Adhyaya 106
Nagtanong ang mga ṛṣi tungkol sa mga tīrtha at liṅga na naging “lupta” (naitago/nawala) sapagkat napuno ang lupa ng alikabok at ng mga preta. Sumagot si Sūta na di-mabilang na mga banal na pook ang natabunan, at itinampok ang mahahalagang halimbawa: ang Cakratīrtha (kung saan inilagak ni Viṣṇu ang cakra) at ang Mātṛtīrtha (kung saan itinatag ni Kārttikeya ang mga Banal na Ina), pati ang pagbanggit sa mga dakilang angkan ng hari at ng mga pantas na ang kanilang āśrama o liṅga ay sinasabing napasailalim sa pagkakakubli. Pagkaraan, lumipat ang salaysay sa isang krisis sa pamamahala ng lupain: sinikap ng mga preta na punuin ang lupa sa pamamagitan ng “ulan ng alikabok,” ngunit isang malakas na hangin—kaugnay ng mapagkalingang presensya ng mga Ina—ang nagpalipad sa alikabok kaya hindi mapuno ang lupa. Dumulog ang mga preta kay Haring Kuśa, at ang hari ay nagpupugay kay Rudra. Ipinaliwanag ni Rudra na ang pook ay binabantayan ng mga Ina; may ilang liṅga na naitatag sa rākṣasa-mantra at mapanganib hawakan, maging makita man lamang (na waring nagtatakda ng mga ipinagbabawal na lugar). Sinabi rin niyang hindi dapat bunutin ang mga imahen dahil sa mga hangganang itinatakda ng śāstra at sa pagiging “nakapirmi” ng liṅga. Upang maiwasan ang kapahamakan sa mga ascetic at brahmin, inutusan ni Rudra ang mga Ina na lisanin ang kanilang kasalukuyang himpilan. Pumayag sila, ngunit humiling ng kapantay na banal na tahanan sa loob ng parehong kṣetra, sapagkat si Skanda ang nagluklok sa kanila. Ipinagkaloob ni Rudra ang kani-kaniyang tirahan sa pamamagitan ng pamamahagi sa kanila sa animnapu’t walo (aṣṭaṣaṣṭi) Rudra-kṣetra, kung saan tatanggap sila ng higit na mataas na pagsamba. Nang makalipat ang mga Ina, nagtagumpay ang mga preta na punuin ang lupain ng alikabok nang tuluy-tuloy, at si Rudra ay naglaho sa paningin. Tinutukoy ng kolopon na ito ang Nāgarakhaṇḍa, Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, adhyāya 106, hinggil sa mga “nawawalang” tīrtha.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । भूपृष्ठे पांसुभिस्तस्मिन्प्रेतैस्तैः परिपूरिते । यानि तीर्थानि लुप्तानि लिङ्गानि च वदस्व नः
Wika ng mga rishi: “Nang ang mukha ng lupa roon ay napuno ng alikabok at nagsiksikan ang mga espiritung preta, sabihin mo sa amin kung aling mga tīrtha (banal na pook ng paliligo) at aling mga liṅga ang nawala.”
Verse 2
सूत उवाच । असंख्यातानि तीर्थानि तथा लिंगानि च द्विजाः । लोपं गतानि वक्ष्यामि प्राधान्येन प्रबोधत
Sinabi ni Sūta: “O mga dalawang-ulit na isinilang, di-mabilang ang mga tīrtha at mga liṅga. Isasalaysay ko yaong napasailalim sa pagkalimot—lalo na ang pinakamahalaga; makinig kayong mabuti.”
Verse 3
तत्र लोपं गतं तीर्थं चक्रतीर्थमिति स्मृतम् । यत्र चक्रं पुरा न्यस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना
Sa mga iyon, may isang tīrtha na napasailalim sa pagkalimot, na tinatawag na Cakra-tīrtha—doon noong unang panahon inilapag ni Viṣṇu na Makapangyarihan ang kaniyang cakra (diskong banal).
Verse 4
मातृतीर्थं तथैवान्यत्सर्वकामप्रदं नृणाम् । यत्र ता मातरो दिव्याः कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः
Mayroon ding Mātṛ-tīrtha, na nagbibigay sa mga tao ng lahat ng minimithi—doon itinatag ni Kārtikeya ang mga Banal na Ina (Mātṛ) na makalangit.
Verse 5
मुचुकुन्दस्य राजर्षेस्तथान्यल्लिंग मुत्तमम् । तत्र लोपं गतं विप्राः सगरस्य तु भूपतेः
Naroon din ang dakilang liṅga ng haring-rishi na si Mucukunda, at gayundin ang liṅga ni Haring Sagara—doon, O mga brāhmaṇa, ang mga ito’y napasailalim sa pagkakubli.
Verse 6
इक्ष्वाकोर्वसुषेणस्य ककुत्स्थस्य महात्मनः । ऐलस्य चन्द्रदेवस्य काशिराजस्य सन्मतेः
Gayundin, ang mga banal na pinagmulan ni Ikṣvāku, ni Vasuṣeṇa, ng dakilang-loob na Kakutstha; ni Aila; ni Candradeva; at ng marunong na Hari ng Kāśī—ay napalubog at natabingan din doon.
Verse 7
अग्निवेशस्य रैभ्यस्य च्यवनस्य भृगोस्तथा । आश्रमो याज्ञवल्क्यस्य तत्र लोपं समाययौ
Gayon din, ang mga banal na pook nina Agniveśa, Raibhya, Cyavana, at Bhṛgu; at ang āśrama ni Yājñavalkya—doon, ang lahat ng ito’y naglaho sa paningin.
Verse 8
हारीतस्य महर्षेश्च हर्यश्वस्य महात्मनः । कुत्सस्य च वसिष्ठस्य नारदस्य त्रितस्य च
Narito ang mga liṅga ng dakilang rishi na si Hārīta, ng marangal na Haryaśva; at gayundin kina Kutsa, Vasiṣṭha, Nārada, at Trita.
Verse 9
तथैव ऋषिपत्नीनां तत्र लिंगानि भूरिशः । कात्यायन्याश्च शांडिल्या मैत्रेय्याश्च तथा पुरा
Gayundin, doon ay may napakaraming liṅga para sa mga asawa ng mga rishi—kay Kātyāyanī, kay Śāṇḍilyā, at noong unang panahon ay kay Maitreyī rin.
Verse 10
अन्यासां मुनिपत्नीनां यासां संख्या न विद्यते । तत्राश्चर्यमभूदन्यत्पूर्यमाणे महीतले
At para sa iba pang mga asawa ng mga muni—na di na mabilang ang dami—doon ay naganap pa ang isa pang kababalaghan habang pinupuno ang lupang ibabaw.
Verse 11
दृष्ट्वा पांसुमयीं वृष्टिं मुक्तां प्रेतैः समंततः । मातृवर्गेण तेनाथ प्रमुक्तः प्रचुरोऽनिलः
Nang makita ang ulang-alikabok na pinakawalan ng mga espiritu sa lahat ng panig, ang pangkat ng mga Ina (Mātṛ) ay nagpakawala ng isang napakalakas na hangin.
Verse 13
तेन पांसुकृता वृष्टिः समंतान्मथिता बहिः । तस्या भूमेः पतत्येव न किंचित्तत्र पूर्यते
Dahil sa hanging iyon, ang ulang-alikabok ay nahalo at naitaboy palabas sa lahat ng panig. Bagama’t patuloy itong bumabagsak sa lupang iyon, wala roong napupuno ni katiting.
Verse 14
ततस्ते व्यंतराः खिन्ना निराशास्तस्य पूरणे । भूतास्तस्य पुरो गत्वा चुक्रुशुः कुशभूपतेः
Pagkaraan, ang mga Vyaṃtara ay napagod at nawalan ng pag-asa na mapuno iyon. Ang mga bhūta ay lumapit sa harap ni Haring Kuśa at sumigaw ng kanilang daing.
Verse 16
स त्वं तासां विघातार्थमुपायं भूप चिंतय । येन तां पांसुभिर्भूमिं पूरयामः समंततः
“Kaya nga, O Hari, mag-isip ka ng paraan upang hadlangan ang mga Inang iyon, upang mapuno namin ang lupang iyon ng alikabok sa lahat ng panig.”
Verse 17
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततः कुशमहीपतिः । रुद्रमाराधयामास तत्क्षेत्रं प्राप्य सद्द्विजाः
Nang marinig ang kanilang mga salita, si Haring Kuśa ay nagtungo sa banal na pook na iyon at nagsimulang sumamba kay Rudra—O mga dakilang brāhmaṇa.
Verse 19
अस्माभिर्विहिता तत्र पांसुवृष्टिर्महीपते । नीयते शतधाऽन्यत्र मातृमुक्तेन वायुना
O Hari, ang ulang ng alikabok na aming pinakilos doon ay tinatangay sa iba’t ibang dako, sa sandaang panig, ng hanging pinalaya ng mga Ina (Mātṛ).
Verse 20
मया प्रेतगणादेव निर्दिष्टास्तस्य पूरणे । मातृसंरक्ष्यमाणं तच्छक्यं चैतन्न पूरितुम्
Tunay, ako mismo ang nagtalaga sa pangkat ng mga preta upang punuin iyon; ngunit yamang ang pook na iyon ay binabantayan ng mga Ina (Mātṛ), hindi ito maaaring mapuno.
Verse 21
तत्र राक्षसजैर्मंत्रैः संति लिंगानि च प्रभो । प्रतिष्ठितानि तत्स्पर्शाद्दर्शनात्स्याज्जनक्षयः
O Panginoon, sa pook na iyon ay may mga liṅga na itinatag sa pamamagitan ng mga mantra ng mga rākṣasa. Sa paghipo—o kahit sa pagtanaw lamang—magkakaroon ng pagkapuksa sa mga tao.
Verse 22
अचलत्वात्तथा देव लिंगानां शास्त्रसद्भयात् । अन्यदुत्पाटनाद्यं च नैव कुर्मः कथंचन
At sapagkat ang mga liṅga ay di-matitinag, O Deva, at dahil sa matuwid na pagkatakot sa mga śāstra hinggil sa liṅga, hindi kami nagsasagawa ng iba pang hakbang gaya ng pagbunot o pag-alis.
Verse 23
तस्माल्लिंगकृतो नाशो ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । यथा न स्यात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्
Kaya nga, O pinakadakila sa mga diyos, ipag-utos ang nararapat na landas upang ang kapahamakan na dulot ng mga liṅga na iyon ay huwag sumapit sa mga brāhmaṇa at sa mga mapag-asceta.
Verse 24
ततश्च भगवान्रुद्रस्ताः समाहूय मातरः । प्रोवाच त्यज्यतां स्थानं भवत्यो यत्र संस्थिताः
Pagkaraan, tinipon ng Mapalad na Rudra ang mga Ina at nagsabi: “Lisanin ninyo ang pook na inyong kinatatayuan.”
Verse 25
तत्र पांसुभिरव्यग्राः करिष्यंति दिवानिशम् । प्रेताः कुशसमादेशाद्वृष्टिं लोकहिताय च
Doon, walang pagkalihis, magtatrabaho ang mga espiritu araw at gabi sa alikabok; at ayon sa utos na ibinigay sa pamamagitan ng damong kuśa, magpapababa sila ng ulan para sa kapakanan ng daigdig.
Verse 26
मातर ऊचुः । त्यक्ष्यामश्च तवादेशात्तत्स्थानं वृषभध्वज । परं दर्शय चास्माकं किंचिदन्यत्तथाविधम्
Nagsalita ang mga Ina: “Sa iyong utos, iiwan namin ang pook na iyon, O May bandilang Toro. Ngunit ipakita mo sa amin ang isa pang lugar na kahawig nito.”
Verse 27
क्षेत्रेऽत्रैव निवत्स्यामो येन स्कन्दकृते वयम् । तेन संस्थापिताश्चात्र प्रोक्ताः स्थेयं सदा ततः
“Maninirahan kami sa banal na pook na ito, sapagkat kami’y kaugnay sa gawain ni Skanda. Nang kami’y itinatag niya rito, sinabi sa amin na manatili rito magpakailanman.”
Verse 28
ततः प्रोवाच भगवांस्तस्मात्स्थानान्महत्तरम् । स्थानं दास्यामि सर्वासां पृथक्त्वेन शुभावहम्
Pagkatapos ay nagsalita ang Mapalad na Panginoon: “Higit pa sa pook na iyon, ipagkakaloob Ko sa inyong lahat ang mga tahanang magkakahiwalay—bawat isa’y nagdudulot ng pagpapala.”
Verse 29
अष्टषष्टिस्तु क्षेत्राणां मदीयानां समंततः । संस्थितास्ति महाभागा येषु मत्संस्थितिः सदा
Tunay ngang may animnapu’t walong banal na pook na sa Akin, na nakalat sa lahat ng dako—O mga mapalad—na doo’y nananatili magpakailanman ang Aking presensya.
Verse 30
अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा सर्वाः पृथक्पृथक् । तेषु तिष्ठथ मद्वाक्यात्पूजामग्र्यामवाप्स्यथ
Sa paghahati sa animnapu’t walong bahagi, kayong lahat ay magiging magkakahiwalay, bawat isa sa sariling pook. Manahan sa mga kṣetra ayon sa Aking salita, at makakamtan ninyo ang pinakadakilang pagsamba.
Verse 31
तस्य देवस्य तच्छ्रुत्वा वाक्यं ता मातरस्तदा । प्रहृष्टास्तत्परित्यज्य स्थानं स्कन्दविनिर्मितम्
Nang marinig ang salita ng diyos na iyon, nagalak ang mga Ina-Diyosa. Pagkaraan, iniwan nila ang pook na nilikha ni Skanda at sila’y lumisan.
Verse 32
अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा रूपैः पृथग्विधैः । अष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु तस्य ताः संस्थिताः सदा
Sa paghahati sa animnapu’t anim na bahagi at sa pag-angkin ng sari-saring anyo, ang mga Ina ay nananatiling nakatatag magpakailanman sa animnapu’t anim na banal na kṣetra na sa Kanya.
Verse 33
ततस्ताभिर्विनिर्मुक्तं तत्सर्वं भूमिमण्डलम् । पांसुभिः पूरितं प्रेतैर्दिवारात्रमतंद्रितैः
Pagkaraan, ang buong lupain na iniwan nila ay napuno ng alikabok dahil sa mga ligalig na espiritu (preta) na nagsisikap araw at gabi nang walang kapaguran.
Verse 34
एवं तस्य वरं दत्त्वा भगवान्वृषवाहनः । जगामादर्शनं पश्चात्सार्धं सवर्गैणैर्द्विजाः
Sa gayon, matapos ipagkaloob sa kanya ang biyaya, ang Mapalad na Panginoon—na ang sasakyan ay ang toro—ay naglaho sa paningin, kasama ang mga pangkat ng mga diyos, O mga dalawang-beses-na-ipinanganak.
Verse 35
कुतोऽपि ब्राह्मणैः सर्वेस्तापसैश्च प्रशंसितः । लब्धाशी प्रययौ तस्मादयोध्यानगरीं प्रति
Pinuri mula sa lahat ng panig ng mga brāhmaṇa at mga asceta, at matapos matamo ang kanyang pagkain, siya’y umalis mula roon patungo sa lungsod ng Ayodhyā.
Verse 106
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये लुप्ततीर्थमाहात्म्यकथनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-106 na kabanata, na pinamagatang “Ang Paglalahad ng Kadakilaan ng Nakatagong Tīrtha,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya ng ikaanim na Nāgara-khaṇḍa, sa loob ng Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.
Verse 198
ततस्तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवान्हरः । प्रोवाच प्रार्थयाभीष्टं यत्ते मनसि वांछितम्
Pagkaraan, sa pagtatapos ng tag-ulan, nalugod sa kanya ang Mapalad na Panginoong Hara at nagsabi: “Humiling ka ng biyayang ninanais mo—anumang minimithi ng iyong puso.”