Adhyaya 11
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 11

Adhyaya 11

Tinanong ng mga ṛṣi si Sūta kung paano gumaling si Haring Camatkāra sa ketong, kung sinu-sino ang mga Brāhmaṇa na gumabay sa kanya, at saan matatagpuan at gaano kalakas ang Śaṅkhatīrtha. Isinalaysay ni Sūta na naglakbay ang hari sa maraming banal na pook, naghanap ng gamot at mga mantra, ngunit walang lunas na natagpuan. Sa isang lupain na hitik sa kabanalan, namuhay siya nang payak at may matinding pagninilay, at doon niya nakatagpo ang mga Brāhmaṇa na mga peregrino; humingi siya ng paraan—pantao man o maka-diyos—upang matapos ang kanyang pagdurusa. Ipinahayag ng mga Brāhmaṇa na malapit lamang ang Śaṅkhatīrtha, isang tīrtha na sumisira sa lahat ng karamdaman, lalo na kung maliligo roon habang nag-aayuno sa buwan ng Caitra, sa ika-14 na gabi ng buwan (caturdaśī), kapag ang buwan ay nasa bituing Citrā. Isinalaysay nila ang pinagmulan nito: ang magkapatid na ascetic na sina Likhita at Śaṅkha; kumuha si Śaṅkha ng prutas mula sa bakanteng āśrama ni Likhita at inako ang sala, kaya sa galit ay pinutol ni Likhita ang kanyang kamay. Nagsagawa si Śaṅkha ng matinding tapas; nagpakita si Śiva, ibinalik ang kanyang mga kamay, at itinatag ang tīrtha sa pangalan ni Śaṅkha, na nangakong magbibigay ng panibagong sigla at paglilinis sa mga naliligo, at magpapasaya sa mga ninuno sa pamamagitan ng śrāddha sa itinakdang gabi. Ayon sa tagubilin, dinala ng mga Brāhmaṇa si Camatkāra upang maligo sa tamang oras; gumaling siya at naging maningning. Sa pasasalamat at pagtalikod sa pagkapit, nais niyang ialay ang kaharian at kayamanan, ngunit humiling ang mga Brāhmaṇa ng isang pamayanang may proteksiyon (may pader at moat) para sa mga marurunong na maybahay na tapat sa pag-aaral at mga ritwal. Ipinatayo ng hari ang isang maayos na lungsod, pinagkalooban ng mga yaman ang karapat-dapat na Brāhmaṇa ayon sa śāstra, at pagkatapos ay tumungo sa mas malalim na paglayo sa mundo at landas ng pag-aaske.

Shlokas

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

Wika ng mga rishi: “O anak ni Sūta, paano napalaya ang hari mula sa ketong—anong kababalaghan ito? Paano siya nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas), at gaano katagal?”

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

“At sinu-sinong mga brāhmaṇa ang nagpakita sa kanya ng Śaṅkhatīrtha—yaong, upang mapalaya sa karamdaman ang nagdurusang dakilang kaluluwa, ay naghayag ng banal na pook na iyon?”

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

“Alin ang Śaṅkhatīrtha na iyon, at saang lugar ito nakatatag? Ano ang ganap na kapangyarihan nito? Isalaysay mo ang lahat, nang buo at masinsin.”

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

Sinabi ni Sūta: “O mga brāhmaṇa, isasalaysay ko sa inyo ang kaaya-ayang kuwentong ito—na nag-aalis ng lahat ng kasalanan—na nagmula sa kahima-himalang hari (Cāmatkāra).”

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

Nilibot niya ang lahat ng tīrtha, simula sa Prabhāsa, nang lubos; namuhay siyang asceta, mahigpit sa pagkain, at nabubuhay sa pagkaing nakukuha sa limos (bhikṣā).

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

Paulit-ulit niyang tinanong ang mga pangunahing manggagamot tungkol sa mga gamot, at gayundin ang mga nakaaalam ng mantra tungkol sa mga banal na pagbigkas—laging naghahangad na mapuksa ang kanyang karamdaman.

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

Ang “tigre” sa mga hari ay walang natagpuang anumang kanais-nais—walang mantra, walang gamot, ni kahit isang tīrtha—na makapagtatapos sa kanyang karamdaman.

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

Nanirahan siya nang matagal sa pinakabanal na pook na iyon. Nabubuhay sa mga nalaglag na dahon at bunga, gabi-gabi’y natutulog sa lupa, lumilipat mula sa isang puno tungo sa iba, walang pagmamataas at walang pagkapit sa sarili.

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

Pagkaraan, matapos gumala nang ilang araw, nakita ng hari ang maraming dakilang brāhmaṇa—mga manlalakbay na deboto na kumakapit sa paglalakbay-panalangin patungo sa mga tīrtha.

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang Ikalabing-isang Kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pagkakaloob ng Isang Lungsod ni Haring Cāmatkāra sa mga Brāhmaṇa,” sa salaysay ng kadakilaan ng Hāṭakeśvara-kṣetra, sa Ikaanim na Nāgara-khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa (ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod), sa bahaging naglalarawan ng pinagmulan at kadakilaan ng Śaṅkhatīrtha.

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

Mayroon bang lunas dito—banal man o gawa ng tao, gamot man o mantra, na makakapagpatahimik sa ketong na ito?

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

O kung wala kayong alam na lunas, iiwan ko na ang katawang ito dito—sa pamamagitan ng pagpasok sa apoy, o tubig, o kaya ay sa pag-inom ng lason.

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

Sa pagkarinig ng kanyang mga salita, ang lahat ng mga pangunahing pantas—na naantig ng habag—ay nagsalita sa panginoon ng lupa.

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

O tigre sa mga hari, hindi kalayuan sa lugar na ito ay may isang banal na pook na kilala bilang Śaṅkhatīrtha, na nagdudulot ng pagkalipol ng lahat ng sakit.

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

Ang mga taong dinapuan ng sakit—bulag ang isang mata, bulag, at mahina ang isip—iyong mga kulang ang bahagi ng katawan o may sobrang bahagi, at iyong mga may kapansanan na may baluktot na mukha—

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

Kahit sila man, kapag naligo roon sa simula ng madilim na kalahati ng buwan ng Caitra at nag-ayuno nang hindi kumakain, agad na nagiging walang karamdaman—kapag ang buwan ay nasa Citrā.

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

Nakita namin, sa daan-daan, ang mga taong nagniningning na parang labindalawang araw—maganda ang anyo na tulad ni Kāma-deva—puspos ng ningning at lakas.

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

Sinabi ng hari: “O pinakamahuhusay na Brahmin, paano ko makikilala ang Śaṅkhatīrtha? At paano ito nagmula? Isalaysay ninyo sa akin nang masinsinan.”

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

Sumagot ang mga Brahmin: “Noong unang panahon sa ibabaw ng daigdig ay may dakilang muni na nagngangalang Likhita, anak ng muni na si Śāṇḍilya, na taglay ang kapangyarihang bunga ng tapas.”

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

Pagkaraan, isinilang ang kaniyang nakababatang kapatid na nagngangalang Śaṅkha—dalubhasa sa Dharma-śāstra—nabubuhay sa mga ugat, lamang-ugat at bunga, at laging nananatili sa tapas.

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

Sa isang pagkakataon, nagtungo si Śaṅkha sa ashram ni Likhita upang humanap ng matatamis na bunga, sapagkat siya’y pinahihirapan ng matinding gutom.

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

Pagdating niya sa ashram ng dakilang si Likhita at natagpuang walang tao, inakala niya, “Para na rin itong akin,” kaya kinuha niya ang mga bunga.

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

Kumain siya ng maraming hinog at matatamis na bunga. Sa sandaling iyon, dumating doon si Likhita na kasama ang kanyang alagad.

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

Nang makita niyang kinuha ang mga bunga, galit niyang hinarap at kinausap si Śaṅkha.

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

“O makasalanan! Kinuha mo ang mga bungang hindi ko ibinigay. Bakit ikaw, na nasa anyo ng magnanakaw, ay hindi iniisip ang mga kahihinatnang susunod?”

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

Wika ni Śaṅkha: “Tunay nga, O pinakadakila sa mga dwija, ang iyong sinabi ay wasto. Sa pook na ito na tahimik, dito sa iyong ashram, ako nga ang kumuha ng mga bunga.”

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

“Kaya nga, ipataw mo sa akin ang nararapat na pagdidisiplina na bunga ng pagnanakaw na ito, upang ang daigdig na ito at ang susunod ay maging mapalad at maghatid ng kaginhawahan sa akin.”

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

Pagkaraan, hinawakan niya ang kamay ni Śaṅkha at agad itong pinutol—nalulunod sa galit—kahit pinipigilan siya ng mga ascetic.

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

Kahit naputol ang kanyang kamay, si Śaṅkha ay nagsagawa pa rin ng napakahigpit na tapas. Pagbalik niya sa sarili niyang ashram, lalo pa niyang pinatindi ang pagsasanay.

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

Sa paglipas ng panahon, nalugod si Mahādeva sa kanya. Lumapit Siya, ipinagkaloob ang Kanyang darśana, at nagsalita sa dakilang muni na si Śaṅkha.

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

Wika ni Maheśvara: “O pantas, dakilang-kalooban, nagawa mo ang mahirap gawin. Tanggapin mo mula sa Akin ang isang biyaya—anumang tunay na ninanais ng iyong puso.”

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

Sabi ni Śaṅkha: “Kung kinalulugdan Mo ako, O Panginoon, at kung magbibigay Ka ng biyaya, nawa’y muli kong taglayin ang mga kamay na tulad ng dati, O pinakamainam sa mga diyos.”

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

“Kaya nga, ang banal na tawiran (tīrtha) na ito ay magtataglay ng aking pangalan, O pinakamainam sa mga diyos. Sikat ito sa lahat ng daigdig at mag-aalis ng lahat ng kasalanan ng mga tao.”

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

“Maging kulang ang isang bahagi ng katawan, o may sobrang bahagi, o pinahihirapan ng karamdaman—ang sinumang maligo rito ay agad na mapapanibago, na wari’y naibalik sa ganap na kalagayan.”

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Ang tīrtha na ito ay tunay na makikilala sa iyong pangalan. Mula sa araw na ito, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, wawasakin nito ang mga kasalanan ng mga nilalang na may katawan.”

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

Maging kulang ang isang sangkap o may dagdag na sangkap, sinumang maliligo rito—sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, nag-aayuno, kapag ang Buwan ay nasa Citrā—magiging tila ginto ang mga sangkap at maningning, walang pag-aalinlangan.

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

O pinuno ng mga brāhmaṇa! Kung gawin ito ng may pagnanais, na nagmumuni sa kagandahan, makakamit niya ang kaanyuang marikit; ngunit kung walang pagnanasa, tutungo siya sa kataas-taasang tahanang may kalikasan ni Śiva.

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

O brāhmaṇa! Kapag isinagawa rito ang śrāddha sa ika-labing-apat na araw ng buwan, at ang Buwan ay nasa Citrā, ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay makakamtan ang sukdulang kasiyahan.

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

Tunay na ngayong araw din, O “tigre sa mga brāhmaṇa”! Sa dakilang pagtatapos ng maliwanag na kalahati ng Caitra, sa hapon, ang Panginoon ng gabi (ang Buwan) ay papasok sa pagsasanib na Citrā.

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

Doon, para sa taong nagsasagawa ng upavāsa (pag-aayuno) at nakapaligo nang wasto, sa mismong sandaling iyon ang dalawang kamay ay magiging ganap na maganda ang anyo—gaya ng dati, gayon nga ang pagbabalik nito.

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoon ay naglaho sa paningin. Pagkaraan, si Śaṅkha rin, sa angkop na oras na kutapa, ay nagsagawa ng banal na pagligo sa pook na iyon.

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

At noon ding iyon, sa mismong sandali, ang dalawang kamay niya ay bumalik gaya ng dati—marikit na tulad ng pulang lotus, at may tatak na tanda ng isda.

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

Wika ng mga brāhmaṇa: “Ganyan nga, O pinakamainam sa mga hari, sa ibabaw ng daigdig ay sumilang ang isang tīrtha, mapalad at mapagpala, sa bisa ng kapangyarihang banal ng Diyos ng mga diyos, si Candrāṅka.”

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

Kaya nga, O Rajendra, ikaw man ay magsagawa ng banal na pagligo roon—sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng Caitra, kapag ang Buwan ay nasa Citrā.

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

Ikaw ay magiging malaya sa lahat ng karamdaman—walang pag-aalinlangan. Sa takdang panahon, gaya ng nasabi, kami ang maghahatid sa iyo at magpapakita (ng ritwal at ng pook).

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

Wika ni Sūta: “Pagkaraan ng ilang araw, dumating ang madilim na kalahati ng buwan ng Caitra; at nang ang Buwan ay nasa bituing Citrā, sumapit din ang ika-labing-apat na araw ng buwan.”

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

Pagkatapos, ang mga brāhmaṇa na naghahangad ng kabutihan ng hari ay agad siyang isinama at naglakbay, patungo sa Śaṅkha-tīrtha.

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

Pagkaraan, sa isip niya’y pinagmuni-munihan ang ganap na pagkapawi ng kaniyang ketong, at siya’y naligo ayon sa wastong tuntunin, taglay ang sukdulang pananampalataya.

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

Pagkatapos, napalaya sa ketong, siya’y nagningning na parang labindalawang araw; at mula sa tubig na iyon ay lumitaw siya, puspos ng napakalaking galak.

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Pagkatapos, yumukod siya sa lahat ng brāhmaṇa—mga dalubhasa sa Veda; at nang magtagpo ang kaniyang mga palad sa paggalang, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

Sa bisa ng inyong mapagpalang biyaya, O pinakamahuhusay na Brahmana, ako’y napalaya mula sa ketong—isang kakila-kilabot na karamdaman, matagal kong tiniis, at hinahamak sa gitna ng mga may katawan.

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

Kaya nga, O pinakadakilang mga Brahmana, hindi ko na hahangarin ang paghahari. Dito mismo sa banal na tīrtha, mula ngayon, palagi kong isasagawa ang dakilang pag-aayuno at pagtalima (tapas).

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

Ang kahariang ito at ang lupaing ito, kasama ang mga elepante, kabayo, at anumang iba pang pag-aari ko—nawa’y tanggapin ng mga pinakadakilang dvija (dalawang ulit na isinilang) ang lahat ng ito.

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

Para sa aking kapakanan—upang ako’y tumanggap ng biyaya—ipagkaloob ninyo ang higit pang habag, lalo na sa isang dukha, puspos ng debosyon, at tumiwalag sa pagkapit sa mundo.

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

Sinabi ng mga Brahmana: “O pinakamainam na hari, hindi namin kayang pangalagaan ang isang kaharian. Ano ang silbi ng pagtanggap namin niyan kung magdudulot ito ng pagyanig at kaguluhan sa nasasakupan?”

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

O pinakamainam na hari! Noong unang panahon, ibinigay ni Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma) sa amin ang daigdig, matapos niyang gawing salat sa mga kṣatriya—tatlong ulit na tigpipitong beses.

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

Ngunit muli itong inagaw mula sa amin ng mas makapangyarihang mga kṣatriya; paulit-ulit nilang nilalapastangan, kahit na tila paglalaro lamang, ang lahat ng mga “dalawang-ulit-na-isinilang.”

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

Wika ng hari: “O pinakadakilang mga brāhmaṇa, aayusin ko ang pag-iingat at pagtatanggol para sa inyo. Kahit ako’y nakatuon sa pag-aayuno at pagninilay, sa bagay na ito’y huwag kayong mangamba kailanman.”

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

Wika ng mga brāhmaṇa: “Kung tunay na may pananampalataya (śraddhā) ka na nahihinog bilang pagkakaloob (dāna), kung gayon sa banal na pook na lubhang mapagpala na ito, magtayo at ipagkaloob mo sa amin ang isang marangal na pamayanan (pura).”

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

“Isang pamayanan para sa lahat ng pangunahing brāhmaṇa—na may pader at moat—upang kami’y makapanirahan nang payapa, matapos maligo sa iba’t ibang tīrtha. Kaming lahat ay mamumuhay bilang mga maybahay (gṛhastha) at laging masigasig sa svādhyāya, ang pag-aaral ng Veda.”

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

Sinabi ni Sūta: “Nang marinig iyon, ang hari ay nagalak at sumagot, ‘Mangyari nawa!’ at ipinag-utos niyang itatag doon mismo ang isang dakilang lungsod.”

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

Ang lungsod ay napalilibutan sa lahat ng panig ng matayog na pader at mga moat at iba pa; sa haba at luwang ay isang krośa, kaakit-akit at marikit.

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

Sa mga sangandaan na tatlo at apat ang daan ay nilinis at pinabanal; sa lahat ng panig ay pinalamutian ng mga watawat. Sa paligid ay may matatayog at maririkit na palasyo, nababalutan ng makinang na apog.

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

Ang lungsod ay napuno ng maraming hari, na may kasamang mga elepanteng naglalagablab sa pagkalasing ng lakas; at ganap sa mga pinunong gaya ni Satyakāma at iba pa—pinupuri ng kapulungan ng mga banal at matuwid.

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

Pagkaraan, pinuno ng haring iyon ang lahat ng bahay ng ginto, mga hiyas, perlas, at marami pang ibang mahalagang kayamanan.

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

Taglay ang pananampalataya, nagkaloob siya lalo na sa mga Brāhmaṇa—marangal ang angkan at bihasa sa Veda—gayundin sa mga śrotriya at sa mga taong mapagpigil at may pagpipigil-sa-sarili.

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, ayon sa wastong kaayusan—ayon sa katandaan at kahusayan—matapos hugasan ang kanilang mga paa, naghandog siya ng mga kaloob sa mga pinakadakila sa mga dwija, alinsunod sa paraang itinuro ng mga śāstra.

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

Pagkaraan, ang pinakadakila sa mga hari ay umabot sa sukdulang vairāgya (paglayo sa pagnanasa); namuhay siyang mag-isa, pinipigil ang isip at sarili, at nanatili sa pook na nagniningning sa presensya ng lahat ng nilalang.