Adhyaya 116

Verse 1

सूतौवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति सुविख्याताम्बरेवती । देवी कामप्रदा पुंसां बालकानां सुखप्रदा

Sinabi ni Sūta: “Bukod pa riyan, naroon din ang isa pang diyosa, ang bantog na Ambarevatī. Ipinagkakaloob niya sa mga lalaki ang ninanais na layon at nagbibigay ng ligaya sa mga bata.”

Verse 2

यां दृष्ट्वा पूजयित्वाऽथ चैत्राष्टम्यां विशेषतः । शुक्लायां नाप्नुयान्मर्त्यः कुटुम्बव्यसनं क्वचित्

Ang sinumang makakita sa kanya at sumamba—lalo na sa ika-walong araw (Aṣṭamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Caitra—ay hindi kailanman daranas ng kapahamakan sa pamilya.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । केन वा स्थापिता तत्र सा देवी चाम्बरेवती । किंप्रभावा किंस्वरूपा सूतपुत्र वदस्व नः

Wika ng mga rishi: “Sino ang nagtatag doon sa diyosang Ambarevatī? Ano ang kanyang kapangyarihan, at ano ang kanyang likas na anyo? O anak ni Sūta, ipahayag mo sa amin.”

Verse 4

सूत उवाच । यदा शेषेण संदिष्टा नानानागा विषोल्बणाः । पुरस्यास्य विनाशाय क्रोधसंरक्तलोचनाः । तदा तस्य प्रिया सा च पुत्रशोकेनपीडिता

Sinabi ni Sūta: “Nang sa utos ni Śeṣa ay ipinadala ang maraming ahas-nāga—nakapanghihilakbot sa kamandag at mapupula ang mga mata sa galit—upang wasakin ang lungsod na ito, noon din ang kanyang minamahal na asawa ay pinahirapan ng dalamhati sa anak.”

Verse 5

स्वयमेवाग्रतो गत्वा भक्षयामास तं द्विजम् । कुटुम्बेन समायुक्तं येन पुत्रो निपातितः

Siya mismo ang lumapit at nilamon ang brahmin na iyon kasama ang buong sambahayan—ang siyang pumatay sa kanyang anak na lalaki.

Verse 6

अथ तस्य द्विजेन्द्रस्य बालवैधव्यसंयुता । अनुजाऽसीत्तपोयुक्ता ब्रह्मचर्यकृतक्षणा

Pagkaraan, ang dakilang brahmana ay may nakababatang kapatid na babae—nabalo sa murang edad—na nakatuon sa pag-aayuno at mahigpit na nananatili sa disiplina ng brahmacarya.

Verse 7

सा दृष्ट्वा भक्षितं सर्वं भट्टिकाख्या कुटुम्बकम् । नाग पत्न्या ततः प्राह जलमादाय पाणिना

Nang makita niyang nilamon na ang buong sambahayang tinatawag na “Bhaṭṭikā,” saka siya nagsalita sa asawa ng ahas-nāga, habang may hawak na tubig sa palad.

Verse 8

यस्मात्त्वया कुटुम्बं मे नाशं नीतं द्विजिह्वके । दर्शितं च महद्दुःखं मम बन्धुजनोद्भवम्

“Sapagkat ikaw, O ahas na may dalawang dila, ang naghatid sa aking angkan sa kapahamakan at ipinakita sa akin ang malaking dalamhating nagmula sa sarili kong mga kamag-anak,”

Verse 9

तथा त्वमपि संप्राप्य मानुषत्वं सुगर्हितम् । मानुषं पतिमासाद्य पुत्रपौत्रानवाप्य च

“Gayon din, ikaw ay magkakamit ng isang kapanganakang-tao na lubhang kapintasan; magkakaroon ka ng asawang tao at magkakamit ng mga anak at apo,”

Verse 10

तेषां विनाशजं दुःखं मा नुषे त्वमवाप्स्यसि । नागत्वे वर्तमानायाः शापं तेऽमुं ददाम्यहम्

“Sa buhay-tao, mararanasan mo ang dalamhating isinilang mula sa pagkapuksa nila. Habang ikaw ay isang nāgī pa ngayon, ibinibigay ko sa iyo ang sumpang ito.”

Verse 11

साऽपि श्रुत्वाऽथ तं शापं रेवती भट्टिकोद्भवम् । क्रोधेन महताविष्टा ह्यदशत्तां द्रुतं ततः

Nang marinig niya ang sumpang iyon, si Revatī—isinilang sa angkan ng Bhaṭṭika—ay nilamon ng matinding poot at agad siyang kinagat nang mabilis.

Verse 12

अथ तस्यास्तनुं प्राप्य नागीदंष्ट्रा विषोल्बणा । जगाम शतधा नाशं बिभिदे न त्वचं क्वचित्

Ngunit nang dumikit sa katawan ng babaeng iyon ang mga pangil ng nāga na hitik sa matapang na kamandag, nabasag ang mga ito sa sandaang piraso—ngunit ni hindi man lamang nabutas ang kanyang balat.

Verse 13

ततः सा लज्जयाविष्टा स्वरक्तप्लावितानना । विषण्णा निषसादाथ संनिविष्टा धरातले

Pagkaraan, sinaklot siya ng hiya; ang kanyang mukha’y nabaha ng sarili niyang dugo. Nalugmok sa dalamhati, naupo siya sa lupa.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे नागास्तथान्ये ये समागताः । रेवतीं ते समालोक्य तथारूपां भयान्विताम् । प्रोचुश्च किमिदं देवि तव वक्त्रे रुजास्पदम्

Samantala, ang iba pang mga nāga na nagkatipon doon, nang makita si Revatī sa gayong kalagayan at nababalot ng takot, ay nagsabi: “O Diyosa, ano itong masakit na dinaranas sa iyong mukha?”

Verse 15

अथवा किं प्रभावोऽयं कस्यचिद्रक्तसंपदः

“O ano ang bisa ng impluwensiyang ito—isang kakaibang pagpapakita na may kaugnayan sa dugo?”

Verse 16

रेवत्युवाच । येयं दुष्टतमा काचिद्दृश्यते दुष्टतापसी । अस्या जातो विकारोऽयं ममास्ये नागसत्तमाः

Sinabi ni Revatī: "Isang napakasamang babaeng asetiko ang nakikita rito. Dahil sa kanya, lumitaw ang karamdamang ito sa aking mukha, O pinakamahusay sa mga naga."

Verse 17

तस्मादेनां महा दुष्टां भगिनीं तस्य दुर्मतेः । येन मे निहतः पुत्रो द्विजपुत्रेण सांप्रतम्

"Kaya, hulihin ang napakasamang babaeng ito—siya ang kapatid ng masamang-isip na iyon—na naging dahilan kung bakit ang aking anak ay pinatay ngayon sa pamamagitan ng anak ng isang brahmin."

Verse 18

भक्ष्यतां भक्ष्यतां शीघ्रं मम नाशाय संस्थिताम् । सांप्रतं मन्मुखे तेनं रुधिरं पन्नगोत्तमाः

"Kainin siya, kainin siya nang mabilis—siya ay pumarito na may layuning wasakin ako! Ngayon, O pinakamahusay sa mga ahas, dahil sa kanya, may dugo sa aking bibig."

Verse 19

अथ ते पन्नगाः क्रुद्धा ददंशुस्तां तपस्विनीम् । समं सर्वेषु गात्रेषु यथान्या प्राकृता स्त्रियम्

Pagkatapos, ang mga ahas na iyon, na galit na galit, ay kinagat ang babaeng asetiko—kinagat siya nang pantay-pantay sa lahat ng kanyang mga bahagi, na parang siya ay isang karaniwang babae lamang.

Verse 20

ततस्तेषामपि तथा मुखाद्दंष्ट्रा विनिर्गताः । रुधिरं च ततो जज्ञे शेषपत्न्या यथा तथा

Pagkatapos noon, mula rin sa kanilang mga bibig, ang mga pangil ay lumabas; at pagkatapos ay dumaloy ang dugo—tulad ng nangyari sa kaso ng asawa ni Śeṣa.

Verse 21

अथ तस्याः प्रभावं तं दृष्ट्वा ते नागसत्तमाः । शेषा भय परित्रस्ताः प्रजग्मुश्च दिशो दश

Nang makita nila ang pambihirang kapangyarihan niya, ang mga pinakadakila sa mga Nāga ay nanginig sa takot at nagsitakas sa sampung panig.

Verse 22

भट्टिकापि जगामाशु स्वाश्रमं प्रति दुःखिता । भयत्रस्तैः समंताच्च वीक्ष्यमाणा महोरगैः

Si Bhaṭṭikā man ay nagmadaling bumalik sa sarili niyang ashram, puno ng dalamhati; samantalang ang mga dambuhalang ahas, takot na takot, ay nakamasid sa kanya sa lahat ng panig.

Verse 23

ततः सर्वं समालोक्य ताप्यमानं महोरगैः । तत्स्थानं स्वजनैर्मुक्तं दुःखेन महतान्वितैः

Pagkaraan, nang makita nilang ang lahat ay pinahihirapan ng mga dambuhalang ahas, iniwan ng mga tao ang pook na iyon, nilulunod ng matinding dalamhati.

Verse 24

जगामान्यत्र सा साध्वी सम्यग्व्रतपरायणा । तीर्थ यात्रां प्रकुर्वाणा परिबभ्राम मेदिनीम्

Ang banal na babae, tapat sa ganap na mga panata, ay nagtungo sa ibang dako; nagsasagawa ng paglalakbay-dambana sa mga tīrtha, gumala siya sa ibabaw ng daigdig.

Verse 25

एवमुद्वासिते स्थाने तस्मिन्सा रेवती तदा । स्मृत्वा तं भट्टिकाशापं दुःखेन महताऽन्विता

Kaya nga, nang ang pook na iyon ay tuluyang maiwan, naalala ni Revatī ang sumpa ni Bhaṭṭikā at napuno ng matinding dalamhati.

Verse 26

कथं मे मानुषीगर्भे शापाद्वासो भविष्यति । मानुष्येण च कांतेन प्रभविष्यति संगमः

“Dahil sa sumpa, paano ako maninirahan sa sinapupunan ng tao? At paano magaganap ang pag-iisa sa isang minamahal na tao?”

Verse 27

नैतत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा मां बाधते ह्रदि । यथेदं मानुषे गर्भे संवासो मानुषं प्रति

“Hindi ang dalamhati ng pagluwal ng anak na lalaki ang higit na sumasakit sa aking puso; kundi ito—ang manahan sa sinapupunan ng tao at maitaling sa kalagayang pantao.”

Verse 28

तथा दशनसंत्यक्ता कथं भर्तुः स्वमाननम् । दर्शयिष्यामि भूयोऽपि क्षते क्षारोऽत्र मे स्थितः

“Ngayong ako’y pinagkaitan ng aking mga ngipin, paano ko muling maihaharap ang aking mukha—ang aking dangal—sa aking asawa? Sapagkat ang sugat na ito’y nananatiling nag-aalab sa loob ko na parang mapanuyang alkali.”

Verse 29

तस्मात्परिचरिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थिता । किं करिष्यामि संप्राप्य गृहं पुत्रं विनाकृता

“Kaya mananatili ako rito sa banal na kṣetra at maglilingkod (sa Diyosa). Ano pa ang gagawin ko sa pag-uwi, kung ako’y ginawang ulila sa aking anak na lalaki?”

Verse 30

ततश्चाराधयामास सम्यक्छ्रद्धासमन्विता । अंबिकां सा तदा देवीं स्थापयित्वा सुरेश्वरीम्

Pagkaraan, taglay ang matatag na śraddhā, siya’y sumamba nang wasto; matapos niyang itatag doon ang Diyosa Ambikā, ang Kataas-taasang Ginang ng mga deva, sa banal na pook na iyon.

Verse 31

गन्धपुष्पोपहारेण नैवेद्यैर्विविधैरपि । गीतनृत्यैस्तथा वाद्यैर्मनोहारिभिरेव च

Sa pag-aalay ng pabango at mga bulaklak, sa iba’t ibang handog na pagkain (naivedya), at sa kaakit-akit na awit, sayaw, at tugtugin ng mga instrumento—gayon niya sinamba.

Verse 32

ततः कतिपयाहस्य तस्तास्तुष्टा सुरेश्वरी । प्रोवाच वरदाऽस्मीति प्रार्थयस्व हृदि स्थितम्

Pagkaraan ng ilang araw, nalugod ang Ginang ng mga diyos sa kanyang pag-aayuno at pagsamba, at nagsabi: “Ako’y tagapagkaloob ng biyaya—hingin mo ang nasa puso mo.”

Verse 33

रेवत्युवाच । अहं शप्ता पुरा देवि ब्राह्मण्या कारणांतरे । यत्त्वं मानुषमासाद्य स्वयं भूत्वा च मानुषी

Wika ni Revatī: “O Diyosa, noong una pa, isinumpa ako ng isang babaeng brāhmaṇa dahil sa ibang pangyayari: na ikaw ay aabot sa kalagayang-tao, at ikaw mismo’y magiging tao.”

Verse 34

ततः संप्राप्स्यसि फलं तेषां नाशसमुद्रवम् । महद्दुःखं स्वपुत्रोत्थं मम शापेन पीडिता

“Pagkatapos, tatanggapin mo ang bunga ng sumpang iyon: isang bugso ng pagkapuksa para sa kanila, at malaking dalamhating magmumula sa sarili mong anak—dahil sa sumpa ko’y pinahihirapan.”

Verse 35

तथा मम मुखाद्दंष्ट्रा संनीताश्च सुरेश्वरि । तेषां च संभवस्तावत्कथं स्यात्त्वत्प्रभावतः

“At, O Sureśvarī, ang mga pangil (matutulis na ngipin) ay inalis mula sa aking bibig. Kaya paano, sa iyong kapangyarihan, magaganap ang pagbabalik—o muling paglitaw—ng mga iyon?”

Verse 36

भवंतु तनया नश्च तथा वंशविवर्धनाः । एतन्मे वांछितं देवि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

Nawa’y magkaroon kami ng mga anak na lalaki, at nawa’y sila ang magpapalago ng aming angkan. Ito lamang ang banal kong minimithi, O Diyosa; wala na akong ibang hinihiling.

Verse 37

देव्युवाच । नात्र वासस्त्वया कार्यः कथंचिदपि शोभने । मनुष्यगर्भसंवासो भर्त्ता च भविता नरः

Wika ng Diyosa: “O marikit, huwag ka nang manatili rito sa anumang paraan. Makikipag-ugnay ka sa sinapupunan ng tao (ibig sabihin, isisilang sa sangkatauhan), at ang iyong asawa rin ay magiging isang lalaki.”

Verse 38

तस्माच्छृणुष्व मे वाक्यं यत्त्वां वक्ष्यामि सांप्रतम् । दुःखनाशकरं तुभ्यं सत्यं च वरवर्णिनि

Kaya pakinggan mo ang aking mga salita—ang sasabihin ko sa iyo ngayon. Ito’y magwawakas sa iyong dalamhati, at ito’y tunay, O babaeng may marikit na kutis.

Verse 39

उत्पत्स्यति न संदेहो देवकार्यप्रसिद्धये । तव भर्त्ता त्रिलोकेऽस्मिन्कृत्वा मानुषविग्रहम्

Walang pag-aalinlangan, ang iyong asawa ay isisilang sa tatlong daigdig na ito, taglay ang anyong-tao, upang maganap ang layunin ng mga diyos.

Verse 42

तस्या गर्भं समासाद्य त्वं जन्म समवाप्स्यसि । रामरूपस्य शेषस्य पुनर्भार्या भविष्यसि

Sa pagpasok mo sa kanyang sinapupunan, makakamtan mo ang kapanganakan; at muli kang magiging asawa ni Śeṣa, na may anyo ni Rāma.

Verse 43

तस्मात्त्वं देवि मा शोकं कार्येऽस्मिन्कुरु शोभने । तेन मानुषजे गर्भे संभूतिः संभविष्यति

Kaya nga, O Diyosa, huwag kang magdalamhati sa bagay na ito, O mapalad at marikit. Sa pamamagitan niyon, tunay na magkakaroon ng pagsilang sa sinapupunan ng tao.

Verse 44

तत्र पश्यसि यन्नाशं स्वकुटुम्बसमुद्भवम् । हिताय तदवस्थायास्तद्भविष्यत्यसंशयम्

At ang pagkapuksa na nakikita mo roon, na nagmumula sa sarili mong angkan—alamin mong walang pag-aalinlangan na iyon ay mauuwi sa ikabubuti ng kalagayang iyon.

Verse 45

ततः परं युगं पापं यतो भीरु भविष्यति । तदूर्ध्वं मर्त्यधर्माणो म्लेच्छाः स्थास्यंति सर्वतः

Pagkaraan niyon, lilitaw ang isang makasalanang yugto na magpapangamba sa mga tao; at pagkatapos, ang mga mleccha na sumusunod lamang sa gawi ng mga mortal ay mamamayani sa lahat ng dako.

Verse 46

ततः स्वर्गनिवासार्थं भगवान्देवकीसुतः । संहर्ता स्वकुलं सर्वं स्वयमेव न संशयः

Pagkatapos, alang-alang sa pagbabalik sa tahanang makalangit, ang Mapalad na Panginoon—ang anak ni Devakī—ay siya mismong wawasak sa buong angkan niya; walang pag-aalinlangan.

Verse 47

भविष्यंति पुनर्दंष्ट्रास्तव वक्त्रे मनोरमाः । तस्मात्त्वं गच्छ पातालं स्वभर्त्ता यत्र तिष्ठति

Muli, lilitaw sa iyong bibig ang maririkit na pangil. Kaya’t pumaroon ka sa Pātāla, kung saan nananahan ang iyong asawa.

Verse 48

अन्यच्चापि यदिष्टं ते किंचिच्चित्ते व्यवस्थितम् । तत्कीर्तयस्व कल्याणि महांस्तोषो मम स्थितः

At kung may iba ka pang ninanais, anumang matatag na nasa iyong puso—ipahayag mo, O mapalad; dakila ang aking kasiyahan.

Verse 49

रेवत्यु वाच । स्थाने स्थेयं सदाऽत्रैव मम नाम्ना सुरेश्वरि । येन मे जायते कीर्तिस्त्रैलोक्ये सचराचरे

Sinabi ni Revatī: O Ginang ng mga diyos, ipagkaloob na manatili ako rito magpakailanman, sa mismong pook na ito, sa aking sariling pangalan—upang sumilang ang aking katanyagan sa tatlong daigdig, sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 50

तथाऽहं नागलोकाच्च चतुर्दश्यष्टमीषु च । सदा त्वां पूजयिष्यामि विशेषान्नवमीदिने

Gayundin ako—kahit mula pa sa daigdig ng mga Nāga—ay laging sasamba sa Iyo sa ika-14 at ika-8 na araw ng buwan; at lalo na sa ika-9 na araw, nang may natatanging debosyon.

Verse 51

आश्विनस्य सिते पक्षे सर्वैर्नागैः समन्विता । प्रपूजां ते विधास्यामि श्रद्धया परया युता

Sa maliwanag na kalahati ng buwang Āśvina, kasama ang lahat ng mga Nāga, isasagawa ko ang ganap na pagsamba sa Iyo, taglay ang sukdulang pananampalataya.

Verse 52

तस्मिन्नहनि येऽन्येऽपि पूजां दास्यंति ते नराः । मा पश्यंतु प्रसादात्ते नरास्ते वल्लभक्षयम्

At nawa’y ang mga taong sa araw ding iyon ay mag-aalay ng pagsamba—sa pamamagitan ng Iyong biyaya—ay huwag makakita ng kapahamakan o pagkawala ng kanilang minamahal.

Verse 53

देव्युवाच । एवं भद्रे करिष्यामि वासो मेऽत्र भविष्यति । त्वन्नाम्ना पूजकानां च श्रेयो दास्यामि ते सदा । महानवमिजे चाह्नि विशेषेण शुचिस्मिते

Wika ng Diyosa: “Gayon nga, O mapalad; gagawin Ko ito. Ang Aking tahanan ay tunay na mananatili rito. At sa iyong pangalan, lagi Kong ipagkakaloob ang kagalingan sa mga sumasamba—lalo na sa banal na araw ng Mahānavamī, O may dalisay na ngiti.”

Verse 54

सूत उवाच । एवमुक्ता तया साऽथ रेवती शेषवल्लभा । जगाम स्वगृहं पश्चाद्धर्षेण महतान्विता

Sinabi ni Sūta: “Nang masabihan siya ng Diyosa nang gayon, si Revatī—minamahal ni Śeṣa—ay bumalik pagkaraan sa sarili niyang tahanan, puspos ng dakilang kagalakan.”

Verse 55

ततःप्रभृति सा देवी तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता । तन्नाम्ना कामदा नृणां सर्वव्यसननाशिनी

Mula noon, ang Diyosa ay nanatiling itinatag sa banal na pook na iyon; at sa mismong pangalang iyon siya nakilala sa mga tao bilang “Kāmadā”—ang pumupuksa sa lahat ng kapighatian.”

Verse 56

अंबा सा कीर्त्यते दुर्गा रेवती सोरगप्रिया । ततः संकीर्त्यते लोके भूतले चांबरेवती

Ang Ina ay pinupuri bilang Durgā; at bilang Revatī, siya ang minamahal ng lahing nāga. Kaya sa daigdig—sa ibabaw ng lupa—siya’y ipinagbubunyi bilang Ambā-Revatī.

Verse 57

यस्तां श्रद्धासमोपेतः शुचिर्भूत्वा प्रपूजयेत् । नवम्यामाश्विने मासि शुक्लपक्षे समाहितः । न स संवत्सरं यावद्व्यसनं स्वकुलो द्भवम्

Sinumang may pananampalataya, nagiging dalisay, at may nakatuong isip na sumamba sa Kanya sa Navamī ng buwang Āśvina sa maliwanag na kalahati—siya’y hindi daranas, sa loob ng isang taon, ng kapahamakaang magmumula sa sarili niyang angkan.

Verse 58

दृष्ट्वाग्रे छिद्रकं व्यालयुक्तं दोषैर्विमुच्यते । ग्रहभूतपिशाचोत्थैस्तथान्यैरपि चापदैः

Sa pagtanaw sa unahan sa “Chidraka” na may tatak ng mga ahas, napapalaya ang tao sa mga kapintasan at kasalanan, at sa mga pagdurusang dulot ng mga espiritung sumasakmal—graha, bhūta, at piśāca—gayundin sa iba pang mga panganib.