Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

विप्रवर्ज्यं तथा केशं वर्णिनां दापयेन्नृपः । यो यो यद्देवताभक्तः पाययेत्तस्य तं नरम्

Transliteration

vipravarjyaṃ tathā keśaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ | yo yo yaddevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram

Translation

Dapat ipag-utos ng hari na gamitin ang buhok (ng ibang varṇa) bilang bagay na hahawakan sa panunumpa, maliban sa mga brāhmaṇa. At sinumang tao ang deboto ng alinmang diyos, siya’y painumin ng tubig sa pangalan ng diyos na iyon bilang bahagi ng sumpa.

Word by Word

• विप्रवर्ज्यम्: excluding brāhmaṇas / to be excluded for brāhmaṇas
• विप्रवर्ज्यम्: Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + वर्ज्य (प्रातिपदिक; √वृज्/√वर्ज् से)
• Form: तत्पुरुष-समास (विप्रं वर्ज्यं/विप्रवर्ज्यः); कृत्य-प्रत्यय (यत्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (likewise)

• केशम्: hair
• केशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• वर्णिनाम्: of the varṇins (members of varṇas)
• वर्णिनाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• दापयेत्: should cause (someone) to give
• दापयेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) [णिच् causative: दापय-]
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: should cause to give)

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• यः: who (each)
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (repetition for distributive sense)

• यत्: whatever/which
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• देवताभक्तः: a devotee of (a) deity
• देवताभक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक; √भज् से)
• Form: तत्पुरुष-समास (देवतायाः भक्तः); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• पाययेत्: should make (him) drink
• पाययेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) [णिच् causative: पायय-]
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: should make drink)

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन

• तम्: that (person)
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• नरम्: man/person
• नरम्: Karman (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana

Visual Art Cues

Scene: A king presides over an oath: attendants present a ritual token involving hair for non-brāhmaṇas; a devotee is offered water to drink in the name of his chosen deity, with deity emblems displayed behind (Śiva trident, Viṣṇu śaṅkha, Devī lion, etc.).

Characters & Entities

• Nṛpa (King)
• Vipra (Brāhmaṇa)
• Devatā (chosen deity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Public order and justice require solemn, accountable procedures; devotion and social duty are integrated into oath-taking.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the content concerns dharmic-legal procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

A deity-linked oath rite: the king administers a procedure where (for eligible groups) hair may be used as touch-witness, and the devotee drinks water in connection with the deity they revere.