Adhyaya 109
Ang adhyāya na ito ay inihahain bilang isang diyalogong Śaiva. Ipinahayag ni Īśvara na naibunyag na Niya ang “kalipunan ng diwa ng mga tīrtha” (tīrthasamuccaya) at pinagtitibay ang Kanyang pag-iral sa lahat ng pook-paglalakbay-dambana para sa kapakanan ng mga diyos at mga deboto. Inilatag Niya ang landas ng kaligtasan: ang taong maliligo sa mga tīrtha, makakakita (darśana) sa diyos, at aawit o bibigkas ng angkop na pangalan ay magkakamit ng bungang patungo sa mokṣa. Humiling si Śrī Devī ng ganap na talaan kung saang tīrtha dapat bigkasin ang alinmang pangalan. Tumugon si Īśvara sa pamamagitan ng katalogong nag-uugnay ng maraming banal na lugar sa mga epitheto/anyo ni Śiva—hal., Vārāṇasī—Mahādeva; Prayāga—Maheśvara; Ujjayinī—Mahākāla; Kedāra—Īśāna; Nepal—Paśupālaka; Śrīśaila—Tripurāntaka. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang pakikinig o pagbigkas sa talaang ito’y sumisira ng mga kasalanan; ang marurunong ay dapat bumigkas sa tatlong panahon (umaga–tanghali–gabi), lalo na ang mga tumanggap ng Śiva-dīkṣā; at kahit ang pag-iingat nito na nakasulat sa bahay ay sinasabing panangga laban sa bhūta/preta, sakit, ahas, magnanakaw, at iba pang kapahamakan.
Shlokas
Verse 1
। ईश्वर उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि वरानने । सर्वेषामेव तीर्थानां सारं तीर्थसमुच्चयम्
Sinabi ni Īśvara: “O ikaw na may marikit na mukha, naipahayag Ko na sa iyo ang lahat ng itinanong sa Akin. Ang susunod ay ang pinakadiwa ng lahat ng tīrtha—ang pinagsama-samang kalipunan ng mga banal na pook.”
Verse 2
एतेष्वहं वरारोहे सर्वेष्वेव व्यवस्थितः । नाम्ना चान्येषु तीर्थेषु त्रिदशानां हितार्थतः
O marikit na may biyaya, tunay na nananahan Ako sa lahat ng mga tīrtha na ito; at sa iba pang mga tīrtha, naroroon din Ako sa iba’t ibang banal na pangalan, para sa kapakanan ng mga diyos.
Verse 3
यो मामेतेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति मानवः । कीर्तयेत्कीर्तनान्नाम्ना स नूनं मोक्षमाप्नुयात्
Ang sinumang tao na naligo sa mga tīrtha na ito at nakita Ako—at pumuri sa Akin sa pamamagitan ng pag-awit ng Aking banal na pangalan—tiyak na makakamtan niya ang mokṣa, ang paglaya.
Verse 4
श्रीदेव्युवाच । येषु तीर्थेषु यन्नाम कीर्तनीयं तव प्रभो । तत्कार्त्स्येन मम ब्रूहि यच्चहं तव वल्लभा
Wika ni Śrī Devī: “O Panginoon, sa aling mga tīrtha dapat bigkasin at awitin ang alin sa Iyong mga pangalan? Ipaalam Mo sa akin nang buo, sapagkat ako ang Iyong minamahal.”
Verse 5
ईश्वर उवाच । वाराणस्यां महादेवं प्रयागे च महेश्वरम् । नैमिषे देवदेवं च गयायां प्रपितामहम्
Sinabi ni Īśvara: “Sa Vārāṇasī, Ako’y pinupuri bilang Mahādeva; sa Prayāga, bilang Maheśvara; sa Naimiṣa, bilang Devadeva; at sa Gayā, bilang Prapitāmaha.”
Verse 6
कुरुक्षेत्रे विदुः स्थाणुं प्रभासे शशिशेखरम् । पुष्करे तु ह्यजागन्धिं विश्वं विश्वेश्वरे तथा
Sa Kurukṣetra, Ako’y kilala bilang Sthāṇu; sa Prabhāsa, bilang Śaśiśekhara; sa Puṣkara, tunay na bilang Ajāgandhi; at gayundin sa Viśveśvara, Ako’y pinupuri bilang Viśva.
Verse 7
अट्टहासे महानादं महेन्द्रे च महाव्रतम् । उज्जयिन्यां महाकालं मरुकोटे महोत्कटम्
Sa Aṭṭahāsa, Siya ay Mahānāda; sa Mahendra, Siya ay Mahāvrata; sa Ujjayinī, Siya ay Mahākāla; at sa Marukoṭa, Siya ay Mahotkaṭa.
Verse 8
शंकुकर्णे महातेजं गोकर्णे च महाबलम् । रुद्रकोट्यां महायोगं महालिंगं स्थलेश्वरे
Sa Śaṃkukarṇa, Siya ay Mahātejas; sa Gokarṇa, Mahābala; sa Rudrakoṭī, Mahāyoga; at sa Sthaleśvara, Mahāliṅga.
Verse 9
हर्षिते च तथा हर्षं वृषभं वृषभध्वजे । केदारे चैव ईशानं शर्वं मध्यमकेश्वरे
Sa Harṣita, Siya’y nakikilala bilang Harṣa, Tagapagkaloob ng galak; sa Vṛṣabhadhvaja, bilang Vṛṣabha, ang Panginoong may sagisag na toro. Sa Kedāra, Siya’y sinasamba bilang Īśāna, ang Kataas-taasang Pinuno; at sa Madhyamakeśvara, bilang Śarva, ang Mapalad na Tagapagwasak.
Verse 10
सुपर्णाक्षं सहस्राक्षे सुसूक्ष्मं कार्तिकेश्वरे । भवं वस्त्रापथे देवि ह्युग्रं कनखले तथा
Sa Sahasrākṣa, Siya’y sinasamba bilang Suparṇākṣa; sa Kārtikeśvara, bilang Susūkṣma, ang Pinakamaselan. O Devī, sa Vastrāpatha Siya’y iginagalang bilang Bhava, pinagmumulan ng pag-iral; at sa Kanakhala bilang Ugra, ang Matapang na Tagapagtanggol.
Verse 11
भद्रकर्णे शिवं चैव दण्डके दण्डिनं तथा । ऊर्ध्वरेतं त्रिदण्डायां चण्डीशं कृमिजांगले
Sa Bhadrakarṇa, Siya’y sinasamba bilang Śiva; sa Daṇḍaka, bilang Daṇḍin, ang Panginoong nagpaparusa. Sa Tridaṇḍā, Siya’y kilala bilang Ūrdhvaretas, ang asetang nag-aangat ng banal na lakas; at sa Kṛmijāṅgala, bilang Caṇḍīśa, ang Panginoon ng mabangis na kapangyarihan.
Verse 12
कृत्तिवासं तथैकाम्रे छागलेये कपर्दिनम् । कालिञ्जरे नीलकण्ठं श्रीकण्ठं मण्डलेश्वरे
Sa Ekāmra, Siya’y pinupuri bilang Kṛttivāsa (ang nakabalot sa balat); sa Chāgaleya bilang Kapardin (Panginoong may buhol-buhol na buhok). Sa Kāliñjara, Siya’y sinasamba bilang Nīlakaṇṭha (asul ang lalamunan), at sa Maṇḍaleśvara bilang Śrīkaṇṭha (maluwalhating lalamunan ng Panginoon).
Verse 13
विजयं चैव काश्मीरे जयन्तं मरुकेश्वरे । हरिश्चन्द्रे हरं चैव पुरश्चन्द्रे च शंकरम्
Sa Kāśmīra, Siya’y kilala bilang Vijaya (Tagumpay); sa Marukeśvara bilang Jayanta (laging nagwawagi). Sa Hariścandra, Siya’y sinasamba bilang Hara (Tagapag-alis), at sa Puraścandra bilang Śaṅkara (Mapagpala).
Verse 14
जटिं वामेश्वरे विन्द्यात्सौम्यं वै कुक्कुटेश्वरे । भूतेश्वरं भस्मगात्रे ओंकारेऽमरकण्टकम्
Sa Vāmeśvara, Siya’y makikilala bilang Jaṭin (asketang may buhol-buhol na buhok); sa Kukkuṭeśvara bilang Saumya (ang maamo). Sa Bhasmagātra, Siya’y Bhūteśvara (Panginoon ng mga nilalang), at sa Oṃkāra bilang Amarakaṇṭaka (ang walang-kamatayang tuktok).
Verse 15
त्र्यंबकं च त्रिसंध्यायां विरजायां त्रिलोचनम् । दीप्तमर्केश्वरे ज्ञेयं नेपाले पशुपालकम्
Sa Trisaṃdhyā, Siya’y Tryambaka (Panginoong may tatlong mata); sa Virajā, Siya’y Trilocana (ang may tatlong mata). Sa Arkeśvara, Siya’y dapat makilala bilang Dīpta (ang Nagliliwanag), at sa Nepāla bilang Paśupālaka (Tagapangalaga ng lahat ng nilalang).
Verse 16
यमलिंगं च दुष्कर्णे कपाली करवीरके । जागेश्वरे त्रिशूली च श्रीशैले त्रिपुरांतकम्
Sa Duṣkarṇa, Siya’y iginagalang bilang Yamaliṅga; sa Karavīraka bilang Kapālī (tagapagdala ng bungo). Sa Jāgeśvara, Siya’y Triśūlī (may hawak na trisula), at sa Śrīśaila bilang Tripurāntaka (tagawasak ng Tripura).
Verse 17
रोहणं तु अयोध्यायां पाताले हाटकेश्वरम् । कारोहणे नकुलीशं देविकायामुमापतिम्
Sa Ayodhyā, Siya’y kilala bilang Rohaṇa; sa Pātāla, bilang Hāṭakeśvara. Sa Kārohaṇa, Siya ay Nakulīśa; at sa Devikā, Siya ay Umāpati, Panginoon ni Umā.
Verse 18
भैरवे भैरवाकारममरं पूर्वसागरे । सप्तगोदावरे भीमं स्वयंभूर्निर्मलेश्वरे
Sa Bhairava, Siya’y nagpapakita sa anyong Bhairava; sa Silangang Karagatan, Siya’y sinasamba bilang Amara (Walang-kamatayan). Sa Saptagodāvara, Siya ay Bhīma; at sa Nirmaleśvara, Siya ay Svayaṃbhū (kusang nahahayag).
Verse 19
कर्णिकारे गणाध्यक्षं कैलासे तु गणाधिपम् । गंगाद्वारे हिमस्थानं जल लिंगे जलप्रियम्
Sa Karṇikāra, Siya ay Gaṇādhyakṣa; sa Kailāsa, Gaṇādhipa. Sa Gaṅgādvāra (Haridvāra), Siya ay Himasthāna; at sa Jala-liṅga, Siya ay Jalapriya—mga anyo ni Śiva sa kani-kaniyang banal na luklukan.
Verse 20
अनलं वाडवेऽग्नौ च भीमं बदरिकाश्रमे । श्रेष्ठे कोटीश्वरं चैव वाराहं विन्ध्यपर्वते
Sa apoy na Vāḍava, Siya ay Anala; sa ashram ng Badarikā, Siya ay Bhīma. Sa Śreṣṭha, Siya ay Koṭīśvara; at sa bundok Vindhya, Siya ay Vārāha—mga bantog na anyong liṅga ni Śiva sa kani-kaniyang banal na dako.
Verse 21
हेमकूटे विरूपाक्षं भूर्भुवं गन्धमादने । लिंगेश्वरे च वरदं लंकायां च नरांतकम्
Sa Hemakūṭa, Siya ay Virūpākṣa; sa Gandhamādana, Siya ay Bhūrbhuva. Sa Liṅgeśvara, Siya ay Varada; at sa Laṅkā, Siya ay Narāntaka—ganyan ipinahahayag ang mga banal na anyo ni Śiva na kaugnay ng bawat pook.
Verse 22
अष्टषष्टिरियं देवि तवाख्याता विशेषतः । पठतां शृण्वतां वापि सर्वपातकनाशिनी
O Diyosa, ang kalipunang animnapu’t walo na ito ay ipinahayag sa iyo nang natatangi; sinumang bumibigkas o nakikinig man, winawasak nito ang lahat ng kasalanan.
Verse 23
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कीर्तनीया विचक्षणैः । कालत्रयेऽपि शुचिभिर्विशेषाच्छिवदीक्षितैः
Kaya nga, dapat itong ipahayag ng mga marurunong sa buong pagsisikap—na malinis sa tatlong panahon (umaga, tanghali, gabi), at lalo na ng mga pinasimulan sa disiplina ni Śiva.
Verse 24
लिखितापि वरारोहे यस्यैषा तिष्ठते गृहे । न तत्र जायते दोषो भूतप्रेतसमुद्भवः
O ginang na may magandang balakang, kahit nakasulat lamang, sa bahay ng sinumang nananatili ito, doon ay hindi isinisilang ang kapinsalaang mula sa bhūta o preta.
Verse 25
न व्याधेर्न च सर्पाणां न चौराणां वरानने । नान्येषां भूभुजादीनां कदाचिदपि कुत्रचित्
O ginang na may magandang mukha, walang pangamba sa karamdaman, ni sa mga ahas, ni sa mga magnanakaw; ni sa iba pang banta gaya ng mga hari at kanilang mga tauhan—kailanman, saanman.