Adhyaya 123
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 123

Adhyaya 123

Inilalahad ang kabanatang ito bilang pangangaral ni Sūta tungkol sa “walang kapantay” na Śuklatīrtha, na natutukoy sa pamamagitan ng mga palatandaang puting damong darbha. Malapit sa Cāmatkārapura, isang tagalaba (rajaka) na pangunahing naglilinis ng kasuotan ng mga kilalang brāhmaṇa ang nagkamaling naihagis ang mahahalagang damit sa lawa ng pangkulay na bughaw (Nīlīkuṇḍī/Nīlī). Sa takot sa parusang pagkakagapos o kamatayan, nagsabi siya sa pamilya at naghanda sanang tumakas sa gabi. Humingi ng payo ang kanyang anak na babae sa kaibigang mula sa pamayanang mangingisda (dāśa-kanyā). Itinuro sa kanila ang isang kalapit na imbakan ng tubig na mahirap pasukin. Sinubok ng tagalaba ang tubig sa pamamagitan ng paglalaba sa mga damit na nadungisan ng tina; agad itong naging puting-puti at malinaw, at nang siya’y maligo, ang kanyang itim na buhok ay pumuti rin. Ibinigay niya ang naibalik na mga kasuotan sa mga brāhmaṇa; sila’y nagsiyasat at nagpatunay na maging ang maiitim na bagay at buhok ay napapaputi. Ang matatanda at kabataan ay naligo nang may pananampalataya at tumanggap ng sigla at mapalad na bunga. Isinasalaysay din ang pinagmulan: natakot ang mga deva na magamit ito sa masama kaya tinangka nilang tabunan ng alikabok ang tīrtha, ngunit anumang tumubo roon ay nagiging puti dahil sa kapangyarihan ng tubig. May mga tagubilin sa ritwal: ang pagpapahid ng lupa ng tīrtha (mṛd) sa katawan at pagligo ay nagbibigay ng bunga na katulad ng pagligo sa lahat ng tīrtha; ang tarpaṇa gamit ang darbha at ligaw na linga (sesame) ay nagpapasaya sa mga ninuno at inihahambing sa mataas na handog at śrāddha. Sa wakas, ipinaliliwanag na dinala at inilagay ni Viṣṇu ang Śvetadvīpa rito upang hindi mawala ang kaputian nito kahit sa impluwensiya ng Kali-yuga.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दर्भैः संसूचितं श्वेतैर्यदद्यापि द्विजोत्तमाः

Wika ni Sūta: “Naroon din ang isa pang walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Śuklatīrtha. Hanggang ngayon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, ito’y minamarkahan ng mapuputing damong darbha.”

Verse 2

चमत्कारपुरे पूर्वमासीत्कश्चित्सुशल्यवित् । रजकः शुद्धकोनाम पुत्रपौत्रसमन्वितः

Noong unang panahon sa Camatkārapura, may isang tagalaba na nagngangalang Śuddhaka, bihasa sa kanyang gawain, at may mga anak at mga apo.

Verse 3

स सर्वरजकानां च प्राधान्येन व्यवस्थितः । प्रधानब्राह्मणानां च करोत्यंबरशोधनम्

Itinatag siya bilang pinuno sa lahat ng tagalaba, at siya rin ang naglilinis ng mga kasuotan ng mga pangunahing Brahmin.

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य नीलीकुण्ड्यां समाहितः । प्राक्षिपद्ब्राह्मणेंद्राणां वासो विज्ञातवांश्चिरात्

Pagkaraan, sa isang takdang sandali, habang abala siya sa gawain sa Nīlīkuṇḍī, naihagis niya roon ang mga kasuutan ng mararangal na Brahmana—isang gawaing saka lamang niya napagtanto paglaon.

Verse 5

अथासौ मन्दचित्तश्च स्वामाहूयकुटुम्बिनीम् । पुत्रांश्च वचनं प्राह रहस्ये भयविह्वलः

Pagkatapos, nababagabag ang isip, ipinatawag niya ang kanyang asawa at mga anak na lalaki; at sa lihim ay sinabi niya ang mga salitang ito, nanginginig sa takot.

Verse 6

निर्मूल्यानि सुवस्त्राणि ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नीलीमध्ये विमोहेन प्रक्षिप्तानि बहूनि च

“Maraming mariringal na kasuutan ng mga dakilang Brahmana—di-matatawaran ang halaga sa kanila—ang dahil sa aking pagkalito ay naihagis sa gitna ng Nīlī.”

Verse 7

वधबन्धादिकं कर्म ते करिष्यंत्यसंशयम् । तस्मादन्यत्र गच्छामो गृहीत्वा रजनीमिमाम्

“Walang alinlangan, gagawin nila ang mga parusang tulad ng pagpalo at paggapus. Kaya’t lumisan tayo sa ibang dako, ngayong gabing ito rin (umalis agad).”

Verse 8

एवं स निश्चयं कृत्वा सारमादाय मंदिरात् । प्रस्थितो भार्यया सार्द्धं कांदिशीको द्विजोत्तमाः

Kaya, matapos magpasya at kunin ang kanyang mahahalagang ari-arian mula sa bahay, ang lalaking taga-Kāṃdiśī ay umalis kasama ang kanyang asawa—O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 9

तावत्तस्य सुता गत्वा स्वां सखीं दाशसंभवाम् । उवाच क्षम्यतां भद्रे यन्मया कुकृतं कृतम्

Samantala, ang kaniyang anak na babae ay nagtungo sa sariling kaibigang isinilang sa angkan ng mangingisda at nagsabi: “Patawarin mo ako, mahal kong kaibigan, sa kamaliang nagawa ko.”

Verse 10

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि प्रक्रीडंत्या त्वया सह । प्रणयाद्बाल्यभावाच्च क्रोधाद्वाथ महेर्ष्यया

“Maging dahil sa kamangmangan o kahit batid ko—habang nakikipaglaro sa iyo—maging dahil sa paglalambing, sa pagiging musmos, sa galit, o sa matinding inggit…”

Verse 11

अथ सा सहसा श्रुत्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणा । उवाच किमिदं भद्रे यन्मामित्थं प्रभाषसे

Pagkarinig niya sa mga salitang iyon, bigla siyang napaluha at nanginig ang tingin, at sinabi: “O mabait na kaibigan, ano itong sinasabi mo sa akin nang ganito?”

Verse 12

सख्युवाच । मम तातेन नीलायां प्रक्षिप्तान्यंबराणि च । ब्राह्मणानां महार्हाणि विभ्रमेण सुलोचने

Sinabi ng kaibigan: “O may magagandang mata, ang aking ama, sa isang sandaling pagkalito, ay inihagis sa Ilog Nīlā ang ilang kasuotan—mamahaling kasuotang pag-aari ng mga Brāhmaṇa.”

Verse 13

तत्प्रभाते परिज्ञाय दंडं धास्यंति दारुणम् । एवं चित्ते समास्थाय तातः संप्रस्थितोऽधुना

“Sa bukang-liwayway, kapag nalaman ito, ipapataw nila ang isang kakila-kilabot na parusa. Taglay ang pasyang iyon sa puso, ang aking ama ay umalis na ngayon din.”

Verse 14

अहं तवातिकं प्राप्ता दर्शनार्थमनिन्दिते । अनुज्ञाता प्रयास्यामि त्वया तस्मात्प्रमुच्यताम्

O walang kapintasan, lumapit ako sa iyo upang masilayan ka lamang. Nang makamtan ko ang iyong pahintulot, ako’y aalis; kaya pakawalan mo ako mula sa pagkaantala.

Verse 15

अथ सा तद्वचः श्रुत्वा प्रसन्नवदनाऽब्रवीत् । यद्येवं मा सरोजाक्षि कुत्रचित्संप्रयास्यसि

Nang marinig niya ang mga salitang iyon, lumiwanag ang kanyang mukha at sinabi: “Kung gayon, O may matang gaya ng lotus, huwag kang umalis saanman.”

Verse 16

निवारय द्रुतं गत्वा तातं नो गम्यतामिति । अस्ति पूर्वोत्तरे भागे स्थानादस्माज्जलाशयः

“Pumaroon ka agad at pigilan ang aming ama—huwag siyang paalisin. Sapagkat sa hilagang-silangan mula rito ay may isang imbakan ng tubig.”

Verse 19

ततः स विस्मयाविष्टः स्वयं सस्नौ कुतूहलात् । यावच्छुक्लत्वमापन्नस्तादृक्कृष्णवपुर्धरः

Pagkaraan, siya’y napuno ng pagkamangha at naligo roon dahil sa pag-uusisa—hanggang ang may maitim na anyo ay nagkamit ng kaputian at kadalisayan.

Verse 20

तस्मात्तत्रैव वस्त्राणि प्रक्षालयतु सत्वरम् । तातः स तव यास्यंति विशुद्धिं परमां शुभे

“Kaya, ipalaba niya agad ang mga kasuotan doon din. Pagkatapos, ang iyong ama ay magkakamit ng sukdulang kadalisayan, O mapalad.”

Verse 21

अथ सा सत्वरं गत्वा निजतातस्य तद्वचः । सत्वरं कथयामास प्रहृष्टवदना सती

Pagkaraan, dali-dali siyang nagtungo sa sariling ama at agad na ipinahayag sa kanya ang mga salitang iyon; ang mukha ng mabuting babae ay nagningning sa galak.

Verse 22

मम सख्या समादिष्टं नातिदूरे जलाशयः । तत्र श्वेतत्वमायाति सर्वं क्षिप्तं सितेतरम्

Wika niya: “Itinuro ng aking kaibigan ang isang imbakan ng tubig na hindi kalayuan. Anumang ihagis doon—kahit hindi puti—ay nagiging puti (dalisay at maliwanag).”

Verse 23

तस्मात्प्रक्षालय प्रातस्तत्र गत्वा जलाशये । वस्त्राण्यमूनि शुक्लत्वं संप्रयास्यंत्यसंशयम्

Kaya sa bukang-liwayway, pumaroon ka sa imbakan ng tubig na iyon at labhan. Ang mga kasuotang ito ay tiyak na magiging maputi, walang alinlangan.

Verse 24

रजक उवाच । नैतत्संपत्स्यते पुत्रि यन्नीलस्य परिक्षयः । वस्त्रलग्नस्य जायेत यतः प्रोक्तं पुरातनैः

Sinabi ng tagalaba: “Anak ko, hindi ito mangyayari—na ang indigo na kumapit sa tela ay mawawasak—sapagkat gayon ang ipinahayag ng mga sinauna.”

Verse 25

वज्रलेपस्य मूर्खस्य नारीणां कर्कटस्य च । एको ग्रहस्तु मीनानां नीलीमद्यपयोस्तथा

“Para sa matigas na balot na parang vajra, para sa hangal, para sa mga babae, at para sa alimango—sinasabing iisa lamang ang ‘kapit’ (kapit na di bumibitaw). Gayundin sa isda, at sa indigo, alak, at gatas.”

Verse 26

कन्योवाच । तत्र ह्यागम्यतां तावद्वस्त्रणयादाय यत्नतः । तोयाच्छुद्धिं प्रयास्यंति तदाऽगंतव्यमेव हि

Wika ng dalaga: “Kung gayon, doon muna tayo pumunta, maingat na dala ang mga kasuotan. Mula sa tubig na iyon ay makakamtan nila ang kadalisayan—kaya nararapat ngang pumaroon at masilayan.”

Verse 27

भूयोऽपि मंदिरे वाऽथ तस्मात्स्थानाद्दिगंतरम् । गंतव्यं सकलैरेव ममैतद्धृदि संस्थितम्

Bukod pa rito—maging sa templo man o sa malayong dako mula roon—dapat magpatuloy ang lahat; ang pasyang ito’y matatag na nakatanim sa aking puso.

Verse 28

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा साधुसाध्विति तेऽसकृत् । प्रोच्य बांधवभृत्याश्च रात्रावेव प्रजग्मिरे

Nang marinig ang kanyang mga salita, paulit-ulit nilang sinabi, “Tunay na mabuti, tunay na mabuti!” Pagkaraan, matapos ipaalam sa mga kamag-anak at mga tagapaglingkod, umalis sila sa gabing iyon din.

Verse 29

दाशकन्यां पुरः कृत्वा संशयं परमं गताः । विभवेन समायुक्ता निजेन द्विजसत्तमाः

Inilagay nila sa unahan ang dalagang mangingisda; at ang pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit-na-isinilang ay naglakbay, nababalot ng matinding pag-aalinlangan, ngunit taglay ang sarili nilang yaman at mga panustos.

Verse 30

ततः सा दर्शयामास दाशकन्या जलाशयम् । बहुवीरुधसंछन्नं दुष्प्रवेशं च देहिनाम्

Pagkaraan, ipinakita ng dalagang mangingisda sa kanila ang imbakan ng tubig, na natatakpan ng maraming baging at mahirap pasukin ng mga may katawan.

Verse 31

ततः स रजकस्तत्र वस्त्राण्यादाय सर्वशः । प्रविष्टः सलिले तस्मिन्क्षालयामास वै द्विजाः

Pagkaraan, kinuha ng tagalaba ang lahat ng kasuotan doon, lumusong sa tubig na iyon at tunay na nagsimulang maglaba, O mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 32

अथ तानि सुवस्त्राणि मेचकाभानि तत्क्षणात् । जातानि स्फटिकाभानि तत्क्षणादेव कृत्स्नशः

At ang magagandang kasuotang yaon—na waring bughaw na maitim—sa mismong sandaling iyon ay naging maningning na tila kristal, bigla at buung-buo.

Verse 33

ततस्तुष्टिसमायुक्तः साधुसाध्विति चाऽब्रवीत् । समालिंग्य सुतां प्राह दाशकन्यां च सादरम्

Pagkaraan, napuspos siya ng kasiyahan at nagsabi, “Mabuti! Mabuti!” Pagyakap sa kaniyang anak na babae, magalang din niyang kinausap ang anak na babae ng mangingisda.

Verse 34

सुवस्त्राणि द्विजेंद्राणामर्पयामो यथाक्रमम्

“Ihandog natin ang magagandang kasuotan sa pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ayon sa wastong kaayusan.”

Verse 35

ततः स स्वगृहं गत्वा तानि वस्त्राणि कृत्स्नशः । यथाक्रमेण संहृष्टः प्रददौ द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, umuwi siya sa sariling bahay at kinuha ang lahat ng kasuotang iyon; sa galak, ipinamigay niya ang mga ito ayon sa kaayusan sa pinakadakilang mga Brāhmaṇa.

Verse 36

अथ ते ब्राह्मणा दृष्ट्वा तां शुद्धिं वस्त्रसंभवाम् । तं च श्वेतीकृतं चेदृग्रजकं विस्मयान्विताः

Pagkaraan, nang makita ng mga Brāhmaṇa ang kadalisayang nahayag sa mga kasuotan—at makita ring ang tagalaba mismo ay naging maputi sa gayong paraan—napuno sila ng pagkamangha.

Verse 37

पप्रच्छुः किमिदं चित्रं वस्त्रमूर्धजसंभवम् । अनौपम्यं च संजातं वदस्व यदि मन्यसे

Tinanong nila, “Ano itong kagila-gilalas—mga kasuotang nagmula sa buhok? Isang himalang walang kapantay ang naganap. Ipagpaliwanag mo, kung mamarapatin mo.”

Verse 38

रजक उवाच । एतानि विप्रा वस्त्राणि मया क्षिप्तानि मोहतः । नीलीमध्ये सुवस्त्राणि विनष्टानि च कृत्स्नशः

Sinabi ng tagalaba, “O mga Brāhmaṇa, sa aking pagkahibang ay inihagis ko ang mga kasuotang ito sa batyang tina ng indigo. Ang magagandang damit ay lubusang nasira.”

Verse 39

ततो भयं महद्भूतं कुटुम्बेन समन्वितः । चलितो रजनीवक्त्रे दिगंते ब्राह्मणोत्तमाः

Pagkaraan ay sumiklab ang matinding takot; kasama ang kanyang pamilya, siya’y umalis sa dilim ng gabi patungo sa malayong dako—O pinakamainam na mga Brāhmaṇa.

Verse 40

अथैषा तनयाऽस्माकं गता निजसखीं प्रति । दाशात्मजां सुदुःखार्ता पुनर्दर्शनलालसा

Pagkatapos, ang aming anak na babae, labis na nagdadalamhati at sabik na muling makita siya, ay nagtungo sa kanyang sariling kaibigan—ang anak na babae ng mangingisda.

Verse 41

तया सर्वमभिप्रायं ज्ञात्वा मे दुःखहेतुकम् । ततः संदर्शयामास स्थिताग्रे स्वजलाशयम्

Nang maunawaan niya ang buo kong layon at ang sanhi ng aking dalamhati; saka niya ipinakita ang sarili niyang imbakan ng tubig na nasa malapit, sa harapan.

Verse 42

तस्मिन्प्रक्षिप्तमात्राणि वस्त्राणीमानि तत्क्षणात् । ईदृग्वर्णानि जातानि विस्मयस्य हि कारणम्

Nang ihagis lamang ang mga kasuotang ito sa tubig na iyon, sa mismong sandali’y nagkaroon sila ng gayong dalisay na kulay—tunay na sanhi ng pagkamangha.

Verse 43

तथा मे मूर्धजाः कृष्णास्तत्र स्नातस्य तत्क्षणात् । परं शुक्लत्वमापन्ना एतत्प्रोक्तं मया स्फुटम्

Gayon din, ang aking buhok na dating itim ay naging lubos na puti sa mismong sandaling ako’y naligo roon. Ito’y malinaw kong ipinahayag sa inyo.

Verse 44

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा कौतूहलसमन्विताः । तत्र जग्मुः परीक्षार्थं विक्षिप्य तदनंतरम्

Pagkarinig nito, ang mga brāhmaṇa na puspos ng pag-uusisa ay nagtungo roon upang subukin sa sarili, at agad na umalis pagkatapos noon.

Verse 45

कृष्णद्रव्याणि भूरीणि केशादीनि सहस्रशः । सर्वं तच्छुक्लतां याति त्यक्त्वा वर्णं मलीमसम्

Di-mabilang na mga bagay na itim—buhok at iba pa—na libu-libo ang dami, ay pawang pumuti roon; ang lahat ay naging maputi, iniiwan ang madilim at maruming kulay.

Verse 46

ततो वृद्धतया ये च विशेषाच्छ्वेतमूर्धजाः । ते सस्नुः श्रद्धया युक्तास्तरुणाश्चापि धर्मिणः

Pagkaraan, yaong mga may puting buhok dahil sa katandaan, lalo na, ay naligo roon nang may pananampalataya; at ang mga kabataang matuwid na sumusunod sa dharma ay naligo rin.

Verse 47

ततः शुक्लत्वमापन्नास्तेजोवीर्यसमन्विताः । भवंति तत्प्रभावेन प्रयांति च परां गतिम्

Pagdaka, nakamtan nila ang kaputian at napuspos ng ningning at lakas; sa bisa ng banal na pook na iyon, sila’y tumungo rin sa kataasang kalagayan.

Verse 48

अथ तद्वासवो दृष्ट्वा शुक्लतीर्थं प्रमुक्तिदम् । पूरयामास रजसा मानुषोत्थभयेन च

Pagkaraan, si Vāsava (Indra), nang makita ang Śuklatīrtha—ang nagbibigay ng paglaya—ay pinuno iyon ng alikabok, dahil sa takot na nagmumula sa mga tao (na magkakamit ng kapangyarihan nito).

Verse 49

अद्यापि तत्र यत्किंचिज्जायतेऽथ तृणादिकम् । तत्सर्वं शुक्लतामेति तत्तोयस्य प्रभावतः

Hanggang ngayon, anumang tumutubo roon—maging damo at iba pa—ay pumuputi; ganyan ang bisa ng tubig na iyon.

Verse 50

श्वैतैस्तैस्तारयेत्सर्वान्पितॄन्नरकगानपि

Sa pamamagitan ng mga puting handog na iyon, maililigtas ng tao ang lahat ng ninuno—maging yaong napunta sa impiyerno—at maitatawid sila.

Verse 51

तत्तीर्थोत्थां मृदं गात्रे योजयित्वा नरोत्तमः । स्नानं करोति तीर्थानां सर्वेषां लभते फलम्

Ang marangal na tao, matapos ipahid sa katawan ang banal na putik na nagmumula sa tīrtha, ay naliligo; at sa gayon ay nakakamit niya ang bunga ng pagligo sa lahat ng tīrtha.

Verse 52

यस्तैर्दर्भैर्नरो भक्त्या तिलैश्चारण्यसंभवैः । करोति तर्पणं विप्राः स प्रीणाति पितामहान्

O mga brāhmaṇa, ang taong may debosyon na nagsasagawa ng tarpaṇa gamit ang mga damong darbha na iyon at ang mga butil ng linga na tumubo sa gubat na iyon, ay nagbibigay-kasiyahan sa kanyang mga ninuno.

Verse 53

अथाश्वमेधात्संप्राप्यं गयाश्राद्धेन यत्फलम् । नीलसंज्ञगवोत्सर्गे तथात्रापि द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga dwija, ang kapakinabangang banal na nakukuha sa sakripisyong Aśvamedha at sa pagganap ng śrāddha sa Gayā ay natatamo rin dito sa pamamagitan ng sagradong pag-aalay at pagpapalaya sa bakang tinatawag na “Nīlā.”

Verse 54

ऋषय ऊचुः । शुक्लतीर्थं कथं जातं तत्र त्वं सूतनंदन । विस्तरेण समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

Sinabi ng mga ṛṣi: “O anak ni Sūta, paano nagkaroon doon ang Śuklatīrtha? Isalaysay mo sa amin nang masinsinan, sapagkat kami’y lubhang nananabik na malaman.”

Verse 55

सूत उवाच । श्वेतद्वीपः समानीतो विष्णुना प्रभविष्णुना । तत्क्षेत्रे कलिभीतेन यथा शौक्ल्यं न संत्यजेत्

Sinabi ni Sūta: “Ang Śvetadvīpa ay dinala rito ni Viṣṇu, ang Panginoong makapangyarihan sa lahat, upang sa banal na pook na iyon—dahil sa pangamba sa Kali—hindi nito talikuran ang kaputian (kadalisayan) nito.”

Verse 56

कलिकालेन संस्पृष्टः श्वेतद्वीपोऽपि श्यामताम् । न प्रयाति द्विजश्रेष्ठास्ततस्तत्र निवेशितः

O pinakadakilang brāhmaṇa, kahit masaling ng Panahon ng Kali, ang Śvetadvīpa ay hindi nagiging madilim; kaya nga ito’y itinatag doon.