Adhyaya 126
Isinalaysay ni Sūta ang pagdating ng mga Brahmin na kaugnay ng Chamatkārapura sa isang haring tumalikod na sa lakas-militar at nahaharap sa pagkatalo dahil sa mga pag-aalinlangan at alitan. Ipinaliwanag ng mga Brahmin na gumuho ang kaayusang panlipunan dahil sa pagmamataas at maling pag-angkin ng katayuan; kaya hiniling nila ang pagprotekta sa kanilang nakaugaliang kabuhayang kaloob (vṛtti) at ang pagpapanumbalik ng matatag na pamantayan. Pagkaraan ng pagninilay, itinalaga ng hari ang mga Brahmin mula sa Gartātīrtha—inilarawang marunong at may ugnay sa angkan—bilang mga disiplinadong tagapangasiwa at tagahatol. Tungkulin nilang pangalagaan ang maryādā, lutasin ang mga pagdududa at pagtatalo, at maglabas ng pasya sa mga usaping panghari, habang sinusuportahan nang walang inggit para sa paglago ng pamayanan. Dahil dito, naitatag sa lungsod ang mga hanggahang nagpapalakas sa dharma at dumami ang kasaganaan. Kalaunan, ipinahayag ng hari ang nalalapit niyang pag-akyat sa langit sa pamamagitan ng tapas, at inihayag ang isang liṅga na kaugnay ng kanyang lahi, na hinihiling na sambahin at lalo na isagawa ang ratha-yātrā. Pumayag ang mga Brahmin, kinilalang ito ang ika-28 liṅga matapos ang 27 na nauna nang sinamba, at itinakda ang taunang pagtalima sa Kārttika na may mga handog, bali, musika, at mga kagamitang ritwal. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang sinumang may pananampalatayang maligo/maglinis at sumamba sa buong Kārttika—o sumamba nang wasto sa araw ni Soma sa loob ng isang taon—ay makakamit ang mokṣa, ang paglaya.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं तस्य तपस्थस्य पुत्र्या सह द्विजोत्तमाः । आजग्मुर्ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः
Sinabi ni Sūta: “Sa gayong paraan, habang siya’y nakalubog sa tapas, ang lahat ng brāhmaṇa—pinakamahuhusay sa mga dwija—ay dumating sa kanya kasama ang kanyang anak na babae, mula sa lungsod na tinatawag na Camatkāra.”
Verse 2
ब्राह्मणा ऊचुः । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः । अभावात्पार्थिवेन्द्रस्य संजातश्च पराभवः
Sinabi ng mga brāhmaṇa: “Sa lahat ng bagay na may pag-aalinlangan—lalo na sa mga pagtatalo—dahil sa pagkawala ng marangal na hari, sumibol ang pagkatalo at kaguluhan.”
Verse 3
ततश्च द्विजवर्यैः स संन्यस्तः पृथिवीपतिः । पृष्टश्च प्रार्थितश्चैव निजराज्यस्य रक्षणे । अन्यस्मिन्दिवसे प्राह कृतांजलिपुटः स्थितः
Pagkaraan, ang haring tumalikod na sa daigdig—ang panginoon ng lupa—ay tinanong at taimtim na pinakiusapan ng pinakamahuhusay na brāhmaṇa na pangalagaan ang sarili niyang kaharian. Sa ibang araw, nakatayo siyang magkapatong ang mga palad sa paggalang, at nagsalita.
Verse 4
राजोवाच । अनर्होऽहं द्विजश्रेष्ठाः संदेहं हर्तुमेव वः । रक्षां कर्तुं विशेषेण त्यक्तशस्त्रोऽस्मि चाधुना
Wika ng hari: “O pinakamainam na mga brāhmaṇa, hindi ako karapat-dapat na mag-alis ng inyong pag-aalinlangan, at lalo nang hindi karapat-dapat na magbigay ng pag-iingat—sapagkat ngayo’y isinantabi ko na ang aking mga sandata.”
Verse 5
ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वे वयं महाराज भूपस्याप्यधिका यतः । अहंकारेण दर्पेण निजं स्थानं समाश्रिताः
Sumagot ang mga brāhmaṇa: “O dakilang hari, kaming lahat ay inakala ang aming sarili na higit pa kahit sa namumuno; dahil sa pagkamakasarili at kapalaluan, kumapit kami sa sarili naming katayuan.”
Verse 6
न कस्यचिन्महाराज कदापि च कथंचन । वर्तनायाश्च सन्देहः स्थानकृत्येऽपि संस्थितः
“O dakilang hari, para kanino man—anumang oras at anumang paraan—hindi dapat manatili ang pag-aalinlangan tungkol sa ikabubuhay at pagtustos, kahit nananatili sa mga tungkulin ng itinakdang kalagayan.”
Verse 7
असंख्याता कृता वृत्तिः पुराऽस्माकं महात्मना । ततः सा वृद्धिमानीता तत्परैः पार्थिवोत्तमैः
“Noon, isang di-mabilang na pagkakaloob para sa aming ikabubuhay ang itinatag ng isang dakilang-loob na tagapagtaguyod; pagkaraan, ito’y pinalago pa ng mga mararangal na hari na tapat sa layuning iyon.”
Verse 8
त्वया चैव विशेषेण यावद्राजा बृहद्बलः । आनर्तविषये राजा यो यः स्यात्स प्रयच्छति
“At lalo na dahil sa iyo—habang ikaw, ang makapangyarihang hari, ay naghahari—sa lupain ng Ānarta, sinumang namumunong hari roon, bawat isa’y nag-aambag at nagkakaloob ng suporta.”
Verse 9
सर्वां वृत्तिं गृहस्थानां यथायोग्यं प्रयत्नतः । तवाग्रे किं वयं ब्रूमस्त्वं वेत्सि सकलं यतः
Sa nararapat na pagsisikap, ibinibigay mo ang lahat ng wastong ikabubuhay sa mga maybahay ayon sa kanilang pangangailangan at karapat-dapat. Ano pa ang masasabi namin sa harap mo? Sapagkat nalalaman mo na ang lahat.
Verse 10
यथा वृत्तिः पुरा दत्ता यथा संरक्षिता त्वया । तस्माच्चिन्तय राजेन्द्र स्थानं वर्तनसंभवम् । उपायं येन मर्यादा वृत्तिस्तस्मात्सुखेन तु
Gaya ng pagkakaloob noon ng ikabubuhay, at gaya ng pag-iingat mo rito—kaya, O panginoon ng mga hari, pag-isipan ang nararapat na lugar at kaayusan upang magpatuloy ang kabuhayan. Magtakda ng paraan upang ang batas ng hangganan at ang kaloob na iyon ay manatili mula sa pinagmumulan, nang payapa at walang pagkaputol.
Verse 11
ततः स सुचिरं ध्यात्वा गर्तातीर्थसमुद्भवान् । आकार्योपमन्युवंशस्य संभवान्वेदपारगान्
Pagkaraan, siya’y nagmuni-muni nang matagal, at ipinatawag ang mga dakilang tao—mga dalubhasa sa Veda—na nagmula sa Gartā-tīrtha at kabilang sa angkan ni Upamanyu.
Verse 12
प्रणिपातं प्रकृत्वाथ ततः प्रोवाच सादरम् । मदीयस्थान संस्थानां ब्राह्मणानां विशेषतः
Matapos magbigay-galang na pagpapatirapa, saka siya nagsalita nang may paggalang—lalo na sa mga brāhmaṇa na naninirahan sa kanyang nasasakupan at itinalaga sa mga luklukan ng paglilingkod.
Verse 13
सर्वकृत्यानि कार्याणि भृत्यवद्विनयान्वितैः । नित्यं रक्षा विधातव्या युष्मदीयं वचोखिलम्
Ang lahat ng kailangang gawain ay dapat isagawa nang may kababaang-loob, gaya ng tapat na lingkod. At ang buong salita at tagubilin ninyo ay dapat laging ingatan at panatilihing sinusunod.
Verse 14
एते संपालयिष्यन्ति मर्यादाकारमुत्तमम् । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः
Ang mga taong ito ang magtataguyod ng pinakadakilang maryādā—ang wastong kaayusan, hangganan, at tuntunin—lalo na sa lahat ng bagay na may pag-aalinlangan, at higit sa lahat sa mga pagtatalo.
Verse 15
राजकार्येषु चान्येषु एते दास्यन्ति निर्णयम् । युष्मदीयं वचः श्रुत्वा शुभं वा यदि वाऽशुभम्
Sa mga gawaing panghari at sa iba pang bagay, sila ang magbibigay ng pasya matapos marinig ang inyong utos, maging kanais-nais man o di-kanais-nais ang kahihinatnan.
Verse 16
एते पाल्याः प्रसादेन पुष्टिं नेयाश्च शक्तितः । ईर्ष्यां सर्वां परित्यज्य मदीयस्थानवृद्धये
“Alagaan ninyo sila nang may biyaya at mabuting kalooban, at ayon sa inyong makakaya ay akayin sila sa kasaganaan. Itakwil ang lahat ng inggit, at kumilos para sa paglago at pagyabong ng aking banal na tahanan.”
Verse 17
बाढमित्येव तैः प्रोक्तः स राजा ब्राह्मणोत्तमान् । चमत्कापुरोद्भूतान्भूयः प्रोवाच सादरम्
Nang sila’y sumagot, “Gayon nga,” muling nagsalita ang hari nang may paggalang sa mga pinakadakilang brāhmaṇa—yaong mga sumibol mula sa kamangha-manghang lungsod.
Verse 18
युष्माकं वर्तनार्थाय सर्वकृत्येषु सर्वदा । एते विप्रा मया दत्ता गर्तातीर्थसमुद्भवाः
“Para sa inyong ikabubuhay at wastong pagganap—sa lahat ng panahon, sa lahat ng tungkulin, sa dharma at sa gawaing bayan—itinakda ko sa inyo ang mga brāhmaṇa na ito, mga brāhmaṇa na nagmula sa Garttātīrtha.”
Verse 19
एतेषां वचनात्सर्वं युष्मदीयं प्रजायताम् । प्रतिष्ठा जायते नूनं चातुश्चरणसूचिता
Sa payo ng mga lalaking ito, nawa’y maganap ang lahat ng ukol sa inyo. At tunay, lilitaw ang matatag na pagkakatatag at dangal—na ipinahihiwatig ng apat na saligan.
Verse 20
नान्यथा ब्राह्मणश्रेष्ठाः स्वल्पं वा यदि वा बहु । प्रोक्तं लक्षमितैरन्यैर्युष्मदीयपुरोद्भवैः
Hindi ito iba, O pinakamainam na mga brāhmaṇa—maliit man o malaki ang bagay. Gayon din ang sinabi ng marami pang iba, yaong mga nagmula sa sarili ninyong lungsod.
Verse 21
सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणा हृष्टास्तानादाय द्विजोत्तमान् । तेषां मतेन चक्रुश्च सर्वकृत्यानि सर्वदा
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, ang mga brāhmaṇa ay nagalak, tinanggap ang mga pinakadakilang dalawang-beses-na-ipinanganak; at mula noon, isinagawa nila ang lahat ng tungkulin nang palagian ayon sa kanilang payo.
Verse 22
ततस्तत्र पुरे जाता मर्यादा धर्मवर्द्धिनी । सर्वकृत्येषु सर्वेषां तथा वृद्धिः पुरस्य च
Pagkaraan, sa lungsod na iyon ay sumibol ang wastong banal na kaayusan at hangganan na nagpapalago ng dharma. Sa lahat ng gawain, umunlad ang lahat ng tao, at gayundin ang lungsod ay lumaki.
Verse 23
तेऽपि तेषां प्रसादेन गर्त्तातीर्थभवा द्विजाः । परां विभूतिमास्थाय मोदन्ते सुखसंयुताः
At sa biyaya nila, ang mga dalawang-beses-na-ipinanganak na nagmula sa Garttātīrtha ay nakamtan ang sukdulang kasaganaan at nagalak, puspos ng kaligayahan.
Verse 24
कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्पुरोत्तमम् । समभ्येत्य द्विजान्सर्वांस्ततः प्रोवाच सादरम्
Pagkaraan ng ilang panahon, lumapit ang haring iyon sa mga pinakadakila sa lungsod; at sa harap ng lahat ng mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, nagsalita siya nang may paggalang.
Verse 25
युष्मदीयप्रसादेन क्षेत्रेऽत्र सुमहत्तपः । कृतं स्वर्गं प्रयास्यामि सांप्रतं तु द्विजोत्तमाः
“Sa biyaya ninyo, sa banal na kṣetra na ito ay naisagawa ko ang dakilang pag-aayuno at pagninilay (tapas). Ngayon, O mga pinakadakilang dalawang-ulit-na-ipinanganak, ako’y papanaw patungong langit.”
Verse 26
नास्माकमन्वये कश्चित्सांप्रतं वर्तते नृपः । तस्याहं लिंगमेतद्वै दर्शयामि द्विजोत्तमाः
“Sa aming angkan ng mga hari, sa kasalukuyan ay wala nang naghaharing monarka. Kaya, O mga pinakamahusay na dalawang-ulit-na-ipinanganak, ipinakikita ko sa inyo ang liṅga na ito bilang kanyang kapalit.”
Verse 27
पूजार्थं चापि वृत्त्यर्थं भोगार्थं च विशेषतः । तस्माद्युष्माभिरेवास्य पूजा कार्या प्रयत्नतः । रथयात्रा विशेषेण दयां कृत्वा ममोपरि
“Para sa pagsamba, para sa ikabubuhay, at lalo na para sa banal na kasaganaan ng ritwal, kaya kayo mismo ang magsagawa ng kanyang pagsamba nang buong pagsisikap—lalo na ang prusisyon ng karwahe (ratha-yātrā)—na may habag sa akin.”
Verse 28
ब्राह्मणा ऊचुः । सप्त विंशतिलिंगानि यथेष्टानि महीतले । चमत्कारसुतानां च पूज्यंते सर्वदैव तु
Nagsalita ang mga brāhmaṇa: “May dalawampu’t pitong liṅga sa ibabaw ng lupa, ayon sa ninanais; at ang mga liṅga na nauukol sa mga anak ni Cāmatkāra ay tunay na sinasamba sa lahat ng panahon.”
Verse 29
अष्टाविंशतिमं तद्वदेतल्लिंगं तवोद्भवम् । सर्वदा पूजयिष्यामो निश्चिन्तो भव पार्थिव
Gayon din, ang liṅga na ito—na isinilang mula sa iyo—ang ika-dalawampu’t walo. Sasambahin namin ito magpakailanman; maging panatag ka, O hari.
Verse 30
अस्य यात्रां करिष्यामः कार्तिके मासि सर्वदा । बलिपूजोपहारांश्च गीतवाद्यानि शक्तितः
Lagi, palagi naming isasagawa ang prusisyon (yātrā) ng diyos na ito sa buwan ng Kārtika, na may handog na bali, pagsamba at mga kaloob, kasama ang mga awit at tugtugin, ayon sa aming makakaya.
Verse 31
एवमुक्तः स तैर्हृष्टो गत्वात्मीयं तदाश्रमम् । स्नापयित्वाथ तल्लिंगं पूजां चक्रे प्रभक्तितः
Nang masabihan nang gayon, siya’y nagalak; nagtungo sa sarili niyang ashram, pinaliguan ang liṅga, at saka nagsagawa ng pagsamba nang may malalim na debosyon.
Verse 32
सूत उवाच । एवं समर्पितं लिंगं तेन तद्धरसंभवम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां वंशोच्छेदे स्थिते द्विजाः
Wika ni Sūta: “Sa gayon, ang liṅga—na nagmula sa tagapagdala—ay ipinagkatiwala niya. O mga dvija, nang ang mga angkan ng lahat ng pinakadakilang brāhmaṇa ay dumating sa bingit ng pagkaputol…”
Verse 33
सकलं कार्तिकं मर्त्यो यस्तच्छ्रद्धासमन्वितः । स्नापयेत्पूजयेच्चापि स नूनं मुक्तिमाप्नुयात्
Sinumang mortal na may pananampalataya, na sa buong buwan ng Kārtika ay nagpapaligo at sumasamba sa (liṅga) na iyon, tiyak na makakamtan ang mokṣa, ang paglaya.
Verse 34
सोमस्य दिवसे प्राप्ते वर्षं यावत्कृतक्षणः । तस्य पूजां करोत्येवं स्नापयित्वा विधानतः । सोऽपि मुक्तिं व्रजेन्मर्त्य एतत्तातान्मया श्रुतम्
Pagdating ng Lunes, kung ang isang tao’y magpapatuloy sa ganitong panata sa loob ng isang taon—pagkatapos paliguan ang liṅga ayon sa tuntunin at saka sumamba—ang mortal na iyon ay makararating din sa kalayaan (moksha). Ito, mga minamahal, ay aking narinig mula sa kaugalian ng mga ninuno.