Adhyaya 124

Verse 2

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति मुखारं तीर्थमुत्तमम् । यत्र ते मुनयः श्रेष्ठा विप्राश्चौरेण संगताः । यत्र सिद्धिं समापन्नः स चौरस्तत्प्रभावतः । वाल्मीकिरिति विख्यातो रामायणनिबंधकृत्

Wika ni Sūta: “Naroon din ang isa pang kataas-taasang banal na pook na tinatawag na Mukhāra Tīrtha—doon nagtagpo ang mga pinakadakilang muni at mga brāhmaṇa at ang isang magnanakaw; at ang magnanakaw na iyon, sa bisa ng tīrtha, ay nagkamit ng siddhi at nakilala bilang Vālmīki, ang may-akda ng Rāmāyaṇa.”

Verse 3

चमत्कारपुरे पूर्वं मांडव्यान्वय संभवः । लोहजंघो द्विजो ह्यासीत्पितृमातृपरायणः

Noong una, sa Camatkārapura, may isang brāhmaṇa na nagngangalang Lohajaṅgha, isinilang sa angkan ni Māṇḍavya, at lubos na nakatuon sa paglilingkod sa ama at ina.

Verse 4

तस्यैका चाभवत्पत्नी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । पतिव्रता पतिप्राणा पतिप्रियहिते रता

May iisa siyang asawa, higit pang mahal kaysa sariling buhay—isang pativratā na tapat sa panatang-asawa, ang asawa ang kanyang hininga at buhay, at laging nakatuon sa ikalulugod at ikabubuti ng kanyang kabiyak.

Verse 5

अथ तस्य स्थितस्यात्र ब्रह्मवृत्त्याभिवर्ततः । जगाम सुमहान्कालः पितृमातृरतस्य च

Pagkaraan, habang siya’y naninirahan doon at pinangangalagaan ang kabuhayan at asal ng isang brāhmaṇa, lumipas ang napakahabang panahon para sa kanya—na lubos na nakatuon sa ama at ina.

Verse 6

एकदा भगवाञ्छक्रो न ववर्ष धरातले । आनर्तविषये कृत्स्ने यावद्वादशवत्सराः

Minsan, ang kagalang-galang na Śakra (Indra) ay hindi nagpaulan sa lupa; sa buong lupain ng Ānarta, sa loob ng labindalawang taon.

Verse 7

ततः स कष्टमापन्नो लोहजंघो द्विजोत्तमाः । न प्राप्नोति क्वचिद्भिक्षां न च किंचित्प्रतिग्रहम्

Kaya si Lohajaṅgha ay napasailalim sa matinding hirap, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-ipinanganak; wala siyang nakuhang limos saanman, ni tumanggap ng anumang handog.

Verse 8

ततस्तौ पितरौ द्वौ तु दृष्ट्वा क्षुत्परिपीडितौ । भार्यां च चिंतयामास दुःखेन महतान्वितः

Pagkaraan, nang makita niyang ang dalawa niyang magulang ay pinahihirapan ng gutom, siya’y nabalot ng matinding dalamhati at nagsimulang mag-alala rin para sa kanyang asawa.

Verse 9

किं करोमि क्व गच्छामि कथं स्याद्दर्शनं मम । एताभ्यामपि वृद्धाभ्यां पत्न्याश्चैव विशेषतः

“Ano ang gagawin ko? Saan ako pupunta? Paano ako makakaraos—lalo na para sa dalawang matatandang ito, at higit sa lahat para sa aking asawa?”

Verse 10

ततः स दुःखसंयुक्तः फलार्थं प्रययौ वने । न च किंचिदवाप्नोति सर्वे शुष्का महीरुहाः

Pagkaraan, pasan ang dalamhati, nagtungo siya sa gubat upang maghanap ng mga bunga; ngunit wala siyang natagpuan, sapagkat ang lahat ng punò ay natuyo.

Verse 12

अथापश्यत्स वृद्धां स्त्रीं स्तोकसस्यसमन्विताम् । गच्छमानां तथा तेन श्रमेण महतान्विताम् । ततस्तत्सस्यमादाय वस्त्राणि च स निर्दयः । जगाम स्वगृहं हृष्टः पितृभ्यां च न्यवेदयत्

Pagkaraan, nakita niya ang isang matandang babae na may dalang kaunting butil ng palay, naglalakad na lupaypay sa matinding pagod. Walang awa, kinuha niya ang butil at pati ang mga kasuotan nito; masayang umuwi sa sariling bahay at isinumbong iyon sa kanyang mga magulang.

Verse 13

स एवं लब्धलक्षोऽपि दस्युकर्मणि नित्यशः । कृत्वा चौर्यं पुपोषाथ निजमेव कुटुम्बकम्

Kahit nakatagpo na siya ng isang “paraan” ng pagkakamit, araw-araw pa rin siyang namuhay sa gawain ng tulisan. Sa pagnanakaw, ang tanging inaalagaan niya ay ang sarili niyang sambahayan.

Verse 14

सुभिक्षे चापि संप्राप्ते नान्यत्कर्म करोति सः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यक्त्वा चौर्यकर्म समाचरत्

Kahit dumating na ang kasaganaan at ginhawa, wala pa rin siyang ibang ginawa. Tinalikuran niya ang wastong kabuhayan ng isang brāhmaṇa at nagpatuloy sa gawain ng pagnanakaw.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्राप्रसंगतः । तत्र सप्तर्षयः प्राप्ता मरीचिप्रमुखा द्विजाः

Pagkaraan, sa isang panahon, kaugnay ng paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha, dumating doon ang Pitong Ṛṣi—mga brāhmaṇa na pinangungunahan ni Marīci.

Verse 16

ततस्तान्विजने दृष्ट्वा द्रोहकोपसमन्वितः । यष्टिमुद्यम्य वेगेन तिष्ठध्वमिति चाब्रवीत्

Nang makita niya sila na nag-iisa sa isang liblib na lugar, puno ng masamang loob at poot, itinaas niya ang pamalo at mabilis na sumigaw, “Tumigil kayo!”

Verse 17

त्रिशिखां भृकुटीं कृत्वा सत्वरं समुपाद्रवत् । भर्त्समानः स परुषैर्वाक्यैस्तांस्ताडयन्निव

Nang nakakunot ang kilay sa mabagsik na simangot, bigla siyang sumugod sa kanila, nanlalait sa mararahas na salita na wari’y hinahampas sila.

Verse 18

ततस्ते मुनयो दृष्ट्वा यमदूतोपमं च तम् । यज्ञोपवीतसंयुक्तं प्रोचुस्ते कृपयान्विताः

Pagkaraan, nang makita ng mga muni na siya’y tila sugo ni Yama, ngunit suot pa rin ang sagradong sinulid, kinausap nila siya nang may habag.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । अहो त्वं ब्राह्मणोऽसीति तत्कस्मादतिगर्हितम् । करोषि कर्म चैतद्धि म्लेच्छकृत्यं तु बालिश

Wika ng mga rishi: “Ay! Ikaw ay tunay na brāhmaṇa; bakit mo ginagawa ang lubhang kapintasan? Hangal ka, ang gawaing ito’y itinuturing na asal ng mga mleccha.”

Verse 20

वयं च मुनयः शांतास्त्यक्ताऽशेषपरिग्रहाः । नास्माकमपि पार्श्वस्थं किंचिद्गृह्णाति यद्भवनान्

Kami man ay mga muni rin, mapayapa ang likas at tinalikdan na ang lahat ng pag-aari. Maging ang nakatayo sa aming tabi ay hindi kumukuha ng anuman mula sa bahay ng mga tao.

Verse 21

लोहजंघ उवाच । एतानि शुभ्रचीराणि वल्कलान्यजिनानि च । उपानहसमेतानि शीघ्रं यच्छंतु मे द्विजाः

Sinabi ni Lohajaṅgha: “O mga dalawang-ulit na isinilang, ibigay ninyo agad sa akin ang malilinis na puting kasuotang ito—mga telang balat-kahoy at balat ng usa—kasama ang mga sandalyas.”

Verse 22

नो चेद्धत्वाप्रहारेण यष्ट्या वज्रोपमेन च । प्रापयिष्यस्यसंदिग्धं धर्मराजनिवेशनम्

Kung hindi, sa hampas ng tungkod na tila kidlat ng vajra, tiyak na ipapadala kita—walang alinlangan—sa tahanan ni Dharmarāja (Yama).

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सर्वं दास्यामहे तुभ्यं वयं तावन्मलिम्लुच । किंवदन्तीं वदास्माकं यां पृच्छामः कुतूहलात्

Wika ng mga rishi: “O Malimluca, ibibigay namin sa iyo ang lahat; isalaysay mo lamang sa amin ang alamat—ang balitang laganap—na itinatanong namin dahil sa pag-uusisa.”

Verse 24

किमर्थं कुरुषे चौर्यं त्वं विप्रोऽसि सुनिर्घृणः । किं जितो व्यसनै रौद्रैः किं वा व्याधद्विजो भवान्

“Bakit ka nagnanakaw? Ikaw ay isang brāhmaṇa, ngunit lubhang walang habag. Natalo ka ba ng mababang bisyo na marahas? O naging ‘mangangaso-brāhmaṇa’ ka—isang brāhmaṇa na nabubuhay sa kalupitan ng mangangaso?”

Verse 25

लोहजंघ उवाच । व्यसनार्थं न मे कृत्यमेतच्चौर्यसमुद्भवम् । कुटुम्बार्थं विजानीथ धर्ममेतन्न संशयः

Sinabi ni Lohajaṃgha: “Ang gawaing ito ko, na nagmula sa pagnanakaw, ay hindi para sa paglalayaw. Alamin ninyo: ito’y para sa aking pamilya; dito’y walang pag-aalinlangan—ito ang dharma ayon sa aking pagkaunawa.”

Verse 26

पितरौ मम वार्द्धक्ये वर्तमानौ व्यवस्थितौ । तथा पतिव्रता पत्नी गृहधर्मविचक्षणा

“Ang aking mga magulang ay ngayo’y matatag na nasa katandaan; gayundin ang aking asawa ay isang pativratā, marunong at bihasa sa mga tungkulin ng dharma sa tahanan.”

Verse 27

उपार्ज्जयामि यत्किञ्चिदहमेतेन कर्मणा । तत्सर्वं तत्कृते नूनं सत्येनात्मानमालभे

Anumang aking matamo sa gawaing ito, iniaalay ko ang lahat—tunay nga—para sa banal na layuning iyon. Sa katotohanan, sa panatang ito ng katapatan, inihahandog ko ang aking sarili bilang pagtatalaga.

Verse 28

तस्मान्मुंचथ प्राक्सर्वं विभवं किं वृथोक्तिभिः । कृताभिः स्फुरते हस्तो ममायं हन्तुमेव हि

Kaya’t isuko agad ang lahat ng kapangyarihan at ari-ariang makamundo—ano ang silbi ng mga salitang walang saysay? Ang aking kamay ay nanginginig na sa mga nagawang gawa; tunay, nakahanda lamang itong dumagok upang ibagsak ka.

Verse 29

ऋषय ऊचुः । यद्येवं चौर तद्गत्वा त्वं पृच्छस्व कुटुम्बकम् । ममपापांशभागी त्वं किं भविष्यसि किं न वा

Wika ng mga rishi: “Kung gayon, O magnanakaw, humayo ka at tanungin ang sarili mong sambahayan. Kung makikibahagi ka sa bahagi ng aking kasalanan, ano ang mangyayari sa iyo—tatanggapin mo ba o hindi?”

Verse 30

यदि ते संविभागेन पापस्यांशोऽपि गच्छति । तत्कुरुष्वाथवा पाप दुर्वहं ते भविष्यति

“Kung sa paghahati ay makarating sa iyo kahit munting bahagi ng kasalanan, saka mo gawin (sa gayong kundisyon lamang). Kung hindi, O makasalanan, ito’y magiging di-mababatang pasanin para sa iyo.”

Verse 31

सकलं रौरवे रौद्रे पतितस्य सुदुर्मते । वयं त्वा ब्राह्मणं मत्वा ब्रूम एतदसंशयम्

“Sa taong nahulog sa kakila-kilabot na Raurava (impiyerno), O masamang-isip, ganap ang pagdurusa. Gayunman, sapagkat itinuturing ka naming isang brāhmaṇa, sinasabi namin ito nang walang pag-aalinlangan.”

Verse 32

कृपाविष्टाः सहास्माभिः सञ्जातेऽपि सुदर्शने । मुनीनां यतचित्तानां दर्शनाद्धि शुभं भवेत्

Dahil sa habag, kahit kayo’y dumating na sa aming mabuting paningin, ang mismong pagtanaw sa mga muni na may pinigil na isip ay tunay na nagdudulot ng pagpapala.

Verse 33

एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महाजनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

Isang tao ang gumagawa ng kasalanan, ngunit ang malaking sambahayan ang kumakain ng bunga. Ang mga nakikibahagi lamang ay napapalaya, ngunit ang gumawa ay nadudungisan ng sala.

Verse 34

सूत उवाच । स तेषां तद्वचः श्रुत्वा चौरः किंचिद्भयान्वितः । सत्यमेतन्न संदेहो यदेतैर्व्याहृतं वचः

Sabi ni Sūta: Nang marinig niya ang kanilang mga salita, ang magnanakaw ay bahagyang natakot. “Totoo ito—walang alinlangan na wasto ang sinabi ng mga (mga muni) na ito.”

Verse 36

एतत्कर्म न गृह्णंति यदि वा संत्यजाम्यहम् । महद्भयं समुत्पन्नं मम चेतसि सांप्रतम्

Kung hindi nila tatanggapin ang gawaing ito (at ang bunga nito), iiwan ko na ito. Sa sandaling ito, isang malaking takot ang sumibol sa aking puso.

Verse 37

यदि यूयं न चान्यत्र प्रयास्यथ मुनीश्वराः । पलायनपरा भूत्वा तद्गत्वा निजमंदिरम्

Kung kayo, O mga panginoon sa mga muni, ay hindi pupunta sa ibang dako, ako’y magpapakadalubhasa sa pagtakas at mula rito’y uuwi sa sarili kong tahanan.

Verse 38

पृच्छामि पोष्यवर्गं च युष्मद्वाक्यं विशेषतः । यदि तत्पातकांशं मे ग्रहीष्यति कुटुम्बकम् । तद्युष्माकं ग्रहीष्यामि यत्किंचित्पार्श्वसंस्थितम्

Tatanungin ko ang aking mga umaasa sa akin, at lalo kong titiyakin ang inyong sinabi. Kung ang aking sambahayan ay tatanggap ng bahagi ng aking kasalanan, kung gayon kukunin ko ang anumang sa inyo na nakahimlay sa malapit.

Verse 39

तस्मात्पृच्छामि तद्गत्वा निजमेव कुटुम्बकम् । यदि स्यात्संविभागो मे पापांशस्य करोमि वै

Kaya ako’y yayaon at tatanungin ang sarili kong sambahayan. Kung tunay ngang may paghahati sa bahagi ng aking kasalanan, kung gayon ay itutuloy ko ang gagawin, tunay nga.

Verse 40

ततस्ते शपथान्कृत्वा तस्य प्रत्ययकारणात् । तस्योपरि दयां कृत्वा मुमुचुस्तं गृहं प्रति

Pagkaraan, pinasumpa nila siya upang matatag ang pagtitiwala. At sa habag sa kanya, pinalaya nila siya upang makabalik patungo sa kanyang tahanan.

Verse 41

सोऽपि गत्वाऽथ पप्रच्छ प्रगत्वा पितरं निजम् । शृणु तात वचोऽस्माकं ततः प्रत्युत्तरं कुरु

Siya man ay nagpunta at lumapit sa sarili niyang ama at nagtanong: “Ama, pakinggan mo ang aking mga salita, at saka magbigay ng tugon.”

Verse 42

यत्कृत्वाहमकृत्यानि चौर्यादीनि सहस्रशः । पुष्टिं करोमि ते नित्यस् तद्भागस्तेऽस्ति वा न वा

“Sa paggawa ng mga ipinagbabawal na gawain—gaya ng pagnanakaw—nang libu-libong ulit, ako’y nagbibigay sa inyo ng ikabubuhay araw-araw. Sabihin ninyo: may bahagi ba kayo sa karmang iyon, o wala?”

Verse 43

पापस्य मम प्रब्रूहि पृच्छतोऽत्र यथातथम् । अत्र मे संशयो जातस्तस्माच्छीघ्रं प्रकीर्तय

Ihayag mo sa akin nang tapat, ayon sa pagtatanong ko rito, ang tungkol sa aking kasalanan. May pag-aalinlangan na sumibol sa aking puso; kaya ipahayag mo ito agad.

Verse 44

पितोवाच । बाल्ये पुत्र मया नीतस्त्वं पुष्टिं व्याकुलात्मना । शुभाऽशुभानि कृत्यानि कृत्वा स्निग्धेन चेतसा

Sinabi ng ama: “Anak, noong ikaw ay musmos, pinalaki kita na may pusong balisa; at sa pusong mapagmahal ay gumawa ako ng mga gawain—mabuti man o masama.”

Verse 45

एतदर्थं पुनर्येन वार्धक्ये समुपस्थिते । गां पालयसि भूयोऽपि कृत्वा कर्म शुभाऽशुभम्

“At dahil dito, ngayong dumating na sa akin ang katandaan, ikaw naman ay muling nagtataguyod ng sambahayan, gumagawa ng mga kilos—mabuti at masama—muli.”

Verse 46

न तस्य विद्यते भागस्तव स्वल्पोऽपि पुत्रक । शुभस्य वाऽथ पापस्य सांप्रतं च तथा मम

“Mahal kong anak, wala kang bahagi roon—kahit katiting—maging sa kabutihan o sa kasalanan; at gayundin ngayon, wala rin akong bahagi sa iyo.”

Verse 47

आत्मनैव कृतं कर्म स्वयमेवोपभुज्यते । शुभं वा यदि वा पापं भोक्तारोन्यजनाः स्मृताः

Ang gawang ginawa ng sarili ay sariling tumatanggap ng bunga—mabuti man o masama. Ang iba ay hindi itinuturing na tagapagtamasa ng kinalabasan nito.

Verse 48

साधुत्वेनाथ चौर्येण कृष्या वा वाणिजेन वा । त्वमुपानयसे भोज्यं न मे चिन्ता प्रजायते

Maging sa tapat na pamumuhay o sa pagnanakaw, maging sa pagsasaka o sa pangangalakal—ikaw ang nagdadala ng pagkain para sa akin; kaya’t wala akong pangamba sa puso.

Verse 49

तस्मान्नैतद्धृदि स्थाप्यं कर्मनिंद्यं करिष्यसि । यत्तस्यांशं प्रभोक्ता त्वं वयं सर्वे प्रभुंजकाः

Kaya’t huwag mong itanim sa puso ang ganitong isip at gumawa ng gawang kapintasan—na iniisip: “Ang Panginoon ay makikibahagi sa bahagi nito, at kaming lahat ay makikibahagi rin.”

Verse 50

सूत उवाच । स एतद्वचनं श्रुत्वा व्याकुलेनान्त्तरात्मना । पप्रच्छ मातरं गत्वा तमेवार्थं प्रयत्नतः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang mga salitang iyon, nabagabag ang kanyang kalooban. Lumapit siya sa kanyang ina at taimtim na nagtanong tungkol sa bagay na iyon.

Verse 51

ततस्तयापि तच्चोक्तं यत्पित्रा तस्य जल्पितम् । असामान्यं शुभे पापे कृत्ये तस्य द्विजोत्तमाः

Pagkaraan, sinabi rin ng ina ang mga salitang binigkas ng kanyang ama. “O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang kanyang ginawa—maging kabutihan o kasalanan—ay hindi pangkaraniwan.”

Verse 52

ततः पप्रच्छ तां भार्यां गत्वा दुःखसमन्वितः । साऽप्युवाच ततस्तादृक्पापं गुरुजनोद्भवम्

Pagkaraan, puno ng dalamhati, lumapit siya sa kanyang asawa at nagtanong. Sumagot din siya: “Ang ganitong kasalanan ay nagmumula sa paglabag sa mga nakatatanda at sa mga dapat igalang.”

Verse 53

ततः स शोकसंतप्तः पश्चात्तापेन संयुतः । गर्हयन्नेव चात्मानं ययौ ते यत्र तापसाः

Pagkaraan, nililiyab ng dalamhati at punô ng pagsisisi, sinisisi niya ang sarili at nagtungo sa pook na tinutuluyan ng mga tapasvin, ang mga banal na asceta.

Verse 54

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । गम्यतां गम्यतां विप्राः क्षम्यतां क्षम्यतां मम

Pagkatapos, yumukod siya sa kanilang lahat, tumindig na magkasalikop ang mga palad, at nagsabi: “Magpatuloy kayo, magpatuloy, O mga brāhmaṇa—patawarin ninyo, patawarin ninyo ako.”

Verse 55

यन्मया मौर्ख्यमास्थाय युष्मन्निर्भर्त्सना कृता । सुपाप्मना विमूढेन तस्मात्कार्या क्षमाद्य मे

“Sapagkat sa aking kamangmangan ay nilait ko kayo; ako’y naligaw at lubhang makasalanan—kaya ipagkaloob ninyo sa akin ang kapatawaran.”

Verse 56

युष्मदीयं वचः कृत्स्नं मद्गुरुभ्यां प्रजल्पितम् । भार्यया च द्विजश्रेष्ठास्तेन मे दुःखमागतम्

“O pinakadakilang mga brāhmaṇa, ang buong sinabi ninyo ay inulit ng aking mga nakatatanda at pati ng aking asawa; dahil doon, dumating sa akin ang dalamhati.”

Verse 57

तस्मात्कुर्वंतु मे सर्वे प्रसादं मुनिसत्तमाः । उपदेशप्रदानेन येन पापं क्षपाम्यहम्

“Kaya nga, O pinakadakilang mga muni, ipamalas ninyo sa akin ang biyaya—sa pamamagitan ng pagbibigay ng aral—upang sa gayon ay mapawi ko ang aking kasalanan.”

Verse 58

मया कर्म कृतं निंद्यं सदैव द्विजसत्तमाः । स्त्रियोऽपि च द्विजेंद्राश्च तापसाश्च विशेषतः

O pinakamainam sa mga dwija (dalawang ulit na isinilang), nakagawa ako ng gawang karapat-dapat sisihin—laban sa mga babae, laban sa mga pangunahing brāhmaṇa, at lalo na laban sa mga ascetic na mapagtapa.

Verse 59

ये ये दीनतरा लोका न समर्थाः प्रयोधितुम् । ते मया मुषिताः सर्वे न समर्थाः कदाचन

Ang lahat ng taong higit na dukha at walang kakayahang lumaban o gumanti—silang lahat ay aking ninakawan; kailanma’y hindi nila ako napigilan.

Verse 60

कुटुम्बार्थं विमूढेन साधुसंगविवर्जिना । यथैव पठता शास्त्रं तन्मेऽद्य पतितं हृदि

Sa pagkalito at pagkawalay sa pakikisama ng mga banal (sādhu), hinabol ko ang buhay para lamang sa kapakanan ng aking pamilya. Ngunit ngayon, na wari’y nagbabasa ako ng mga śāstra, ang katotohanan nito’y bumagsak sa aking puso.

Verse 61

यदि न स्याद्भवद्भिर्मे दर्शनं चाद्य सत्तमाः । तदन्यान्यपि पापानि कर्ताहं स्यां न संशयः

O pinakamainam sa mga banal—kung hindi ko natamo ngayon ang inyong banal na darśana, tiyak na magpapatuloy pa ako sa paggawa ng iba pang mga kasalanan, walang pag-aalinlangan.

Verse 62

तेषां मध्यगतश्चासीत्पुलहो नाम सन्मुनिः । हास्यशीलः स तं प्राह विप्लवार्थं द्विजोत्तमम्

Sa gitna nila ay naroon ang isang tunay na muni na nagngangalang Pulaha. Palabiro ang kanyang asal, at nagsalita siya sa pangunahing brāhmaṇa na iyon, na may layuning bigyan ng biglang liko ang pangyayari.

Verse 63

अहं ते कीर्तयिष्यामि मन्त्रमेकं सुशोभनम् । यं ध्यायञ्जप्यमानस्त्वं सिद्धिं यास्यसि शाश्वतीम्

Ipahahayag ko sa iyo ang iisang mantrang lubhang marilag. Sa pagninilay dito at sa walang humpay na pagbigkas (japa), makakamtan mo ang siddhi na di nagkukulang at walang hanggan.

Verse 64

जाटघोटेतिमन्त्रोऽयं सर्वसिद्धिप्रदायकः तमेनं जप विप्र त्वं दिवारात्रमतंद्रितः

Ang mantrang ito—“jāṭaghoṭe”—ay nagkakaloob ng lahat ng siddhi. Kaya, O brāhmaṇa, bigkasin mo ito araw at gabi, nang walang katamaran.

Verse 65

ततो यास्यसि संसिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

Pagkaraan, makakamtan mo ang ganap na tagumpay—isang bagay na mahirap makuha kahit ng mga diyos.

Verse 66

एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तीर्थयात्रां ततो ययुः । सोऽपि तत्रैव चौरस्तु स्थितो जपपरायणः

Pagkasabi nito, ang mga brāhmaṇa ay umalis upang maglakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha. Ngunit ang magnanakaw ay nanatili roon, lubos na nakatuon sa pagbigkas ng mantra (japa).

Verse 67

अनन्यमनसा तेन प्रारब्धः स तदा जपः । यथाऽभवत्समाधिस्थो येनावस्थां परां गतः

Sa isip na walang ibang pinagtutuunan, sinimulan niya ang japa. Sa gayong paraan siya pumasok sa samādhi, at dahil dito ay narating niya ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 68

तस्यैवं स्मरमाणस्य तं मन्त्रं ब्राह्मणस्य च । निश्चलत्वं गतः कायः कार्ये च निश्चलः स्थितः

Habang patuloy niyang inaalala ang mantrang itinuro ng brahmana, ang kanyang katawan ay naging hindi kumikilos; at sa mismong pagsasagawa, siya’y nanatiling matatag at di matinag.

Verse 69

ततः कालेन महता वल्मीकेन समावृतः । समंताद्ब्राह्मणश्रेष्ठा ध्यानस्थस्य महात्मनः

Pagkaraan ng mahabang panahon—O pinakamainam sa mga brahmana—siya’y natakpan sa lahat ng panig ng bunton ng anay, habang ang dakilang kaluluwang iyon ay nananatiling lubos na nakalubog sa pagninilay.

Verse 70

तौ मातापितरौ तस्य सा च भार्या मनस्विनी । याता मृत्युवशं सर्वे तमन्वेष्य प्रयत्नतः

Ang kanyang mga magulang, at pati ang kanyang asawang matatag ang loob, ay naghanap sa kanya nang buong pagsisikap; subalit silang lahat ay napasailalim sa kapangyarihan ng kamatayan.

Verse 71

न विज्ञातश्च तत्रस्थः संन्यस्तः स महाव्रतः । संसारभावनिर्मुक्तस्तस्मान्मुनिसमागमात्

Nanatili siya roon ngunit hindi nakilala ng sinuman. Nang tanggapin niya ang saṃnyāsa, ang taong may dakilang panata ay napalaya sa mga hilig ng sanlibutan, sa bisa ng pakikisama sa mga muni.

Verse 72

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण ते पुनः । तीर्थयात्राप्रसंगेन मुनयः समुपस्थिताः

Pagkaraan ng ilang panahon, ang mga muni ay muling dumating sa mismong daang iyon, kaugnay ng kanilang paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha.

Verse 73

प्रोचुश्चैतद्द्विजाः स्थानं यत्र चौरेण संगमः । आसीद्वस्तेन रौद्रेण ब्राह्मणच्छद्मधारिणा

Itinuro ng mga pantas na dwija ang mismong pook na yaon, kung saan minsang nagkaroon ng pagtatagpo sa isang magnanakaw—mabangis at malupit—na nagkukunwaring isang brāhmaṇa.

Verse 74

ततो वल्मीकमध्यस्थं शुश्रुवुर्निस्वनं च ते । जाटघोटेतिमंत्रस्य तस्यैव च महात्मनः

Pagkaraan, narinig nila ang isang tinig mula sa loob ng punso; ang dakilang-loob na yaon ay bumibigkas ng isang mantra na nagsisimula sa mga salitang ‘jāṭa-ghoṭa’.

Verse 75

अथ भूम्यां प्रहारास्ते सस्वनुः सर्वतोदिशम् । ते वल्मीकं ततो दृष्ट्वा तं चौरं तस्य मध्यगम्

Pagkatapos, ang kanilang mga hampas sa lupa ay umalingawngaw sa lahat ng dako. Nang makita nila ang punso, nasilayan nila ang magnanakaw na nakaupo sa gitna nito.

Verse 76

जपमानं तु तं मन्त्रं पुलहेन निवेदितः । हास्यरूपेण यस्तस्य सिद्धिं च द्विजसत्तमाः

O pinakamainam sa mga dwija, inuusal niya ang mantrang yaon na itinuro ni Pulaha; bagama’t ibinigay sa anyong mapagbiro, naghatid pa rin ito sa kanya ng kaganapan.

Verse 77

यद्वा सत्यमिदं प्रोक्तमाचार्यैः शास्त्रदृष्टिभिः । स्तोकं सिद्धिकृते तस्य यस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

O kaya naman, tunay ang sinabi ng mga ācārya—yaong tumitingin sa liwanag ng śāstra: kahit munting paraan ay nakapagdudulot ng kaganapan sa kanya, sapagkat dumating na sa kanya ang pagtatamo.

Verse 78

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

Sa mantra, sa tīrtha (banal na pook), sa brāhmaṇa, sa diyos, sa astrologo, sa gamot, at sa guru—kung ano ang loob at pananampalataya ng tao, gayon din nahahayag ang kanyang pagtatamo.

Verse 79

अथ तं वीक्ष्य संसिद्धं कुमन्त्रेणापि तस्करम् । ते विप्रा विस्मयाविष्टाः कृपाविष्टा विशेषतः

Pagkaraan, nang makita nilang ganap na nagtagumpay ang magnanakaw—kahit sa pamamagitan ng isang maling mantra—napuno ng pagkamangha ang mga brāhmaṇa, at lalo pang napukaw ang kanilang habag.

Verse 80

समाध्यर्हैस्ततो द्रव्यैस्तैलैस्तद्भेषजैरपि

Pagkatapos, gamit ang mga bagay na nararapat para sa taong nasa malalim na samādhi—mga langis at yaong mga lunas na panggamot din—sila’y nagsimulang magpagaling sa kanya.

Verse 81

ममर्दुस्तस्य तद्गात्रं समाधिस्थं चिरं द्विजाः । ततः स चेतनां लब्धा आलोक्य च मुहुर्मुहुः । प्रोवाच विस्मयाविष्टस्तान्मुनीन्प्रकृतानिति

Minasahe ng mga brāhmaṇa ang kanyang katawan, bagaman matagal siyang nakalubog sa samādhi. Pagkaraan, nagbalik ang kanyang malay, at paulit-ulit siyang tumingin; sa matinding pagkamangha, nagsalita siya sa mga muni na wari’y nasa karaniwang kalagayan.

Verse 82

लोहजंघ उवाच । किमर्थं न गता यूयं मया मुक्ता द्विजोत्तमाः । नाहं किंचिद्ग्रहीष्यामि युष्मदीयं कथंचन । कुटुंबार्थं यतस्तस्माद्व्रजध्वं स्वेच्छयाऽधुना

Sinabi ni Lohajaṅgha: “Bakit hindi pa kayo umaalis, O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, gayong pinalaya ko na kayo? Wala akong kukunin sa inyo sa anumang paraan. Yamang ito’y para sa inyong mga sambahayan, umalis na kayo ngayon ayon sa inyong nais.”

Verse 83

मुनय ऊचुः । चिरकालाद्वयं प्राप्ताः पुनर्भ्रांत्वाऽत्र कानने । समाधिस्थेन न ज्ञातः कालोऽतीतस्त्वया बहु

Wika ng mga pantas: “Pagkaraan ng napakahabang panahon, nagbalik kami rito, muling naglalagalag sa gubat na ito. Habang ikaw ay nakalubog sa samādhi, maraming panahon ang lumipas sa iyo—na hindi mo namalayan.”

Verse 84

तौ मातापितरौ वृद्धौ त्वया मुक्तौ क्षयं गतौ । त्वं च संसिद्धिमापन्नः परामस्मत्प्रसादतः

“Ang dalawang iyon—ang iyong matandang ina at ama—ay pinalaya mo at nakarating na sa kanilang wakas. At ikaw, sa biyaya namin, ay nakamtan ang pinakadakilang ganap na katuparan.”

Verse 85

वल्मीकांतः स्थितो यस्मात्संसिद्धिं परमां गतः । वल्मीकिर्नाम विख्यातस्तस्माल्लोके भविष्यसि

“Sapagkat nanatili ka sa tabi ng bunton ng langgam at nakamit ang sukdulang kasakdalan, kaya sa daigdig ay makikilala ka sa pangalang ‘Vālmīki’.”

Verse 86

अत्रस्थेन यतो मुष्टास्त्वया लोकाः पुरा द्विज । मुखाराख्यं ततस्तीर्थमेतत्ख्यातिं गमिष्यति

“Sapagkat habang naninirahan ka rito noon ay ninakawan mo ang mga tao, O brāhmaṇa, kaya ang banal na tawiran (tīrtha) na ito ay sisikat sa pangalang ‘Mukhārā’.”

Verse 87

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रावण्यां श्रद्धया द्विजाः । क्षालयिष्यंति ते पापं चौर्य कर्मसमुद्भवम्

“Ang mga brāhmaṇa na maliligo rito sa buwan ng Śrāvaṇa nang may pananampalataya ay mahuhugasan ang kasalanang nagmumula sa gawaing pagnanakaw.”

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तमामंत्र्य मुनिं ततः । प्रणतास्तेन संजग्मुर्वांछिताशां ततः परम्

Wika ni Sūta: Pagkasabi nito, nagpaalam ang mga brāhmaṇa sa banal na muni; at matapos yumukod at magbigay-galang, nagpatuloy sila sa paglalakbay, na natupad na ang kanilang minimithing layon.

Verse 89

तपःस्थः सोऽपि तत्रैव वाल्मीकिरिति यः स्मृतः

At siya man ay nanatili roon mismo, matatag sa pag-aayuno at pagninilay (tapas)—ang kilala sa pangalang Vālmīki.

Verse 90

मुनीनां प्रवरः श्रेष्ठः संजातश्च ततः परम् । अद्यापि तिष्ठते मूर्तः स तत्रस्थो मुनीश्वरः

Pagkaraan, lumitaw ang isang pinakapanguna at pinakadakilang muni sa mga muni. Hanggang ngayon, ang Panginoon ng mga muni ay nananatili roon, nasa anyong katawan, naninirahan sa mismong pook na iyon.

Verse 91

यस्तं प्रपूजयेद्भक्त्या स कविर्जायते भुवम् । अष्टम्यां च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Sinumang sumamba sa kanya nang may debosyon ay nagiging makata sa daigdig. At lalo na sa Aṣṭamī (ika-8 araw ng buwang lunar), kapag may ganap na pananampalataya, tiyak ang bunga.

Verse 124

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मुखारतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka—sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng Pinagmulan ng Mukhāra Tīrtha,” na siyang Kabanata 124.