalam ng tamang panahon; matiisin sa lahat, mapagpatawad at marunong—siya ang nagiging mahal sa hari.”

Verse 39

अपमानमनादृत्य तस्माद्गच्छ नृपालयम् । ममाज्ञापि न लंघ्या त एष धर्मः सनातनः

“Kaya, huwag pansinin ang paghamak at magtungo sa tahanan ng hari. Ang aking utos man ay hindi dapat suwayin—ito ang walang hanggang dharma.”

Verse 40

याज्ञवल्क्य उवाच । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी परिपाटीव्यतिक्रमात् । करोषि यदि शिष्याणां ये त्वया तत्र योजिताः

Wika ni Yājñavalkya: “Tiyak na magkakaroon ng paglabag sa utos dahil sa pagsuway sa wastong kaugalian—kung gagamitin mo ang mga alagad na inilagay mo roon.”

Verse 41

तस्माद्यदि बलान्मां त्वं योजयिष्यसि तं प्रति । त्वां त्यक्त्वाऽन्यत्र यास्यामि यतः प्रोक्तं महर्षिभिः

“Kaya nga, kung pipilitin mo akong maglingkod sa kanya, iiwan kita at tutungo sa ibang dako—sapagkat gayon ang ipinahayag ng mga dakilang rishi.”

Verse 42

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथे वर्तमानस्य परित्यागो विधीयते

Kahit ang isang guro—kung mapagmataas, di marunong kumilala sa dapat at di dapat gawin, at lumalakad sa maling landas—maaari siyang talikdan nang ayon sa dharma; sapagkat ang gayong pagtalikod ay itinakda.

Verse 43

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शाकल्यः क्रोधमूर्छितः । ततः प्रोवाच तं भूयो भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

Sabi ni Sūta: “Nang marinig ang mga salitang iyon, si Śākalya ay nalugmok sa galit; saka niya muling kinausap siya nang paulit-ulit, na laging nanunumbat.”

Verse 44

एकमप्यक्षरं यत्र गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

Kahit isang pantig lamang ang ituro ng guru sa alagad, walang kayamanan sa lupa na maibibigay upang tunay na mapawi ang utang na iyon.

Verse 45

तस्माद्गच्छ द्रुतं दत्त्वा मदध्ययनमालयम् । त्यक्त्वा विद्यां मया दत्तां नो चेच्छप्स्याम्यहं तव

Kaya humayo ka agad, matapos mong isauli ang buong aral na itinuro ko. Talikdan mo ang kaalamang ibinigay ko; kung hindi, isusumpa kita.

Verse 46

एवमुक्त्वाभिमंत्र्याथ नादबिंदुसमुद्भवैः । मंत्रैराथर्वणैस्तोयं पानार्थं चार्पयत्ततः

Pagkasabi nito, binasbasan niya ang tubig sa pamamagitan ng mga mantrang Atharvan na isinilang mula sa nāda at bindu (tunog at binhi), at saka inialay ang tubig na iyon upang inumin.

Verse 47

सोऽपिबत्तत्क्षणात्तोयं तत्पीत्वा व्याकुलेंद्रियः । उद्गिरद्वांतिधर्मेण तत्त्वविद्याविमिश्रितम्

Ininom niya agad ang tubig na iyon; matapos inumin, naguluhan ang kanyang mga pandama, at nagsimula siyang magsuka ayon sa likas na pagduduwal—kasabay nito, lumabas ang tattva-vidyā, ang kaalaman sa tunay na mga prinsipyo.

Verse 48

ततः प्रोवाच तं भूयः शाकल्यं कुपिताननः । एकमप्यक्षरं नास्ति तावकीयं ममोदरे

Pagkaraan, na may mukhang nagngangalit, muli niyang sinabi kay Śākalya: “Wala ni isang pantig mo ang natitira sa loob ko.”

Verse 49

तस्माच्छिष्योऽस्मि ते नाहं न च मे त्वं गुरुः स्थितः । सांप्रतं स्वेच्छयाऽन्यत्र प्रयास्यामि करोषि किम्

“Kaya hindi na ako ang iyong alagad, at hindi ka na rin nakatayo sa akin bilang isang guru. Ngayon, ayon sa sarili kong kalooban, aalis ako sa ibang dako—ano ang magagawa mo?”

Verse 50

एवमुक्त्वाऽथ निर्गत्य तस्मात्स्थानाच्चिरंतनात् । पप्रच्छ मानवान्भूयः सिद्धिक्षेत्राणि चासकृत्

Pagkasabi nito, umalis siya mula sa sinaunang pook na iyon, at paulit-ulit na nagtanong sa mga tao tungkol sa mga banal na kṣetra na nagkakaloob ng siddhi (kaganapang espirituwal).

Verse 51

ततस्तस्य समादिष्टं क्षेत्रमेतन्मनीषिभिः । सिद्धिदं सर्वजंतूनां न वृथा स्यात्कथंचन

Pagkaraan, itinuro ng mga pantas sa kanya ang banal na kṣetra na ito mismo—tagapagkaloob ng siddhi sa lahat ng nilalang; kailanman ay hindi ito magiging walang bunga sa anumang paraan.

Verse 52

आस्तां तावत्तपस्तप्त्वा व्रतं नियममेव वा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सिद्धिः संवसतोऽपि च

Kahit hindi magsagawa ng tapas (pagpapakasakit), hindi manumpa ng vrata o sumunod sa mahigpit na niyama—sa pagpaninirahan lamang sa banal na kṣetra ni Hāṭakeśvara ay nakakamtan ang siddhi.

Verse 53

येनयेन च भावेन तत्र क्षेत्रे वसेज्जनः । तस्यानुरूपिणी सिद्धिः शुभा स्याद्यदि वाऽशुभा

Anumang saloobin ng loob ang taglay ng tao habang naninirahan sa kṣetra roon, ang siddhi na kaayon nito ang lilitaw—mapalad man o di-mapalad.

Verse 54

तच्छ्रुत्वा च द्रुतं प्राप्य क्षेत्रमेतद्द्विजोत्तमाः । भानुमाराधयामास स्थापयित्वा ततः परम्

Nang marinig ito, ang pinakadakila sa mga dvi-ja ay mabilis na dumating sa banal na lupain; at pagkaraan, matapos itatag ang luklukan/ritwal, sinamba niya si Bhānu (ang Araw).

Verse 55

नियतो नियताहारो ब्रह्मचर्यपरायणः । गायत्रं न्यासमासाद्य निर्विकल्पेन चेतसा

May disiplina at takdang pagkain, deboto sa brahmacarya, isinagawa niya ang Gāyatrī-nyāsa at nanatiling may isip na payapa, walang pag-aalinlangan.

Verse 56

ततश्च भगवांस्तुष्टो वर्षांते तमुवाच सः । दर्शने तस्य संस्थित्वा तेजः संयम्य दारुणम्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon, nalugod, ay nagsalita sa kanya sa dulo ng isang taon; nagpakita sa harap niya at pinigil ang mabagsik na ningning.

Verse 57

याज्ञवल्क्य वरं ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते । सर्वमेव प्रदास्यामि नादेयं विद्यते त्वयि

“Yājñavalkya, sabihin mo ang biyayang nais ng puso mo. Ipagkakaloob ko ang lahat—walang dapat ipagkait sa iyo.”

Verse 58

याज्ञवल्क्य उवाच । यदि तुष्टः सुरश्रेष्ठ वेदाध्ययनसंभवे । गुरुर्भव ममाद्यैव ममैतद्वांछितं हृदि

Sinabi ni Yājñavalkya: “Kung ikaw ay nalulugod, O pinakadakila sa mga deva, para sa pagsilang ng pag-aaral ng Veda—maging guro ko ngayong araw din. Ito ang minimithi ng puso ko.”

Verse 59

भास्कर उवाच । अहं तव कृपाविष्टस्तेजः संहृत्य तत्परम् । ततश्चात्र समायातस्तेन नो दह्यसे द्विज

Sinabi ni Bhāskara: “Dahil sa habag sa iyo, inurong ko at pinigil ang aking ningning. Kaya ako naparito nang ganito, O dalawang-ulit na isinilang, upang hindi ka masunog nito.”

Verse 60

तस्मादत्रैव कुंडे च मंत्रान्सारस्वताञ्छुभान् । वेदोक्तान्क्षेपयिष्यामि स्वयमेव द्विजोत्तम

Kaya nga, dito mismo sa sagradong lawa (kuṇḍa), ako mismo ang maglalagak sa iyo ng mga mapalad na mantrang isinilang kay Sarasvatī—yaong ipinahayag sa Veda, O pinakadakila sa mga dwija.

Verse 61

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यत्किंचिद्वेदसंभवम् । पठिष्यसि सकृत्तत्ते कंठस्थं संभविष्यति

Pagkaligo roon at maging dalisay, anumang bahagi ng kaalamang Veda na iyong bigkasin kahit minsan lamang ay mananatili sa iyong lalamunan—nakaukit sa alaala.

Verse 62

तत्त्वार्थं प्रकटं कृत्स्नं विदितं ते भविष्यति । मत्प्रसादान्न संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

Sa aking biyaya, ang buong katotohanan—na ginawang malinaw at hayag—ay tunay na mahahayag sa iyong pagkaunawa. Huwag mag-alinlangan; totoo ang aking sinabi.

Verse 63

अद्यादि मानवः प्रातः स्नात्वा त्वत्र ह्रदे च यः । सावित्रेण च सूक्तेन मां दृष्ट्वा प्रपठिष्यति । तस्मै तत्स्यादसंदिग्धं यत्तवोक्तं मया द्विज

Mula sa araw na ito, sinumang tao na sa bukang-liwayway ay maligo sa lawang ito at pagkatapos, sa pagtanaw sa akin, ay bigkasin ang himnong Sāvitrī—sa kanya, O dwija, ang sinabi ko sa iyo ay magaganap nang walang pag-aalinlangan.

Verse 64

याज्ञवल्क्य उवाच । एवं भवतु देवेश यत्त्वयोक्तं वचोऽखिलम् । परं मम वचोऽन्यच्च तच्छृणुष्व ब्रवीमि ते

Sinabi ni Yājñavalkya: “Mangyari nawa, O Panginoon ng mga deva, ang lahat ng iyong winika. Ngunit ngayon, dinggin mo pa ang isa pang pahayag ko; sasabihin ko ito sa iyo.”

Verse 65

नाहं मनुष्यधर्माणमुपाध्यायं कथंचन । करिष्यामि जगन्नाथ कृपां कुरु ममोपरि

Hindi ko kailanman tatanggapin ang gurong nakagapos lamang sa mga kaugaliang pantao. O Jagannātha, Panginoon ng sanlibutan, ipamalas Mo ang habag sa akin.

Verse 66

ततस्तस्या ददौ सूर्यो लघिमा नाम शोभनाम् । विद्यां हि तत्प्रभावाय सुतुष्टेनांतरात्मना

Pagkaraan, si Sūrya, na lubos na nalugod sa kalooban, ay nagkaloob sa kanya ng marilag na vidyā na tinatawag na Laghimā, upang mahayag ang kapangyarihang iyon.

Verse 67

ततस्तं प्राह कर्णांते ममाश्वानां प्रविश्य वै । अभ्यासं कुरु विद्यानां वेदाध्ययनमाचर

Pagkatapos ay palihim siyang kinausap: “Pumasok ka nga sa tainga ng aking mga kabayo. Sanayin mo ang mga disiplina ng kaalaman, at isagawa mo ang pag-aaral ng mga Veda.”

Verse 68

मन्मुखाद्ब्राह्मणश्रेष्ठ यद्येतत्तव वांछितम् । न ते स्याद्येन दोषोऽयं मम रश्मिसमुद्भवः

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, kung ito ang ninanais mo—mula sa aking sariling bibig—hindi ka magkakamit ng anumang sala; ang kapangyarihang ito’y nagmumula sa aking mga sinag.

Verse 69

एवमुक्तः स तेनाथ वाजिकर्णं समाश्रितः । लघुर्भूत्वाऽपठद्वेदान्भास्करस्य मुखात्ततः

Sa gayong tagubilin, siya’y lumapit kay Vājikarṇa; at nang maging magaan, pinag-aralan niya ang mga Veda mula sa sariling bibig ni Bhāskara.

Verse 70

एवं सिद्धिं समापन्नो याज्ञवल्क्यो द्विजोत्तमाः । कृत्वोपनिषदं चारु वेदार्थैः सकलैर्युतम्

Sa gayon, nang makamtan ang ganap na tagumpay, si Yājñavalkya—pinakamataas sa mga dwija—ay lumikha ng isang marikit na Upaniṣad na taglay ang lahat ng kahulugan ng mga Veda.

Verse 71

जनकाय नरेंद्राय व्याख्याय च ततः परम् । कात्यायनं सुतं प्राप्य वेदसूत्रस्य कारकम्

Pagkaraan, ipinaliwanag niya ito kay Haring Janaka, ang panginoon sa mga tao; at saka niya nakatagpo si Kātyāyana, ang kanyang anak—ang may-akda ng mga Veda-sūtra.

Verse 72

त्यक्त्वा कलेवरं तत्र ब्रह्मद्वारि विनिर्मिते । तत्तेजो ब्रह्मणो गात्रे योजयामास शक्तितः

Doón, sa banal na “Pintuan ni Brahman” na itinindig, iniwan niya ang katawan; at sa lakas ng kanyang espirituwal na kakayahan, ipinag-isa niya ang liwanag na iyon sa mismong katawan ni Brahman.

Verse 73

तस्य तीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं च दिवाकरम् । नादबिंदुं पठित्वा च तदग्रे मुक्तिमाप्नुयात्

Ang sinumang maligo sa banal na tawiran na iyon, masdan ang Araw na iyon, at bigkasin ang Nādabindu sa harap niya—ay makakamtan ang moksha, ang paglaya.