Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 55›Shloka 138
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 138

Devanagari script

अलौल्यमारोग्यमनिष्ठुरत्वं गंधः शुभो मूत्रपुरीषयोश्च । कांतिः प्रसादः स्वरसौम्यता च योगप्रवृत्तेः प्रथमं हि चिह्नम्

Transliteration

alaulyamārogyamaniṣṭhuratvaṃ gaṃdhaḥ śubho mūtrapurīṣayośca | kāṃtiḥ prasādaḥ svarasaumyatā ca yogapravṛtteḥ prathamaṃ hi cihnam

Translation

Ang kawalan sa pagkabalisa, mabuting kalusugan, kahinahunan, mabangong samyo kahit sa ihi at dumi, ningning, linaw ng pananalita, at tamis ng tinig—ito nga ang mga unang palatandaan ng paggising ng pagsasanay sa yoga.

Word by Word
अलौल्यम्lack of fickleness
अलौल्यम्:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + लौल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘absence of restlessness/greed’
आरोग्यम्health
आरोग्यम्:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootआरोग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘health’
अनिष्ठुरत्वम्gentleness
अनिष्ठुरत्वम्:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + निष्ठुरत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘non-harshness/gentleness’
गन्धःodor
गन्धः:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘smell/odor’
शुभःpleasant
शुभः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् of ‘गन्धः’
मूत्रपुरीषयोःof urine and feces
मूत्रपुरीषयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमूत्र (प्रातिपदिक) + पुरीष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; द्वन्द्वसमासः ‘मूत्रं च पुरीषं च’; genitive dual ‘of urine and feces’
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
कान्तिःradiance
कान्तिः:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootकान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘luster’
प्रसादःserenity
प्रसादः:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘clarity/serenity/grace’
स्वरसौम्यताsoftness of voice
स्वरसौम्यता:
Kartā (Member of list/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक) + सौम्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘स्वरस्य सौम्यता’ = ‘gentleness of voice’
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
योगप्रवृत्तेःof the commencement of yoga
योगप्रवृत्तेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘योगस्य प्रवृत्तिः’ (or ‘योगे प्रवृत्तिः’) → ‘commencement/engagement in yoga’; genitive ‘of yoga-practice’
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् of ‘चिह्नम्’
हिindeed
हि:
Nipāta (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis/indeed
चिह्नम्sign
चिह्नम्:
Kartā (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘sign/mark’ (predicate/subject of implied ‘is’)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A yogin with luminous complexion and calm posture; gentle expression; subtle aura; attendants or disciples note his clear, sweet voice; the environment appears purified and fragrant.

FAQs

Yoga’s inner transformation manifests outwardly as health, gentleness, radiance, and serene speech.

No single tīrtha is named in this verse; it serves as a doctrinal preface within the chapter that later praises the Gautama-liṅga and Ahalyā-saras.

No external ritual is prescribed here; the verse lists observable indicators of sādhana progressing.

←Previous Verse
Next Verse→