Adhyaya 110
Ang adhyāya na ito ay isang diyalogong teolohikal: tinanong ni Devī kung paano maisasagawa ng tao ang malawakang paglalakbay-dambana sa napakaraming tīrtha, kahit pa mahaba ang buhay, at hiniling niya ang “diwa” (sāra) sa mga tīrtha. Sumagot si Īśvara sa pagtukoy ng walang kapantay na tīrthāṣṭaka—walong pangunahing pook-paglalakbay: Naimiṣa, Kedāra, Puṣkara, Kṛmijaṅgala, Vārāṇasī, Kurukṣetra, Prabhāsa, at Hāṭakeśvara—at sinabi na ang banal na pagligo na may śraddhā roon ay nagbubunga ng gantimpala ng lahat ng tīrtha. Muling nagtanong si Devī tungkol sa pagiging angkop sa Kali-yuga; itinanghal ni Īśvara ang Hāṭakeśvara-kṣetra bilang pinakadakila sa walo, isang pook na pinahintulutan ng Diyos kung saan ang lahat ng kṣetra at iba pang tīrtha ay “naroroon” kahit sa Kali-yuga. Sa wakas, inilatag ni Sūta ang phalaśruti: ang pakikinig o pagbigkas ng buod na ito ay nagbibigay ng kabutihang-loob na tulad ng mula sa snāna, kaya’t ang pagdulog sa teksto ay nagiging kapantay na landas ng ritwal.
Shlokas
Verse 1
श्रीदेव्युवाच । नैतेष्वपि सुरश्रेष्ठ सर्वेषु भुवि मानवाः । अपि दीर्घायुषो भूत्वा स्नातुं शक्ताः कथंचन
Wika ng Diyosa: O pinakamainam sa mga diyos, kahit mabuhay nang mahaba ang mga tao sa lupa, hindi pa rin sila kailanman makakayang maligo sa lahat ng mga tīrtha na ito.
Verse 2
एतेषामपि साराणि मम तीर्थानि कीर्तय । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्
Kaya ipahayag mo ang mga diwa sa mga ito—ang aking mga pangunahing tīrtha—na kapag naligo roon nang wasto ang tao, matatamo niya ang bunga ng lahat ng tīrtha.
Verse 3
ईश्वर उवाच । एतेषां मध्यतो देवि तीर्थाष्टकमनुत्तमम् । अस्ति स्नातैर्नरैस्तत्र सर्वेषां लभ्यते फलम्
Wika ni Īśvara: “O Diyosa, sa gitna ng mga ito ay may isang kataas-taasang pangkat ng walong tīrtha; sa pagligo roon, matatamo ng mga tao ang bunga ng lahat ng tīrtha.”
Verse 4
नैमिषं चैव केदारं पुष्करं कृमिजांगलम् । वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रभासं हाटकेश्वरम्
Naimiṣa, Kedāra, Puṣkara, Kṛmijāṅgala; Vārāṇasī, Kurukṣetra, Prabhāsa, at Hāṭakeśvara—ito ang walong bantog na banal na kṣetra.
Verse 5
अष्टास्वेतेषु यः स्नातः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सत्यमेतन्मयोदितम्
Sinumang maligo sa walong kṣetra na ito na may wasto at matatag na pananampalataya—siya’y itinuturing na nakaligo sa lahat ng tīrtha. Ito ang katotohanang aking ipinahahayag.
Verse 6
श्रीदेव्युवाच । कलिकाले महादेव भविष्यति कथंचन । स्नानं तस्मान्मम ब्रूहि यत्सारं तीर्थमेव हि
Sinabi ni Śrī Devī: “Sa panahon ng Kali, O Mahādeva, paano kaya mangyayari ang kalagayan ng mga nilalang? Kaya ipaliwanag mo sa akin ang pagligong iyon at ang tīrtha na tunay na pinakadiwa.”
Verse 7
अष्टानामपि चैतेषां देवदेव त्रिलोचन । यद्यहं वल्लभा भक्ता तथा चित्तानुवर्तिनी
O Diyos ng mga diyos, Ikaw na Tatlong-Mata! Kung ako nga’y minamahal Mo, isang deboto, at ang aking puso’y laging sumusunod sa Iyong kalooban, kung gayon ay ipahayag Mo sa akin, sa walong kṣetra na ito…
Verse 8
ईश्वर उवाच । अष्टानामपि देवेशि क्षेत्राणामस्ति चोत्तमम् । एतेषामपि तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम्
Wika ni Īśvara: “O Diyosa, sa walong banal na kṣetra ay may isang tunay na pinakadakila. Sa kanila, ang kṣetra na iyon ay tinatawag na Hāṭakeśvara.”
Verse 9
यत्र सर्वाणि क्षेत्राणि संस्थितानि ममाज्ञया । तथान्यानि च तीर्थानि कलिकालेऽपि संस्थिते
Doon, sa pamamagitan ng Aking utos, nananatili ang lahat ng kṣetra; gayundin ang iba pang mga tīrtha ay nananatiling naitatag—kahit sa Panahon ng Kali.
Verse 10
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । मानुषैर्मोक्षमिच्छद्भिः सत्यमेतन्म योदितम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap, ang kṣetra na iyon ay dapat hanapin at paglingkuran ng mga taong nagnanais ng mokṣa, ang kalayaan. Ito ang katotohanang ipinahayag Ko.
Verse 11
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातमष्टषष्टिसमुद्भवम् । समुच्चयं द्विजश्रेष्ठा नामदेवसमन्वितम्
Sinabi ni Sūta: “O pinakamainam sa mga dvija, isinalaysay ko na sa inyo nang buo ang kalipunang ito na nagmula sa animnapu’t walong tīrtha, na kalakip ang mga banal na pangalan.”
Verse 13
यश्चैतत्पठते भक्त्या ह्यष्टषष्टिसमुद्भवम् । स्नानजं लभते पुण्यं शृण्वानः श्रद्धयान्वितः
Sinumang bumibigkas nito nang may debosyon—ang salaysay na nagmumula sa animnapu’t walong tīrtha—ay nagkakamit ng kabanalang bunga ng sagradong pagligo; at sinumang nakikinig nang may pananampalataya ay nagkakamit din nito.
Verse 110
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य ऽष्टषष्टितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagwakas ang ika-110 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Animnapu’t Walong Tīrtha,” sa Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng ikaanim na aklat, ang Nāgara-khaṇḍa, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa na may walumpu’t isang libong taludtod.