Adhyaya 119
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 119

Adhyaya 119

Nagbubukas ang kabanata sa pagtatanong ng mga Ṛṣi kay Sūta tungkol sa teolohikong pinagmulan ng papel ni Devī Kātyāyanī bilang pumatay kay Mahīṣa: bakit napasok ng asura ang anyong kalabaw at bakit siya pinaslang ng Devī. Isinalaysay ni Sūta ang pinagmulan: isang daitya na dating guwapo at magiting, na tinawag na “Citra-sama,” ang nahumaling sa pagsakay sa kalabaw at tinalikuran ang iba pang sasakyan. Habang sumasakay malapit sa pampang ng ilog Jahnāvī, natapakan ng kanyang kalabaw ang isang pantas na nagmumuni-muni, nabasag ang samādhi; sa galit dahil sa kawalang-galang at pagputol sa pagninilay, isinumpa ng pantas na maging kalabaw (mahīṣa) siya sa buong buhay. Upang humanap ng lunas, lumapit ang isinumpa kay Śukra, na nagpayong mag-alay ng tanging debosyon kay Maheśvara sa kṣetra ng Hāṭakeśvara, na inilalarawang nagbibigay ng siddhi kahit sa mahihirap na panahon. Matapos ang mahabang tapas, nagpakita si Śiva at nagkaloob ng biyayang may hangganan: hindi mababawi ang sumpa, ngunit ibinigay ang “sukhopāya,” kung saan ang sari-saring kaluguran at mga nilalang ay nagtitipon sa kanyang katawan. Nang hingin niya ang ganap na pagiging di-matitinag, tumanggi si Śiva; sa huli, hiniling niyang mapapatay lamang siya ng isang babae. Ikinabit din ni Śiva ang pagsasagawa ng tīrtha sa mga bunga: ang maliligo nang may pananampalataya at magkakamit ng darśana ay tatamo ng katuparan ng mga layon, pag-alis ng mga hadlang, at pagtaas ng lakas-espirituwal; ang mga karamdaman at lagnat ay sinasabing humuhupa. Pagkaraan, lumipat ang salaysay sa pag-igting ng kapangyarihang pampulitika at pandigma ng daitya: tinipon niya ang mga dānava, sinalakay ang mga deva, at matapos ang mahabang digmaang makalangit, nanghina ang hukbo ni Indra at umurong, kaya pansamantalang nabakante ang Amarāvatī. Pumasok ang mga daitya, nagdiwang, at inangkin ang mga bahagi ng handog sa yajña. Sa bandang huli, binanggit ang pagtatatag ng isang dakilang liṅga at isang estrukturang tulad-templo na inihahambing sa Kailāsa, na lalo pang nagpapabanal sa kṣetra at sa diwa ng tīrtha sa kabanatang ito.

Shlokas

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

Wika ng mga rishi: “O anak ni Sūta, sinabi mo na ang Diyosa ay si Kātyāyanī at siya ang naging tagapuksa ni Mahiṣa. Ipagpahayag mo sa amin kung paano ito nangyari. Anong uri ng pangunahing demonyo siya na nag-anyong kalabaw? At sa anong dahilan siya pinaslang ng Diyosa? Ipaliwanag mo nang masinsinan.”

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

Sinabi ni Sūta: “Dito ay isasalaysay ko sa inyo ang pinakadakilang Māhātmya ng Diyosa; sa pagdinig pa lamang nito, ang mga mortal ay nagkakamit ng pagkalipol ng mga kaaway.”

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

Noong unang panahon ay may demonyong nagngangalang Mahiṣa, anak ni Hiraṇyākṣa. Sa pag-anyong kalabaw, nilusob at inapi niya ang tatlong daigdig.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

Wika ng mga rishi: “O anak ni Sūta, bakit siya isinilang na may anyong kalabaw? O naging gayon ba siya dahil sa kapintasan ng isang sumpa? Ipagpaliwanag mo sa amin.”

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

Sinabi ni Sūta: “Tunay na siya’y isinilang na labis na kagandahan, ang mukha’y gaya ng lotus na may sandaang talulot; mahahaba ang bisig, malapad ang leeg, at may lahat ng mapalad na tanda. Tinawag siyang Citrasama, at pinagkalooban ng ningning at kagitingan.”

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

Mula pagkabata, halos sa pag-udyok at pagtaboy ng mga kalabaw siya nagtuon, at lubusang tinalikuran ang lahat ng ibang sasakyan o sinasakyan gaya ng kabayo at iba pa.

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

Minsan, ang anak ni Danu ay sumakay sa kalabaw at naglakbay; pagdating sa pampang ng Jahnavī, sinimulan niyang hampasin at patayin ang mga ibong-tubig doon.

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

Ang marangal na muni, dahil hungkag ang isip at lubos na nahumaling sa mga ibon, ay hindi napansin ang dwija na natapakan ng mga kuko ng kalabaw sa bugso ng bilis nito.

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

Pagkatapos, ang kanyang mga viyas ay nabahiran ng dugo, at nang makita ang Danava na nakatayo sa kanyang harapan na walang paggalang, ang pantas ay dinatnan ng galit. Kumuha ng tubig sa kanyang kamay, siya ay nagsalita nang may poot: "Sapagkat, O makasalanan, ang aking katawan ay nadurog ng mga kuko ng iyong kalabaw..."

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

"Winasak mo ang aking samadhi; kaya maging isa kang kalabaw. Habang ikaw ay nabubuhay, O masamang isip, mananatili kang may malinaw na kamalayan."

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

Pagkatapos noon siya ay naging isang makapangyarihang kalabaw, may itim na katawan, at may napakahabang mga sungay—tulad ng isa pang bundok ng Anjanadri.

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

Pagkatapos, nang may pagpapakumbaba, sinikap niyang payapain ang pantas na iyon: "O Brāhmaṇa, pakiusap na pagaanin ang sumpa sa akin—sapagkat dahil sa pagiging isip-bata ay hindi ko naunawaan."

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

Pagkatapos ay sinabi ng pantas sa kanya: "Ang aking salita ay hindi mawawalan ng saysay. Kaya, hangga't ang iyong hininga ng buhay ay nananatili, ito ay mananatiling ganito."

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

Kaya nga, ang napakasamang iyon—napahiya sa anyong kalabaw (mahiṣa)—ay iniwan; at ang dakilang muni ay lumisan mula sa pampang ng Ilog Gaṅgā patungo sa ibang dako. Siya man ay nagmadaling pumunta at nagsalita kay Śukra.

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

“Ako’y isinumpa ni Durvāsas dahil sa isang dahilan, at dinala sa kalagayang maging kalabaw (mahiṣa); kaya ikaw ang maging kanlungan ko.”

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa iyong biyaya ay itakda ang wastong landas, upang maibalik ko ang aking dating katawan at mapawi ang kalagayang ito bilang hayop.”

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

Sinabi ni Śukra: “Sa anumang paraan ay hindi mababago ang sumpang iyon. Kaya huwag mong talikuran ang iisang Diyos—si Maheśvara—sa Kanya lamang dumulog.”

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

“Kaya nga, magmadali kang pumunta at sumamba sa walang kapantay na Liṅga sa banal na pook ng Hāṭakeśvara, na nagbibigay ng lahat ng siddhi at kaganapan.”

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

Doon, ang siddhi (kaganapan) ay mabilis na sumisibol, O pinakadakila sa mga Dānava—kahit dumating na ang panahong makasalanan; lalo pa kaya sa unang panahong dalisay!

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

Nang mapayuhan nang gayon ni Śukra, ang Dānava ay agad na umalis; nagtungo siya sa banal na pook ng Hāṭakeśvara at pagkaraan ay nagsagawa ng matinding tapas (pagpapakasakit-espirituwal).

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

Habang ang dakilang kaluluwang iyon ay nananatiling gayon, matatag sa tapas, lumipas ang napakahabang panahon habang siya’y nagpapatuloy sa mahirap na pagpepenitensiya.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

Pagkaraan, si Mahādeva, nalugod, ay dumating sa kanyang paningin at nagsalita: “Lubos Akong nasiyahan. O Dānava, pumili ka ng isang biyaya.”

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

Wika ng Nilalang na Kalabaw: “Ako’y isinumpa ni Durvāsas at itinakda sa pagka-kalabaw. Kaya, sa iyong biyaya, nawa’y magwakas sa akin ang kalagayang-hayop na ito.”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Ang kanyang salita ay hindi maaaring baguhin sa anumang paraan. Kaya ipagkakaloob Ko sa iyo ang isang madaling paraan—makinig ka.”

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

“Anumang mga kaluguran na nasa mga tao, sa mga diyos, at gayundin sa mga asura—lahat ng iyon ay magtitipon dito at sasandig, papasok sa mismong katawan mo.”

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

Sinabi ni Mahiṣa: “Kung gayon, O Panginoon ng mga diyos, kung ang pagtatamo ng kaluguran ay darating sa akin, kung gayon, O Guro, nawa’y ang katawan kong ito ay maging tunay na di-mapapatay—di-masasaktan ng kamatayan.”

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

“Sa sampung uri ng kapanganakan ng mga diyos, at lalo na sa mga tao—gayundin sa mga hayop, sa mga Nāga, at sa mga ibon, O pinakadakila sa mga diyos—”

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Sa ibabaw ng lupa, walang sinumang may katawan na tunay na di-mapapatay, O Dānava. Kaya talikuran mo ang isang kahilingang iyon, at hingin ang natitirang mga biyaya, O panginoon ng mga Daitya.”

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

Pagkaraan, matapos magnilay nang matagal, nagsalita siya kay Vṛṣabhadhvaja (Śiva): “Maliban sa isang babae, nawa’y huwag magmula sa iba pa ang aking kamatayan.”

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

“Gayundin, dito sa aking banal na tīrtha, sinumang tao na may pananampalataya at walang pagkalihis ng isip na maligo, pagkaraan niyon ay makakakita sa Iyo (Panginoon).”

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

“Sa pamamagitan ng Iyong biyaya, O Śaṅkara, makakamtan niya ang ganap na katuparan ng lahat ng hangarin; mawawasak ang lahat ng kapahamakan, at lalago ang kanyang liwanag na espirituwal.”

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

“Sapagkat maging ang mga deva at asura ay nagnanais ng katawang-mortal alang-alang sa pagdanas ng bhoga, gayon din ikaw ay magkakamit ng lahat ng iyon; kaya tungkol sa iyong katawan—”

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

“Mula sa sandaling iyon, ang mga pighating dulot ng bhūta, preta, piśāca at iba pa ay agad na maaalis; gayundin ang mga karamdaman—lagnat at iba pang sakit—ay mapapawi.”

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga diyos ay naglaho sa paningin. Si Mahiṣa naman ay sumunod na nagbalik sa sarili niyang tahanan.

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

Umalis siya at ipinatawag ang lahat ng mga Dānava; saka, nakatayo sa gitna ng kapulungan, nagsalita siya—punô ng hinanakit at poot.

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

“Ang aking ama, ang aking tiyuhin sa ama, at ang iba ko pang mga ninuno—ang mga Dānava na yaon ay pinaslang ng mga Deva, na pinangungunahan ni Vāsudeva.”

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

“Kaya sa dakilang digmaan, wawasakin ko ang mga Deva na iyon; at pagkaraan, aagawin ko ang paghahari sa tatlong daigdig.”

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

Pagkaraan, sinabi ng mga Dānava, “Tama ito—walang kapantay. Ang paghaharing tinatamasa ni Śakra sa langit ay tunay na sa amin.”

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

Kaya naman, sa paglisan natin ngayong araw—nang mabilisan—ating paslangin si Indra sa rurok ng digmaan; pagkatapos, habang tinatamasa ang mga makalangit na ligaya, tayo ay maninirahan nang masaya sa kalangitan.

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

Kaya ang lahat ng mga Dānava, matapos makabuo ng matibay na pasya sa kanilang sanggunian, ay tumungo sa rurok ng Meru—kasama ang kanilang mga tagapaglingkod, hukbo, at mga sasakyan.

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

Pagkatapos, si Śakra at ang iba pang mga Deva, nang makita ang hukbo ng Dānava na biglang dumating—na may sandata at mga misil—ay lumabas agad sa tarangkahan ng kanilang sariling lungsod, na handang makipaglaban.

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

Ang mga Āditya, ang mga Vasu, ang mga Rudra, ang dalawang Nāsatya—na pinakamahusay sa mga manggagamot—ang mga Viśvedeva, ang mga Sādhya, ang mga Siddha, at lahat ng mga Vidyādhara rin (ay nagtipon para sa labanan).

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

Pagkatapos ay sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga Deva at ng mga Dānava; habang sila ay nag-aatakehan sa isa't isa, ang kanilang 'pag-atras' ay tanging kamatayan lamang ang katapusan.

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

Kaya nito, nagpatuloy ang digmaan sa langit sa loob ng tatlong taon; doon, bumuhos ang napakalalakas na agos na wari’y mga ilog ng dugo.

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

Sa ibang araw, nakita nila si Śakra (Indra) na nakaluklok sa ibabaw ni Airāvata; nalililiman ang kanyang ulo ng puting payong-hari ng hari, at napalilibutan ng mga Deva na may tangan na mga sandatang makalangit.

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

Pagkaraan, si Mahiṣa, panginoon ng mga Dānava, na nilamon ng poot ang diwa, ay nag-ipon ng matinding bilis at sumugod nang tuwiran patungo sa kanya.

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

Pagkatapos, sa pamamagitan ng kanyang dalawang sungay na ubod ng talim, tinusok niya sa puso ang elepanteng si Airāvata; at si Airāvata ay nagpalabas ng isang nakapanghihilakbot na sigaw.

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

Pagkaraan, tumalikod siya, tanging pagtakas ang nasa isip, at mabilis na tumakbo patungo sa lungsod na kinaroroonan ng Amarāvatī.

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

Bagaman malubha nang sugatan ang mga sentido nito sa sunod-sunod na hampas ng panggabay na kawit sa elepante, at bagaman pinipigil ng mga dakilang tagapaglingkod, hindi pa rin ito mapatigil o mapatayo nang tahimik sa anumang paraan.

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

Pagkaraan, si Sahasrākṣa (Indra), nang makita si Mahiṣa na namamaga sa pagmamataas—at ang mga Daitya na umuungal sa panlilibak, palakpakan, at iba pang sigawan—ay nagsalita.

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

“O Daitya, huwag mong isipin na napuksa na ang panginoon ng mga diyos. Ang elepanteng ito, pagtalikod sa larangan ng digmaan, ay itinataboy na walang magawa ng aking kapangyarihan.”

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

“Kaya nga, tumigil ka muna sandali hanggang sa makasakay ako sa aking marangal na karwahe. Wawasakin ko ang iyong kayabangan, at pababagsakin kita sa matatalim na palaso.”

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

Sa sandaling iyon, dumating si Mātali, ang tagapagkarwahe ni Śakra—dala ang isang karwaheng hinila ng sanlibong kabayong matutulin, kasingbilis ng hangin.

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

Pagkaraan, ang mga kabayong iyon, hinampas ni Mātali ng latigo, ay sumugod pasulong nang buong lakas—wari’y tatalon paitaas hanggang sa kalangitan.

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

Pagkatapos, si Pākaśāsana (Indra), na mabilis na nagkabit ng pana, ay tinakpan ang Dānava ng mga palasong anyong ahas na makamandag.

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

Pagkaraan, muling tinipon niya ang bilis at, nalulunod sa ulap ng poot, ay sumugod nang ubod-lakas patungo sa kinaroroonan ng Panginoon ng Tatlumpung Diyos (Indra).

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

Pagkatapos, sa pag-asa sa sariling bugso at sa naglalagablab na galit, nilaslas niya ng mga sungay ang mahuhusay na kabayo, paulit-ulit na sinasagasa at itinatapon.

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

Kaya ang mga kabayong iyon, nanginginig sa takot at sugatan sa dibdib, ay nagsitakas—nababalot ng dugo ang buong katawan—sa landas ni Airāvata rin.

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

Pagkaraan, nang makita ang karwahe ni Śakra (Indra) na tumalikod, ang pinakamahuhusay sa mga diyos—pawang natakot—ay nagsitakbo palayo, tinahak ang mismong landasing iyon.

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

Ngunit pagkaraan, nang makita ng lahat ng Dānava na nabasag ang hanay ng mga diyos sa labanan, pinakawalan nila ang ulang-bakal ng mga sandata, umuungal na parang mga ulap na may kulog.

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

Samantala, dumating ang gabi na nababalot ng dilim; doon, wala ni anuman ang sumapit sa abot-tanaw ng sinuman.

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

Pagkaraan, ang lahat ng Dānava ay tumigil sa labanan sa bawat panig; sumilong sila sa isang tuktok ng Meru at nagsimulang magtayo ng isang kaaya-ayang himpilan.

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

Punô ng tagumpay at nakamtan ang sukdulang kasiyahan, nag-usap-usap sila tungkol sa labanan—kung paano naganap ang sagupaan na iyon.

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

Maging ang mga diyos, nanghihina ang sigla at sugatan sa mga hampas, ay nagtipon at nag-usap-usap, na si Bṛhaspati ang nangunguna.

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

Sa ngayon, pinaurong ng mga Dānava ang ating hukbo; ito’y wasak, lubhang nawalan ng sigla, at di na kayang gampanan ang gawain ng digmaan.

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

Pagkapagpasya nang gayon, ang lahat ng mga diyos—kasama si Indra—ay nagtungo sa daigdig ni Brahmā, at iniwang walang laman ang lungsod ni Śakra (Amarāvatī).

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

Pagkaraan, pagsikat ng umaga, ang mga Dānava ay bumangon na nagagalak; nang makita nilang walang tao ang lungsod ni Śakra, agad silang pumasok doon.

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

Pagkatapos, iniluklok nila ang Daitya na si Mahiṣa sa trono ni Śakra; at sa kasiyahan ay yumukod sila at nagdaos ng isang dakilang pagdiriwang.

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

Inagaw nila ang mga bahagi ng handog na yajña na ukol sa lahat ng nananahan sa tatlong langit; at sa bawat dambanang banal ng mga diyos, kinuha rin nila ang mga bagay na minamahal at nararapat sa mga diyos.

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

Matapos itindig nang may debosyon ang isang dakilang Liṅga para sa Panginoong may hawak ng trishula (Śiva), saka niya itinayo ang isang templong-palasyong kahawig ng tuktok ng Kailāsa.